1-тарау. Жалпы ережелер
- «Осакаров ауданының құрылыс бөлімі» мемлекеттік мекемесінің Антикоррупциялық стандарты (бұдан әрі – Антикоррупциялық стандарт) Қазақстан Республикасы «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңының 10-бабының 2-тармағына (бұдан әрі – Заң) және 2024 жылғы 31 желтоқсандағы ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасының №285 бұйрығымен бекітілген антикоррупциялық стандарттарды қалыптастыру жөніндегі әдістемелік ұсыныстарға сәйкес әзірленді.
Антикоррупциялық стандарт – бұл қоғамдық қатынастардың дербес саласы үшін белгіленген, сыбайлас жемқорлықты болдырмауға бағытталған ұсыныстар жүйесі.
- Антикоррупциялық стандартта қолданылатын негізгі ұғымдар:
Туысқандар – толық және жартылай бауырлар, жұбайдың ата-анасы мен балалары;
- Қонақжайлылық көрсету – іскерлік қатынастарды орнату, нығайту немесе дамыту мақсатында берілетін тамақ (таңғы ас, түскі ас, кешкі ас және т.б.), қабылдаулар, ойын-сауық, қоғамдық немесе спорттық шараларға билеттер. Қонақжайлылықты көрсету шақырушы тараптың қатысуын талап етеді, әйтпесе шығындар сыйлық болып есептеледі;
- Мүдделер қақтығысы – жауапты мемлекеттік қызметте істейтін тұлғалардың, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген тұлғалардың немесе оларға теңестірілген тұлғалардың, лауазымды тұлғалардың жеке мүдделері олардың өз қызметтік міндеттерін орындамауына немесе тиісінше орындамауына әкелетін қарама-қайшылық;
- Мемлекеттік сатып алулар – тапсырыс берушілердің тауарларды, жұмыстарды, қызметтерді бюджет қаражаты есебінен, ҚР заңнамасына сәйкес арнайы мемлекеттік қордан бөлінген қаржы немесе өз кірістерінен толық немесе жартылай алу процесі;
- Отбасы мүшелері – жұбай (жұбайы), ата-аналар, балалар, соның ішінде кәмелетке толғандар, сондай-ақ олардың асыраушылығында болып, тұрақты бірге тұратын тұлғалар;
- Сыбайлас жемқорлық тәуекелі – сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтардың жасалуына ықпал ететін себептер мен жағдайлардың пайда болу мүмкіндігі;
- Сыйлық – ақшалай қаражат немесе басқа мүлік, артықшылықтар, жеңілдіктер, қызметтер, материалдық емес активтер, олар ақысыз беріледі/қабылданады;
- Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін карталау – сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау, талдау, бағалау (ранжирлеу) және оларды жою бойынша шараларды әзірлеу процесі.
- Антикоррупциялық стандарттың негізгі принциптері:
- заңдылық;
- адам мен азаматтың құқықтарын, бостандықтары мен заңды мүдделерін қорғауды басымдыққа қою;
- ашықтық және айқындылық;
- мемлекет пен азаматтық қоғамның өзара әрекеті;
- сыбайлас жемқорлыққа қарсы шараларды жүйелі және кешенді пайдалану;
- сыбайлас жемқорлықты алдын алу шараларын басым қолдану;
- сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға көмектескен тұлғаларды қорғау және ынталандыру;
- сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтар үшін жауапкершіліктің сөзсіздігін қамтамасыз ету.
2-тарау. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін карталау және сыбайлас жемқорлық картограммасын құру
- 4. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін карталау сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің себептерін көрнекі түрде көрсетуге, оларды алдын алу және жою шараларын анықтауға, сондай-ақ бөлім басшысының назарын қажет ететін шақыруларды айқындауға мүмкіндік береді.
Карталау әр жыл сайын сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері мен ықтимал осал аймақтарды анықтау арқылы жүргізіледі.
Қызметкерлер тәуекелдерді талдау кезінде объективті ақпарат береді.
