«Қарағанды облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды
реттеу басқармасы» ММ және бағынысты ұйымның
сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау нәтижелері туралыаналитикалық анықтама
Қарағанды қ. 11-25.05.2022 ж.
Кіріспе бөлім.
«Қарағанды облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы» ММ (бұдан әрі - Басқарма) 2022 жылғы 4 сәуірдегі № 63 «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы» бұйрығымен бекітілген жұмыс тобымен табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасының «Қарағанды су қоймалары» коммуналдық мемлекеттік кәсіпорнының және басқармасының қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізілді (Бұдан әрі - Кәсіпорын).
Жоғарыда көрсетілген бұйрықпен сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі жұмыс тобының құрамы бекітілді, өткізу кезеңі 2022 жылғы 4 сәуірден бастап 31 мамырды қоса алғандағы кезең айқындалды.
Ішкі талдау 2021 жылғы жұмыс кезеңін 2022 жылғы 30 сәуірге дейін қамтыды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы №12 бұйрығымен бекітілген Үлгілік қағидаларға сәйкес жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кезеңдері:
- талдау объектісі туралы ақпаратты жинау және қорыту;
- сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің болуына талдау объектісінің қызметін реттейтін нормативтік құқықтық, құқықтық актілерді және ішкі құжаттарды талдау;
- аналитикалық анықтаманы дайындау және қол қою.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау келесі бағыт бойынша жүргізілді:
"Қарағанды облысының табиғи ресурстар және табиғат пайдалануды реттеу басқармасы" ММ және "Қарағанды су қоймалары"коммуналдық мемлекеттік кәсіпорнының қызметін қозғайтын құқықтық актілерде, ішкі құжаттарда сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
1, 2-міндет: қолданыстағы құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау. Ішкі құжаттардағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Құқықтық актілерде анықталған тәуекелдер саны 5 (бірл.), ішкі құжаттарда 0 (бірл.)
Сипаттама бөлігі:
Жұмыс тобы жұмыстың толықтығы мен жүйелілігін қамтамасыз ету мақсатында сыбайлас жемқорлық нормалардың болуына талдау жүргізді және Басқарманың қызметін реттейтін мынадай заңнамалық актілер мен Орман, Су, Экологиялық кодекстер, Қазақстан Республикасының "құқықтық актілер туралы", "Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы", "Мемлекеттік сатып алу туралы", "қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы" Заңдары зерделенді. жануарлар дүниесін пайдалану туралы", "ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" және т. б. қаулыларына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы.
Талданған құқықтық актілердің/ішкі құжаттардың тізбесі осы талдаудың 1-қосымшасында көрсетілген.
1.Жалпы ақпарат. Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрінің 2021 жылғы 20 қазандағы № 414 бұйрығымен Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімді орман пайдалануға беру жөніндегі тендерлерді өткізу қағидалары (бұдан әрі - қағидалар) жаңа редакцияда жазылды, оларға сәйкес мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімді орман пайдалануға беру жөніндегі тендерлерді өткізу мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімді Мемлекеттік мүлік веб-порталы арқылы электрондық формат www.gosreestr.kz және аукцион әдісімен өткізіледі.
Ережелерді зерделеу барысында конкурсты сапалы өткізу үшін мынадай проблемалар бар.
Қағидалардың 13-тармағының 1) тармақшасына сәйкес тендерлік комиссия орман пайдаланудың әрбір түрі бойынша ұзақ мерзімді орман пайдаланудың барлық ұсынылатын кезеңіне орман пайдаланушыны дамыту жоспарын бекітеді.
Алайда, орман пайдаланушының даму жоспарын (бұдан әрі – жоспар) әзірлеу үшін оны әзірлеу, жоспардың нысаналы, қаржылық және басқа да көрсеткіштерін айқындау тәртібі мен талаптарын реттейтін нормативтік құқықтық акт жоқ.
Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Экология, Геология және табиғи ресурстар министрінің м.а. 2020 жылғы 4 ақпандағы № 34 бұйрығымен Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді орман пайдалану шарттарының үлгілік нысандары көзделген мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді орман пайдалану шарттарын мемлекеттік тіркеу қағидаларының күші жойылғанын атап өту қажет.
