Қарағанды облысында 20 мемлекеттік архив жұмыс істейді, онда 6914 қор сақталуда, бұл 2 млн.820 мыңнан астам сақтау бірлігін құрайды.
Облыстың мемлекеттік архивтерінде сақталған құжаттардың бастапқы және соңғы кезеңдері – 1872-2013 жылдар. Бұл басқару құжаттамасы, жеке текті құжаттар, ғылыми-техникалық құжаттама, кино -, фото -, фоно -, бейне құжаттар және жеке құрам бойынша құжаттар.
Металлургия өнеркәсібінің даму тарихы бойынша құжаттар үлкен қызығушылық тудырады, олар кеңестік халық комитеті, қара металлургия басқармасы, қазақ және Қарағанды металлургия зауыттарының материалдары бойынша, ауыл мен ауылдарды кеңес беру, жерге орналастыру, көшпелі және жартылай көшпелі қазақ халқының отыруы, таптық күрес, колхоздар мен совхоздар құру туралы қорлардың материалдары бойынша анықталады.
Қазақстанның, оның ішінде біздің облыстың бай тарихи өткені көптеген зерттеушілердің, оның ішінде басқа мемлекеттердің өкілдерінің назарын аудартады. Соңғы уақытта Германия, Жапония, Украина, Ресей және т. б. сияқты шет мемлекеттермен архивтік құжаттарды пайдалану және ұсыну саласында байланыс айтарлықтай кеңейді.
Жапонияның Денсаулық сақтау, еңбек және әл-ауқат министрлігінің сұратуы бойынша Спасск лагерінде №99 әскери тұтқындар мен интерндерге арналған қамауда болған кезінде қайтыс болған және Қарағанды облысының аумағында жерленген әскери тұтқындардың тізімі дайындалды, осы жұмыстың нәтижесінде картотекадан 19 800 карточка сканерленді және электрондық форматта жапон тарапына берілді.
Жыл сайын мемлекеттік архивтер заңды тұлғалардан 60 мыңға жуық істі және жеке тұлғалардан 1300-ге жуық істі мемлекеттік сақтауға қабылдайды.
Азаматтардың және ұйымдардың сұраулары бойынша "Архивтік анықтамалар, көшірмелер немесе архивтік үзінділер беру" мемлекеттік қызмет көрсету архив жұмысында өте маңызды және қажырлы еңбекті қажет ететін болып табылады. Жыл сайын архивтерге тақырыптық және әлеуметтік-құқықтық сипаттағы түрлі мәселелер бойынша ұйымдардан, Қазақстан мен шетел азаматтарынан 50 мыңнан астам өтініштер келіп түседі.
2019 жылы мемлекеттік архивтер 1000 астам мемлекеттік архивтреді толықтыру көздері - ұйымдарын паспорттауды жүргізді. Нәтижесінде облыс бойынша ҚР ҰАҚ жинақтау көздері - ұйымдар, мекемелер архивтерінің жиынтық паспорты жасалып, МСМ-не ұсынылды.
Жыл ішінде мемлекеттік архивтерде 9054 іс қалпына келтірілді, 9561 іс физикалық-химиялық және техникалық өңделді. Қағаз негізіндегі 70473 сақтау бірлігінің, киноқұжаттардың 3195 сақтау бірлігінің және 827 фотоқұжаттардың бар болуын және физикалық жағдайын тексеру жүзеге асырылды. 973 аса құнды құжаттарды анықтау жүзеге асырылды. Құжаттар мәтіндерін компьютерлік басып шығару жолымен 538 парақтың өшіп қалған мәтіні қалпына келтірілді.
Жыл бойы пайдаланушыларға 329195 іс берілді. Мемлекеттік архивтердің оқу залдарында зерттеушілердің 931 рет келуі тіркелді. Мемлекеттік архивтердің сайттарына 73264 адам кіргені тіркелді.
Мемлекеттік архивтер іс жүргізу және істерді мемлекеттік сақтауға тапсыру үшін дайындау мәселелері бойынша 715 ұйымға әдістемелік, консультациялық көмек көрсетті.
