Ана символы: Қарағанды мұражайындағы көрмеде қазақ әйелінің бас киімінің тарихы баяндалады
Қазақ әйелдерінің ақ жаулығы ғасырлар өтсе де тектіліктің, даналықтың және ой тазалығының бейнесі болды: Қарағанды облыстық тарихи-өлкетану мұражайында «Кимешек – аналардың алтын тәжі» атты көркем-этнографиялық көрме ашылды. Әйелдер бұл бас киімді балалы болғаннан кейін ғана киіп, әлеуметтік мәртебесі мен жасын білдірген.
Кимешектің пайда болу тарихы Х–ХІ ғасырларға жатады. Уақыт өте келе бас киім киелі мағынаға ие болды.
– Көрмеге 30-шы жылдардан бастап мұражай қорында жиналған 10-нан астам кимешек қойылды.
Ең көне кимешектердің кейбірі XIX ғасырдың аяғына жатады. Оларды бізге өңіріміздің тұрғыны сыйға тартты, олар Семей губерниясының Тобықты руынан шыққан әжейге тиесілі болған. Бұл кимешектер жас әйелге арналған. Әйел бірінші баласын дүниеге әкелгеннен кейін кимешек киген. Ал балалар туылғанға дейін ол өзінің ұзатылған кездегі бас киімін – сәукеле киген. Барлық кимешектер ақ түсті болады. Аза тұту кезінде де қазақтар әрқашан ақ бас киім киетін. Ақ түс – қасиетті, бұл ана сүтінің түсі, тазалық. Кимешектер шашты қорғауға, мойын мен иықты жабуға арналған, бірақ әйелдердің беті әрқашан ашық болатын, – деді Қарағанды тарихи-өлкетану мұражайының экскурсиялық-бұқаралық жұмыс бөлімінің меңгерушісі Зәуреш Тебаева.
Бас киімдер жас санаттары бойынша бөлінді. Әйел жас қосып, орта жасқа келгенде, барлық зергерлік бұйымдар кимешектен алынып тасталды, ол жай ғана ақ түсті және оны тек қырлы тігіспен безендіруге болатын. Сондай-ақ, безендірілмеген кимешек әйелдің күйеуінен айырылғанын көрсетуі мүмкін. Жесірлер бас киімдеріне ешқандай зергерлік бұйымдар тақпаған. Жарқын ою-өрнектер мен әшекейлер көрінбеуі үшін кимешекті ішін сыртына айналдырып киген. Әйел немерелі, шөберелі болған кезде кимешекке сәлде таққан. Сәлде неғұрлым жоғары болса, әйелдің жағдайы, оның беделі, мәртебесі соғұрлым жоғары болған.
Көрмеге қойылған кимешектердің барлығы Орталық Қазақстанға тән. Олар ақ матаның бірнеше бөлігінен тігілген, алдыңғы жағы тігілген, артқы жағы кейде еденге дейін созылатын.
– Біздің коллекциямызда бір кимешек бар, ол 1983 жылы біздің мұражайдың жаңа экспозициясы үшін арнайы тігін үйінде тігілген. Ол ежелгі кимешектердің сипаттамаларына сәйкес жасалған. Бұл жас әйелге арналған бас киім, өте жарқын, "қошқар мүйіз" өрнектері бар, сонымен қатар өсімдік ою-өрнектерімен безендірілген, етегі ұзын. Ұсынылған кимешектердің көпшілігі этнографиялық зерттеулер барысында жинақталған, – дейді Зәуреш Тебаева.
Ғалымдар Орта Азиядағы әйелдердің бас киімдерінің 16 түрін атап өтеді.
Көрменің ашылуында "Сервис" және технология және сервис колледждерінің студенттері Ұлттық киім топтамаларын,
ал балалар мен жасөспірімдер сарайының тәрбиеленушілері концерттік нөмірлерін көрсетті.
«Кимешек – аналардың алтын тәжі» көркем-этнографиялық көрмесі 14 наурызға дейін жалғасады.
Қарағанды облыстық тарихи-өлкетану мұражайы Ерубаев көшесі, 38 мекенжайында орналасқан.
Экскурсиялық-бұқаралық бөлімнің телефоны: 56-45-63.