- 5. Карталаудың алгоритмі:
1) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Ішкі процестерді, функцияларды, ұйымдық құрылымды, бөлім қызметін реттейтін заңнаманы, тексеріс нәтижелерін, бөлімде бұрын анықталған сыбайлас жемқорлық немесе мүдделер қақтығысы фактілерін және Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына қарсы келмейтін басқа ақпарат көздерін жүйелі талдау (бірақ жылына кемінде бір рет).
Бөлімде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауы 2022 жылғы 30 желтоқсандағы ҚР Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің төрағасының №488 бұйрығымен бекітілген «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауын жүргізу әдістемелік ұсыныстарына» сәйкес жүзеге асырылады (бұдан әрі – Ішкі талдау әдістемесі).
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жойылған сайын, Қазақстан Республикасының заңнамасы, бөлімнің ұйымдық-құрылымдық құрылымы және/немесе штат саны, функцияларды атқаратын қызметкерлердің қызметтік міндеттері немесе басқа сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне әсер ететін өзгерістер болған жағдайда тәуекелдер картасын түзету жүргізіледі.
2) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін классификациялау.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін Ішкі талдау әдістемесінің 43-бабында көрсетілген критерийлер бойынша ранжирлеу.
3) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою және азайту.
Тәуекелдер картасына негізделген сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жоспары әзірленеді, онда нақты шаралар, мерзімдер, орындаушы және іс-шараны аяқтау формасы көрсетіледі. Жоспар бөлім басшысы бекітеді және бақылайды.
4) қатысты мүдделі тараптарды хабардар ету.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жоспары бөлімнің интернет-ресурсында орналастырылады.
5) Кері байланыс механизмін құру.
Мүдделі тараптарды хабардар ету және жариялылықты қамтамасыз ету Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпия, ақпаратқа қол жеткізу, жеке деректер және олардың қорғалуы туралы заңнамасы талаптарына сәйкес жүзеге асырылуы тиіс.
3-тарау. Мүдделер қақтығысының алдын алу
1-бөлім. Мүдделер қақтығысының алдын алудың маңыздылығы
- 6. Мүдделер қақтығысының алдын алу адалдықты арттыруда және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылда негізгі рөл атқарады.
- 7. Мүдделер қақтығысын алдын алу мақсатында Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» және «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» заңдары жауапты мемлекеттік қызметте істейтін тұлғаларға, мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілеттік берілген тұлғаларға, оларға теңестірілген тұлғаларға және лауазымды тұлғаларға бірқатар талаптарды белгілейді.
Тыйым салынады:
1) мемлекеттік функцияларды орындаумен үйлеспейтін қызметпен айналысу;
2) өздерінің жақын туыстарының (ата-аналар, балалар, асырап алғандар, толық және жарты бауырлар, әже-шешелер, немерелер), жұбайы және/немесе туысқандарының тікелей бағынысты болуымен байланысты мемлекеттік лауазымды иелену;
3) бірдей басқару органында (қадағалау кеңесі, атқарушы орган) өз жақын туыстары, жұбайы және/немесе туысқандарымен қатар лауазымдық қызметте болу;
4) қызметтік немесе ресми таратылуға жатпайтын ақпаратты жеке мүдделер үшін пайдалану арқылы мүліктік немесе мүліктік емес артықшылықтар алу;
5) жеке өз атынан немесе делдалдар арқылы материалдық сыйақы, сыйлықтар, жеңілдіктер немесе қызметтер қабылдау;
6) Қазақстан Республикасынан тыс шетелдік банктерде есепшоттар ашу және иелену, қолма-қол ақша мен құнды заттарды шетелдік банктерде сақтау;