Тәуекелдің атауы: мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімді орман пайдалануға беру жөніндегі тендерлерді өткізу кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Тәуекел сипаттамасы:
Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман ресурстарын ұзақ мерзімді орман пайдалануға беру жөнінде тендер өткізу тәртібін реттейтін нормативтік құқықтық актідегі құқықтық олқылық (коллизия), бұл лауазымды адамдардың өз қызметтік өкілеттіктерін өз қалауы бойынша пайдалануына әкеп соғады, бұл сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық пен өзге де құқық бұзушылықтар жасауға әкеп соғуы мүмкін.
Жою бойынша ұсынымдар:
Орман ресурстарын қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді орман пайдалануға беру жөніндегі тендерлерді сапалы өткізу мақсатында нормативтік құқықтық актілердегі құқықтық олқылықты жою қажет):
- заңнамалық деңгейде орман пайдаланушыларды дамыту жоспарын әзірлеу тәртібі мен талаптарын айқындау;
- орман пайдаланушылардың туристік және өзге де қызметтерді дамыту жөніндегі міндеттерін айқындай отырып, мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді орман пайдалану шарттарының үлгілік нысандарын бекіту.
Нормативтік құқықтық актілерге өзгерістер мен толықтырулар енгізу жөніндегі тиісті уәкілетті органдарға хаттар (ұсыныстар) жолдасын.
Жалпы ақпарат. Аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекітіп беру жөніндегі конкурсты өткізу Қағидаларына және конкурсқа қатысушыларға қойылатын біліктілік талаптарына сәйкес аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекітіп беру жөніндегі конкурс тізілімнің www.gosreestr.kz веб-порталы арқылы электрондық форматқа ауыстырылды.
Аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекітіп беру жөніндегі конкурсты ұйымдастыру мен өткізу тәртібін айқындайтын қағидаларды зерделеу барысында Қағидалардың жекелеген нормалары "жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – заң) нормаларына сәйкес келмейтіні анықталды.
Мысалы, Қағидалардың 12-тармағының 4) тармақшасына сәйкес конкурсты дайындау және өткізу кезінде конкурсты ұйымдастырушы аңшылық немесе балық шаруашылығы субъектілерін дамыту жоспарын әзірлейді, ал Конкурстық комиссия Қағидалардың 17-тармағының 1) тармақшасына сәйкес әрбір объект бойынша бекітудің барлық ұсынылатын кезеңіне аңшылық немесе балық шаруашылығы субъектілерін дамыту жоспарын бекітеді.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 31 наурыздағы № 18-04/287 бұйрығымен бекітілген аңшылық және балық шаруашылығы субъектісін дамыту жоспарының үлгілік нысанына (бұдан әрі – жоспарлардың үлгілік нысандары) сәйкес балық және аңшылық шаруашылығын дамыту жоспарын тиісінше балық және аңшылық шаруашылығы субъектілері, яғни конкурсқа қатысушылар әзірлейді және бекітеді көрсетілген жоспарларды конкурсты ұйымдастырушы әзірлей алмайды және оларды конкурстық комиссия бекіте алмайды.
Қағидалардың 61-тармағына сәйкес ұйымдастырушы қабылдау-тапсыру актісіне қол қою туралы мәліметтерді екі күн мерзімде веб-порталға енгізеді.
Алайда, объектіні қабылдау-тапсыру актісімен беру мүмкін еместігін атап өту қажет, оның үстіне осы акт объектінің меншік иесін өзгерту үшін негіз бола алмайды, өйткені Заңның 4-бабының 1-тармағына сәйкес жануарлар дүниесі мемлекеттік меншікте болады.
