IZPI ескертпесі!
Пайдалану ыңғайлылығы үшін ИПИ мазмұны құрылды
Мазмұны
Ескерту. Мазмұны алынып тасталды-ҚР 2021.05.13 № 39-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
Ескерту. Кодекстің барлық мәтіні бойынша:
"оралмандар" деген сөздер "оралмандар" деген сөзбен ауыстырылды-ҚР 2007.07.06 № 276 Заңымен;
"қажеттіліктер", "шаруа (фермер) қожалығы" деген сөздер тиісінше "мұқтаждар", "шаруа немесе фермер қожалығы" деген сөздермен ауыстырылды-ҚР 2007.07.06 № 279 Заңымен;
"құқық куәландыратын құжаттар", "құқық куәландыратын құжат", "құқық куәландыратын құжат" деген сөздер тиісінше "сәйкестендіру құжаттары", "сәйкестендіру құжаты", "сәйкестендіру құжаты" деген сөздермен ауыстырылды-ҚР 2007.07.26 № 311 (ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)Заңымен;
"(Республикалық маңызы бар қаланың, астананың), аудандардың (облыстық маңызы бар қалалардың)", "(республикалық маңызы бар қаланың, астананың), ауданның (облыстық маңызы бар қаланың)", "облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың)", "облыстардың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың)", "(қалалардың) деген сөздер ", "(облыстық маңызы бар қаланың)" деген сөздер тиісінше", Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың",", республикалық маңызы бар қаланың, астананың, ауданның, облыстық маңызы бар қаланың", "облыстардың" деген сөздермен ауыстырылды, Республикалық маңызы бар қалалардың, астананың", "облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың",", облыстық маңызы бар қалалардың",", облыстық маңызы бар қаланың" Қазақстан Республикасының 2011.07.20 № 464-IV Заңымен (алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі);
"ауыл (село)", "ауылдық (селолық)", "ауыл (село)", "ауылдық (селолық)", "ауыл (село)", "ауыл (село)", "ауыл, село" деген сөздер тиісінше "ауыл", "село", "село", "село", "село", "село" деген сөздермен ауыстырылды. ҚР 03.07.2013 № 121-V Конституциялық заңымен (алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) ;
"тауарлық ауыл шаруашылығы өндірісінің" деген сөздер "ауыл шаруашылығы өндірісінің" деген сөздермен ауыстырылды;
"комиссия", "комиссия" деген сөздер тиісінше "жер комиссиясы", "жер комиссиясы" деген сөздермен ауыстырылды-ҚР 04.05.2018 № 151-VI Заңымен (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі).;
"оралмандарға" және "оралмандарға" деген сөздер тиісінше "қандастарға" және "қандастарға" деген сөздермен ауыстырылды-ҚР 2020.05.13 № 327-VI Заңымен ("Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы" ҚР кодексіне (Салық кодексі) тиісті өзгерістер мен толықтырулар қолданысқа енгізілген күннен кейін қолданысқа енгізіледі)..\
Ескерту. Кодекстің бүкіл мәтіні бойынша " сауда-саттық (конкурстар, аукциондар)"," сауда-саттық (конкурстар, аукциондар)"," сауда-саттық (конкурстар, аукциондар)"," сауда-саттық (конкурстар, аукциондар)"," сауда-саттық (конкурстар, аукциондар) "деген сөздер тиісінше" сауда-саттық (аукциондар) "деген сөздермен ауыстырылды, "сауда-саттық (аукциондар)"," сауда-саттық (аукциондар)"," сауда-саттық (аукцион)"," сауда-саттық (аукциондар) " Қазақстан Республикасының 2021 жылғы 30 маусымдағы № 59-VII Заңымен (01.01.2022 бастап қолданысқа енгізіледі).
Негізгі ережелер
1 тарау. Жалпы ережелер
1-бап. Қазақстан Республикасының жер қоры
1. Қазақстан Республикасының жер қоры нысаналы мақсатына сәйкес мынадай санаттарға бөлінеді:
1) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер;
2)елді мекендердің (қалалардың, кенттердің және ауылдық елді мекендердің) жерлері;
IZPI ескертпесі!
3) тармақша жаңа редакцияда көзделген-ҚР 05.07.2023 № 17-VIII (2024 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
3) өнеркәсіп, көлік, байланыс, ғарыш қызметінің, қорғаныстың, ұлттық қауіпсіздіктің мұқтаждары үшін және ауыл шаруашылығына арналмаған өзге де жерлер;
4) ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерлері, сауықтыру, рекреациялық және тарихи-мәдени мақсаттағы жерлер;
5) орман қорының жерлері;
6) су қорының жерлері;
7) босалқы жерлер.
2. Осы баптың 1-тармағында көрсетілген жерлер олар үшін белгіленген нысаналы мақсатқа сәйкес пайдаланылады. Жердің құқықтық режимі олардың қандай да бір санатқа жататындығына және жерді (аумақты) аймақтарға бөлуге сәйкес рұқсат етілген пайдаланылуына қарай айқындалады.
3. Қазақстан Республикасының аумағында табиғи жағдайлар бойынша мынадай аймақтар бөлінеді:
1) орманды дала;
2) дала;
3) құрғақ дала;
4) шөлейт;
5) шөл;
6) тау бөктеріндегі-шөлді-дала;
7) субтропикалық шөл;
8) субтропиктік-тау етегіндегі-шөлді;
9) Орта Азия таулы;
10) оңтүстік Сібір таулы.
