Семей полигонының жерлері ауыл шаруашылығы үшін пайдаланылуы мүмкін
Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Владимир Олейник палатаның жалпы отырысында бұрынғы Семей ядролық сынақ полигонының аумағында ластанған жерлерді қалпына келтіруді ұсынды, деп хабарлайды Today.kz тілшісі. Энергетика министрі Қанат Бозымбаевқа жолдаған сұрауында парламент депутаты аумақты ауыл шаруашылығын дамыту үшін пайдаланылуы мүмкін екенін атап өтті.
Олейниктің айтуынша, 40 жылдан астам уақыттан бері өткізілген ядролық қару сынақтарының нәтижесінде қоршаған ортаны 18 300 шаршы километрден астам аумақта радиоактивті заттармен ластанған. Сонымен қатар, ол бұл территория бұл үш бағытты қамтитынын атап өтті – Шығыс Қазақстан, Павлодар және Қарағанды.
"Дегелен", "Сары – Узень", "Балапан", "Телькем", "Опытное поле" сынақ алаңдары аумағында және "Атомное озеро" объектісінде жүргізілген зерттеулер барысында орташа радиоактивті қалдықтар деңгейіне жететін маңызды радиоактивті ластану орындары анықталған, олар қоршаған ортаға және полигонның жанында тұратын халыққа қауіп төндіреді. Сонымен қатар, табиғи ортаға радиоактивті заттар деңгейіндегі сынақ алаңдарынан тыс жерлерді зерттеу оларды қалпына келтіру жұмыстарынан кейін экономикалық айналымға жіберілуі мүмкін екенін көрсетті", – деді Владимир Олейник.
Оның айтуынша, СЯСП-мен шектесетін аумақтардың тұрғындары бірнеше рет жерді жайылымға беру туралы өтінішпен парламент депутаттарына өтініш білдірді, бірақ бұл мәселелерді шешу ядролық қару сынақтарының салдарын жоюдың барлық шараларын толық орындамауымен байланысты.
"Бұрынғы СЯСП ластанған жерлерді қалпына келтіру бойынша іс-шаралар қатарында радиациялық ластанған топырақты алып тастау және оның кейіннен кәдеге жарату жөнінде радиоактивті қалдықтарды сақтау, сондай-ақ ең қауіпті нысандарындағы кіруді бақылау жүйесін құру үшін жұмыс істейді. РМК «Қазақстан Республикасының Ұлттық ядролық орталығы» айтуынша, бұл жерлерді оңалту жұмыстары СЯСП аумағын кешенді экологиялық зерттеуімен қатар жүзеге асыру жоспарланып отыр, бұл 2021 жылға қарай полигонның көп бөлігін экономикалық айналымға көшіруге мүмкіндік беретін кешенді шараларды аяқтауға мүмкіндік береді" – деп қосты Владимир Олейник.
Сонымен қатар, депутат полигонның ластанған жерлерін қалпына келтіру үшін 2,6 миллиард теңге қажет деп мәлімдеді.
Алайда, осы жұмыстарға арналған бюджеттік өтінім әлі қабылданбады. Депутаттың айтуынша, осы мәселені шешуді кейінге қалдыру сөзсіз қосымша тексеру және радиациялық жағдайды түсіндіруге байланысты қажетсіз шығындарға әкеп соғады және қоршаған ортаға кері әсерін тигізеді.
Осыған байланысты, депутат министрден қаржыландыру мәселелерін шешуді, аумақты шектеу бойынша шаралар мен іс-шаралар кешенін бақылауды жүзеге асыру және уақытылы жүзеге асыруды, қоршаған ортаны жақсартуды, радиоактивтік қалдықтарды сақтау объектілерін құру және радиациялық қауіпті объектілерді физикалық қорғауды және радиоактивті ластанған учаскелерді қалпына келтіруді сұрады.