«Осакаров ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарты

                                 1 тарау. Жалпы ережелер

 

  1. Осы «Осакаров ауданының экономика және қаржы бөлімі» мемлекеттік мекемесінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарты (бұдан әрі – сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт) «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс – қимыл туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі-Заң) 10-бабының 2-тармағына және 2024 жылғы 31 желтоқсандағы № 285 Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының бұйрығымен бекітілген Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарды қалыптастыру жөніндегі әдістемелік ұсынымдарға сәйкес әзірленді.

Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға бағытталған қоғамдық қатынастардың оқшауланған саласы үшін белгіленген ұсынымдар жүйесін білдіреді.

  1. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартта қолданылатын негізгі ұғымдар:

1) жекжаттар-жұбайының (зайыбының) ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері, ата-аналары мен балалары;

2) қонақжайлылықтың көрінісі-іскерлік қатынастарды орнату, нығайту немесе дамыту үшін ұсынылатын тамақ (таңғы ас, түскі ас, кешкі ас және басқалар), қабылдаулар, ойын-сауық, қоғамдық немесе спорттық іс-шараларға билеттер. Сонымен қатар, қонақжайлылық шақырушы тараптың қатысуын талап етеді, әйтпесе шығындар сыйлық болып табылады;

3) мүдделер қақтығысы-жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдардың, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың, оларға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдардың жеке мүдделері мен олардың лауазымдық өкілеттіктері арасындағы қайшылық, бұл ретте аталған адамдардың жеке мүдделері олардың өздерінің лауазымдық міндеттерін орындамауына және (немесе) тиісінше орындамауына әкеп соғуы мүмкін;

4) мемлекеттік сатып алу-тапсырыс берушілердің Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес арнаулы мемлекеттік қордан бөлінген ақшаны және (немесе) өз кірістерін бюджет қаражаты есебінен тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді толық немесе ішінара сатып алуы;

5) отбасы мүшелері-жұбайы (зайыбы), ата-анасы, балалары, оның ішінде кәмелетке толған балалары және асырауындағы және онымен тұрақты тұратын адамдар;

6) сыбайлас жемқорлық тәуекелі-сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайлардың туындау мүмкіндігі;

7) сыйлық-өтеусіз берілетін/алынатын ақшалай қаражат немесе өзге де мүлік, артықшылықтар, жеңілдіктер, қызметтер, материалдық емес активтер;

8) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін картаға түсіру-сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтауға, талдауға, бағалауға (саралауға) және жою жөніндегі шараларды әзірлеуге бағытталған процесс;

  1. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттың негізгі қағидаттары:

1) заңдылық;

2) адам мен азаматтың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғаудың басымдығы;

3) жариялылық және ашықтық;

4) мемлекет пен азаматтық қоғамның өзара іс-қимылы;

5) Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл шараларын жүйелі және кешенді пайдалану;

6) Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу шараларын басым қолдану;

7) сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға жәрдем көрсететін адамдарды қорғау және көтермелеу;

8) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасағаны үшін жазаның бұлтартпастығы.

 

 

2 тарау. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін картаға түсіру және сыбайлас жемқорлық картограммасын қалыптастыру

 

  1. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін картаға түсіру сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің себептерін көрнекі түрде көрсетуге және олардың алдын алу және жою жөніндегі шараларды айқындауға, сондай-ақ Бөлім басшының назарын талап ететін сын-қатерлерді анықтауға мүмкіндік береді.

Картаға түсіру жыл сайын сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау және ықтимал осал аймақтарды анықтау нәтижелерін пайдалана отырып жүргізіледі.

Қызметкерлер тәуекелдерді талдау кезінде объективті ақпарат береді.

  1. Картаға түсіру алгоритмі:

1) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.

Бөлімнің қызметін реттейтін ішкі процестерді, функцияларды, ұйымдық құрылымды, заңнаманы, Бөлімде бұрын белгіленген сыбайлас жемқорлық немесе мүдделер қақтығысы фактілерін және Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында тыйым салынбаған өзге де ақпарат көздерін жүйелі талдау (бірақ жылына кемінде бір рет).

