«Қазақстан Республикасы Каржы министрлігі мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің Қостанай мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті» ММ сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері бойынша
АНАЛИТИКАЛЫҚ ЕСЕБІ
|
Қостанай қ. |
2026 жылғы 16 қаңтар |
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау объектісі «Қазақстан Республикасы Каржы министрлігі мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің Қостанай мемлекеттік мүлік және жекешелендіру департаменті» ММ қызметі болып табылады (бұдан әрі – Департамент).
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізуге Департамент басшысының 2026 жылғы 12 қаңтардағы №6 «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі жұмыс тобының құрамын бекіту туралы» бұйрығы негіз болды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтауға талдау «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410-V Заңына, сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларына, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы №12 бұйрығымен бекітілген, келесі бағыттар бойынша:
1) Департаменттің қызметіне әсер ететін нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) Департаменттің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Мерзімі: 2026 жылдың 13–16 қаңтары.
Талдау кезеңі: 2025 жылғы 1 шілдеден 31 желтоқсанға дейін.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдауды сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу жөніндегі жұмыс тобы жүргізді:
- Альтаир Кабанбаевич Дабаев– Департамент басшысының орынбасары, жұмыс тобының төрағасы
- Берик Сеилханович Аяпов - жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікпен жұмыс бөлімінің басшысы, жұмыс тобының мүшесі;
- Салтанат Амантаевна Нугманова - қаржылық қамтамасыз ету бөлімінің басшысы, жұмыс тобының мүшесі;
- Арнур Аскарбекович Кенжегарин - акивтерді басқару бөлімінің басшысы, жұмыс тобының мүшесі;
- Кубей Жумагалиевич Касымов - заңды тұлғалармен жұмыс және мүлікті иелену бөлімінің басшысы, жұмыс тобының мүшесі;
- Айгуль Газизовна Ольжабаева - кадрлық және құқықтық жұмыс бөлімінің басшысы, жұмыс тобының мүшесі;
- Талгат Пазылханович Акбаев– кадрлық және құқықтық жұмыс бөлімінің бас маманы, жұмыс тобының хатшысы.
Департаменттің қызметін реттейтін құқықтық актілерде және ішкі құжаттарда сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау мақсатында келесі нормативтік құқықтық актілер зерделенді: Қазақстан Республикасының 2025 жылғы 15 наурыздағы №171-VIII Бюджет кодексі, «Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 23 қарашадағы №171-VIII Заңы, «Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 1 наурыздағы № 413-IV Заңы, «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының 2024 жылғы 1 шілдедегі № 106-VIII Заңы, «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексі (Салық кодексі) 120-VI, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы № 687 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2024 жылғы 9 қазандағы №687 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік мүлікті мүліктік жалдауға (жалға алуға) беру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 17 наурыздағы №2012 бұйрығымен бекітілген, Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 16 қаңтардағы №17 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік мүлікті сенімгерлік басқаруға беру қағидалары және мемлекеттік мүлікті сенімгерлікпен басқарудың үлгі шарты», Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002 жылғы 26 шілдедегі №833 қаулысымен бекітілген «Жекелеген негіздер бойынша мемлекеттік меншікке берілген (түскен) мүлікті есепке алудың, сақтаудың, бағалаудың және одан әрі пайдаланудың кейбір мәселелері», «Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 30 наурыздағы №227 бұйрығымен бекітілген Мүлікті тәркілеу туралы қылмыстық іс бойынша соттың үкімі негізінде немесе мүлікті мемлекет меншігіне беру туралы шешім негізінде тыйым салынған мүлікті сату немесе пайдалану қағидалары», Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 9 тамыздағы №920 қаулысымен бекітілген «Жекешелендіру объектілерін сату қағидалары».
Зерттеу барысында департамент қызметіне әсер ететін ММ Ережесінің міндеттері мен функциялары талданды.
Департаменттің ұйымдастыру-басқару қызметінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу барысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы талдау жүргізілді:
1.1. Персоналды басқарумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері, оның ішінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне бейім лауазымдарды анықтау.
