"Қазақстан Республикасындағы тіл туралы "Қазақстан Республикасының Заңын және аудан аумағында тілге қатысты басқа да нормативтік құжаттарды іске асыру туралы
Есепті кезеңде ауданның жергілікті атқарушы органының қызметі ауданда Қазақстан Республикасында тілдерді дамыту мен қолданудың 2011 - 2019 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын іске асыруға бағытталды.
Аудандағы тіл саясаты Қазақстан халқының бірлігі факторы ретінде өңірде толерантты тілдік орта құруға мүмкіндік беретін қолайлы жағдай жасауға, мемлекеттік тілді қолдану аясын кеңейтуге, лингвистикалық капиталды сақтауға және ономастика саласындағы мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыруға бағытталған.
2017-2020 жылдарға арналған тілдерді дамыту Бағдарламасының нысаналы индикаторлары аудан бойынша 2019 жылы: мемлекеттік тілді меңгерген халықтың үлесі - 2019 жылы-97 % (2018 жылы-96%). %);
Ағылшын тілін меңгерген халықтың үлесі - 2019 жылы - 17% (2018 жылы - 14%), үш тілді (қазақ, орыс, ағылшын) меңгерген халықтың үлесі - 2019 жылы-15 % (2018 жылы - 13%).
Мемлекеттік тілде іс жүргізудің үлес салмағы 2016 ж. - 100%, 2017 ж. - 100%, 2018 ж.– 99%, 2019 ж.-99% құрады (есеп тоқсан сайын қалыптастырылады).
Ауданның мемлекеттік және азаматтық қызметшілерімен мемлекеттік тілді білу деңгейін бағалау үшін "Қазтест"жүйесі бойынша тестілеу ұйымдастырылды. 2019 жылы 165 адам "ҚАЗТЕСТ" тапсырды. Оның ішінде 178 Мемлекеттік қызметкер, 362 азаматтық қызметкер.
Тестілеу нәтижелері қазақ тілін қарапайым (А1) деңгейде 16 адам, базалық (А2) деңгейде 206 адам, орта (В1) деңгейде 219 адам, орташадан жоғары (В2) деңгейде 84 адам және жоғары (С1) деңгейде 3 адам меңгергенін көрсетті.
Бүгін Қазақстан үшін үш тілді тіл-бұл елдің бәсекеге қабілеттілікке ұмтылуының алғашқы қадамы.
Аудан бойынша үш тілді меңгерген халықтың үлесі 2019 жылы-15%, 2020 жылы-17% құрады. Осы мақсатты индикаторға қол жеткізу мақсатында мәдениет және тілдерді дамыту бөлімі жанынан 2017 жылдан бастап тұрғындарды ағылшын тіліне тегін оқыту жүргізіледі.
Ағылшын тілі курстарында 2017-2018 жылдар аралығында 60 тыңдаушы қамтылды. Оның ішінде 15 мемлекеттік қызметкер, 40 Мемлекеттік қызмет көрсету саласының қызметкері, 5 жеке тұлға.
2019 жылы-40 адам А1 деңгейі бойынша, А2 деңгейі бойынша-20 адам курстарынан өтті. Ересектер үшін ағылшын тілі курстары Ақсу-Аюлы және Ақадыр кентінде ұйымдастырылды.
2020 жылы бұл курс Кеңрек ауылында, сондай-ақ Ақжал, Ақадыр кенттерінде басталды, онда 60 адамды оқыту жоспарлануда.
Әр түрлі сала қызметкерлері арасында, өзге ұлт өкілдері арасында аудандық деңгейде "Тілдарын", "Тіл - тұнық ойдың кәусары", "Тіл-парасат" байқаулары, "Үш тұғырлы тіл саясаты - жастардың болашағы мен Әлем", "Бауырларға келегі - Қазақ тілі, өнері", "Өнерде жоқ шекара", "Ынтымағы жарасқан туған өлкем", "Болашағым, бақытым, дара тілім" атты тілдер фестивалі, "Тіл - халық жанын танудың кілті" атты өлеңдері өткізілді. "шежірелі, шет өлкесі, киелім","Жырудан қалған жауһар сөз","."Мемлекеттік тіл-мемлекеттік қызметте "және" Ана тілі аруы".-2019».
Аудан атынан облыстық байқауларға қатысушылар облыстық, республикалық конкурстарда жүлделі орындарға ие болады. / 2016 жылы аудандық, облыстық "Тілдарын" байқауларында Нұрхан Нұрлан республикалық байқаудың Гран-приіне ие болды, Алтынбекашев "Тілдарын" облыстық байқауында ІІІ орынға ие болды, 2018 жылы М. Кәрібаева, 2019 жылы А. Тлеукулова арнайы алғыс хат алды. Бұқар жырау Қалқаманұлының 350 жылдығына арналған "Өлең - сөздің данасы" атты республикалық ақындар байқауында б. Амангелдин ынталандыру сыйлығына ие болды/.
2018 жылы облыс әкімінің "Тіл жанашыры" сыйлығы бойынша өзге ұлт өкілдері арасында "Тіл білгірі" номинациясы бойынша Шет ауданы Ж. Ақылбаев атындағы мектеп-гимназиясының 10 сынып оқушысы, пән олимпиадасының жеңімпазы, қазақ тілінен бірнеше жобалардың авторы Е. Янке марапатталды.
Бұқаралық ақпарат құралдарында мемлекеттік тіл саясатын насихаттау бойынша жұмыстар белсенді жүргізілуде. 2017 жылы 64 мақала, 2018 жылы - 82, 2019 жылы-81 тақырыптық мақала жарияланды.