ҚР Тұңғыш Президентінің "Ұлы даланың жеті қыры" мақаласына сәйкес Мәдениет және спорт министрлігі ҚР Үкіметінің 2020 жылғы 20 желтоқсандағы №953 қаулысымен бекітілген 2020-2025 жылдарға арналған "Архив-2025" жобасын жүзеге асыру бойынша кешенді іс-шаралар жоспарын әзірледі.
Жоспардың негізгі бағыттары:
- архив құжаттарын цифрлау және оларды цифрлық форматқа ауыстыру үшін серверлер, сканерлер, компьютерлер сатып алу бойынша архивтердің материалдық-техникалық базасын нығайту;
- шетелдік архивтерде, ғылыми орталықтарда Қазақстан тарихы бойынша құжаттарды анықтау және оларды ғылыми айналымға енгізу;
- құжаттардың ғылыми жинақтарын, жолсілтемелерді, анықтамалықтарды басып шығару;
Бүгінгі күні облыс архивтері ішкі архив қорларын түгендеу және жүйелеу бойынша және қажетті тарихи деректер мен құжаттарды зерделеу үшін кең зерттеу топтарына қолжетімділікті қамтамасыз ету бойынша үлкен жұмыстар жүргізуде.
"Архив-2025" бағдарламасы аясында барлық мемлекеттік архивтерде құжаттарды кезең-кезеңмен цифрлау жүргізу жоспарланып отыр, ол үшін жоғары жылдамдықты сканерлер мен басқа да жабдықтар сатып алынады.
"Цифрлық Қазақстан" мемлекеттік бағдарламасы аясында "Құжаттардың бірыңғай электрондық архиві" ақпараттық жүйесі іске асырылуда. 3 жылға есептелген жобаның тұжырымдамасына сәйкес жүйеге барлық деңгейдегі мемлекеттік архивтер, орталық, жергілікті және атқарушы органдар қосылатын болады.
2019 жылғы қыркүйектен бастап Қарағанды облысының мемлекеттік архивтері осы жүйеде пилоттық режимде жұмыс істейді. Қазіргі уақытта мемлекеттік архивтер деректер базасын толықтыруды жүзеге асыруда.
2019 жылы Жастар жылына, академик Қ.Сәтбаевтың 120 жылдығына, ғылыми-техникалық құжаттама бойынша мемлекеттік архивтің 25 жылдығына арналған бір республикалық және 2 облыстық ғылыми-практикалық конференциялар дайындалды және өткізілді.
Жезқазған қаласының 65 жылдығына орай қала әкімдігімен бірге архивтік құжаттар негізіндегі энциклопедия-жинақ, "Ғылыми-техникалық құжаттама бойынша облыстық мемлекеттік мұрағаттың мұрағат қорлары бойынша қысқаша аннотацияланған анықтамалық" (мемлекеттік және орыс тілдерінде), "Шахтинск аймағының басшылары" жинағы, өткізілген конференциялар материалдарының жинақтары, облыстың архив қызметі және мемлекеттік архивтері туралы 4 буклет шығарылды.
Облыс мемлекеттік архивтерінде және ҰАҚ толықтыру көздерінде сақталатын жеке құрам бойынша құжаттардың орналасқан жері туралы "Архивтік анықтамалық" электронды түрде дайындалды және ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің Архивтер және құжаттама департаментіне ұсынылды.
Өткен жылы республикалық, облыстық және аудандық мерзімді басылымдарда архив құжаттары негізінде әр түрлі тақырыптарға 250 мақала мен құжаттар іріктеліп жарияланып шығарылды.
Жергілікті телеарналармен бірлесіп ҚР Президентінің "Ұлы даланың жеті қыры" мақаласына, Кеңес Одағының Батыры, ұшқыш Н.Әбдіровтың 100 жылдығына, Қарағандының 85 жылдығына және т. б. арналған 21 телехабар ұйымдастырылды.
Естелік және мерейтойлық күндерге арналған 296 дөңгелек үстел, жеке қорлардың тұсаукесері, соғыс және тыл ардагерлерімен кездесулер, ақпараттық хаттар, ақпараттық сағаттар, дәрістер, Ашық есік күндері ұйымдастырылды.
Архив мекемелері өткен жылы Қазақстанның және біздің өңірдің тарихи және саяси күндеріне, белгілі тұлғалардың өмірі мен қызметіне арналған 134 фотоқұжаттық көрмелер мен экспозициялар дайындады.