Тәуекелдің атауы: аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекітіп беру жөніндегі конкурсты өткізу кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Тәуекелдің сипаттамасы: аңшылық алқаптар мен балық шаруашылығы су айдындарын және (немесе) учаскелерін бекітіп беру жөніндегі конкурсты өткізу тәртібін реттейтін нормативтік құқықтық актідегі құқықтық олқылық (коллизия), бұл лауазымды адамдардың өз қызметтік өкілеттіктерін өз қалауы бойынша пайдалануына әкеп соғады, бұл сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық пен өзге де құқық бұзушылықтар жасауға әкеп соғуы мүмкін. Қабылдау-тапсыру актісіне қол қою туралы мәлімет туралы тармақты алып тастау. Заңға сәйкес, жануарлар дүниесі мемлекет меншігінде.
Жою жөніндегі ұсынымдар: құқықтық актілердің жекелеген нормалары арасындағы қайшылықтарды жою үшін тиісті уәкілетті органға хат жолдау.
Жалпы ақпарат. Қағидалардың 4-тармағына сәйкес облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органы көрсетілген ұсыныстарды (өтінішхаттарды) қарау және қажетті материалдарды дайындау үшін құрамында облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, Астананың) жергілікті атқарушы органының, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар және қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органдардың, облыстық (қалалық) жергілікті атқарушы органның өкілдері бар комиссия құрады Республикалық маңызы бар қаланың, астананың), жер қатынастары жөніндегі аудандық органның, мамандандырылған республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың, жер учаскелерінің мүдделі меншік иелері мен жер пайдаланушылардың немесе олардың өкілдерінің қатысуымен республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерін заттай зерттейтін мемлекеттік жер кадастрын жүргізетін және басқа да мүдделі органдар.
Қағидалардың 5-тармағына сәйкес республикалық және жергілікті маңызы бар ЕҚТА құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерін зерттеу нәтижелері Комиссия мүшелері мен жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылар немесе олардың өкілдері қол қоятын жер учаскелерінің жоспары (схемасы) қоса беріле отырып, актімен ресімделеді.
Бұдан басқа, актіде республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құру және кеңейту үшін резервке қойылатын жер учаскелерінің орналасқан жері, олардың алаңы, сапалық жай-күйі, ұсынылатын күзет және пайдалану режимдері, оларда ғимараттар мен құрылыстардың бар-жоғы және олардың бағалау құны, жер иелерінің шығындарын өтеуге мемлекеттік бюджеттің ықтимал шығыстарын алдын ала бағалау туралы мәліметтер көрсетіледі учаскелерді және жер пайдаланушыларды шаруашылықта пайдалану режимінің шектелуіне байланысты.
Алайда, жоғарыда көрсетілген мәліметтерді комиссия актісінде көрсету мүмкін емес, өйткені бұл мәліметтер "ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" ҚР Заңының 20-бабының 3-тармағына сәйкес жаратылыстану-ғылыми негіздеменің негізінде екінші кезеңде әзірленетін техникалық-экономикалық негіздемеде көрсетіледі.
"Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Заң) 20-бабының 4-тармағына сәйкес техникалық-экономикалық негіздеме жер учаскелерінің меншік иелерімен және жер пайдаланушылармен, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдарымен келісіледі және осы Заңда белгіленген тәртіппен бекітіледі.
Осыған байланысты, жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылар немесе олардың өкілдері республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерін зерттеу нәтижелеріне қол қоюдың қажеті жоқ деп санаймыз.
Заңның 24-бабының 1-тармағына сәйкес облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың жергілікті атқарушы органдары бекіткен жаратылыстану-ғылыми негіздемелерге сәйкес республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерін Қазақстан Республикасының Үкіметі белгілеген тәртіппен резервте қалдыру туралы шешімдер қабылдайды.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде республикалық және жергілікті маңызы бар ЕҚТА құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерін резервте қалдыру рәсімін оңайлату және жетілдіру мақсатында Қағидалардың 6-тармағын, сондай-ақ Қағидалардың 4 және 5-тармақтарын алып тастау ұсынылады:
«4. Облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органы көрсетілген ұсыныстарды (өтінішхаттарды) қарау және қажетті материалдарды дайындау үшін құрамында облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органының, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар және қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық органдардың, облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың)өкілдері бар комиссия құрады. аудандық жер қатынастары жөніндегі органның, мамандандырылған республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құрудың немесе кеңейтудің жаратылыстану-ғылыми негіздемесі негізінде республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерін резервте қалдыру туралы комиссияның актісін ресімдейтін мемлекеттік жер кадастрын жүргізетін және басқа да мүдделі органдар;
«5. Актінің негізінде комиссия республикалық және жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құру және кеңейту үшін жер учаскелерін резервте қалдыру туралы облыстық (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жергілікті атқарушы органның шешімін қабылдайды".
