АНАЛИТИКАЛЫҚ АНЫҚТАМА
Габит Мүсірепов ауданы әкімдігінің Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің "Сәулет, құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі" КММ қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері туралы
#### КІРІСПЕ БӨЛІМ
Габит Мүсірепов ауданы әкімдігінің Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің "Сәулет, құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі" КММ (бұдан әрі - Бөлім) басшысының 2023 жылғы 22 мамырдағы № 25-ө/д бұйрығына сәйкес, 2023 жылғы 1 маусымнан 30 маусымға дейінгі кезеңде 2022 жылғы 3 қазаннан бастап 2023 жылғы 31 мамырға дейінгі кезеңдегі Бөлімнің қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдау Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығымен бекітілген Типтік ережелерге сәйкес Оспанов А.А. сектор меңгерушісі, Сегізбаев Д.А. тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары секторының меңгерушісі, Швецов С.Е. құрылыс және құқықтық мәселелер бойынша бас маман, НПО "Жастардың Нұрлы Жолы" төрайымы Абуова М.К. жұмыс тобымен жүргізілді.
#### СИПАТТАМАЛЫҚ БӨЛІМ
##### ҚҰҚЫҚТЫҚ АКТІЛЕРДЕ ЖӘНЕ ІШКІ ҚҰЖАТТАРДА СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН АНЫҚТАУ
Құқықтық актілерде анықталған тәуекелдер саны - 0 (дана), ішкі құжаттарда - 0 (дана).
Жұмыс тобы Бөлімнің қызметіне қатысты нормативтік құқықтық актілерді зерттеді:
- Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік қызмет туралы" заңы;
- Қазақстан Республикасының "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы" заңы;
- Қазақстан Республикасының "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" заңы;
- Бөлімнің ережелері және сәулет, құрылыс, тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары саласындағы басқа да нормативтік құқықтық актілер.
Анализ нәтижелері бойынша, Бөлімнің лауазымды тұлғаларының өз қалауынша шешім қабылдауына, жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін жүзеге асыруда кедергілер жасауға, құқықтық олқылықтардың нормативтік құқықтық актілерді ерікті түрде түсіндіруге мүмкіндік беретін ережелер анықталмады.
##### ҰЙЫМДАСТЫРУ-БАСҚАРУ ҚЫЗМЕТІНДЕГІ СЫБАЙЛАС ЖЕМҚОРЛЫҚ ТӘУЕКЕЛДЕРІН АНЫҚТАУ
Кадрларды басқару
Кадрларды басқаруға байланысты анықталған тәуекелдер саны - 0 (дана).
Мемлекеттік қызметшілердің штаттық санының лимиті мен құрылымы Габит Мүсірепов ауданы әкімдігінің 2021 жылғы 30 қарашадағы № 313 қаулысымен бекітілді. 2023 жылғы 1 маусымдағы штаттық кестеге сәйкес, 8 штаттық бірлік бекітілді, бос орындар жоқ.
Бірінші басшының ауысуынан кейін кадрлардың ауысуы байқалмады, қызметкерлерді төмендету фактілері жоқ. Барлық мемлекеттік қызметшілер қабылдаған сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулерді бұзушылықтар жоқ. Қаржылық бақылау шараларын жүзеге асыру мақсатында барлық әкімшілік мемлекеттік қызметшілер және олардың жұбайлары Габит Мүсірепов ауданының мемлекеттік кірістер басқармасына декларацияларды уақытылы тапсырды.
Анализдеу кезеңінде басшының 108 бұйрығы қабылданды, оның ішінде жеке құрам бойынша - 72, негізгі қызмет бойынша - 36.
Бөлім басшысының бұйрықтарының анализі құқықтық актілердің нормалары арасындағы қайшылықтар мен олқылықтардың жоқтығын, нормалардың қайталануын, декларативті сипаттағы нормаларды көрсетпеді.
Бұйрықтар қабылдау кезінде сыбайлас жемқорлық әрекеттерін жасау мүмкіндігін жасайтын нормалар анықталмады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін арттыратын қызметкерлерге (лауазымды тұлғаларға) ерікті түрде құқықтық немесе нормативтік құқықтық актіні таңдау мүмкіндігін беретін белгілер жоқ.
Қабылданған бұйрықтар заңды негіздерге ие, еңбек қатынастарын реттеу қажеттілігін қамтамасыз етеді және сыбайлас жемқорлық схемаларына қарсы тұрады.
