Қазақ жерінің ғұламасы – Қарағандылықтар Ұлы ғалым Қаныш Сәтпаевтың 120 жылдығын атап өтуде
Қарағанды облысында Қазақстан Республикасының тұңғыш академигі – көрнекті ғалым Қаныш Сәтбаевтың 120 жылдығына орайластырылған мерейтойлық шаралар басталды.
12 сәуірде Қарағанды ғалымдары мен қоғам қайраткерлері Кеңес металлогениялық ғылымының негізін қалаушылардың бірі, ұлы геологты еске алды. Қарағандыда Қаныш Сәтбаевтың ескерткішінің жанында, вокзал маңында митинг өтті. Шараға атақты ғалымның жерлестері қатысты.
Митингке қатысушылар ескерткішке гүл шоқтарын қойды. Өз сөздерінде олар қазақ халқының ұлы тұлғасының еңбегі, қазақ жерінің ғұламасы туралы айтты. Сондай-ақ Сәтбаев қаласына арналған өлеңдер оқылды.
- Қаныш Сәтбаевтың мұрасын ұрпақтан ұрпаққа жеткізу керек. Ол – жер қойнауының құпиясын ашқан керемет ғалым, ұлы геолог. Оның өмірлік жолы - Отанға шексіз қызмет етудің үлгісі. Ол қуғынға және қудалауға қарамастан өз ісіне, ғылымына адал болып қалды. Қазақ халқының ұлын Ресейде – Мәскеу мен Томск қаласында еске алып, құрметтейді, - деп атап өтті ғалым, ҚР Ұлттық Ғылым академиясының академигі Арстан Ғазалиев.
Жиналғандар Сәтбаевтың Үлкен Жезқазған үшін шайқасын еске алып, аңыздар айтып берді. Осындай тарихи оқиғалардың бірі Қаныш Сәтпаевтың 1947 жылы Англияда Уинстон Черчилмен кездесуі кезінде болған екен. Черчилль КСРО Жоғарғы Кеңесі делегациясының арасынан бойшаң қазақты байқап, «Барлық қазақтар осындай бойшаң ба?» деп сұрағанында ол: «Қазақтардың арасында, бәлкім, мең ең кішкентайы болармын. Менің халқым менен де биік», - деп жауап берген.
Қарағанды облысының Сәтпаев қаласында ұлы қайраткердің 120 жылдығы кеңінен тойлануда. Бүгін мұнда кеншілер алаңындағы ескерткішке гүл шоқтары қойылды. Кеншілер Даңқ алаңында ағаштар отырғызды. Ш. Ділдебаева атындағы кеншілер сарайында тау-кен ісі бойынша жылжымалы көрме ашылды. Бұл жерде Қаныш Сәтбаевтың өмірі мен қызметі туралы қысқа метражды фильм көрсетілді.
Бағдарлама ашық қалалық сахнада өтетін үлкен концертпен жалғасады. Сондай-ақ мерекелік күнге ірі жарыстар орайластырылған. 14 сәуір күні Сәтбаев қаласында 400-ден астам адамның қатысуымен веломарафон, ал 27-30 сәуірде дзюдодан халықаралық турнир өтеді.
Қаныш Сәтбаев ( 1899-1964) - ғалым-геолог, қоғам қайраткері, ойшыл, геология-минералогия ғылымдарының докторы, профессор, ҚазКСР ҒА бірінші президенті, КСРО ҒА академигі, ҚазКСР ҒА академигі.
1899 жылы 12 сәуірде Семей облысының Павлодар уезінде дүниеге келген (қазіргі Павлодар облысы Баянауыл ауданының Теңдік кенті). 1926 жылы Қ. Сәтпаев Томск технологиялық институтын бітіріп, тау-кен инженер-геологы дипломын алған алғашқы қазақ болды. Осыдан кейін халық шаруашылығы Орталық кеңесінің қарауына жіберілді.
Мемлекеттік (1942) және Ленин (1958) сыйлықтарының лауреаты.
Қ. Сәтпаев Ұлытау-Жезқазған мыс кен орнын ашты.
Оның есімімен Қарағанды облысындағы қала, ҚР Ғылым академиясының геологиялық ғылымдар институты, Жезқазған тау-кен металлургиялық комбинаты, Қазақстанның қалалары мен кенттеріндегі көшелер мен оқу орындары аталды. Атақты ғалымның есімі Жоңғар Алатауының Тельц, мұздақ және тау шыңдары шоқжұлдызындағы кіші ғаламшардың атауында мәңгіге сақталған. Сәтбаев минералы, "Академик Сәтпаев" гладиолус сорты, оның атындағы астероид бар.
Қ. Сәтпаевтың туғанына 100 жыл толуына орай ҚР Ұлттық Банкі 20 теңге номиналды естелік монета шығарды.
Томскіде геологтар аллеясында Қ. Сәтбаевтың бюсті орнатылған.