Суретші-зерттеуші Қарағанды бойынша экскурсия жүргізеді

Юлия Ляндаева Қарағандының тарихи орталығы туралы ауқымды ақпарат ұсынады. Зерттеуші-суретші білімқұмар қарағандылықтар үшін авторлық экскурсиялар жүргізеді.

Юлия Ляндаева тарихшы емес, тіпті кеншілер астанасының тұрғыны да емес. Қарағандыға оқуға келген ол осы қалаға ғашық болып, осында қалып қойған. Қазіргі уақытта Юлия сурет салады, дизайнерлік әшекейлер жасайды. Ол Қарағандының тарихына көптен бері қызығушылық таныта бастаған.

Көптеген жылдар бойы қаланың сәулетін суретке түсіріп, "Жоғалып кетпейінше" қозғалысын белсенді түрде алға жылжыта бастаған. Оның қатысушылары қызықты архитектуралық құрылымдар мен сыртқы келбеттің әртүрлі бөлшектерін түсіреді.

Юлия экскурсияларды, жайлы аулаларды серуендеуді ұнатады. Басқа қалаларды аралап жүріп, ол әрдайым рельефтің тарихы мен адамдары туралы көбірек білуге тырысады.

Пандемияға байланысты әлемде жергілікті саяхат тақырыбы ерекше дамыды. Қазақстанда бірнеше жыл бойы Алматы, Нұр-Сұлтан, Атырау, Өскемен, Ақтау қалаларына жаяу экскурсиялар өткізіліп келеді.

– Мен біздің қала бойынша осындай экскурсияға барғым келеді. Бірақ, өкінішке орай, ешкім өткізген жоқ, – дейді Юлия. – Содан өзім сондай экскурсия құруға бел будым. Қарағандыда серуендегенді ұнатамын. Мен бәрін егжей-тегжейлі аралап, баяу серуендеуге уақыт бөлемін. Мен жоғалып бара жатқан бөлшектерді суретке түсіремін. Көпшілікпен бөліскім келген көптеген материалдар жинақталды. Алдымен мен серуендеу кезінде достарыма қызықты деректер айттым және көрсеттім. Олар мені авторлық маршрут құрастырумен айналысатын уақыт келді деген ойға итермеледі.

Ковидтік шектеулер кезінде Юлия экскурсиялар туралы ойлана бастаған. Бес жыл бұрын ол қаланы әртүрлі көздерден ақпарат жинап, мұқият зерттеген. Алдымен жеке кітапханада болған кітаптар мен анықтамалықтарға жүгінген. Гоголь атындағы кітапхананың оқу залына барған. Ескі мерзімді басылымдар мен энциклопедияларды оқып, біраз ақпарат жинаған. Достар мен таныстары Юлияның Қарағанды тарихына деген қызығушылығын біле отырып, әлі күнге дейін кітаптармен және ақпаратпен бөліседі.

– Кітаптар жинағы қазір менің үйімде жатыр және оған уақыт бөлуім керек, – дейді зерттеуші. – Қазіргі уақытта интернеттен көп нәрсені табуға болады. Бірақ сіз не іздейтініңізді білуіңіз керек. Жергілікті өлкетанушылардың көптеген мақалалары бар. Қалада бала кезінен өмір сүргендердің естеліктері үлкен рөл атқарады. Кеңес дәуіріндегі ескі ақ-қара фотосуреттер тарихты қалпына келтіруге көмектеседі. Рушан Бараевтың Қарағанды туралы авторлық бағдарламасын қызығушылықпен қараймын, онда ол ескі тұрғындардан сұхбат алады.

Юлия экскурсияларын мамыр айының басында іске қосқан. Олардың біріншісі, сынақ ретінде достары үшін ұйымдастырылған және төрт сағатқа созылды. Маршрутты түзетіп, оны жаңа мәліметтермен толтырғаннан кейін ол өзінің Instagram парақшасында жарнамаларды іске қосты. Адамдар келе бастаған. Мәдени жолдар демалыс және кейбір жұмыс күндері өтеді. Экскурсия үш сағатқа созылады. Бүгінгі таңда топтармен 20-дан астам жаяу серуен өткізілді.

Юлия үш бағытты әзірледі.

Өткен ғасырдың 30-40 жылдарындағы тарихи ғимараттарды, Жамбыл, Абай (Ленин), Панфилов, Алалыкин, Костенко және басқа да көшелердің кіреберістерін "Ескі Қарағанды көшелерінен" көруге болады.

"Тарихи Михайловка" серуені кезінде Юлия тарихы бай ғимараттар мен осы аймақтың атмосфералық орындары туралы айтады.

"Бульварная көшесімен" бағыты мозаикамен таң қалдырады және жаңа есімдерді ашады. Экскурсия жетекшісі қарағандылықтарға таныс қалаға басқа қырынан қарауға мүмкіндік береді. Тарихтың қазіргі заманға қалай енетінін көресіз.

– Әр серуен ерекше, – дейді Юлия. – Себебі әр жолы ол жаңа таныстармен, жаңа әңгімелер мен естеліктермен, жаңа фактілермен және көрген жаңа бөлшектермен толығады. Біздің қала өте жас, бірақ соған қарамастан оның тарихы қызықты, әр түрлі. Онда көптеген керемет адамдар өмір сүрді, бізде көптеген әдемі тарихи ғимараттар бар. Адамдар бұл туралы білуі және мақтануы керек. Бірақ мақтаныш сезімі пайда болуы үшін сіз ақпаратқа ие болуыңыз керек, қаланың қалай салынғанын, неден басталғанын түсінуіңіз керек. Неғұрлым көп білсеңіз, Қарағанды соғұрлым қызықты және қымбат болады.

Маршруттар қайталанса да, әрдайым жаңа бөлшектермен толып кетеді. Атақты адамдардың есімдері жазылған тақтайшалар, үйлердің қасбеттеріндегі өрнектер, белгілер және тіпті ескі орындар қала тұрғындары мен оқиғалары туралы көп нәрсе айта алады.

Юлия барлық ақпаратты жеткізе алмайтынына шағымданады. Бөлшектер тым көп, сондықтан уақыт жеткіліксіз. Қазір ол экскурсияға кірмеген, сондай-ақ Қарағанды туралы кітаптардан үзінділерін өзінің Instagram-дағы парақшасында жариялайды.

Ауа-райы салқындай бастағанда зерттеуші суретші жергілікті мұражайларға экскурсия жүргізуді жоспарлап отыр.

– Мен серуендеуді адамдар жай күндері бара бермейтін қаламыздағы қызықты мұражайларға барумен біріктіргім келеді, – дейді Юлия. – Мен өрт сөндіру бөлімінің мұражайын, "Буратино" қуыршақ театрының мұражайын және т.б. айтып отырмын. Жалғыз адамға оларға кіруге рұқсат берілмейді, топпен жиналу қажет. Әзірге бұл идеяны пысықтап жатырмын. Мен оны жүзеге асырамын деп үміттенемін.

Юлия Ляндаеваның экскурсиясына оның Instagram-дағы парақшасы арқылы жазыла аласыз: @pokaneischezlo.krg.