Бөлімде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау Агенттік Төрағасының 2022 жылғы 30 желтоқсандағы № 488 бұйрығымен бекітілген сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі әдістемелік ұсынымдарына (бұдан әрі – Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау әдістемесі) сәйкес жүзеге асырылады.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмау, Қазақстан Республикасы заңнамасының, Бөлімнің ұйымдық-штаттық құрылымының және (немесе) штат санының өзгеруіне, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жатқызылған функцияларды іске асыратын қызметкерлердің лауазымдық міндеттеріне немесе сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әсер ететін өзге де өзгерістердің басталуына қарай тәуекелдер картасын түзету;

2) Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің жіктелуі.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау әдістемесінің 43-тармағында көзделген критерийлер бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін саралау;

3) Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою және азайту.

Тәуекелдер картасы негізінде нақты шараларды, мерзімдерді, Орындаушыны және іс-шараны аяқтау нысанын көрсете отырып, сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөніндегі жоспар әзірленеді, оны бірінші басшы бекітеді және бақылайды.

4) тиісті мүдделі тараптарды хабардар ету.

Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жоспары Бөлімнің интернет-ресурсында орналастырылады.

Бұл ретте, егер қорғалуға тиіс құпия ақпаратты, сондай-ақ инсайдерлік, коммерциялық ақпаратты және дербес деректерді жария ету тәуекелі болса, жоспардың бір бөлігін жариялауға болады; 

5) кері байланыс механизмін құру.

Мүдделі тараптарды хабардар ету және жариялылықты қамтамасыз ету Қазақстан Республикасының Мемлекеттік құпиялар және өзге де құпия, ақпаратқа, дербес деректерге қол жеткізу және оларды қорғау туралы заңнамасының талаптары сақтала отырып жүзеге асырылуға тиіс.

 

 

3-тарау. Мүдделер қақтығысының алдын алу

 

 

Параграф 1. Мүдделер қақтығысын болдырмау қажеттілігі

 

  1. Мүдделер қақтығысының алдын алу парасаттылықты арттыруда және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылда шешуші рөл атқарады.
  2. Мүдделер қақтығысын болғызбау мақсатында «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» және «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Қазақстан Республикасының заңдары жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар, оларға теңестірілген адамдар және лауазымды адамдар үшін бірқатар талаптарды көздейді.

Тыйым салынады:

1) мемлекеттік функцияларды орындаумен сыйыспайтын қызметті жүзеге асыруға;

2) өзінің жақын туыстары (ата-анасы (ата-анасы), балалары, асырап алушылары, асырап алынған балалары, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері, аталары, әжелері, немерелері), жұбайы (зайыбы) және (немесе) жекжаттары (ата-анасы бір және ата-анасы бөлек) атқаратын лауазымға тікелей бағынысты мемлекеттік лауазымды атқаруға жұбайының (зайыбының) ата-аналары мен балалары, сондай-ақ жақын туыстарының, жұбайының (зайыбының) және (немесе) жекжаттарының тікелей бағынысында болуы;

3) квазимемлекеттік сектор субъектісінің бір басқару органында (байқау кеңесінде, атқарушы органда) өзінің жақын туыстарымен, жұбайымен (зайыбымен) және (немесе) жекжаттарымен лауазымдар атқаруға;

4) мүліктік және мүліктік емес игіліктер мен артықшылықтарды алу немесе алу мақсатында ресми таратылуға жатпайтын қызметтік және өзге де ақпаратты пайдалануға міндетті;

5) жеке өзі немесе делдалдар арқылы оларды ұсынған адамдардың пайдасына материалдық сыйақы, сыйлықтар, жеңілдіктер не іс-әрекеттері (әрекетсіздігі) үшін көрсетілетін қызметтер қабылдауға;

6) Қазақстан Республикасынан тыс орналасқан шетелдік банктерде шоттар (салымдар) ашуға және иеленуге, Қазақстан Республикасынан тыс орналасқан шетелдік банктерде қолма-қол ақша мен құндылықтарды сақтауға;

7) өкілді органның депутаты болуға;