7) өкілдік органның депутаты болу;
8) педагогикалық, ғылыми немесе басқа шығармашылық қызметтен басқа ақылы қызметпен айналысу;
9) кәсіпкерлік қызметпен айналысу, соның ішінде коммерциялық ұйымды басқаруға қатысу, егер тікелей басқаруға қатысу оның лауазымдық міндеттеріне кірмесе;
10) өз қызметінде немесе оған тікелей бағынысты немесе бақылауында тұрған мемлекеттік органда үшінші тұлғалардың мүддесін қорғаушы ретінде әрекет ету;
11) қызметтік емес мақсаттарда материалдық-техникалық, қаржылық және ақпараттық қамтамасыз ету құралдарын, басқа мемлекеттік мүлікті және қызметтік ақпаратты пайдалану;
12) мемлекеттік органдардың қалыпты жұмысын және қызметтік міндеттерді орындауға кедергі келтіретін әрекеттерге қатысу, соның ішінде ереуілдер мен рұқсат етілмеген митингілер;
13) қызметтік міндеттерін орындау барысында жеке мақсатта азаматтар мен заңды тұлғалардың қызметтерін пайдалану;
14) Қазақстан Республикасының «Ойын бизнесі туралы» Заңында көрсетілген орындарда және рұқсат етілмеген жерлерде, сондай-ақ телекоммуникациялық желілер, соның ішінде интернет арқылы жүргізілетін құмар ойындар мен бәс тігуге қатысу;
15) мүдделер қақтығысын тудыратын шешімдерді әзірлеу, талқылау немесе қабылдауға қатысу немесе оларды ықпал ету;
16) мүдделер қақтығысы болған жағдайда лауазымдық міндеттерді орындау;
17) өз қызметтік жағдайын жеке мүдделер үшін пайдалану;
18) бұрын атқарған лауазымының артықшылықтарын жеке мүдделер үшін пайдалану;
19) ресми құжаттарға әдейі жалған ақпарат енгізу немесе олардың шынайы мазмұнын бұрмалайтын түзетулер енгізу.
Сонымен қатар, осы тармақтың бірінші бөлігінде көрсетілген тұлғалар мемлекеттік қызметке кірген күннен бастап отыз күн ішінде өз меншігіндегі коммерциялық ұйымдардың акциялары мен үлестерін және табыс әкелетін басқа мүлікті сенімгерлік басқаруға беруі қажет. Заңды меншікке жататын ақша және мүлікті жалға алу негізінде берілген мүлік бұл ережеден тыс қалды.
2-бөлім. Мүдделер қақтығысын анықтау
- 8. Қызметкердің жеке деректеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету мемлекеттік құпия және басқа да құпия, ақпаратқа қол жеткізу, жеке деректерді қорғау туралы заңнаманың талаптарына сәйкес жүзеге асырылуы тиіс.
- 9. Мүдделер қақтығысы келесі жағдайларда анықталуы мүмкін:
1) сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің ішкі талдауын жүргізу барысында;
2) мүдделер қақтығысы туралы өтініштер немесе басқа ақпараттармен, сондай-ақ ішкі актілермен жұмыс жүргізу барысында;
3) уәкілетті мемлекеттік органдар мен ұйымдардың тексерістері, ревизиялары немесе аудиті кезінде;
4) қызметкерлердің жеке мүдделерін (акциялар мен компания капиталына қатысу, контрагенттерде туыстарының болуы, лауазымдық міндеттермен байланысты қосымша табыс көздері) қоса алғанда, мүдделер қақтығысының ықтимал көздері туралы деректер жинау және талдау кезінде;
5) қызметкерлердің әрекеттері мен шешімдерін артықшылықтар немесе субъективті қалау белгілеріне талдау жасау арқылы;
6) сыртқы көздерден алынған деректерді қызметкерлер ұсынған деректермен салыстыру арқылы;
7) ресурстарды бөлу, қаржыны басқару, сатып алулар, бағалау және бақылауға қатысты процестерге ең көп ықпал ететін бөлімдер мен лауазымдарды талдау арқылы, сондай-ақ сотқа дейінгі тергеу, қылмыстық, азаматтық, әкімшілік іс жүргізу және әкімшілік құқықбұзушылықтар бойынша өндіріс нәтижелеріне сүйене отырып.
Қылмыстық жауапкершілікке жататын әрекеттердің белгілері анықталған жағдайда, бөлім тиісті ақпаратты Қазақстан Республикасының қылмыстық процессуалдық заңнамасына сәйкес сыбайлас жемқорлыққа қарсы уәкілетті органға береді.