Қарастырылып отырған кезеңде департаменттің штат саны 16 адамды құрады, нақты саны 14. Бас маманға екі бос орын бар (Қаржылық қамтамасыз ету бөлімі, Активтерді басқару бөлімі). Департамент құрылымы бес бөлімнен тұрады: Кадрлық және құқықтық жұмысы бөлімі, Заңды тұлғалармен жұмыс және мүлікті иелену бөлімі; Жекелеген негіздер бойынша түскен мүлікпен жұмыс бөлімі; Қаржылық қамтамасыз ету бөлімі; Активтерді басқару бөлімі. Барлық бес бөлім сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдаумен қамтылды.
Талданып отырған кезеңде екі мемлекеттік әкімшілік қызметші басқа мемлекеттік әкімшілік лауазымдарға ауысуына байланысты өз еркімен жұмыстан босатылды. Департаменттегі бос әкімшілік мемлекеттік лауазымдарға орналасуға конкурстар өткізілген жоқ.
Сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтары үшін тәртіптік жауапкершілікке тартылған, тәртіптік кеңестің шешімімен тәртіптік жауапкершілікке тартылған, теріс себептермен жұмыстан босатылған тұлғалар жоқ. Бұрынғы сыбайлас жемқорлық немесе соттылығы бар тұлғаларды жұмысқа қабылдау фактілері анықталған жоқ.
Департаменттің мемлекеттік қызметшілерінің лауазымдық нұсқаулықтарына жүргізілген талдау мемлекеттік қызметшілер сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы және мемлекеттік қызметшілердің Әдеп кодексі ережелерін сақтауға жауапты екендігі көрсетілді.
Департаменттің барлық қызметкерлері (және олардың жұбайлары) мемлекеттік кірістер органдарына кірістер туралы декларацияны белгіленген мерзімде тапсырды.
Департамент персоналды басқару қызметінде мемлекеттік қызмет туралы заңнаманы басшылыққа алады. Нақты белгіленген заңнаманың арқасында персоналды басқаруда сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ.
1.1. Мүдделер қақтығысын шешуге байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Бұл салада сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау мынаны анықтады:
- жақын туыстар, ерлі-зайыптылар, құда-жекжаттардың бірге жұмыс істеу жағдайлары жоқ;
- Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес Департаменттің мемлекеттік әкімшілік қызметшілері үшін белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйым салуларды қабылдауда бұзушылықтар жоқ.
– Департаменттің мемлекеттік әкімшілік қызметшілері арасында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін сотталғандар жоқ.
Талданып отырған кезеңде Департаменттің мемлекеттік қызметшілері арасында «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 51-бабында көзделген мүдделер қақтығысы тіркелген жоқ.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу бойынша ұсыныстар:
Бөлім басшылары мүдделер қақтығысын үнемі анықтап, шешуі керек.
1.3. Мемлекеттік қызметтерді көрсетуге байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Департамент мемлекеттік қызмет көрсетпейді.
1.4. Рұқсат ету функцияларын жүзеге асырумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Департамент рұқсат беру функцияларын орындамайды.
1.5. Бақылау-аудиторлық функцияларды жүзеге асырумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Департамент аудиторлық функцияларды орындамайды.
1.6. Бюджеттік және қаржылық ресурстарды игерумен және бөлумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Департамент өз қызметін қаржылық қамтамасыз етуді жүзеге асыру барысында «Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» Қазақстан Республикасының Кодексін (Салық кодексі), «Мемлекеттік органдарда бухгалтерлік есепті жүргізу қағидалары» және департамент қызметін реттейтін басқа да нормативтік құқықтық актілері. Бөлімде бухгалтерлік есеп E-Minfin бағдарламасында, бухгалтерлік есептің ішкі жүйесінде жүргізіледі.
Мемлекеттік органдарда бухгалтерлік есепті жүргізу қағидалары Қазақстан Республикасының Бюджет кодексіне сәйкес әзірленеді және республикалық және жергілікті бюджеттерден қаржыландырылатын мемлекеттік органдарда бухгалтерлік есепті жүргізу тәртібін белгілейді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу бойынша ұсыныстар:
Заңнамада қаржылық қолдау көрсету ережелерін нақты реттейтіндіктен, сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ.
1.7. Мемлекеттік сатып алу бөлігінде жеке және заңды тұлғалармен шарт жасасумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Департамент Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңында көзделген бекітілген жылдық жоспарға сәйкес мемлекеттік сатып алуды веб-портал арқылы жүргізеді.