Ескерту. 1-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 2012.01.06 № 529-IV (алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік жиырма бір күн өткен соң қолданысқа енгізіледі); 2012.02.13 № 553-IV (алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) заңдарымен.
2-бап. Жерді санаттарға жатқызу, оларды бір санаттан екінші санатқа ауыстыру
Жерді осы Кодекстің 1-бабында көрсетілген санаттарға жатқызуды, сондай-ақ олардың нысаналы мақсатының өзгеруіне байланысты жерді бір санаттан екіншісіне ауыстыруды Қазақстан Республикасының Үкіметі, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың, аудандардың, облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары жер учаскелерін беру және алып қою жөніндегі өз құзыреті шегінде жүргізеді, оның ішінде осы Кодексте және Қазақстан Республикасының өзге де заңнамалық актілерінде белгіленген мемлекеттік мұқтаждар үшін.
Ескерту. 2-бапқа өзгеріс енгізілді-ҚР 2006.01.10 № 116 (қолданысқа енгізілу тәртібін № 116 Заңның 2-бабынан қараңыз); 2007.07.06 № 279; 2011.07.20 № 464-IV (алғашқы ресми жарияланғаннан кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) заңдарымен.
3-бап. Жерге меншік
Қазақстан Республикасындағы жер Қазақстан халқына тиесілі. Қазақстан халқының атынан меншік құқығын мемлекет жүзеге асырады. Бұл ретте мемлекеттің меншік құқығын жүзеге асыруы Қазақстан халқының мүддесі үшін мемлекеттік меншік режимі арқылы іске асырылады. Жер учаскелері де осы Кодексте белгіленген негіздерде, шарттарда және шектерде жеке меншікте болуы мүмкін.
Ескерту. 3-бап жаңа редакцияда-ҚР 2022.11.05 № 157-VII (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
4-бап. Жер заңнамасының принциптері
Қазақстан Республикасының жер заңнамасы мынадай қағидаттарға негізделеді:
1) Қазақстан Республикасы аумағының тұтастығы, қол сұғылмаушылығы және бөлінбейтіндігі;
2) Жерді табиғи ресурс, Қазақстан Республикасы халқының өмірі мен қызметінің негізі ретінде сақтау;
3) жерді қорғау және ұтымды пайдалану;
4) экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету;
5) жерді нысаналы пайдалану;
6) ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің басымдығы;
7) жердің жай-күйі және оның қолжетімділігі туралы ақпаратпен қамтамасыз ету;
8) жерді пайдалану және қорғау жөніндегі іс-шараларды мемлекеттік қолдау;
9) Жерге зиян келтірудің алдын алу немесе оның салдарын жою;
10) жерді пайдаланудың ақылы болуы.
5-бап. Жер заңнамасының міндеттері
Қазақстан Республикасы Жер заңнамасының міндеттері: жер учаскесіне меншік құқығының және жер пайдалану құқығының пайда болуының, өзгеруінің және тоқтатылуының негіздерін, шарттары мен шектерін, жер учаскелері меншік иелері мен жер пайдаланушылардың құқықтары мен міндеттерін жүзеге асыру тәртібін белгілеу; жерді ұтымды пайдалану мен қорғауды, топырақтың құнарлылығын молайтуды, табиғи ортаны сақтау мен жақсартуды қамтамасыз ету мақсатында жер қатынастарын реттеу, климаттың өзгеруіне бейімделу; шаруашылықтың барлық нысандарын тең құқықты дамыту үшін жағдайлар жасау; жеке және заңды тұлғалар мен мемлекеттің жер құқықтарын қорғау; жылжымайтын мүлік нарығын құру және дамыту; жер қатынастары саласындағы заңдылықты нығайту.
Ескерту. 5-бап жаңа редакцияда-ҚР 2021.01.02 № 401-VI (2021.07.01 бастап қолданысқа енгізіледі) Заңымен.
6-бап. Жер заңнамасы
1. Қазақстан Республикасындағы жер заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді және осы Кодекстен және оған сәйкес қабылданатын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінен тұрады. Қазақстан Республикасының жер қоры жерлерінің жекелеген санаттарын құқықтық реттеу ерекшеліктері Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленеді.
2. Жер қойнауын, суды, атмосфералық ауаны, ормандарды және өзге де өсімдіктерді, жануарлар дүниесін, ерекше экологиялық, ғылыми және мәдени құндылығы бар қоршаған орта объектілерін, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдалану және қорғау жөніндегі қатынастар Қазақстан Республикасының арнайы заңнамасымен реттеледі.
3. Жер қатынастары субъектілерінің өздеріне тиесілі құқықтарды жүзеге асыруы жерге табиғи ресурс ретінде және қоршаған ортаның өзге де объектілеріне, сондай-ақ басқа адамдардың құқықтары мен заңды мүдделеріне зиян келтірмеуге тиіс.
4. Егер Қазақстан Республикасының жер, Экологиялық, Орман, Су заңнамасында, Қазақстан Республикасының Жер қойнауы, өсімдіктер мен жануарлар дүниесі, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңнамасында өзгеше көзделмесе, жер учаскелерін иелену, пайдалану және оларға билік ету, сондай-ақ олармен мәмілелер жасау жөніндегі мүліктік қатынастар Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасымен реттеледі.