3-бөлім. Мүдделер қақтығысының алдын алу шаралары
- Мүдделер қақтығысының алдын алуға бағытталған әрекеттер:
- Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік қызмет туралы» Заңына сәйкес қызметкерлер туындаған немесе туындауы мүмкін мүдделер қақтығысы туралы дер кезінде жазбаша түрде бөлімнің тікелей басшысын хабардар етуі қажет. Сол уақытта сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін алдын алу құрылымдық бөлімшесі де хабардар етіледі. Тікелей басшы жоқ болған жағдайда, келесі жоғары лауазымды тұлғаға хабар беріледі. Қажет болған жағдайда бөлімнің басшысы мүдделер қақтығысы туралы хабарлаған тұлғаларды қабылдау мүмкіндігін қамтамасыз етеді;
- мүдделер қақтығысы туралы хабарлама немесе ақпарат алған басшы үш жұмыс күні ішінде оны сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін алдын алу құрылымдық бөлімшесіне жібереді;
- сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін алдын алу құрылымдық бөлімшесі хабарламаларды немесе басқа ақпаратты қараған соң он жұмыс күні ішінде бөлім басшылығына мүдделер қақтығысын алдын алу және реттеу бойынша ұсыныстар немесе оның болмауы туралы қорытынды береді;
- мүдделер қақтығысы расталған жағдайда бөлім басшылығы ұсынысты алған күннен бастап он жұмыс күні ішінде келесі шараларды қабылдауы қажет:
- мүдделер қақтығысы туындаған мәселе бойынша лауазымдық міндеттерді басқа тұлғаға тапсыру;
- қызметтік міндеттерді өзгерту;
- мүдделер қақтығысын жоюға бағытталған басқа шараларды қабылдау;
- бөлім басшысына өзіне мүдделер қақтығысы туындаған мәселелер бойынша объективті шешім қабылдау құзыретін уәкілетті тұлғаға делегирлеу ұсынылады;
- мүдделер қақтығысын алдын алу және реттеу мүмкін болмаған жағдайда, мүдделер қақтығысына ұшыраған немесе ұшырауы мүмкін тұлға үш ай ішінде ақпарат алған күннен бастап мүдделер қақтығысын болдырмайтын тең дәрежелі лауазымға тағайындалады.
4-бөлім. Сыйлықтар, іссапарлар және қонақжайлылық көрсету тәртібі
- Лауазымдық функцияларды орындаумен байланысты сыйлықтар қабылдау немесе қонақжайлылық көрсету заңсыз сыйақы болып есептелуі мүмкін. Сыйлықтарды қабылдау мен беру, іссапарға шақыру және қонақжайлылық көрсету практикасын бақылау және тоқтату қажет. Қызметкерлерге лауазымдық функцияларды орындаумен байланысты, сыбайлас жемқорлық ретінде қабылдануы мүмкін сыйлықтардан, іссапар шақыруларынан және қонақжайлылық көрсетуден мүмкіндігінше аулақ болу ұсынылады.
- Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасында сыйлықтарды қабылдау, іссапарлар мен қонақжайлылыққа қатысты антикоррупциялық шектеулер мен жауапкершілік көзделген:
- мемлекеттік қызметті құрметке жатпайтын тәртіптік құқықбұзушылық жасауға, сондай-ақ өзінің мемлекеттік немесе оларға теңестірілген қызметін орындау үшін ақша, қызмет немесе басқа формалардағы сыйақы қабылдауға тыйым салынады, егер заң басқа түрде қарастырмаған болса;
- мемлекеттік функцияларды орындауға уәкілетті немесе оларға теңестірілген тұлға заңсыз сыйақы, сыйлық, жеңілдік немесе қызмет алған жағдайда, егер бұл әрекеттер қылмыстық құқықбұзушылық белгілерін көрсетпесе, әкімшілік жауапкершілік қарастырылады;
- жауапты мемлекеттік қызметтегі тұлғаларға, оларға теңестірілген тұлғаларға немесе олардың отбасы мүшелеріне келген ақша сомалары екі апта ішінде республикалық бюджетке аударылып, мемлекеттік кірістер органына түсетін жағдайлары туралы түсініктеме беріледі;
- мемлекеттік қызметкерлер мен оларға бағынышты тұлғалардан қызметтік міндеттерге байланысты сыйлық немесе қызмет қабылдауға, жалпы қамқорлық немесе қызметтік немқұрайлылық үшін тыйым салынады;