8) педагогикалық, ғылыми және өзге де шығармашылық қызметті қоспағанда, басқа да ақы төленетін қызметпен айналысуға;

9) Егер коммерциялық ұйымды басқаруға тікелей қатысу Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес оның лауазымдық өкілеттігіне кірмесе, кәсіпкерлік қызметпен айналысуға, оның ішінде оның ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан коммерциялық ұйымды басқаруға қатысуға,

10) өзі қызметте тұрған мемлекеттік органдағы не оған тікелей бағынысты немесе бақылаудағы үшінші тұлғалардың істері жөніндегі өкіл;

11) өзінің қызметтік қызметін материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын, басқа да мемлекеттік мүлікті және қызметтік ақпаратты қызметтік емес мақсаттарда пайдалануға;

12) ереуілдер мен санкцияланбаған митингілерді қоса алғанда, мемлекеттік органдардың қалыпты жұмыс істеуіне және лауазымдық міндеттерін орындауға кедергі келтіретін іс-әрекеттерге қатысуға;

13) лауазымдық өкілеттіктерінің орындалуына байланысты азаматтар мен заңды тұлғалардың қызметтерін жеке мақсатта пайдалануға құқылы;

14) "Ойын бизнесі туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген ұйғарымға жататын ойын мекемелерінде құмар ойындарға және (немесе) бәс тігуге, сол сияқты осы үшін бөлінбеген орындарда немесе желілерді пайдалану арқылы өткізілетін құмар ойындарға және (немесе) бәс тігуге қатысуға Телекоммуникациялар, оның ішінде Интернет желілері;

15) шешімдер әзірлеуге, талқылауға немесе қабылдауға қатысуға не мүдделер қақтығысын туғызатын шешімдерге өзге де тәсілмен ықпал етуге;

16) егер мүдделер қақтығысы болса, лауазымдық міндеттерді жүзеге асыруға;

17) өзінің қызметтік жағдайын жеке мүддесі үшін пайдалануға;

18) бұрын атқарған лауазымының артықшылықтарын жеке мүддесі үшін пайдалануға;

19) ресми құжаттарға көрінеу жалған мәліметтер не олардың нақты мазмұнын бұрмалайтын түзетулер енгізуге міндетті;

Бұл ретте, осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалар Мемлекеттік қызмет өткерген күннен бастап күнтізбелік отыз күн ішінде өзінің меншігіндегі коммерциялық ұйымдардың жарғылық капиталындағы үлестерді, акцияларды (акцияларды) және ақшаны қоспағанда, пайдаланылуы табыс алуға әкеп соғатын өзге де мүлікті сенімгерлік басқаруға беруі қажет, заңды түрде осы адамға тиесілі, сондай-ақ мүліктік жалдауға берілген мүлік.

 

 

Параграф 2. Мүдделер қақтығысын анықтау

 

  1. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің профилактикасы жөніндегі құрылымдық бөлімше тоқсанына кемінде бір рет ашық деректерді және қолданыстағы заңнамасында тыйым салынбаған өзге де ақпарат көздерін мүдделер қақтығысын анықтау тұрғысынан талдауды жүзеге асырады.
  2. Өткізу кезінде мүдделер қақтығысы анықталуы мүмкін:

1) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін сыртқы және ішкі талдау немесе сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторинг;

2) мүдделер қақтығысы туралы өтініштермен немесе өзге де ақпаратпен, сондай-ақ ішкі актілермен жұмыс істеу;

3) уәкілетті мемлекеттік органдар мен ұйымдардың тексерулерін, тексерулерін немесе аудитін;

4) акцияларға, компаниялардың капиталындағы үлестерге иелік ету сияқты қызметкерлердің жеке мүдделерін қоса алғанда, мүдделер қақтығысының ықтимал көздері туралы деректерді жинау және талдау; контрагенттерде туыстарының болуы; лауазымдық міндеттермен байланысты болуы мүмкін қосымша табыс көздері;

5) қызметкерлердің іс-әрекеттері мен шешімдерін қалауларының немесе біржақтылығының болуына талдау жасау;

