Ақмола облысындағы 10 киелі мекен

Құмай археологиялық-этнографиялық кешені

«Түрік қағандар ордасы». Нұр-Сұлтан қаласының маңында орналасқан Құмай мәдени кешенінің ескерткіштері бірнеше мыңжылдықтың мәдени мұраларын қамтиды. Олар бір аумақта шоғырланып, «Бұйратау» мемлекеттік ұлттық паркінің шегінде, Ақмола облысының Ерейментау ауданында Бұйратау тауының етегінде, жинақталып орналасқан.

Ең жарқын болып антропоморфты мүсінді балбалдары бар түрік мәдени қоршаулары болып табылады. Құмай аңғарындағы салт-дәстүрлік қоршаулар құрылысында көрсетілген ұлы ата-бабаларға тағзым ету мен қастерлеу түркі дәстүрі барынша әсем көрсетілген.
«Қос батыр» діни ескерткішімен қатар, мұнда Ежелгі қазақстан дәуіріне жататын нысандар кешені орналасқан. Мүсіндерде бейнеленген атрибуттар жиынтығы, ыдыс, әшекейлер мен қару-жарақ заттары, заттар болмысының хронологиясынан бастап дәстүрлі түркі қоғамының дүниетанымдық ұстанымдарын әлеуметтік ранжирлеу регламентіне қатысты сұрақтарға дейінгі бөлімдерді қамтитын кешенді археологиялық және этнологиялық зерттеулердің түрлі аспектілері бойынша қайнар көздер ретінде қызмет етеді. Бұл облыс аумағындағы қола дәуірдің, ерте темір ғасыры мен түркі дәуірінің ескерткіштері ұсынылған жалғыз көпкомпонентті мәдени кешен.

Барлық ескерткіштер 5-7 шақырым радиуста, Құмай өзенінің сол жағалауындағы террасада орналасқан. Мәдени мұра мен қоршаған табиғи ортаның ажырамас бірлігінің осындай өкілділігінің ұқсастығы Қазақстан аумағында еш жерде кездеспейді.