Бөлімнің мемлекеттік қызметшілері сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары үшін жауапкершілікке тартылмаған.
Бөлімнің қызметінің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында http://os-gm.sko.gov.kz сайтында "Мемлекеттік қызмет" бөлімінде құрылым, штаттық сан, біліктілік талаптары және лауазымдық нұсқаулықтардың мәтіндері, оның ішінде басшының лауазымдық нұсқаулықтары жарияланған.
Мүдделер қақтығысын реттеу
Мүдделер қақтығысына байланысты анықталған тәуекелдер саны - 0 (дана).
Қызметкерлердің жеке істерін зерттеу процесінде бұзушылықтар анықталған жоқ.
Мыналар жоқ:
- басшының жұмысына қабылданған қызметкерлермен байланыстығының мүдделер қақтығысы;
- мемлекеттік сатып алулар кезінде лауазымды тұлғалардың аффилиирленуі, мүлік пен активтерді сатып алу;
- туыстық байланыстағы адамдардың (жақын туыстар, жұбайлар және жекжаттар) бірлескен қызметі (жұмысы);
- қызметтік өкілеттіктерді орындау барысында сыйлықтар қабылдау және лауазымды тұлғалар үшін қолданыстағы заңнамада белгіленген сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдарды бұзу фактілері;
- өздері немесе жақын туыстары, жекжаттары, таныстарының пайдасына шешім қабылдау;
- қызметтік өкілеттіктерді орындау барысында сыйлықтар қабылдау;
- қолданыстағы заңнамада белгіленген лауазымды тұлғалар үшін сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдарды бұзу фактілері.
Мемлекеттік қызметтер көрсету
Мемлекеттік қызметтер көрсетуге байланысты анықталған тәуекелдер саны - 0 (дана).
Бөлім бекітілген ережелер мен стандарттарға сәйкес мемлекеттік қызметтердің реестріне сәйкес 16 мемлекеттік қызмет көрсетеді.
Талдау кезеңінде Бөлім 260 мемлекеттік қызмет көрсетті, оның ішінде:
- Қазақстан Республикасы аумағындағы жылжымайтын мүлік объектілерінің мекенжайын анықтау бойынша анықтама беру - 106;
- құрылыстар мен реконструкциялау жобаларын әзірлеу кезінде бастапқы материалдарды ұсыну - 50;
- эскиздік жобаны келісу - 16;
- облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарының жолақтарында сыртқы (визуалды) жарнама объектілерін орналастыруды келісу - 2;
- мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үй беру немесе жеке тұрғын үй қорынан жергілікті атқарушы орган жалдаған тұрғын үйді беру туралы жергілікті атқарушы органдардың шешімін қабылдау және есепке алу - 69 қызмет;
- мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйді жекешелендіру - 17 қызмет.
Мемлекеттік қызмет көрсетуден негізсіз бас тарту анықталған жоқ. Талдау кезеңінде мемлекеттік қызмет көрсетудің жасырын қызметтерін көрсету фактілері анықталған жоқ.
Қызметтің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында Бөлімнің веб-сайтында "Мемлекеттік қызметтер" бөлімінде мемлекеттік қызметтер көрсету бойынша ақпарат, ережелер, стандарттар, жауапты тұлғалардың байланыс деректері, 2022 жылға мемлекеттік қызметтер көрсету туралы есеп орналастырылған.
Мемлекеттік қызметтердің көрсетілуі бойынша статистикалық есеп беру уақытында ұсынылады. Мемлекеттік қызметтердің көрсетілуіне қатысты қызмет алушылардан шағымдар түскен жоқ.
4. Рұқсат беру функцияларын іске асыру.
Рұқсат беру функцияларын іске асырумен байланысты анықталған тәуекелдер саны 0 (бірлік).
5. Бақылау және тексеру функцияларын іске асыру.
Бөлімнің ережесі бойынша бақылау және тексеру функцияларын іске асыру қарастырылмаған.
6. Бюджеттік және қаржылық қаражаттарды игеру және бөлу.
Қаржылық-шаруашылық қызметте анықталған тәуекелдер саны 1 (бірлік).
Мердігермен мемлекеттік сатып алу туралы шартты бұзу шараларын қабылдамау, шарттың орындалуын қамтамасыз етуді уақтылы енгізбеу жағдайында заңсыз артықшылық беру тәуекелі бар.