6) сыртқы көздерден алынған деректерді қызметкерлер ұсынған деректермен салыстыру;

7) мүдделер қақтығысына әкеп соғуы мүмкін ресурстарды бөлуге, қаржыны басқаруға, сатып алуға, бағалауға және бақылауға байланысты процестерге, сондай-ақ Сотқа дейінгі тергеп-тексеру, қылмыстық, азаматтық, әкімшілік сот ісін жүргізу және әкімшілік құқық бұзушылық туралы істер бойынша іс жүргізу нәтижелері бойынша неғұрлым ықпалды лауазымдарды талдау және бөлімшелер мен лауазымдарды айқындау.

Қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілеріне жататын фактілер анықталған жағдайда, Бөлім Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу заңнамасына сәйкес сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті органға тиісті ақпаратты береді.

 

 

Параграф 3. Мүдделер қақтығысының алдын алу шаралары

 

  1. Мүдделер қақтығысын болдырмауға бағытталған іс-шаралар:

1) «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес қызметкерлер сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің профилактикасы жөніндегі құрылымдық бөлімшені туындаған мүдделер қақтығысы туралы немесе оның туындау мүмкіндігі туралы бір мезгілде хабардар ете отырып, Бөлімнің басшыны жазбаша нысанда хабардар етуге міндетті.

Бөлімнің басшы болмаған жағдайда келесі жоғары тұрған адамды хабардар ету қажет. Қажет болған жағдайда бірінші басшының мүдделер қақтығысы фактілері туралы хабардар ететін адамдарды қабылдау мүмкіндігі қамтамасыз етіледі.

Егер мүдделер қақтығысы саяси қызметшілерге қатысты орын алса немесе орын алуы мүмкін болса, басшыға хабарлама жіберу ұсынылады;

2) мүдделер қақтығысы туралы хабарлама немесе ақпарат келіп түскен басшы оларды үш жұмыс күні ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің профилактикасы жөніндегі құрылымдық бөлімшенің қарауына жібереді;

3) Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің профилактикасы жөніндегі құрылымдық бөлімше көрсетілген хабарламаларды немесе мүдделер қақтығысы туралы өзге де ақпаратты қарау қорытындылары бойынша он жұмыс күні ішінде Бөлімнің басшылығына мүдделер қақтығысын болғызбау және реттеу жөніндегі ұсынымдарды немесе оның жоқтығы туралы қорытындыны ұсынады;

4) мүдделер қақтығысы расталған кезде Бөлімнің басшылығы ұсыным алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде мүдделер қақтығысын болғызбау және реттеу жөнінде мынадай шаралар қолдануға міндетті:

- мүдделер қақтығысы туындаған мәселе бойынша лауазымдық міндеттерді орындауды басқа адамға тапсыруға;

- лауазымдық міндеттерін өзгерту;

- мүдделер қақтығысын жою жөнінде өзге де шаралар қабылдау;

5) Бөлімнің басшыға мүдделер қақтығысы туындаған мәселе бойынша объективті шешім қабылдау үшін өкілеттіктерді осы факт анықталған сәттен бастап уәкілетті тұлғаға беру ұсынылады;

6) мүдделер қақтығысын болғызбау және реттеу мүмкін болмаған жағдайда, мүдделер қақтығысы туралы ақпарат алынған күннен бастап 3 айдан кешіктірмей мүдделер қақтығысын болдырмайтын тең мәнді лауазымға тағайындалады.

 

 

 

Параграф 4. Сыйлықтар, саяхаттар және қонақжайлылық туралы ереже

 

  1. Сыйлықтарды қабылдау немесе лауазымдық функцияларды орындаумен байланысты қонақжайлылық заңсыз сыйақы болуы мүмкін. Сыйлықтарды, сапарларға шақыруларды және қонақжайлылықты қабылдау және ұсыну тәжірибесін қадағалау және тоқтату қажет.

Қызметкерлерге кез-келген сыйлықтардан, сапарға шақырулардан, сондай-ақ лауазымдық функцияларды орындаумен байланысты және пара ретінде қабылдануы мүмкін қонақжайлылық көріністерінен аулақ болу ұсынылады.