Мемлекеттік сатып алуды өткізу кезінде баға ұсыныстарын сұрату және ашық конкурс сияқты конкурстық әдістер басым қолданылады.
Жасалған мемлекеттік сатып алу шарттары бойынша өнім берушілер шарттық міндеттемелерді бұзған жағдайда, департамент жедел түрде (заңнамада белгіленген міндетті мерзімдерде) өнім берушіні мемлекеттік сатып алудың сенімсіз қатысушысы деп тану және өсімпұл өндіріп алу туралы сотқа жүгінеді.
Мемлекеттік сатып алулар жоспарын мемлекеттік сатып алу порталында уақтылы орналастыруға қатысты ескертулер жоқ. Мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспары тиісті бұйрықтардың негізінде белгіленген мерзімде порталда орналастырылады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу бойынша ұсыныстар:
Активтерді басқару бөлімінің басшысы мемлекеттік сатып алу туралы шарттар бойынша өз міндеттемелерін орындамаған өнім берушілерге мониторингті жүзеге асырады, ал өнім берушілердің міндеттемелерді орындамағаны анықталған жағдайда сотқа талап-арызды дайындау және уақтылы беру үшін мәліметтерді ұсынады.
1.8. Ақпараттық жүйелерді әзірлеу және пайдаланумен байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері.
Департамент ақпараттық жүйені дамыту функцияларын жүзеге асырмайды.
Департамент қызметкерлері қызметтік міндеттерін орындау барысында келесі ақпараттық жүйелерді пайдаланады: Операциялық жүйе – (Windows 10 Pro), Антивирус (Trend Micro Security), «E-Appeal» АЖ, CRM, ODO, «Сот кеңсесі» АЖ, мемлекеттік сатып алу веб-порталы, «МЕМСТРЕСТР.KZ.» веб-порталы, «Е-Qazyna» веб-порталы, «Е-Қаржы министрлігі» АЖ персоналды есепке алу, «Е-қызмет» АЖ, «Мемлекеттік жоспарлау» АЖ (бюджеттік жоспарлау), «Е-Қаржы министрлігі» АЖ, бухгалтерлік есеп АЖ «Е-Қаржы министрлігі» АЖ, «Қазынашылық-клиент» АЖ, «ЕФКЗ» АЖ, «Салық төлеуші кабинеті» АЖ, «Статистикалық есеп» АЖ, «Е-Архив» АЖ.
Барлық жүйелер қалыпты жұмыс істеп тұр. Ақпараттық жүйелерді әзірлеуге және пайдалануға байланысты сыбайлас жемқорлық тәуекелдері анықталған жоқ.
1.9. Ұйымдастыру-басқару қызметінен туындайтын басқа да мәселелер.
- Сыбайлас жемқорлыққа қарсы жұмысты ұйымдастыру.
Департамент қызметкерлерінің құқықтық білімін жетілдіру, құқықтық мәдениетінің деңгейін және құқықтық санасын арттыру мақсатында нормативтік құқықтық актілерді зерделеу бойынша тұрақты негізде сабақтар (дәрістер) өткізіліп тұрады, соның ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың талаптарын және мемлекеттік қызметшілердің әдеп нормаларын түсіндіру. Осылайша, талданған кезеңде жеті семинар өткізілді.
Құқықтық түсіндіру шараларына департаменттің Әдеп жөніндегі уәкілімен бірге Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаментінің және Қазақстан Республикасы Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігінің Қостанай облысы бойынша департаментінің өкілдері қатысты.
Әдеп жөніндегі уәкіл қызметтік әдеп нормаларының сақталуын қамтамасыз ету және мемлекеттік қызмет, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы заңнаманы және Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің Әдеп кодексін бұзудың алдын алу бойынша қызметті жүзеге асырады, сондай-ақ мемлекеттік қызметшілер мен азаматтарға өз міндеттері шеңберінде консультациялар береді. Әдеп жөніндегі уәкіл қызметтік әдеп стандарттарының сақталуын және ұжымдағы моральдық-психологиялық ахуалды бақылау үшін тоқсан сайын Департамент қызметкерлері арасында анонимді сауалнама жүргізеді.