- қызметтік функцияларды орындаумен байланысты және қызметтік тұлғаға хабарсыз келген сыйлықтар уәкілетті мемлекеттік мүлікті басқару органына 7 күн ішінде тегін тапсырылуы тиіс; көрсетілген қызметтерге байланысты сыйлықтар ақшалай төлем арқылы республикалық бюджетке 7 күн ішінде аударылады;
- сыйлықтарды алған жауапты тұлғалар оларды уәкілетті органмен сатып алу арқылы құнын Қазақстан Республикасының «Бағалау қызметі туралы» Заңы бойынша анықталған құнға сәйкес төлей алады, сатудан түскен ақша республикалық бюджетке аударылады;
- сыйлықтарды толық емес немесе уақытында тапсырмау тәртіптік немесе әкімшілік жауапкершілікке әкеледі;
- жеке және заңды тұлғалардың есебінен ішкі және шетелдік туристік, емдік-сауықтыру және басқа іссапарларға шақыруларды қабылдауға тыйым салынады, тек жұбайы немесе туыстары шақырған жағдайда өз есебінен; басқа жеке тұлғалар шақырған жағдайда (жоғары лауазымды тұлғаның рұқсатымен), егер бұл қатынастар қызметтік қатынасты қамтымайтын болса; халықаралық келісімдерге сәйкес немесе шетел мемлекеттерімен өзара келісім негізінде; ғылыми, спорттық, шығармашылық, кәсіби, гуманитарлық іс-шараларға қатысу үшін;
- жауапты тұлғалардың отбасы мүшелері қызметтік қатынастар арқылы байланысты тұлғалардан сыйлықтар, қызметтер немесе іссапар шақыруларын қабылдай алмайды.
Қонақжайлылық көрсету – қатыначсты бастау, нығайту немесе дамыту мақсатында бейресми және бейтарап жағдайда жүргізіледі. Бұл таңғы ас, түскі ас, кешкі ас, қабылдау, ойын-сауық, қоғамдық немесе спорттық шараларға шақыруды қамтиды. Қонақжайлылықты көрсету шақырушы тараптың қатысуын талап етеді, әйтпесе бұл сыйлық болып есептеледі.
4-тарау. Қаржылық бақылау шаралары
- 14. Мүлік және активтер туралы декларациялар сыбайлас жемқорлықтың алдын алудың тиімді құралдарының бірі болып табылады. Декларациялау жүйесінің болуы адалдық және есептілік мәдениетін дамытуға, мемлекеттік секторға деген сенімді нығайтуға және этикалық мінез-құлықты ынталандыруға ықпал етеді. Мемлекеттік қызметке қабылданған кезде немесе қызмет барысында декларацияларды тапсырмау немесе уақытында тапсырмау әкімшілік жауапкершілікке әкеледі.
Бөлімнің мемлекеттік қызметшілері және бағынысты ұйымдардың басшылары кіріс пен мүлік туралы декларацияларды уақтылы тапсырады.
Кадрлық қызмет декларацияларды тапсыру мерзімдерін есепке алып, бақылауды жүргізеді.
Декларация тапсыру туралы хабарламалар қызметкердің жеке ісіне тіркеледі.
Декларациялау талаптарын бұзу Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген жауапкершілікке әкеледі.
5-тарау. Антикоррупциялық мәдениетті қалыптастыру
- 15. Антикоррупциялық мәдениетті қалыптастыру білім беру, ақпараттық және ұйымдастырушылық шаралар кешені арқылы жүзеге асырылады:
- Білім беру шаралары қызметкерлерге сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарды, мүдделер қақтығысын болдырмау жолдары туралы хабардарлықты арттыруға арналған тұрақты семинарлар мен тренингтерді қамтуы мүмкін;
- Ақпараттық шаралар қызметкерлерге антикоррупциялық саясатқа қатысты нақты нұсқаулықтар мен басшылықтарды әзірлеу және тарату, сондай-ақ оқу материалдарын (видеороликтер, презентациялар, брошюралар) дайындауды қамтиды. Осы мақсатта корпоративтік пошта, ішкі порталдар және ақпараттық стендтер қолданылуы мүмкін;
- Ұйымдастырушылық шаралар антикоррупциялық стандарттарды енгізу, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимылға жауапты қызметкерлерді тағайындау, сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарламалар арналарын құру, сатып алу, лауазымға тағайындау және қызметкерлердің тиімділігін бағалау рәсімдеріне антикоррупциялық талаптарды интеграциялау және басқа да тәуекелді салаларды қамтуы мүмкін.