  1. Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында сыйлықтарды қабылдау, сапарлар және қонақжайлылық мәселелері бойынша сыбайлас жемқорлыққа қарсы мынадай шектеулер мен жауапкершілік көзделген:

1) егер Қазақстан Республикасының заңнамасында өзгеше көзделмесе, мемлекеттік қызметке кір келтіретін тәртіптік теріс қылықтар жасауға, сол сияқты адам тиісті функцияларды орындамайтын ұйымдардан, сондай-ақ жеке тұлғалардан ақша, көрсетілетін қызметтер және өзге де нысандар түріндегі кез келген сыйақыны өзінің мемлекеттік немесе оларға теңестірілген функцияларын орындағаны үшін қабылдауға тыйым салынады;

2) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамның не оған теңестірілген адамның жеке өзі немесе делдал арқылы заңсыз материалдық сыйақы, сыйлықтар, жеңілдіктер не оларды ұсынған адамдардың пайдасына жасаған әрекеттері (әрекетсіздігі) үшін көрсетілетін қызметтер алғаны үшін, егер мұндай әрекеттер (әрекетсіздік) мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамның қызметтік өкілеттігіне кірсе, не оған теңестірілген адам, егер бұл әрекеттерде қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса, әкімшілік жауапкершілік көзделеді;

3) жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың, оларға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдар мен олардың отбасы мүшелерінің шотына аталған адамдар білмей келіп түскен ақша олар анықталғаннан кейін екі аптадан аспайтын мерзімде тиісті мемлекеттік кіріс органына мемлекеттік кірістер туралы түсініктеме бере отырып, республикалық бюджетке аударылуға жатады. мұндай қаражаттың түсу мән-жайлары;

4) өзінің мемлекеттік немесе оларға теңестірілген функцияларын орындауына байланысты мемлекеттік қызметшілерден және оларға қызмет бабында тәуелді өзге де адамдардан жалпы қамқорлығы немесе қызмет бабында қалыс қалғаны үшін сыйлықтар немесе қызметтер қабылдауға тыйым салынады;

5) жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың, оларға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдар мен олардың отбасы мүшелерінің білместен келіп түскен, сондай-ақ олар тиісті функцияларды орындауға байланысты алған сыйлықтар Мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті органға алған күннен бастап күнтізбелік 7 күн ішінде өтеусіз берілуге жатады немесе жоғарыда аталған адамдарға келіп түскен сыйлық туралы белгілі болған күннен бастап, ал көрсетілген тұлғаларға көрсетілген қызметтер сол мән-жайлар кезінде көрсетілген қызметтер көрсетілген күннен бастап күнтізбелік 7 күн ішінде не жоғарыда аталған адамдарға қызмет көрсету туралы белгілі болған күннен бастап республикалық бюджетке ақша аудару жолымен төленуге тиіс;

6) жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдар, оларға теңестірілген адамдар, сыйлықтар келіп түскен лауазымды адамдар жоғары тұрған лауазымды адамды хабардар ете отырып, оларды сатып алу шарты негізінде «Қазақстан Республикасындағы бағалау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес айқындалған құн бойынша сатып алуға құқылы- мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті органмен жасалатын сату. Сыйлықтарды сатудан түскен ақша республикалық бюджетке аударылады;

7) жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын адамдарға, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдарға немесе оларға теңестірілген адамдарға, сондай-ақ олардың отбасы мүшелеріне келіп түскен сыйлықтарды, егер бұл әрекеттерде қылмыстық жазаланатын іс-әрекет белгілері болмаса, жекелеген негіздер бойынша мемлекеттік мүлікті басқару жөніндегі уәкілетті органға толық емес және (немесе) уақтылы бермеу,  айыппұлға әкеледі;