Департамент ғимараты еркін қолжетімді, азаматтарды қабылдау кестелері мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл материалдары белгілі сыбайлас жемқорлық фактілері туралы хабарлау құралы мен арнасы, сенім телефоны және азаматтардың сауалдары үшін жәшік ретінде қолжетімді.
Қарастырылып отырған кезеңде Департамент қызметкерлеріне, оның ішінде бұқаралық ақпарат құралдарына қатысты заңсыз, сыбайлас жемқорлық әрекеттері туралы шағымдар түскен жоқ.
Құқықтық және ұйымдастырушылық жұмыстарды реттейтін нақты заңнамалық базаның арқасында сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ.
2025 жылдың 31 қазанында Департаментте ашық есік күні өткізілді, онда келушілерге Департамент қызметі туралы ақпарат берілді.
- БАҚ басылымдары.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы саясатты күшейту, Қазақстан Республикасының заңнамасын нақтылау, департаменттің қызметін көрсету, Департаменттің медиа-жоспарын іске асыру мақсатында 2025 жылғы 1 шілдеден бастап «Қостанай таңы» баспа басылымында 2 мақала жарияланды:
- қызметтің ашықтығы мен жариялылығын қамтамасыз ету.
Департамент қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету үшін оның қызметі мен іс-шаралары туралы ақпарат Instagram және Facebook желісіндегі ресми парақшасында тұрақты түрде орналастырылады.
- жеке және заңды тұлғалардың өтініштері.
2025 жылдың екінші жартыжылдығында Департаментке жеке және заңды тұлғалардан 21 өтініш (оның ішінде екі телнұсқа) түсті. Барлық өтініштер Қазақстан Республикасының Әкімшілік іс жүргізу кодексіне сәйкес қаралып, өңделді.
- Мемлекеттік органдар жүргізген тексерулердің нәтижелері.
Қарастырылып отырған кезеңде департаментке қатысты тексерулер жүргізілген жоқ.
- Прокуратураның қадағалау есептері:
Прокуратураның қадағалау хаттамалары түскен жоқ.
Департамент өз қызметін Ережеге, «Мемлекеттік мүлік туралы» Қазақстан Республикасының 2011 жылғы 1 наурыздағы № 413-IV Заңына және басқа да нормативтік құқықтық актілерге сәйкес жүзеге асырады.
Департаменттің қызметін реттейтін нормативтік құқықтық актілердің нормалары мен ережелеріне сәйкестігіне ішкі нормативтік құжаттарды талдау негізінде басқармада сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін тудыратын қарама-қайшы нормалардың жоқтығын атап өту қажет.
Бұл ретте, Департаменттің нормативтік құжаттарында (ережелерінде, лауазымдық нұсқаулықтарында) сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы сақтау стандарттары бар, оларға сәйкес қызметкерлер өз қызметі барысында әкімшілік, Қазақстан Республикасының қылмыстық және азаматтық заңнамасы.
Ұсынымдар: сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің болуы бойынша қолданыстағы құжаттаманы және ішкі нормативтік құқықтық актілерді тұрақты талдау арқылы сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы сақтау бойынша жұмысты жалғастыру.
2.1. Мемлекеттік сатып алу саласында сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ.
2.2. Бөлімнің жұмысы саласында белгілі бір негіздер бойынша алынған мүлікті басқаруда сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ.
2.3. Заңды тұлғалармен жұмыс және мүлікке билік ету бөлімінің қызметі саласында сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ.
Департамент қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне жүргізілген ішкі талдау нәтижелері бойынша мыналар ұсынылады:
Жұмыс тобының төрағасы: _______________ А.К. Дабаев
Жұмыс тобының мүшелері: _______________ Б.С. Аяпов
_______________ С.А. Нугманова
_______________ А.А. Кенжегарин
_______________ К.Ж. Касымов
_______________ А.Г. Ольжабаева
_______________ Т.П. Акбаев
«Қазақстан Республикасы Каржы
министрлігі мемлекеттік мүлік
және жекешелендіру комитетінің
Қостанай мемлекеттік мүлік
және жекешелендіру департаменті»
ММ басшысы _______________Т.Ж. Ташмагамбетов