Қазіргі уақытта әлемнің барлық елдері, соның ішінде Қазақстан да дағдарыстан шығу жолдарын іздеумен айналысып жатқан кезде - қаржы жүйесін тұрақтандыру, халықтың жұмыспен қамтылу деңгейін арттыру, ел экономикасы ғана емес, бүкіл әлемдік экономика қаржылық дағдарысқа ұшыраған кезде, оны оңалту рәсімі арқылы сауықтыру мәселесі одан да өзекті бола түсуде.
ҚР қолданыстағы "оңалту және банкроттық туралы" заңнамасына сәйкес дәрменсіз (төлемге қабілетсіз) кәсіпорындарға қатысты кәсіпорындарды банкроттық (тарату) рәсімінен басқа оңалту рәсімі көзделген.
Заңда төлем қабілеттілігін қалпына келтіруге және борышкердің мүлкін сақтауға бағытталған осы рәсім жеткілікті түрде егжей-тегжейлі көрсетілген. Сот рәсімдерінің бірі бола отырып, оңалту рәсімі олардың арасында ерекше орын алады. Бұл, ең алдымен, процедураның ерекшеліктерінен, оның мақсаттарынан және енгізудің салдарларынан туындайды. Оңалту процедурасын бейнелі түрде сипаттай отырып, бұл кәсіпорын үшін дағдарысты еңсерудің соңғы мүмкіндігі деп айтуға болады. Әйтпесе, төлем қабілеттілігін қалпына келтіру мүмкін болмаған жағдайда сот борышкерді банкрот деп жариялайды және банкроттық рәсімі орындалады.
Заңға сәйкес оңалту рәсімі-сот тәртібімен қолданылатын рәсім, оның шеңберінде борышкерге төлем қабілеттілігін қалпына келтіруге бағытталған қайта ұйымдастыру, ұйымдастыру-шаруашылық, басқару, инвестициялық, техникалық, қаржы-экономикалық, құқықтық және Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтін өзге де шаралар қолданылады.
Шағын қарыздар болған кезде, қаржылық төлем қабілетсіздігі әлі қалпына келмеген алғашқы кезеңдерде оңалту процедурасы жеткілікті тиімді. Ол кәсіпорынға бизнесті Реанимациялау, оны реформалау және өндірісті қайта құрылымдау үшін қосымша мүмкіндіктер береді.
Заңға енгізілген өзгерістерге сәйкес борышкер мен кредитор (салықтар мен кедендік төлемдер бойынша кредиторды қоспағанда) уақытша төлем қабілетсіздігі кезінде және берешегі болған жағдайда оңалту рәсімін қолдану туралы өтінішпен сотқа жүгінуге құқылы.
Оңалту рәсімі міндетті рәсім болып табылмайды, сондықтан оны енгізу туралы кредиторлар жиналысының шешімі қажет. Бұл шешім борышкердің қызмет ету мерзімін ұзарту ниетіне емес, оның төлем қабілеттілігін қалпына келтірудің нақты мүмкіндігіне негізделуі керек.
Оңалту рәсімін қолданудың ерекшелігі, ол енгізілген сәттен бастап берешектің барлық түрлері бойынша, оның ішінде банктік қарыздар мен салықтар бойынша тұрақсыздық айыбын (өсімпұл, айыппұл) есептеу тоқтатылады. Яғни, кәсіпорынның барлық қолда бар берешегі бекітілген жоспарға сәйкес кәсіпорын үшін де, кредиторлардың өздері үшін де ыңғайлы кесте бойынша оңалту рәсімі шеңберінде және мерзімдерінде өтелетін болады.
Осылайша, құрметті кәсіпкерлер егер бүгін сіздің кәсіпорындарыңызда кредиторлық берешекті төлеу бойынша күрделі жағдай туындаса, сіз оңалту рәсімі арқылы өз құқықтарыңызды іске асыра отырып, өзіңіз үшін дұрыс шешім қабылдайсыз.