8) егер қатынастар қызметтік қызметті қозғамаса, жұбайының (зайыбының), туыстарының шақыруы бойынша олардың есебінен; өзге де жеке тұлғалардың шақыруы бойынша (жоғары тұрған лауазымды адамның немесе органның келісімімен) сапарларды қоспағанда, жеке және заңды тұлғалардың есебінен мемлекетішілік және шетелдік туристік, емдеу-сауықтыру және өзге де сапарларға шақырулар қабылдауға тыйым салынады; халықаралық шарттарға немесе шет мемлекеттермен өзара уағдаластыққа сәйкес; ғылыми, спорттық, шығармашылық, кәсіптік, гуманитарлық іс-шараларға, оның ішінде осындай ұйымдардың жарғылық қызметі шеңберінде жүзеге асырылатын сапарларға қатысу үшін;

9) жауапты мемлекеттік лауазымды атқаратын, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген адамдардың, оларға теңестірілген адамдардың, лауазымды адамдардың отбасы мүшелері аталған адам қызмет бабында байланысты болған жеке және заңды тұлғалар есебінен сыйлықтар мен көрсетілетін қызметтерді, туристік, емдеу-сауықтыру және өзге де сапарларға шақыруларды қабылдауға құқылы емес.

  1. Қонақжайлылық қарым-қатынасты еркін және бейтарап жағдайда бастау, нығайту немесе дамыту мақсатында жасалады. Қонақжайлылық таңғы асқа, түскі асқа, кешкі асқа, қабылдауларға, ойын-сауыққа, қоғамдық немесе спорттық іс-шараларға шақыруды қамтиды. Қонақжайлылық шақырушы тараптың қатысуын қамтамасыз етеді, әйтпесе бұл сыйлық болып табылады.

 

 

4-тарау. Қаржылық бақылау шаралары

 

  1. Активтер мен мүлік туралы декларациялар сыбайлас жемқорлықтың алдын алудың тиімді құралдарының бірі болып табылады. Декларациялау жүйесінің болуы адалдық пен есеп беру мәдениетін дамытуға ықпал етеді, мемлекеттік секторға деген сенімді нығайтады және этикалық мінез-құлықты ынталандырады. Мемлекеттік қызметке кіру және оны өткеру кезінде декларацияларды тапсырмау не уақтылы тапсырмау Әкімшілік жауаптылыққа әкеп соғады.

Мемлекеттік қызметшілер мен бөлімнің ведомстволық бағынысты ұйымдарының басшылары кірістер мен мүлік туралы декларацияларды уақтылы тапсырады.

Кадр қызметі хабарландыру есебін жүргізеді және декларацияларды тапсыру мерзімдерін бақылайды.

Декларацияларды тапсыру туралы хабарламалар қызметкерлердің жеке ісіне қоса тіркеледі.

Декларациялау талаптарын бұзу заңнамада көзделген жауаптылыққа әкеп соғады.

 

 

5-тарау. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру

 

  1. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру білім беру, ақпараттық және ұйымдастырушылық сипаттағы шаралар кешені арқылы жүзеге асырылады:

1) білім беру шаралары қызметкерлердің сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды, мүдделер қақтығысын болғызбау тәсілдері туралы хабардарлығын арттыру бойынша тұрақты семинарлар мен тренингтерді қамтуы мүмкін;

2) ақпараттық шаралар қызметкерлер арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясат жөніндегі нақты нұсқаулықтар мен нұсқаулықтарды әзірлеуді және таратуды, сондай-ақ оқыту материалдарын (бейнероликтер, презентациялар мен брошюралар) дайындауды қамтиды. Осы мақсатта корпоративтік таратылымдарды, ішкі порталдар мен ақпараттық стендтерді пайдалануға болады;

3) ұйымдастырушылық шаралар сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарды енгізуді, сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға жауапты қызметкерлерді тағайындауды, сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлау үшін арналар құруды, сыбайлас жемқорлыққа қарсы талаптарды сатып алу рәсімдеріне интеграциялауды, қызметкерлерді лауазымдарға тағайындауды және тиімділігін бағалауды және өзге де тәуекелді облыстарды қамтуы мүмкін.

  1. Білім беру іс-шаралары (сыбайлас жемқорлықтың алдын алу, заңнама мен этиканы зерделеу бойынша семинарлар мен тренингтер) өткізіледі.

