Әлеуметтік жұмыс орындары барлық меншік нысанындағы кәсіпорындар мен ұйымдарда, сондай-ақ үйде ұйымдастырылады, бұл ретте салық және басқа да әлеуметтік аударымдарды тұрақты жүргізетін, жалақысы бойынша мерзімі өткен берешегі жоқ және бір жылдан астам жұмыс істейтін жұмыс берушілер қатысуға жіберіледі.
Жұмыс беруші жұмыссыздардың жалақысын субсидиялай отырып, оларды жұмысқа орналастыру үшін әлеуметтік жұмыс орнын құрады.
Көп балалы және (немесе) аз қамтылған отбасылардың еңбекке қабілетті мүшелері, мүгедек балаларды тәрбиелеп отырған аналар үшін үйде әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру да көзделеді.
Әлеуметтік жұмыс орындары ауыр жұмыстарда, еңбек жағдайлары зиянды және (немесе) қауіпті жұмыстарда және ұлттық кәсіптер сыныптауышына сәйкес біліктілігі төмен қызметкерлердің 9-тобына жататын кәсіптер/кәсіптер бойынша құрылмайды.
Жастар мен зейнеткерлік жас алдындағы адамдар үшін әлеуметтік жұмыс орындары Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2021 жылғы 12 қазандағы № 728 қаулысымен бекітілген кәсіпкерлікті дамыту жөніндегі 2021 – 2025 жылдарға арналған ұлттық жобаға сәйкес "Бірінші жұмыс орны", "Ұрпақтар келісімшарты" және "Күміс жас" жобалары шеңберінде де құрылады.
Қатысу мерзімі:
- "Бірінші жұмыс орны" жобасы бойынша 18 айдан аспайды;
- "Күміс жас" жобасы бойынша - 12 айдан артық емес;
- "Ұрпақтар келісімшарты" жобасы бойынша – 6 айдан артық емес.
Қатысушылар:
- "Бірінші жұмыс орны" жобасы жиырма тоғыздан аспаған жастар, оның ішінде жұмыс тәжірибесі жоқ NEET санатындағы жастар болып табылады;
- "Ұрпақтар келісімшарты" жобасы оқуды 2 жыл ішінде аяқтаған және жиырма тоғыз жастан аспаған оқу орындарының түлектері болып табылады;
- "Күміс жас" жобасы зейнеткерлік жас алдындағы жұмыссыз тұлғалар болып табылады.
Оқу орындарының түлектері үшін "Бірінші жұмыс орны" және "Ұрпақтар келісімшарты" жобалары бойынша жұмыс орындары ұлттық кәсіптер сыныптауышының сол сабақтар тобына жататын, олар алған кәсіп (мамандық) немесе ұқсас кәсіп (мамандық) бойынша құрылады.
Кезекті қаржы жылына Әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру үшін құрылатын уақытша жұмыс орындарының саны мүгедектер, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдар, пробация қызметінде тұрған адамдар үшін құрылатын жұмыс орындарын қоспағанда, жұмыскерлердің тізімдік санының 20% - ынан аспайды.
Әлеуметтік жұмыс орындарындағы жұмыс уақытша сипатқа ие.
Жұмыссыздар үшін әлеуметтік жұмыс орындары құрылады, олардың арасында адамдар басымдыққа ие:
- он алты жастан жиырма үш жасқа дейінгі балалар ауылдарының тәрбиеленушілері және балалар үйлерінің, жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған мектеп-интернаттардың түлектері;
- зейнеткерлік жас алдындағы адамдар (зейнеткерлікке шығуға екі жыл қалған);
- мүгедектер;
- бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған және (немесе) мәжбүрлеп емдеуден өткен адамдар;
- пробация қызметінің есебінде тұрған адамдар;
- кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеп отырған жалғызілікті, көп балалы ата-аналар;
- жеті жасқа дейінгі балаларды, мүгедек баланы, бірінші және екінші топтағы мүгедектерді күтіп-бағуды жүзеге асыратын адамдар;
- қандастар;
- терроризм актісінің салдарынан зардап шеккен адамдар және оның жолын кесуге қатысқан адамдар.
Азаматтардың әлеуметтік жұмыс орындарына қатысу ұзақтығы он екі айдан аспайды.
Әлеуметтік жұмыс орнына жұмысқа орналасу үшін үміткер жұмыспен қамту орталығына мынадай құжаттарды қоса бере отырып өтініш береді:
- жеке басты куәландыратын құжат;
- Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 35-бабына сәйкес еңбек қызметін растайтын құжаттар (бар болса);
- білімі туралы құжат (бар болса).