Тәуекелдің атауы: комиссиялар өкілеттіктерінің кеңдігі сыбайлас жемқорлық тәуекелі болып табылады.
Тәуекелдің сипаттамасы: Нормативтік құқықтық актілердегі сәйкессіздіктерді жою қажет.
Жою бойынша ұсынымдар:
Нормативтік құқықтық актіге өзгерістер енгізу жөніндегі тиісті уәкілетті органға хат (ұсыныс) жолдансын.,
Қазақстан Республикасы Су кодексінің 78-бабында Коммуналдық Су шаруашылығы ұйымдарын облыстың жергілікті атқарушы органдары мынадай жұмыстарды орындау: коммуналдық меншіктегі су шаруашылығы құрылыстарын ұстау, пайдалану, сондай-ақ олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету мақсатында құрады делінген. Ал пп сәйкес.9) б. 2-т. ҚР "Мемлекеттік мүлік туралы" Заңының 134-бабы, Мемлекеттік кәсіпорын қызметінің мақсаты "мемлекеттік меншіктегі су шаруашылығы жүйелері мен құрылыстарын күтіп-ұстау, пайдалану, жөндеу және реконструкциялау, сондай-ақ олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету"болып табылады.
Тәуекелдің атауы: өкілеттіктердің (функциялардың) кеңдігі сыбайлас жемқорлық тәуекелі болып табылады.
Тәуекелдің сипаттамасы: нормалары құқық қолдану кезінде сыбайлас жемқорлық іс-әрекеттерін жасауға жиі жағдай жасайтын салалық заңдардың жетілдірілмеуі.
Жою бойынша ұсынымдар:
НҚА-ның жекелеген нормалары арасындағы алшақтықтарды және (немесе) қайшылықтарды жою туралы хат (ұсыныс) тиісті уәкілетті органға жолдансын.
Жалпы ақпарат. Қоғамдық тыңдауларды Қарағанды облысының әртүрлі елді мекендерінде офлайн режимде өткізу елді мекендердің едәуір қашықтығына (шалғайлығына) байланысты мүмкін емес.
Сонымен қатар, ықпал ету ауданына қоғамдық тыңдаулар өткізу үшін күн сайын барған кезде мамандар жобаларға мемлекеттік экологиялық сараптама жүргізу және II санаттағы объектілердің әсеріне экологиялық рұқсаттар беру бойынша Мемлекеттік қызметтерді уақтылы және сапалы көрсете алмайды.
Бүгінгі күні қоғамдық тыңдауларды өткізу бірнеше айға жоспарланған. Нәтижесінде операторлар кезек күтуі керек, бұл жоспарланған қызметтің кешеуілдеуіне әкеледі. Осыған байланысты, қалалар мен аудандардың, ауылдық округтердің жергілікті атқарушы органдарының белгіленген қызмет құжаттары бойынша, яғни белгіленген қызметтің орналасқан жері бойынша қоғамдық тыңдаулар өткізу туралы ережеге өзгерістер енгізу қажет.
Тәуекелдің атауы: лауазымдық тұлғалардың белгіленген қызметке тапсырыс берушілермен тікелей байланысы сыбайлас жемқорлық тәуекелі болып табылады.
Тәуекелдің сипаттамасы: лауазымды тұлғалардың белгіленген қызметтің тұрғындарымен және тапсырыс берушілерімен тікелей байланыс жасай отырып, облыстың әртүрлі елді мекендеріне шығуы.
Жою бойынша ұсынымдар:
Тиісті уәкілетті органға қоғамдық тыңдауларды өткізу қағидаларына өзгерістер енгізу туралы хат (ұсыныс) жіберілсін.