Үш тілді еркін меңгерген жастар туралы газет беттерінде кеңінен насихатталады. "Үш тұғырлы тіл саясаты-заман талабы"," көптілді білім"," Үш тұғырлы тіл саясаты - жастардың жарқын болашағы"," Тіл мәселесі - ел мәселесі", "Өнерде жоқ шекара "жергілікті БАҚ-да жарияланды, Қазақстан халқы Ассамблеясының сайтында" Елге тағдыры"Тіл жанашыры" атты мақала жарияланды.
Ауданда тіл ахуалын одан әрі жақсарту мақсатында бүгінгі таңда біздің алдымызда үлкен міндет тұр. Олардың негізгілері-қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасы аясында латын графикасына негізделген қазақ әліпбиін насихаттау, халықты латын графикасына үйрету.
Латын әліпбиін насихаттау бойынша ақпараттық топ ұйымдастырылып, спикерлер тағайындалды, іс-шаралар жоспары бекітілді.
Аудан тұрғындарына латын әліпбиін үйрету мақсатында жергілікті газеттердің атауы" Шет шұғыласы"," Шет өңірі " латын қарпімен басылады және билборд орындарында латын әліпбиімен жазылған.
2018 жылы Мәдениет және тілдерді дамыту бөліміне халықты латын графикасына оқыту мәселелерімен айналысатын қосымша әдіскер штат бірлігі берілді.
Латын графикасына негізделген қазақ әліпбиін насихаттау мақсатында 2017 жылы 611 адамды қамтитын 58 іс-шара, 2018 жылы 394 адамды қамтитын 42 іс-шара, 2019 жылы 910 адамды қамтитын 57 іс-шара өткізілді.
Аудан мекемелері қызметкерлерінің арасында" қазақша, латын жаз оқимыз" акциясы," латын жаз жаз жаз жаз " тренингі өткізілді. Ақсу-Аюлы және П. Ақадыр атындағы Қарағанды мемлекеттік университетінің филология ғылымдарының қатысуымен3 аудандық семинар " Жаңа әліпби - жаңа дәуір бастауы"," Латын әліпбиі: рухани тәуелсіздік жолы", Қарағанды облысының тілдерді оқыту орталығымен бірлесе отырып қазақ тілі мұғалімдері арасында" латын графикасымен жазу дағдыларын қалыптастыру жолдары"," Жаңа емле, құрылым, ұстаным және жаңалықтар"," қазақша оқыту, латын жаз", ауылдық округтер мен кенттерде егу бойынша тренингтер, диктант жұмыстары Ақадыр, Ақсу-Аюлы, Ақжалда, Ақшоқы, Ақсу-Аюлы елді мекендерінде өтті. Сейфуллин, Кеңшоқы, Унрек,Төменгі Қайрақты, Талды және құқық қорғау органдары, білім беру мекемелері, кітапханалар. 1930-40 жылдардағы латын графигінде Шет аудандық мұрағат қорынан құжаттар көрмелері және түрлі тақырыптар бойынша іс-шаралар ұйымдастырылды.
2019 жылдың сәуір айында қоғам қайраткері Оразгүл Асанғазықызы қатысуымен" жаңа әліпбиді игерудің тиімді жолдары " тақырыбында семинар-тренинг өткізілді.
2019 жылы наурыз айында жергілікті "Шет шұғыласы" газетінде "латын Жазушы, дағдыланамыз"айдары ашылды. Үш тілді тіл саясаты мен жаңа әліпби аясында өткізілетін іс-шаралар, қазақ тілінде сөйлейтін өзге ұлт өкілдері туралы бейнесюжеттер БАҚ-та, "Fecebook", "Instagram"беттерінде үнемі жарияланады.
Ауданда ономастикалық кеңістікті реттеу бойынша жұмыстар жүргізілуде. 2016-2018 жылдар аралығында аудан бойынша идеологиялық тұрғыдан ескірген 1 елді мекеннің (Целинное – Ақжол ауылы (Көктенкөл округі) және Ақадыр, Бурма, босаға, оспен, Сайікті, Көктенкөл елді мекендері бойынша ескірген 52 көшенің атаулары өзгертілді. Бүгінгі күні аудан бойынша көшенің 98% - ы, елді мекендердің 99% - ы мемлекеттік тілде.
Көрнекі ақпарат
Аудан аумағында ауданның дамуына ықпал ететін белсенді нысандар саны артуда. Бірақ, олардың халық игілігі үшін жұмыс істейтіндігіне қарамастан, жеке кәсіпкерлер объектілердің маңдайшаларына, сыртқы жарнамаларға тиісті көңіл бөлмейді. Тәртіп бұзушылықтың алдын алу және болдырмау мақсатында" көрнекі ақпарат және жарнама-сауаттылық"тақырыбында рейдтер, акциялар өткізілді.
Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы тіл туралы" Заңының талаптарын сақтау мақсатында тоқсан сайын "көрнекі ақпарат және жарнама сауаттылық"рейдтік жұмыс жүргізіледі. 2017 жылы рейдтік жұмыстармен 305 нысан қамтылды, 2018 жылы-742, 2019 жылы-1090.
Жалпы, қазіргі уақытта Шет ауданында тіл саясатын жүзеге асыру жөніндегі 2020-2025 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламаны іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілді, одан әрі тіл мәселесі бойынша жұмыстар жалғастырылатын болады.