- Білім беру іс-шаралары өткізіледі (сыбайлас жемқорлыққа қарсы семинарлар мен тренингтер, заңнама мен этикаға оқыту).
6-тарау. Мемлекеттік органдар мен ұйымдардың есептілігі мен ашықтығы
1-бөлім. Ақпаратқа қол жеткізу
- Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі және «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заң азаматтардың мемлекеттік органдардың қызметі туралы толық және сенімді ақпарат алу құқығын, сондай-ақ мемлекеттік органдардың мұндай деректерді уақтылы және ашық ұсыну міндетін белгілейді.
- Қоғамдық ақпараттандыру және кері байланыс алу мақсатында бөлімнің интернет-ресурсын және әлеуметтік желілердегі арналарын уақтылы жаңартып отыру қажет.
7-тарау. Қызметкерлерді басқару процестерінде сыбайлас жемқорлықтың алдын алу
- Лауазымдарға конкурстар ашықтық және айқындық принциптеріне сәйкес өткізіледі.
- Конкурстар өткізу кезінде объективтілік пен таңдау сапасын қамтамасыз ету үшін тәуелсіз сарапшылар тартылады.
- Тікелей бағынысты жағдай болған кезде жақын туыстардың бірге жұмыс істеуіне жол берілмейді.
- Қызметтік этиканы сақтау бақыланады.
8-тарау. Мемлекеттік сатып алу саласында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу
- 23. Мемлекеттік сатып алулар – жоғары сыбайлас жемқорлық тәуекелі бар сала және тәуекелдер картасына енгізіледі. Сатып алу тәуекелдерін бюджеттік қаражат, сатып алу тәсілі, процедуралардың нақты реттелмеуі және басқа факторлар бойынша бағалауға болады.
- Сатып алуда сыбайлас жемқорлық тәуекелін азайтудың негізгі факторлары:
- сатып алу қызметкерлерінің кәсібилігін үздіксіз арттыру;
- сатып алуды стандарттау;
- электрондық сатып алу жүйелерін енгізу;
- мемлекеттік сатып алулардың тиімділігі мен ашықтығын бағалауға арналған нақты KPI (негізгі көрсеткіштерді) анықтау;
- мемлекеттік сатып алу процесіне қоғамдық бақылауды тарту.
Мемлекеттік сатып алуды жоспарлау және жүзеге асыру кезінде Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңының 5-бабында белгіленген принциптерді басшылыққа алу қажет:
- сатып алынатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтердің сапасы мен бағасының арақатынасын қамтамасыз ету арқылы мемлекеттік сатып алуға жұмсалатын қаражатты оңтайлы және тиімді пайдалану;
- әлеуетті жеткізушілерге мемлекеттік сатып алуға тең мүмкіндік беру, заңда көзделген жағдайларды қоспағанда;
- әлеуетті жеткізушілер арасында адал бәсекелестікті қамтамасыз ету;
- мемлекеттік сатып алу процесінің ашықтығы мен айқындығын сақтау;
- халықаралық келісімдерге қайшы келмейтін жағдайда қазақстандық өндірушілерді қолдау;
- мемлекеттік сатып алу субъектілерінің жауапкершілігін қамтамасыз ету;
- сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтар мен мүдделер қақтығысының алдын алу;
- тұрақты мемлекеттік сатып алуды дамыту.
- Мүдделерді лоббилаудан және сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінен қорғау үшін мемлекеттік сатып алуларды бәсекелі әдістермен (конкурс, аукцион, баға ұсыныстарын сұрау, электрондық дүкен арқылы) жүргізу ұсынылады.
Тауарларды, жұмыстар мен қызметтерді бір көзден тікелей келісімшарт арқылы сатып алу тек аса қажет және ерекше жағдайларда жүзеге асырылуы тиіс.
Сатып алу процедуралары ашықтық, бәсекелестік және тиімділік принциптеріне сәйкес жүргізіледі.
Сотқа дейінгі және конкурс процедураларын бақылау күшейтіледі.