Қарағандының көрермендері еркін: Француз пианисі Давид Бисмутпен сұхбат

Париж филармониясы мен Елисей алаңындағы театрда ойнайтын белгілі пианист Давид Бисмут Қарағандыда жеке концерт қойды. Кеш жыл сайынғы "Франкофон көктемі" фестивалі аясында өтті.

Давид Бисмут өзінің музыкалық қалауымен, Қарағанды жұртшылығы туралы әсерімен және болашаққа жоспарларымен бөлісті.

– Сіздің музыкаға әуестігіңіз неден басталды?

– Әрдайым музыкаға деген қызығушылығым болды және одан ләззат алатынмын. Музыка – бұл ең алдымен дыбыс және қоғаммен байланыс. Қызығушылық мұра емес деп айтқым келеді. Менің ата-анам – дәрігерлер. Бірақ олар мені барынша қолдады. Менің ойымша, онсыз ештеңе болмас еді. Қазір менің ұлым қалыптасу жолында. Мен көмек және қолдау өте маңызды екенін түсінемін.

– Сахнада алғаш рет қашан өнер көрсеттіңіз?

– Алғаш рет сахнаға 8 жасымда шықтым. Бұл жаттығу кезінде болды. Дәл сол кезде мен тыңдаушымен байланыс сезіндім. Бұл ұмытылмас сезім.

– Сіздің репертуарыңыз қалай құрылады? Оны анықтайтын не?

– Белгілі бір байланыс болуы керек. Бұл тақырып, музыкалық шығарманың нысаны, табиғат болуы мүмкін. Бұл әрқашан менің көңіл-күйіммен байланысты. Мен жаныма жақын және сезінетін пьесаларды ойнаймын. Бағдарламам тарихтан сыр шерткенін ұнатамын. Мысалы, қарағандылықтармен бірге барокко дәуірінен XX ғасырға дейінгі тарихи музыкалық саяхат жасадық. Мен клавесинге арнап туынды жазған композиторлардан бастадым – бұл Куперен мен Рамо. Музыканттардың кейінгі буынына олардың әсерін көрсетуге тырыстым. Сезар Франкке баса назар аударылды. Биыл оның туғанына 200 жыл.

– Сіздің сүйікті композиторларыңыз кімдер?

– Маған романтизм дәуіріне дейін және одан кейін жазған композиторлар ұнайды. Дәл осы кезең мені қызықтырады.

– 100 және 200 жылдан кейін заманауи пианистердің қайсысы ұмытылмайды?

– Жақында Ұлы румындық пианист Раду Лупу өмірден озды. Ол менің сүйікті музыканттарымның бірі болған. Менің ойымша, ол өте ұзақ уақыт бойы тыңдармандарының есінде қалады.

– Сізге ұнамайтын музыканың бағыты бар ма?

– Додекафондық музыканы ұнатпаймын. Интеллект эмоциялардан басым болған кезде өте маңызды нәрсе жоғалады.

– Әр уақытта әр түрлі аспаптарда ойнауға тура келеді. Осыған байланысты қиындықтар бар ма?

– Бұл өте қиын. Құрал мен акустика маңызды рөл атқарады. Маған Қарағандыдағы зал ұнайды. Едендегі паркет, жақсы резонанс. 2019 жылы менің досым Максим Зеккинимен дуэтте "Шалқыма" концерт залында өнер көрсеттім. Тек жақсы әсер алдым. Нұр-Сұлтанда кілем төселген залда ойнауға тура келді, фортепианоны ұзақ баптауға тура келді.

– Сіздің ең ерекше концертіңіз?

– Пандемия кезінде мен бір зум концертін бердім. Ол жақсы өтті. Бірақ оның әсері салқын болды. Қоғамнан кері байланыс болған жоқ. Музыкант үшін тыңдаушының залда болуы маңызды, қашықтықта, экранның арғы жағында емес. Міндетті түрде қарым-қатынас қажет.

– Сіз қандай кәсіби байқауларға қатыстыңыз?

– Байқауларға сирек қатыстым. Онда өзімді ыңғайсыз сезінемін. Бәсекелестік атмосферасы мені қызықтырмайды. Маған ойнау еркіндігі керек, ал бәсекелестік әрқашан шектейтін шеңбер болып табылады. 

– Сіз көп саяхаттайсыз. Көрермендер жайлы айтып өтсеңіз, елдерге байланысты олардың айырмашылықтары бар ма? Немесе классикалық әуесқойлар бір-біріне ұқсас келе ме?

– Әрине, көрермен бір-біріне ұқсамайды. Әр түрлі елдерде әртіске деген жанашырлығын көрсету тәсілі әртүрлі. Бірақ бүкіл аудитория бір нәрсемен ерекшеленеді – бұл назар және тыңдау қабілеті.

– Қарағанды жұртшылығы туралы не айта аласыз?

– Қарағандының көрермендері еркін. Мұнда классикалық музыканы сүйетіндер өздерінің ынта-жігері мен шабытын батыл көрсетеді. Концерттің соңында орындарынан тұрады. Францияда мұндай сирек кездеседі. Француздар – байсалды адамдар. Олар қарапайым қол шапалақтаумен ғана шектеледі.

– Сіз сондай-ақ жас музыканттарға шеберлік сабақтарын өткізесіз. Бұл жай ғана тәжірибеңізді беру тәсілі ме, әлде одан да зорғыға шабыттандыру ма?

– Иә, мен шетелде, Ресейде шеберлік сабақтарын жиі өткіземін. Оқушылардың деңгейі жоғары, сондықтан мен оларға шығармада жұмыс істеген кезде ойламаған көркемдік сәттерін бере аламын. Мұғалім ретіндегі менің басты міндетім – шабыт беру.

– Қалайша сұранысқа ие пианист болуға болады?

– Білмеймін. Музыкада жолыңды табу тәсілдері өте көп. Бұл өте күрделі мамандық. Отбасында музыкант бала өсіп келе жатқанда, оны сүйемелдеу, қолдау қиын. Пандемия кезінде көп нәрсе өзгерді. Кеше концерттер өткенін, ал бүгін кенеттен музыканттар сыртта қалғанын көрдік. Менің мамандығым сұранысқа ие болмағаны мен үшін таңқаларлық болды.

– Сізді музыкадан басқа өмірде не қызықтырады?

– Кино. Соңғы уақытта кино мен үшін ұлыммен тығыз байланысты. Кинотеатрларда біз тек супер қаһарман фильмдерін көреміз. Ал мен үлкен тенниспен айналысамын. Дене шынықтыру келбетімді, денсаулығымды сақтауға көмектеседі.

– Музыкамен байланысты арманыңызбен бөліссеңіз.

– Маған Нью-Йорктегі Карнеги холлда өнер көрсету үлкен арман болды. Бір ай бұрын ол орындалды. Әрине, басты арман – кәсіпте мүмкіндігінше ұзақ болу. Жаттығу, гастрольге бару үшін жеткілікті күш пен төзімділік қажет. Менің сүйікті ісіммен ұзақ уақыт айналыса аламын деп үміттенемін.