Ұйымдастыру-басқару қызметінде
сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
3, 8-міндет: Персоналды басқарумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау. Ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметтен туындайтын өзге де мәселелерді іске асыруға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Персоналды басқаруға байланысты анықталған тәуекелдер саны 2-бірл.
Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 139-бабының 1-тармағына сәйкес азаматтық қызметке кіру тағайындау тәртібімен не конкурс бойынша жүзеге асырылады.
Кодекстің осы бабында сыбайлас жемқорлық қаупін арттыратын және норманы сыбайлас жемқорлыққа итермелейтін шешімдердің, дискрециялық өкілеттіктердің кеңдігінің болуы бар.
Тәуекелдің атауы: ведомстволық бағынысты ұйымдардың басшыларын тағайындау кезіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Тәуекелдің сипаттамасы: Нормативтік құқықтық актілердегі алшақтық мүдделер қақтығысына, лауазымды тұлғаның функциялары мен міндеттерін орындау кезінде жеке мүдделілікке әкелуі мүмкін, бұл сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықты тудырады.
Жою бойынша ұсынымдар:
Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне өзгерістер енгізу жөніндегі тиісті уәкілетті органға хат (ұсыныс) жолдансын.
"Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс - қимыл туралы" Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-Заң) 6-бабына сәйкес сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шараларының жүйесі көзделген, ол Заңның 11-бабында көзделген қаржылық бақылау шараларын да қамтиды.
Жеке істерді зерттеу барысында мыналар анықталды.12.12.2021 ж. "Қарағанды су қоймалары" КМК директорының орынбасары болып Садвакасов Е. М. тағайындалды. Заңның 11 - бабына сәйкес мемлекеттік лауазымға не мемлекеттік немесе оларға теңестірілген функцияларды орындауға байланысты лауазымға кандидаттар және олардың жұбайлары-лауазымға тағайындауға құқығы бар адам акт шығарылғанға дейін активтері мен міндеттемелері туралы декларацияны ұсынады. Садвакасов Е.М. сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді қабылдады, алайда декларацияны тағайындалғанға дейін ұсынбады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында Е.М. Садвакасов өзіне және жұбайына активтері мен міндеттемелері туралы декларацияны ұсынды.
Тәуекелдің атауы: мемлекеттік немесе оған теңестірілген функцияларды орындаумен байланысты лауазымға тағайындау кезінде мемлекеттік органның басшылығы тарапынан тиісті бақылаудың болмауы.
Тәуекелдің сипаттамасы: заңнамада белгіленген тәртіппен кірістері мен мүлкі туралы декларацияны уәкілетті органға ұсынуды талап ету.
Жою жөніндегі ұсынымдар: қаржылық бақылау шараларын сақтау қажет: мемлекеттік лауазымға не мемлекеттік немесе оларға теңестірілген функцияларды орындауға байланысты лауазымға кандидаттар лауазымға тағайындалғанға дейін тұрғылықты жері бойынша Мемлекеттік кіріс органына кірістері және салық салу объектісі болып табылатын мүлкі туралы декларацияны ұсынады.
4-міндет: мүдделер қақтығысына байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Мүдделер қақтығысына байланысты анықталған тәуекелдер саны-0 (бірл.)
5-міндет: мемлекеттік қызмет көрсетуге байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Мемлекеттік қызмет көрсетуге байланысты анықталған тәуекелдер саны-1 (бірл.).
Жалпы ақпарат. Мемлекеттік қызметтерді көрсетуге байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау мақсатында "ағаш кесу билеті мен орман билетінің нысандарын, оларды есепке алу, сақтау, толтыру және беру қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 26 қаңтардағы № 18-02/40 бұйрығы (бұдан әрі – 1-қағида) қаралды.
