Құқықтың кез келген саласының немесе құқықтық институттың көздер жүйесін сипаттай отырып, олардың екі тобын бөліп көрсету керек: ҚР халықаралық шарттары мен ұлттық заңнаманың нормативтік құқықтық актілері сияқты халықаралық құқық нормалары.
Халықаралық сайлау заңнамасының көздері:
- 1995 жылғы 25 мамырдағы Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының адам құқықтары мен негізгі міндеттері туралы Конвенциясы.;
- 1948 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы қабылдаған адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы;
- 1996 жылғы Азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакті;
- 1985 жылғы 15 қарашадағы жергілікті өзін-өзі басқарудың Еуропалық Хартиясы;
- 1950 жылғы 4 қарашадағы адам құқықтары мен негізгі бостандықтарын қорғау туралы Еуропалық конвенция, оған хаттамалармен;
- 1990 жылғы SBSE Адами өлшем жөніндегі Копенгаген конференциясының құжаты;
- 1985 жылғы 15 қарашадағы жергілікті өзін-өзі басқарудың Еуропалық Хартиясы;
- 1994 жылғы 20 наурызда Парламентаралық Одақ Кеңесінің 154-сессиясында қабылданған еркін және әділ сайлау өлшемдері туралы Декларация және т. б.
Халықаралық шарттардың қазақстандық сайлау құқығының қайнар көзі ретіндегі маңызы ұлттық заңнаманы тиісті нұсқамаларды мүлтіксіз орындауға бағдарлай отырып, жалпыға бірдей танылған стандарттарды бекітуден және халықаралық шарттардың нормалары мен сайлау заңнамасының ережелері арасында коллизиялар туындаған жағдайда Қазақстанның халықаралық міндеттемелерінің ережелерін қолдану мүмкіндігін болжаудан тұрады.
Осылайша, қазақстандық сайлау құқығы азаматтардың демократиялық сайлау құқықтарын қамтамасыз ету үшін елеулі болып табылатын халықаралық қоғамдастық таныған біртұтас координаттар жүйесіне ие болды.
Ұлттық сайлау заңнамасы сайлау құқығының қайнар көзі ретінде.
Бұл санатта азаматтардың мемлекеттік билік пен жергілікті өзін-өзі басқару органдарына сайлау және сайлану құқығын жүзеге асыруға байланысты қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілер жиынтығы біріктірілген.
Ұлттық заңнама көздерінің арасында:
- Қазақстан Республикасының Конституциясы;
- "Қазақстан Республикасындағы сайлау туралы"Конституциялық заң;
- "Республикалық референдум туралы" заң;;
- Орталық сайлау комиссиясының ережелері мен қаулылары.
Конституцияға сәйкес, Қазақстан Республикасы өзін демократиялық зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады, оның ең қымбат қазынасы-адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары.
Республика қызметінің түбегейлі принциптері қоғамдық татулық пен саяси тұрақтылық, бүкіл халықтың игілігін көздейтін экономикалық даму, қазақстандық патриотизм, мемлекет өмірінің аса маңызды мәселелерін шешу болып табылады.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы халық болып табылады. Ол билікті республикалық референдум және еркін сайлау арқылы жүзеге асырады, сондай-ақ өз билігін жүзеге асыруды мемлекеттік органдарға береді.
Омаров К.,
қалалық сайлау комиссиясының төрағасы