Мемлекеттік сатып алу туралы типтік шарттың шарттарына сәйкес, жеткізуші шарт күшіне енген күннен бастап 10 жұмыс күні ішінде шартты орындауды қамтамасыз ету сомасын жалпы шарт сомасының 3 пайызы мөлшерінде және шарттың нысандарына сәйкес аванстар мөлшерінде, сондай-ақ Қазақстан Республикасы «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңының 26-бабына сәйкес келесі түрде енгізуге міндетті:
1) жеткізушінің электрондық әмиянындағы ақша;
2) немесе: электрондық құжат түрінде ұсынылатын банктік кепілдік. Банктік кепілдікті қағаз түрінде ұсыну осы Заңның 39-бабының 3-тармағының 4), 9), 17), 18), 20), 21), 23), 26), 31), 32), 35), 40) және 41) тармақшаларымен және 50-бабымен көзделген жағдайларда рұқсат етіледі;
3) немесе: мердігердің азаматтық-құқықтық жауапкершілігін сақтандыру шарты, ол мемлекеттік сатып алу туралы шартты орындауды және авансты қамтамасыз ету мақсатында сақтандырудың типтік шартына сәйкес уәкілетті органмен реттеу, бақылау және қадағалау жөніндегі уәкілетті органмен келісу арқылы жасалады.
Жеткізуші үшін ең қолайлы нұсқа – ГПО сақтандыру шарты. Алайда, практикада ГПО сақтандыру шартын жасасқанда, әлеуетті жеткізушілер 10 күндік мерзімге сай келмейді, бұл Қазақстан Республикасы «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңының 26-бабының 3) тармақшасына сәйкес шартты бұзу негізі болып табылады.
Бұл негізде шарттарды бұзу мемлекеттік орган үшін белгілі бір қиындықтар туғызады, олар: осы лот бойынша шартты бұзу рәсімі, жаңа конкурсты ұйымдастыру және жариялау, құрылыс жобаларын уақытылы іске асыру, және соның салдарынан тапсырыс берушінің тарапынан заңсыз артықшылық көрсету және Қазақстан Республикасы «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңының 26-бабына сәйкес шаралар қабылдамау үшін негіздер бар.
Тәуекелді жою бойынша ұсыныстар.
Шартты орындауды қамтамасыз етуді уақтылы енгізбегені үшін мердігерлерге үлкен жауапкершілікті қарастыруды ұсынамыз.
7. Жеке және заңды тұлғалармен шарт жасасу.
Жеке және заңды тұлғалармен шарт жасасумен байланысты анықталған тәуекелдер саны - 0 (бірлік).
8. Ақпараттық жүйелерді әзірлеу және пайдалану.
Ақпараттық жүйелерді пайдаланумен байланысты анықталған тәуекелдер саны - 0 (бірлік).
9. Ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметтен туындайтын басқа мәселелер.
Ұйымдастырушылық-басқарушылық қызмет бойынша анықталған басқа мәселелер саны - 0 (бірлік).
Көрсетілген кезеңде 21 өтініш келіп түсті, олардың ішінде: заңды тұлғалардан - 12, жеке тұлғалардан - 9. Негізінен өтініштер тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық және тұрғын үй құрылысы мәселелері бойынша келіп түсті. Өтініштерге жауап беру мерзімдерін бұзу жоқ, өтініштер бойынша прокурорлық әрекет актілері келіп түскен жоқ. Қаралған өтініштерде өтініш берушілерге қабылданған шешімге келіспеген жағдайда жоғары тұрған мемлекеттік органға немесе сот тәртібімен жүгіну тәртібі Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 91-бабына сәйкес түсіндірілді.
ҚОРЫТЫНДЫ БӨЛІМ.
Жалпы ұсыныстар:
1) ішкі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау нәтижелері бойынша анықталған сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою жөніндегі іс-шаралар жоспарын 10 жұмыс күнінен кешіктірмей бекіту;
2) заңнамаға өзгерістер енгізу туралы ұсыныспен жоғары тұрған мемлекеттік органға хат жолдау – мерзімі 2023 жылғы 1 тамызға дейін;
3) мемлекеттік қызметтер көрсету кезінде жауапты тұлғаларға мемлекеттік қызметтер көрсету тәртібі туралы қызмет алушылар арасында түсіндіру жұмыстарын жүргізуді және іс-шаралар өткізуді жалғастыру;
4) ішкі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау нәтижелері бойынша анықталған ұсыныстардың орындалуына жыл бойы мониторинг жүргізу.
