Иненің көзіндегі әлем: Балхаштың зергері микроскоппен жауһарлар жасайды
Балқаштың тумасы Николай Савидов иненің көзінде микроскопиялық мүсіндер жасайды, адам шашынан шахматтар қырнайды және тауық жұмыртқасын тағалайды. Шебер жұмыстары Қазақстанның жеті мұражайында және шетелде сақталады. Шебер көзбен көрінбейтін жауһарларды жасауға қанша уақыт кететінін және өз шеберлігін қалай шыңдағанын айтып берді.
Николай Савидов микроминиатрюрлер туралы алғаш рет мектеп оқушысы болып жүргенде 70 жылдары естіген болатын. Микроскоппен жауһарларды жасау идеясы әсер етті, алайда мұны істе көруге батылы жетпеді. Бірнеше жылдан кейін, 80-жылдардың басында польша ұсталарының кіп-кішкентай тағаны тауық жұмыртқасының қабығына бекіту және мұндай ескерткіштерді өз шеберліктерімен мақтану үшін қалыңдықтарға сыйлау дәстүрі туралы мақала дәстүрлері көзіне түсті. Сол кезде Балқаштың шебері өзін миниатюра өнерінде шеберлігін шыңдауға бел буды.
- Алдымен мен тағалар жасай бастадым. Олардың өте кішкентай қылып жасауға тырыстым – екі миллиметр, бір ... әрине, маған жабдық керек болды, алайда ештеңе болмады. Не білім ала алатын оқу құралы да болмады. Барлығын өз тәжірибем арқылы, қателер арқылы түсінуге тура келді, - деп шебер есіне алды.
Тағалар күннен күнге жақсарғаннан кейін, Николай Савидов оларды жұмыртқа қабығына бекітіп көре бастады. Ең сәтті нұсқа, 97 кішкентай таға орнатылған бос жұмыртқа болды, шебер оны мәскеу мұражайларының біріне берді.
- Кіп-кішкентай тағалар істеуді үйренгеннен кейін жылқы және адам шашымен жазумен айналыстым. Түрлі тілдерде – қазақ, орыс, ағылшын тілдерінде мақалдар жаза бастадым. Кітапханадан кітаптар алып, нақыл сөздер тердім. Мұның барлығы жаңа жабдықтарды, бояуыштарды талап етті. Мұның бәрін не өзім істедім, не қолдағы бар материалдарды лайықтадым, - деп Николай Савидов бөлісті.
Одан кейін шебер көкнәр дәнінде нақыштау өнерін игерді, ине көзінде жануарлар пішінін және тіпті адам шашынан шахмат мүсіндерін қырнады.
- Жай көзбен көрінбейді, алайда бір адамның барлық шашы әр түрлі болады. Мен шаштарды тіпті дөңгелектерге кестім, одан кейін микроскоппен қолмен ойдағыдай кесілген – түсі, сипаты, құрылымы бойынша сәйкес келетін тегіс түрлерін іріктедім, - деп түсіндірді.
Шебердің айтуынша, бір композицияны жасауға еңбекті көп талап ететін тұтас айлар кетті. 150-250 есе ұлғайтылатын микроскоппен жұмыс істеу керек болды. 30 жылдан астам шығармашылық қызметінде Николай Савидов өнердегі жаңа бағыт – микроабстракционизмді патенттеді. Шебер микроскопиялық абстрактілі мүсіндерді жасайды және оларды ине көзінде немесе көкнәр дәндерінде орналастырады.
Көмескі көзбен көрінбейтін жауһарлар Қазақстанның Бірінші Президентінің мұражайында, Останкинодағы «Ғажайып алаң» бағдарламасының мұражайында және Қазақстанның, Ресейдің және Украинаның басқа мұражайларында сақталады.
Карантин біткеннен кейін шебердің Ә.Қастеев атындағы Мемлекеттік өнер мұражайымен байланысып, өз топтамасының бірін сыйламақ ойы бар.