«Сыбайлас жемқорлық – дерт, онымен күресу – біздің міндетіміз»(Қ. Тоқаев).
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс қоғамда сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру шараларының бірі ретінде»
Мемлекет басшысы өз сөзінің бірінде: «...сыбайлас жемқорлықпен ымырасыз күресу – мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарының бірі. Құқықтық мемлекет орнатып, нағыз құқықтық мемлекет құру үшін ең алдымен сыбайлас жемқорлықты жою қажет...» деп, азаматтар арасында түсіндіру жұмыстарын күшейтуді де тапсырды: «... бүкіл қоғамды сыбайлас жемқорлықпен күресуге жұмылдыру қажет...»
Тәуелсіз Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес саласындағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың даму тарихын екі негізгі кезеңге бөлуге болады:
1) елімізде «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 2 шілдедегі № 267-I Заңы қолданыста болған 1998 жылдан 2015 жылға дейінгі кезеңде. Осы кезеңде сыбайлас жемқорлыққа ықпал ететін жағдайларды жою шараларына ерекше назар аударылды.
Сыбайлас жемқорлықпен күресте басты екпін сөзсіз репрессиялық әдістер мен жазалау шараларының басым болуына әкелді.
2-кезеңнің басталуымен (2015 жылдан бүгінгі күнге дейін) Қазақстандағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің негізгі принциптері мен әдістері қайта қаралып, басқарушы құжат Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410- Заңы болды. V «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» (бұдан әрі – Заң) . Жаңа заң сыбайлас жемқорлықтың себептері мен жағдайларын жоюдың кешенді стратегиясына көшуге мүмкіндік берді.
Заңның негізі сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат субъектілерінің әріптестік қағидаттарына, моральдық қағидаттардың басымдығы мен сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шараларына негізделген жалпы мемлекеттік сипатқа ие.
Яғни, жаңа Заңда сыбайлас жемқорлықтың алдын алу басымдылық болып табылады. Сыбайлас жемқорлықпен күресу шараларының бірі – сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру арқылы қоғамды адамгершілікке тәрбиелеу.
Бүгінгі таңда барлық мемлекеттік органдар қоғамда сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру бойынша белсенді шараларды жүзеге асыратын, оның ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл саласындағы мемлекеттік әлеуметтік тапсырыстарды іске асыратын сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл субъектілері болып табылады.
Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс – үкіметтік емес ұйымдар жүзеге асыратын, әлеуметтік саладағы мәселелерді шешуге бағытталған, бәсекелестік ортада іске асыруға берілген орталық және (немесе) жергілікті атқарушы органдардың әлеуметтік бағдарламаларды, әлеуметтік жобаларды, функцияларын іске асыру нысаны. бюджет қаражаты есебінен. Оны бәсекелес ортаға беру үшін мемлекеттік сатып алу порталында конкурс нысанында мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс қалыптастырылады.
Мемлекеттiк әлеуметтiк тапсырысты iске асыру форматының өзiнде мемлекеттiк органдардың кейбiр функцияларын бәсекелес ортаға беруге мүмкiндiк беретiн сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес нысаны бар.
Теміртау қаласының әкімдігі 2019 жылдан бастап жыл сайын жергілікті бюджеттен "азаматтарда сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс - қимыл жөніндегі дүниетанымды қалыптастыру" мемлекеттік әлеуметтік тапсырысын (бұдан әрі - МӘТ) іске асыру үшін қаражат салады, оның негізгі мақсаттары-қоғамның мемлекеттік билік институттарына деген сенім деңгейін арттыру, халықтың құқықтық мәдениетінің деңгейін арттыру, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу және оған қарсы іс-қимыл қала тұрғындары арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті дамыту. Бұл мақсаттарға мемлекеттік қызметкерлер арасында оқыту семинарларын өткізу, халықпен кездесулер өткізу, халық арасында ақпараттық материалдарды дайындау және тарату, қала мектептерінің оқушылары арасында конкурстар өткізу, әлеуметтік сауалнамалар және т. б. арқылы қол жеткізіледі. Мемлекеттік қызметті жүзеге асыруға 2023 жылға дейін қалалық бюджеттен 1 млн 700 мың теңгеге жуық қаражат бөлінді.
Ағымдағы жылы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің ұсыныстарын ескере отырып, Мемлекеттік әлеуметтік қамсыздандыру қызметінің көлемі Теміртау қаласы бойынша мемлекеттік әлеуметтік тапсырыстардың жалпы сомасының 5%-ына дейін ұлғайтылды.
Бюджеттің айтарлықтай ұлғаюы мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс маңызды іс-шаралармен толықтыруға мүмкіндік берді.
Мәселен, 2023 жылға 19 іс-шара жоспарлануда, оның ішінде 11-і ауқымды іс-шара (дөңгелек үстелдер, кездесулер, конкурстар және т.б.) және 8 іс-шара тарату материалдарын (жаднамалар, баннерлер, аудио роликтер, бейнероликтер және т.б.) дайындау . Барлық іс-шаралар ағымдағы жылдың соңына дейін жүзеге асырылады.
Аталған іс-шараларды тікелей қамту 15 мың адамды, жанама түрде 50 мың адамды құрайды. МӘТ – тің мақсатты аудиториясы-жастар (оқушылар, ЖОО/ЖОО оқушылары), мемлекеттік қызметшілер, сондай-ақ кәсіпорындар мен ұйымдардың қызметкерлері. Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыстарды енгізу барысында бұқаралық ақпарат құралдарында, әлеуметтік желілерде сыбайлас жемқорлыққа қарсы ақпараттандыру деңгейін арттыру, Теміртау қаласы мен кент тұрғындарының кемінде 1/3 бөлігінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетін арттыру күтілуде. Ақтау, сондай-ақ мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың өзара іс-қимылы. Мемлекеттік әлеуметтік тапсырыстарды енгізу нәтижелері бойынша қоғамдағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі шаралар кешенің одан әрі жетілдіруге мүмкіндік беретін тиісті баға беріледі.
Теміртау қаласының әкімі
О. Таурбеков