"Ұрпақтар келісімшарты" жобасына қатысуға ниет білдірген үміткер өтінішке міндетті түрде техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білімінің болуын растайтын құжатты қоса береді.
Жұмыс беруші жұмыспен қамту орталығы берген жолдама бойынша өтініш білдірген үміткерлерді әлеуметтік жұмыс орындарына жұмысқа орналастырады.
Жұмыс беруші Еңбек кодексінің 33-бабына сәйкес әлеуметтік жұмыс орындарына орналастырылған адаммен еңбек шартын жасасады. Жұмыс беруші адаммен еңбек шартын жасасу және тоқтату туралы ақпаратты Еңбек кодексінде көзделген тәртіппен еңбек шарттарын есепке алудың бірыңғай жүйесіне енгізеді.
Жұмыс беруші "Бірінші жұмыс орны" жобасы шеңберінде жұмысқа орналасқан адамға кәсіби білімі мен жұмыс тәжірибесін беру үшін тәжірибелі қызметкерлер қатарынан тәлімгерді бекітеді.
"Ұрпақтар келісімшарты" жобасы шеңберінде жұмысқа орналасқан адамға "Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" Қазақстан Республикасының Заңында белгіленген зейнеткерлік жасқа толғанға дейін алты айдан аз уақыт қалған тәлімгер бекітіледі.
Әлеуметтік жұмыс орындарындағы еңбек қызметін дәлелсіз себептермен өз еркімен тоқтатқан жұмыссыздар жұмыссыздар ретінде есептен шығарылады және жұмыссыздар ретінде қайта тіркелген күннен бастап үш ай өткен соң ғана жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің белсенді шараларына қайта қатысады.
Әлеуметтік жұмыс орнына жұмысқа орналастырылған адамның еңбек қызметі кезеңі оның еңбек өтіліне есептеледі.
Әлеуметтік жұмыс орындарына жұмысқа орналастырылған адамдардың жалақысына берілетін ай сайынғы субсидия мөлшері салықтарды, міндетті әлеуметтік аударымдарды және пайдаланылмаған еңбек демалысына өтемақыны ескере отырып, экологиялық үстемеақылар бойынша төлемдерді есепке алмағанда, белгіленген жалақы мөлшерінің 35% - ын құрайды, бірақ мүгедектер мен "Ұрпақтар келісімшарты", "Алғашқы жұмыс орны" және "Күміс жас" жобалары шеңберінде жұмысқа орналасқан адамдарды қоспағанда, 20 айлық есептік көрсеткіштен (АЕК) аспайды.
"Күміс жас" жобасы шеңберінде жұмысқа орналастырылған адамдар үшін ай сайынғы субсидия мөлшері салықтарды, міндетті әлеуметтік аударымдарды, пайдаланылмаған еңбек демалысына өтемақыларды және банк қызметтерін ескере отырып, экологиялық үстемеақылар бойынша төлемдерді есепке алмағанда, жалақы мөлшерінің 50% - ын құрайды, бірақ 30 АЕК-тен аспайды.
Экологиялық үстемеақылар бойынша төлемдерді есепке алмағанда, "Бірінші жұмыс орны" және "Ұрпақтар келісімшарты" жобалары шеңберінде жұмысқа орналасқан адамдар үшін айына субсидия (жалақы) мөлшері кемінде 30 АЕК-ті (салықтарды, міндетті әлеуметтік аударымдарды, пайдаланылмаған еңбек демалысы үшін өтемақыларды және банк қызметтерін ескере отырып) құрайды.
"Бірінші жұмыс орны" және "Ұрпақтар келісімшарты" жобалары шеңберінде жұмысқа орналастырылған адамдарды қоспағанда, әлеуметтік жұмыс орындарына жұмысқа орналасқан адамдарға жалақы төлеуді жұмыс беруші ай сайын нақты жұмыс істеген уақыты үшін еңбек шартында белгіленген мөлшер негізге алына отырып жүзеге асырады.
"Бірінші жұмыс орны" және "Ұрпақтар келісімшарты" жобалары шеңберінде жұмысқа орналасқан адамдарға жалақы төлеуді жұмыспен қамту орталығы ай сайын жұмыс беруші ұсынған мәліметтер негізінде екінші деңгейдегі банктерде ашылған тұлғалардың ағымдағы (карточкалық) шоттарына ақша қаражатын аудару арқылы жүзеге асырады.
Азаматтардың қатысу шарттары және әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру және қаржыландыру тәртібі "Халықты жұмыспен қамтуға жәрдемдесудің кейбір мәселелері туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2016 жылғы 14 маусымдағы № 516 бұйрығымен бекітілген Әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру және қаржыландыру қағидаларымен айқындалады.