"Ағаш кесу және орман билетін беру" мемлекеттік қызметін автоматтандыру мақсатында барлық орман шаруашылықтары "Е-лицензиялау"МДБ АЖ қосылған. Мемлекеттік қызметті көрсету нысаны - электрондық (ішінара автоматтандырылған) / қағаз түрінде. Орман кодексіне, "Мемлекеттік орман қоры учаскелерінде ағаш кесу қағидаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 30.06.2015 ж.№18-02/596 бұйрығына және мемлекеттік орман қоры учаскелерінде өсіп тұрған сүректі босату қағидаларына сәйкес мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орман пайдалануды жүзеге асыруға рұқсат беру құжаттары: ағаш кесу билеті және орман шаруашылығы билеті.
Қазақстан Республикасы Орман кодексінің 36-бабына сәйкес ағаш кесу билеті орман пайдаланушыға (жеке және заңды тұлғаға) және орман иеленушіге кеспеағаштан сүрек, ағаш шыбықтары немесе сортименттер, ағаш кесу қалдықтары (ұшар басынан алынған отын), шайыр, ағаш шырындары мен қосалқы сүрек ресурстарын дайындауды және тасып әкетуді жүргізуге құқық беретін құжат болып табылады.
Мемлекеттік орман иеленуші аралық мақсатта пайдалану үшін ағаш кесуді және басқа да ағаш кесуді, жанама орман пайдалануды жүргізген кезде ағаш кесу билетін және (немесе) орман билетін орман иеленуші орман шаруашылығының құрылымдық бөлімшесінің басшысына (орманшылыққа) жазып береді. Демек, орман иеленуші, яғни көрсетілетін қызметті беруші ағаш кесу билетінің негізінде ағаш кесуді жүргізеді және орман иеленуші ағаш кесу билетінсіз осы жұмысты жүргізуге құқылы емес. Бұл жағдайда орман иеленуші көрсетілетін қызметті беруші де, көрсетілетін қызметті алушы да болып табылады, бұл орман иеленушіге "Е-лицензиялау" ақпараттық жүйесі арқылы электрондық форматта ағаш кесу билетін беруге мүмкіндік бермейді.
Сондай - ақ, "ағаш кесу және орман билетін беру" мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандартының (бұдан әрі-Стандарт) 8-тармағына сәйкес 1-Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша өтініш мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжат болып табылады. Стандартқа сәйкес мемлекеттік қызмет көрсету нысаны ішінара автоматтандырылған.
Сонымен қатар, көрсетілетін қызметті беруші 2017 жылғы 25 желтоқсандағы Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 587-бабына сәйкес мемлекеттік орман қоры учаскелерінде орманды пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерлемелерінің негізінде төлемақы алады.
Қағидалардың 3-тарауының 13-1-тармағына сәйкес жеке басты куәландыратын құжаттар туралы, заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу (қайта тіркеу) туралы, дара кәсіпкер ретінде мемлекеттік тіркеу туралы не дара кәсіпкер ретінде қызметін бастау, орманды пайдаланғаны үшін бюджетке ақы төлеу туралы мәліметтерді көрсетілетін қызметті беруші "электрондық үкімет" шлюзі арқылы тиісті ақпараттық жүйелерден алады (бұдан әрі-портал).бұдан әрі-шлюз).
Алайда, қызмет көрсетуші аталған құжаттарды ақпараттық жүйелерден алуға мүмкіндігі жоқ.
Бұл ретте Стандарттың 9-тармағына сәйкес көрсетілетін қызметті алушы мемлекеттік көрсетілетін қызметті алу үшін ұсынған құжаттардың және (немесе) олардағы деректердің (мәліметтердің) анық еместігін анықтау мемлекеттік қызметті көрсетуден бас тарту үшін негіз болып табылады.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, "ағаш кесу және орман билетін беру" мемлекеттік қызметін сапалы көрсету мақсатында стандартқа Мемлекеттік қызмет көрсету үшін қажетті құжаттар тізбесін орманды пайдаланғаны үшін ақы төлегені туралы түбіртекпен толықтыру бөлігінде өзгерістер енгізу, сондай-ақ ағаш кесу билетін беруді қағаз түрінде келісу қажет.
Тәуекелдің атауы: сыбайлас жемқорлық тәуекелі мемлекеттік қызметті көрсету кезінде орманды пайдаланғаны үшін төлем түбіртектерінсіз салық заңнамасын бұзу болып табылады.