Қосымшалар.
Бөлім қызметіне қатысты талданған құқықтық актілердің, ішкі құжаттардың тізімі.
ЖҰМЫС ТОБЫНЫҢ МҮШЕЛЕРІ
_____ А. Оспанов
_____ Д. Сегізбаев
_____ С. Швецов
_____ М. Абуова
Таныстым,
бөлім басшысы: ________ М. Шаменов
01.07.2023ж.
Қосымша
Талдауға алынған құқықтық актілер тізімі
1) Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 23 қарашадағы «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңы;
2) Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңы;
3) Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы;
4) Қазақстан Республикасының 2013 жылғы 15 сәуірдегі «Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер туралы» Заңы;
5) Қазақстан Республикасының 2000 жылғы 27 қарашадағы «Әкімшілік рәсімдер туралы» Заңы;
6) Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің міндетін атқарушысының 2020 жылғы 30 наурыздағы № 168 бұйрығымен бекітілген «Қазақстан Республикасы аумағындағы жылжымайтын мүлік объектілерінің мекенжайын айқындау бойынша анықтама беру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет көрсету қағидалары;
7) Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің міндетін атқарушысының 2020 жылғы 31 наурыздағы № 174 бұйрығымен бекітілген құрылыс салуды ұйымдастыру және құрылыс саласындағы рұқсат беру рәсімдерінен өту қағидалары;
8) Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің міндетін атқарушысының 2020 жылғы 2 сәуірдегі № 178 бұйрығымен бекітілген үлескерлердің ақшасын тартуға рұқсат беру қағидалары;
9) Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрінің 2016 жылғы 30 қыркүйектегі № 434 бұйрығымен бекітілген тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы шарттарды, сондай-ақ, олар бойынша талап ету құқықтарын уступка жасау шарттарын есепке алуды жергілікті атқарушы органдар жүргізу қағидалары;
10) Қазақстан Республикасының Энергетика министрінің 2020 жылғы 21 мамырдағы № 201 бұйрығымен бекітілген «Электр беру желілері мен қосалқы станциялардың қосарланған (шунттау) жобалау және құрылысын келісу» мемлекеттік көрсетілетін қызмет көрсету қағидалары;
11) Қазақстан Республикасының Энергетика министрінің 2020 жылғы 30 желтоқсандағы № 470 бұйрығымен бекітілген энергетикалық өндіруші, энергия беруші ұйымдардың күзгі-қысқы кезеңге дайындығы паспорты алу қағидалары;
12) Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2019 жылғы 6 маусымдағы № 371 бұйрығымен бекітілген халықаралық, республикалық, облыстық және аудандық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын автомобиль жолдарының бойындағы сыртқы (көрнекі) жарнама объектілерін орналастыру қағидалары;
13) Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрінің міндетін атқарушысының 2015 жылғы 25 тамыздағы № 883 бұйрығымен бекітілген әлеуметтік маңызы бар жолаушылар тасымалын жүзеге асырумен байланысты тасымалдаушылардың шығындарын бюджет қаражаты есебінен субсидиялау қағидалары;
14) Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2019 жылғы 20 маусымдағы № 417 бұйрығымен бекітілген тұрғын үй сертификаттарын беру қағидалары;
15) Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің 2020 жылғы 24 сәуірдегі № 229 бұйрығымен бекітілген «Қауіпті техникалық құрылғыларды есепке қою және есептен шығару» мемлекеттік көрсетілетін қызмет көрсету қағидалары және Қазақстан Республикасының Инвестициялар және даму министрі мен Қазақстан Республикасының Индустрия және инфрақұрылымдық даму министрінің кейбір бұйрықтарының күші жойылды деп тану туралы;
16) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2013 жылғы 2 шілдедегі № 673 қаулысымен бекітілген мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйлерді жекешелендіру қағидалары және Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрінің 2015 жылғы 9 сәуірдегі № 319 бұйрығымен бекітілген «Мемлекеттік тұрғын үй қорынан тұрғын үйлерді жекешелендіру» мемлекеттік көрсетілетін қызмет стандарты;
17) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 26 маусымдағы № 856 қаулысымен бекітілген мемлекеттік тұрғын үй қорынан немесе жергілікті атқарушы орган жеке тұрғын үй қорынан жалға алған тұрғын үйден тұрғын үйге мұқтаж Қазақстан Республикасы азаматтарын есепке қою қағидалары.