Сұрақ:
ҚҚС-ты кейбір төлеушілерде сату тізбегіне ҚҚС-тың әртүрлі мөлшерлемелерін енгізу ҚҚС-ты есептеуден дебеттік сальдоны 16% ставка бойынша ұлғайтуға, ал 5% ставка бойынша өткізуге әкеп соғады, ал басқа ҚҚС төлеушілерде, егер ҚҚС ставкасы бойынша тауарлар, жұмыстар, қызметтер сатып алынса, ҚҚС бойынша жүктеме керісінше артады, содан кейін 16% ставка бойынша сатылады%. Сатып алу және өткізу бойынша түрлі ҚҚС мөлшерлемелерін қолдану кезінде тауарлар, жұмыстар, қызметтер бойынша ҚҚС есепке жатқызуға қалай жатады? Бөлек есеп жүргізу керек пе?
Жауап:
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Салық кодексінің 503-бабының 1 және 2-тармақтарында ҚҚС-тың әртүрлі мөлшерлемелері көзделген. Мәселен, дәрілік заттарды (ТМККК, МӘМС шеңберінде, орфандық және әлеуметтік маңызы бар ауруларды емдеу үшін) және медициналық бұйымдарды өткізу және импорттау бойынша салық салынатын айналымға 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап - 5 %, 2027 жылғы 1 қаңтардан бастап - 10% ҚҚС төмендетілген мөлшерлемесі қолданылады, егер мұндай тауарлар дәрілік заттар тізбесіне енгізілген болса(Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2025 жылғы 31 желтоқсандағы № 1204 қаулысы). Салық кодексінің 480-бабының 1-тармағында ҚҚС төлеуші болып табылатын тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алушының ҚҚС сомасын есепке жатқызуы үшін шарттар белгіленген. Бұдан басқа, Салық кодексінің 210-бабы 1-тармағының ережелерінде әртүрлі ставкаларды қолдана отырып, ҚҚС мақсатында өткізу бойынша айналым жасау кезінде бөлек салық есебін жүргізу міндеттемесі көзделген. Осылайша, егер сатылатын медициналық бұйым 16% ҚҚС ставкасы бойынша сатып алынса және 5% ставка бойынша ҚҚС салынатын айналымдардың мақсаттары үшін пайдаланылса, онда мұндай медициналық бұйым бойынша ҚҚС сомасы есепке жатқызу әдісін және ҚҚС есепке алу үшін басқа да шарттарды қолдануды ескере отырып, толық көлемде (16%) есепке жатқызылуға тиіс. Егер сатылатын медициналық бұйым 5% ҚҚС ставкасы бойынша сатып алынса және 16% ставка бойынша ҚҚС салынатын айналымдар мақсаттары үшін пайдаланылса, онда мұндай медициналық бұйым бойынша ҚҚС сомасы есепке жатқызу әдісін және ҚҚС есепке алу үшін басқа да шарттарды қолдануды ескере отырып, толық көлемде (5%) есепке жатқызылуға тиіс. Егер сатылатын медициналық бұйым 5% ҚҚС мөлшерлемесі бойынша сатып алынса және босатылған айналымдар мақсаттары үшін пайдаланылса, онда мұндай сатып алынған медициналық бұйым бойынша ҚҚС сомасы есепке жатқызылуға жатпайды. Бұл ретте ҚҚС-тың әртүрлі мөлшерлемелерін қолдана отырып, өткізу жөніндегі айналымдар бойынша салық төлеуші бөлек салық есебін жүргізуге міндетті.