 

 

6-тарау. Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың

есептілігі мен ашықтығы

 

Параграф 1. Ақпаратқа қол жеткізу

 

  1. Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі және «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Қазақстан Республикасының Заңы азаматтардың мемлекеттік органдардың қызметі туралы толық және анық ақпарат алу құқықтарын, сондай-ақ соңғыларының осындай деректерді уақтылы және ашық беру жөніндегі міндеттемелерін белгілейді.
  2. Жұртшылықты ақпараттандыру және кері байланыс алу мақсатында Бөлімнің интернет-ресурсын және оның әлеуметтік медиа арналарын уақтылы өзектендіру қажет.

 

 

7-тарау. Персоналды басқару процестеріндегі сыбайлас жемқорлықтың алдын алу

 

  1. Лауазымдарға конкурстар ашықтық пен ашықтық қағидаттарын сақтай отырып өткізіледі.
  2. Конкурстарды өткізу кезінде іріктеудің объективтілігі мен сапасын қамтамасыз ету үшін тәуелсіз сарапшылар тартылады.
  3. Бағыныштылық болған жағдайда жақын туыстарының бірлескен жұмысы алынып тасталады.
  4. Қызметтік этиканың сақталуына бақылау жүргізіледі.

 

 

8 тарау. Мемлекеттік сатып алу саласында сыбайлас

жемқорлықтың алдын алу

 

  1. Мемлекеттік сатып алу сыбайлас жемқорлық тәуекелі жоғары аймақ болып табылады және тәуекелдер картасына енгізіледі. Мемлекеттік сатып алудағы тәуекелдер бюджетке, сатып алу тәсіліне, сатып алумен байланысты рәсімдерді нақты регламенттеудің болмауына және басқаларына сүйене отырып бағалануы мүмкін.
  2. Сатып алу саласындағы сыбайлас жемқорлықты төмендетуге ықпал ететін негізгі факторлар сатып алумен айналысатын қызметкерлердің кәсібилігін ұдайы арттыру, сатып алуды стандарттау, сатып алудың электрондық жүйелерін енгізу, мемлекеттік сатып алудың тиімділігі мен ашықтығын бағалау бойынша нақты КПЭ (тиімділіктің негізгі көрсеткіштерін) айқындау, мемлекеттік сатып алу процесіне қоғамдық бақылауды тарту болып табылады.

Мемлекеттік сатып алуды жоспарлау және жүзеге асыру кезінде «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 5-бабында белгіленген қағидаттарды басшылыққа алу қажет, атап айтқанда:

1) Мемлекеттік сатып алу үшін, оның ішінде баға арақатынасын қамтамасыз ету жолымен пайдаланылатын ақшаны оңтайлы және тиімді жұмсау және сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің сапасы;

2) «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген жағдайларды қоспағанда, әлеуетті өнім берушілерге мемлекеттік сатып алуға қатысу үшін тең мүмкіндіктер беру;

3) әлеуетті өнім берушілер арасындағы адал бәсекелестік;

4) мемлекеттік сатып алу процесінің ашықтығы мен ашықтығы;

5) Қазақстан Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттарға қайшы келмейтін шамада қазақстандық тауар өндірушілерге, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді өндірушілерге қолдау көрсету;

6) мемлекеттік сатып алу субъектілерінің жауапкершілігі;

7) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарға, мүдделер қақтығысына жол бермеу;

8) тұрақты Мемлекеттік сатып алуды дамыту.

  1. Мүдделер мен сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің лоббизмін болдырмау мақсатында мемлекеттік сатып алуды бәсекелестік тәсілдермен (конкурс, аукцион, баға ұсыныстарын сұрату, Электрондық дүкен арқылы) жүзеге асыру ұсынылады.

Тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді тікелей шарт жасасу жолымен бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алуды тек Тттенше және ерекше жағдайларда ғана жүзеге асыру қажет.

Сатып алу рәсімдері ашықтық, бәсекелестік және тиімділік қағидаттарында жүзеге асырылады.

Сотқа дейінгі және конкурстық рәсімдерге бақылау күшейтіледі.

Дата публикации
26 февраля 2026