Тәуекелдің сипаттамасы: сыбайлас жемқорлық тәуекелінің индикаторы Мемлекеттік қызмет көрсетудің нақты процестерінің белгіленген талаптарға сәйкес келмеуі, мемлекеттік қызмет көрсету кезінде пайдаланылатын ақпараттық жүйелердің тиісінше жұмыс істемеуі болып табылады, стандартқа сәйкес Мемлекеттік қызмет көрсету нысаны ішінара автоматтандырылған, қызмет көрсету кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелі анықталған, қызмет орманды пайдаланғаны үшін төлем туралы түбіртектерсіз көрсетілуі мүмкін.
Жою жөніндегі ұсынымдар: уәкілетті органға нормативтік құқықтық актіге өзгерістер енгізу туралы хат жолдау.
7-міндет: бақылау функцияларын іске асырумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Бақылау функцияларын іске асыруға байланысты анықталған тәуекелдер саны – 1 (бірл.)
Жалпы ақпарат. 2021 жылы Қарағанды облысы әкімдігінің қаулысымен Басқармаға ЖПҚ өндіру және кен іздеушілік бойынша операциялардың жүргізілуіне мемлекеттік бақылау жасау функциясы берілді, "Қарағанды облысының өнеркәсіп және индустриялық-инновациялық даму басқармасы" ММ функциялары тізбесінен алынып тасталды.
Нормативтік құқықтық актілерге және Ережеге сәйкес, Басқарма Қарағанды облысының экологиялық реттеу, су қорын, мемлекеттік орман қорын пайдалану және қорғау, жануарлар дүниесін, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау, өсімін молайту және пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруға уәкілетті мемлекеттік басқарудың атқарушы органы болып табылады.
Мемлекеттік органның құзыреті, өкілеттігі, функциялары мен міндеттері ҚР Конституциясында, Қазақстан Республикасының заңдары мен өзге де нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген.
Облыстың жер қойнауын пайдалану саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыруға уәкілетті мемлекеттік басқарудың атқарушы органы "Қарағанды облысының өнеркәсіп және индустриялық-инновациялық даму басқармасы" ММ болып табылатыны белгілі.
"Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы" Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 27 желтоқсандағы № 125 кодексі (бұдан әрі –Кодекс) жер қойнауын пайдалану режимін, жер қойнауын пайдалану саласындағы мемлекеттік басқару мен реттеуді жүзеге асыру тәртібін айқындайды.
Кодекстің 66-бабына сәйкес жер қойнауын пайдаланушылардың келісімшарттардың, оның ішінде өнімді бөлу туралы келісімдердің және (немесе) жер қойнауын пайдалануға арналған лицензиялардың талаптарын сақтауын бақылауды құзыретті орган (келісімшарттың тарапы болып табылатын және (немесе) жер қойнауын пайдалануға лицензия берген мемлекеттік орган) жүзеге асырады. Жер қойнауын пайдаланушылардың келісімшарттар талаптарын сақтауын бақылау жер қойнауын пайдаланушылардың жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарт бойынша міндеттемелерді орындауын және (немесе) жер қойнауын пайдаланушыға, сондай-ақ келісімшарттардың және (немесе) жер қойнауын пайдалануға арналған лицензиялардың талаптарына сәйкес жер қойнауын пайдалану жөніндегі операциялар жүргізілетін объектілерге баруын мониторингтеу арқылы жүзеге асырылады. Сондай-ақ, 2018 жылғы 18 мамырдағы №346 бұйрықпен бекітілген жер қойнауын пайдаланушылардың келісімшарт және (немесе) жер қойнауын пайдалануға арналған лицензия бойынша міндеттемелерді орындауын мониторингтеу қағидаларына сәйкес мониторингті келісімшарт тарапы болып табылатын және (немесе) жер қойнауын пайдалануға лицензия берген мемлекеттік орган, яғни Облыстың өнеркәсіп және индустриялық-инновациялық даму басқармасы жүзеге асырады.
