"Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы"2001 жылғы 23 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес, "Қазақстан Республикасындағы сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы"2001 жылғы 16 шілдедегі Қазақстан Республикасының Заңын басшылыққа ала отырып. Бас жоспардың есептік мерзімінің аяқталуына байланысты (2018 жылға дейін) 2035 жылға дейінгі есептік мерзімімен Балқаш қаласының бас жоспары әзірленді.
Бас жоспарды әзірлеудің басты мақсаты қаланың және іргелес аумақтардың әлеуметтік-экономикалық және аумақтық дамуының ұзақ мерзімді перспективаларын айқындау, оның жоспарлы құрылымын, функционалдық қала құрылысын аймақтандыруды, қолайлы тіршілік ету ортасын құруды қамтамасыз ететін инженерлік және көлік инфрақұрылымдарының принципті шешімдерін қалыптастыру болып табылады.
Жобада келесі жобалық кезеңдер қабылданды:
бастапқы жыл - 01.01.2018 ж.; құрылыстың бірінші кезегі - 2025 ж.; есептік мерзімі - 2035 ж.; тұжырымдама-2045 ж.
Жұмыспен қамтылған халық саны мен жас құрылымы негізінде қала халқының перспективалы саны анықталды, ол:
бірінші кезекте-80,5 мың адам (оның ішінде Балқаш қ. – 77,0 мың адам; Қоңырат к. – 3,5 мың адам).),
есептік мерзімге-88,0 мың адам (Балқаш қаласы – 84,0 мың адам; Қоңырат кенті – 4,0 мың адам).
Халықтың бұл саны осы бас жоспарды әзірлеу негізіне алынған.
Өңірдің әлеуеті қазіргі уақытта және перспективада тау-кен металлургия өнеркәсібінің (Түсті металдарды өндіру және қайта өңдеу) дамуымен, сондай-ақ балық және ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеумен, құрылыс материалдарын өндірумен айқындалады.
Өңірде бірегей су айдыны – Балқаш көлінің, сондай – ақ тарих тұрғысынан бірқатар қызықты, көрікті жерлердің бар болуы аймақта экономиканың перспективалық салаларының бірі болып табылатын туризмнің одан әрі дамуын, ал Балқаш қаласының перспективасы-туристік кластерді дамыту шеңберінде бәсекеге қабілетті туризм орталығы ретінде алдын ала анықтайды.
Қазіргі уақытта Балқаш қаласы Қоңырат мыс кен орнын игеру және негізгі қала құраушы кәсіпорын-мыс балқыту зауытының құрылысы барысында әртүрлі уақытта пайда болған, жақын маңдағы шағын Кенттермен (Балқаш - 1 ст., Техснаб, Геофизикалық, геологиялық, Қоңырат ст.) қоршалған орта қабатты және бір қабатты үйлермен құрылған аттас көлдің солтүстік жағасындағы шағын қонысты білдіреді.
Қалаға кіру солтүстік жағынан, "Алматы - Екатеринбург" автожолының кіре берісінен, қаланың басты көшелерінің біріне-Ағыбай батыр көшесіне шығумен, барлық селитебті аймақты кесіп өтетін және қалаға жалғыз кіруді жалпықалалық орталықпен және Балқаш көлінің жағалауымен байланыстыратын жүзеге асырылады.
Батыс жағынан өнеркәсіптік аймақтың кең аумағы орналасқан, солтүстік жағынан қала "Мойнты-Достық"теміржол тармағын шектейді.
Балқаш қаласының перспективалық сәулет-жоспарлау құрылымы мен функционалдық аймақтануы алдыңғы бас жоспарларда және өңірді дамытудың директивтік бағдарламаларында енгізілген шешімдерді ескере отырып, қалыптасқан қала құрылысы жағдайы негізінде анықталған.
Бас жоспарда тұрғын үй қорын салумен қатар, жобаланатын аумақты ескере отырып, қоғамдық қалалық орталықты дамытумен және қолжетімділіктің нормативтік радиусына сәйкес қызмет көрсету объектілерін ұтымды орналастырумен мәдени-тұрмыстық қызмет көрсету жүйесін қалыптастыру ұсынылады.
Қала және қала маңы құрылысын жобалау кезінде бірегей Балқаш көлін сақтау мақсатында су қорғау белдеуі мен су қорғау аймағын, сондай-ақ өнеркәсіптік, коммуналдық, қойма объектілерінен, автомагистраль мен темір жолдан бөлінген белдеулерден санитарлық-қорғау аймақтарын пайдалану режимдері ескерілді.
Бас жоспарда аумақты инженерлік дайындау мәселелері шешілді, Көлік және инженерлік инфрақұрылымды дамыту бойынша, Төтенше жағдайлар кезеңінде қоршаған ортаны қорғау және елді мекенді қорғау мәселелері бойынша ұсыныстар берілді.