Қарағандының ЖОО ғалымдары ғылыми-зерттеу жұмыстарына ректор грантын алды

Академик Е. А. Бөкетов атындағы Қарағанды университетінің он екі оқытушысы ректор Нұрлан Дулатбековтың грантына ие болды. Алынған қаражат гуманитарлық және әлеуметтік-экономикалық бағыттар бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстарына пайдаланылатын болады. Жобаларды таңдаудың басты критерийі қоғам мен республика үшін өзектілік пен тәжірибелік құндылық болды.

Университет ішілік конкурс 2021 жылдан бері бастау алды. Сол кезде университет есебінен үш грантқа қаражат бөлінді. Олар заң факультетінің докторанты Алтынай Шәкірова тоғызыншы сыныпқа арналған "Адам. Қоғам. Құқық" оқулығын шығарғаны үшін, Қазақ әдебиеті кафедрасының профессоры Жансая Жарылғапов Қасым Аманжоловтың өмірі мен шығармашылығын зерттеуге арналған "Қасымтану мәселелері" жобасына, орыс тілі және әдебиеті кафедрасының доценті Айнаш Мұстояпова "Орталық Қазақстандағы 1931-1933 жылдардағы ашаршылық: себептері мен салдары" жобасына берілді.

Неғұрлым әлеуетті ғылыми зерттеулерді қолдау үшін биылғы жылы гранттарға 47,1 млн теңге бөлінді. Мақұлданған жобалардың тақырыптары сан алуан болды: "Аймақтық тарихи-географиялық ерекшеліктер және бейресми білім беру кеңістігі: өзара әрекеттесу алаңы", "Университет кеңістігі шеңберінде студент жастардың әлеуметтік-мәдени бейімделу мәселелері", "Е. А. Бөкетов атындағы ҚарУ библиометрикалық деректер базасын құру", "Қарағанды өңірі жастарының әлеуметтік желілердегі тілдік коммуникациялары", "Төмен әлеуетті көздерден (топырақ жылуы) жылуды шоғырландыру есебінен технопаркті жылу сорғымен жылу энергиясымен қамтамасыз ету үшін жылу алмастырғыштарды әзірлеу және құру", "Ахмет Байтұрсынұлы – азаттық қозғалысының рухани көсемі" және т. б. Өз идеяларын іске асыру үшін ғалымдардың бір жыл уақыты бар.

Грантты сондай-ақ "Қарағанды облысының тарихи-географиялық атласын құрастыру" жобасы алды. Жетекшісі – биология-география факультетінің деканы Серікболат Талжанов. Команда жұртшылық пен туристер үшін үлкен қағаз атласын шығарғысы келеді.

– Атласта Қарағанды өңірінің табиғи және тарихи-археологиялық ескерткіштері белгіленеді, – деді Серікболат Талжанов. – Қазір ондай атлас жоқ. Біз табиғатты сипаттаймыз – бұл физика-географиялық, топырақ картасы, сонымен қатар өсімдіктер мен жануарлар әлемі. Ал тарихшылар картаны археологиялық ескерткіштермен толықтырады. Жазда біз атласты ақпаратпен толтыру үшін экспедиция жоспарладық.

Конкурстың тағы бір жеңімпазы – "Қарағанды қаласы мен серіктес қалалардың жасыл желектерінің жай-күйі мен апаттылығын бағалаудың негіздемесі мен әдістемесін әзірлеу" жобасы.

Қарағанды облысының жасыл қоры қарқынды дамып келе жатқаны жасырын емес. Сонымен қатар, жасыл кеңістікті диагностикалау проблемасы бар.

– Ескі өсімдіктер ғана емес, сонымен қатар жас өсімдіктер де төтенше жағдай деп танылуы мүмкін – мысалы, аурудың салдарынан. Сонымен қатар қатты жел ағаштардың жаппай құлауына әкеліп соғады, бұл тек ғимараттар мен көліктерге ғана емес, адамдарға да зиян тигізеді, – дейді жоба жетекшісі биология ғылымдарының кандидаты Салтанат Тілеукенова. – Қазір біздің өңірде ағаштардың тіршілік жағдайы мен апаттылығын бағалаудың бекітілген әдістемесі жоқ. Бұл көшеттерді бақылау мен есепке алуды қиындатады. Бастапқы кезеңде біз университетіміздің айналасын аламыз. Ағаштардың табиғи құрамын, олардың өмірлік жай-күйін анықтаймыз және шешім қабылдаймыз. Сондай-ақ электронды карта жасағымыз келеді. Содан кейін Қарағандымен және жақын жердегі серіктес қалалармен айналысамыз. Біздің қорытындыларды ТКШ басқармасына, әкімдіктерге, білім беру ұйымдарына және т. б. енгізуді жоспарлап отырмыз.

Сондай-ақ, 2021 жылдың қараша айында университеттің жас ғалымдары үшін "Ғылымдағы жаңа есім" байқауы жарияланды. Жалпы сомасы 4 млн теңгеге 6 грант бөлінді. Қорытынды шығарылады.