Мониторинг нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтар мемлекеттік органның жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар және (немесе) лицензиялар талаптарының сақталуын бақылау шараларын қабылдауына әкеп соғады. Мониторинг нәтижелері бойынша жер қойнауын пайдаланушылардың атына заңнамаға сәйкес келісімшарттық (лицензиялық) міндеттемелердің бұзылғаны туралы хабарлама жіберіледі.
Кодекстің 67-бабының нормаларына сәйкес жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу кезінде Қазақстан Республикасының Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы заңнамасы талаптарының сақталуына мемлекеттік бақылауды мемлекеттік органдар өз құзыретіне сәйкес мынадай салаларда жүзеге асырады: жер қойнауын зерттеу және пайдалану, көмірсутектер және уран өндіру бойынша жер қойнауын пайдалану жөніндегі операцияларды жүргізу. Мемлекеттік бақылау
Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексіне сәйкес жүзеге асырылады.
Басқарма жер қойнауын пайдалану саласындағы жергілікті атқарушы орган болып табылмайды, келісімшарттың және (немесе) лицензияның тарапы болып табылмайды, тиісінше жоғарыда аталған функцияны іске асыруға құқығы жоқ.
2020 жылғы 29 маусымдағы Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 41-бабының 3-тармағына сәйкес мемлекеттік органдарға Қазақстан Республикасының заңнамасында өздеріне көзделмеген функцияларды жүзеге асыруға тыйым салынады.
Баяндалғанның негізінде, жұмыс тобы лауазымды тұлғалар осы функцияны орындаған кезде апиын өндіру және кен іздеушілік жөніндегі операциялардың жүргізілуіне мемлекеттік бақылау рәсімінің белгісіздігі туралы – дискрециялық өкілеттіктердің кеңдігі деп пайымдайды.
Тәуекелдің атауы: лауазымды адамның ЖПҚ өндіру және кен іздеушілік жөніндегі операциялардың жүргізілуіне мемлекеттік бақылауды жүзеге асыра алмайтындығы және заңдардың жетілдірілмеуіне байланысты жер қойнауын пайдаланушыға қатысты басқарушылық шешім қабылдай алмайтындығы сыбайлас жемқорлық тәуекелі болып табылады.
Тәуекелдің сипаттамасы: лауазымды тұлғалар осы функцияны орындаған кезде Апи мен іздеушілік бойынша операцияларды жүргізуге мемлекеттік бақылау рәсімінің белгісіздігі – дискрециялық өкілеттіктердің кеңдігі.
Жою бойынша ұсынымдар: облыс әкімінің жетекшілік ететін орынбасарына хат жолдау.
6-міндет: рұқсат беру функцияларын іске асырумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Рұқсат беру функцияларын іске асыруға байланысты анықталған тәуекелдер саны – анықталған жоқ 0 (бірл.).
Ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметтен туындайтын өзге де мәселелерді іске асыруға байланысты анықталған тәуекелдер саны –0 (бірл.).
Қаржы-шаруашылық қызметінде анықталған тәуекелдер саны-0 (бірл.).
Анықталған жасырын мемлекеттік қызметтер саны - 0 (бірл.).
Қорытынды бөлім.
Басқарма қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау қорытындысы бойынша ұсынылды.
Жұмыс тобының мүшелері
Басшысының орынбасары Санбаев Б. Ж.
(жұмыс тобының жетекшісі)
Бас маман – заңгер Апакова Г.Г.
(жұмыс тобының мүшесі)
Орман шаруашылығы,
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
бөлімінің басшысы Махажанов Б. Б.
(жұмыс тобының мүшесі)
Табиғатты қорғау бағдарламалары
бөлімінің басшысы Асқаров Д.Н.
(жұмыс тобының мүшесі)
Әкімшілік-қаржы бөлімінің
басшысы Омарова С.Т.
(жұмыс тобының мүшесі)
Су бөлімінің басшысы
(жұмыс тобының мүшесі) Омаров Е.А.
Экологиялық жобаларды сараптау және
экологиялық реттеу Ахметжанова С.А.
(жұмыс тобының мүшесі)
Таныстым: Серіков Н.Н.
Қосымша 1
Талданған құқықтық актілердің/ішкі құжаттардың тізбесі