«Ведомстволық бағынышты мекемелердің ұжымдарында, интернет - алаяқтыққа қарсы тұруға бағытталған профилактикалық жұмыс»

"Ғабит Мүсірепов атындағы ауданның білім бөлімі" КММ Ғабит Мүсірепов атындағы ауданның білім беру ұйымдарында киберқылмысқа қарсы іс-қимыл бойынша түсіндіру жұмыстарын жүргізеді.

Ғабит Мүсірепов атындағы аудан бойынша 34 орта білім беру ұйымы, 2 негізгі, 2 бастауыш мектеп, 5 мектепке дейінгі ұйым, 2 қосымша білім беру ұйымы және психологиялық-педагогикалық түзету кабинеті бар.

Қауіпсіздік мақсатында 2024 жылғы 5 қаңтарда білім беру ұйымының бірінші басшыларымен өткен кеңестерде  «Интернет-алаяқтық дегеніміз не?» тақырыбында қызметкерлерді киберқылмыстан қорғау мәселесі қаралды.

Білім беру ұйымдарына интернет - алаяқтықтың қауіптілігі туралы ақпарат жеткізіліп, 26.01.2024 жылы 11.9.05-5/101 шығыс хаты жіберілді. Білім беру ұйымдарында "Телефон алаяқтықтарының құрбаны болмауға қалай жол бермеу керек?" туралы түсіндіру жұмыстары жүргізілді.

Ғ.Мүсірепов атындағы ауданның білім беру ұйымдарының киберқылмысқа, оның ішінде телефон арқылы интернет-алаяқтықтарына қарсы іс-қимыл жөніндегі Бағдарламаны іске асыру мақсатында мектептердің, балабақшалардың және қосымша ұйымдардың қызметкерлерімен түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Ұжым ақпараттық кеңістікте, цифрлық ресурстармен, электрондық төлем жүйелерімен жұмыс істеу кезінде қырағы болу қажеттігін түсіндірді, сондай-ақ дербес деректерді (логиндер, жеке шоттардан парольдер, банк карталары мен шоттар туралы ақпарат) қорғауға баса назар аударылды.Ведомстволық бағынышты ұйымдардың 1800 адамнан тұратын қызметкерлері ақпаратпен қол қоя отырып танысты.

Түсіндіру жұмысы барысында мынадай іс-әрекеттер ұсынылды: бейтаныс адамдарға (жеке байланыс кезінде де, телефон немесе интернет-хат алмасу арқылы да) өздері, жақындары, туыстары, банк карталары туралы деректерді, яғни кез келген құпия (жеке) ақпаратты хабарламау.

Ауданның білім беру ұйымдарына полиция бөлімінің қызметкерлері ұжыммен профилактикалық жұмыс жасау үшін шақырылды.

Ғабит Мүсірепов атындағы ауданның полиция бөлімімен бірлесіп, түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, алаяқтық әрекеттердің алдын алу бойынша ақпараттық жадынамалар таратылды.

Түсіндіру жұмыстары барысында келесі іс-шаралар ұсынылды:

• Интернет-сайттың ақпаратын, шолуларын мұқият зерделеп, қызықтыратын тауардың бағасын салыстыру қажет. Ақпараттың жетіспеушілігі, тауарды алудың түсініксіз жүйесі көбінесе алаяқтықтың белгілері болып табылады;
• Сатушы немесе дүкен туралы максималды ақпарат алыңыз: мекен-жайлар, телефондар, әлеуметтік желілердегі тарих, жеткізу қызметінің болуы және т. б. заңды түрде жұмыс істейтін интернет-дүкендер немесе бөлшек саудагерлер толық ақпаратты орналастырады және "жеткізілгеннен кейін тауарға ақы төлеу"қағидаты бойынша жұмыс істейді;
• Пластикалық карталарыңыз туралы электрондық пошта арқылы жіберу) ақпарат бермеңіздер. Қылмыскерлер олардың реквизиттерін пайдаланып, мысалы, әртүрлі сатып алулар жасай алады.
• Туыстарының атынан телефон арқылы қоңырау шалу және қиын жағдай туралы хабарлау кезінде сіз қарастырылып отырған туыстарыңыз бен жақындарыңызға хабарласып, болған оқиғаның егжей-тегжейін анықтап алмай, бейтаныс адамдарға ақша аудармаңыз және бермеңіз;
• Есеп айырысу шоты/картасы бойынша қызмет көрсету мәселелері туралы хабарлама келіп түскен банктің кез келген бөлімшесіне қайта қоңырау шалып(ең жақсысы, барып) , туындаған барлық мәселелерді шешу. Сіз сондай-ақ заманауи технологияларды жақсы білетін жақындарыңызға қоңырау шалып, келіп түскен хабарлама туралы айтып, кеңес сұрай аласыз. Есте сақтау керек: бірде-бір банк карта иесінен телефон арқылы әрекет етуді немесе карта деректемелерін хабарлауды сұрамайды;
• Бейтаныс адамдарға (жеке байланыс кезінде де, телефон немесе интернет-хат алмасу арқылы да) өздеріңіз, жақындарыңыз, туыстарыңыз, банк карталары туралы деректерді, яғни кез келген құпия (жеке)ақпаратты хабарлауға болмайды;
• Тауар немесе уәде етілген төлем (қызмет) үшін алдын ала төлем жасамау, төлемді нақты алған кезде ғана жүргізу.

Ауданның білім беру ұйымдарына полиция бөлімінің қызметкерлері ұжыммен профилактикалық жұмыс жасау үшін шақырылды.

Ғабит Мүсірепов атындағы ауданның полиция бөлімімен бірлесіп түсіндіру жұмыстары жүргізіліп, мектептер бойынша хат жолданды және осы тақырыпқа ақпараттық 60 - брошюралар таратылды.

Алаяқтық әрекеттердің алдын алу жөніндегі жадынама

Интернет желілері ақпарат алмасудың ең үлкен құралы бола отырып, сонымен бірге ақпараттық технологияларды қолданумен байланысты қылмыстардың қарқынды өсуін тудырады.

Қалай телефон алаяқтығының құрбаны болмауға болады:

• Туыстарының атынан телефон арқылы қоңырау шалу және қиын жағдай туралы хабарлау кезінде сіз қарастырылып отырған туыстарыңыз бен жақындарыңызға хабарласып, болған оқиғаның егжей-тегжейін анықтап алмай, бейтаныс адамдарға ақша аудармаңыз және бермеңіз;
• Есеп айырысу шоты/картасы бойынша қызмет көрсету мәселелері туралы хабарлама келіп түскен банктің кез келген бөлімшесіне қайта қоңырау шалып(ең жақсысы, барып) , туындаған барлық мәселелерді шешу. Сіз сондай-ақ заманауи технологияларды жақсы білетін жақындарыңызға қоңырау шалып, келіп түскен хабарлама туралы айтып, кеңес сұрай аласыз. Есте сақтау керек: бірде-бір банк карта иесінен телефон арқылы әрекет етуді немесе карта деректемелерін хабарлауды сұрамайды;
• Бейтаныс адамдарға (жеке байланыс кезінде де, телефон немесе интернет-хат алмасу арқылы да) өздеріңіз, жақындарыңыз, туыстарыңыз, банк карталары туралы деректерді, яғни кез келген құпия (жеке)ақпаратты хабарлауға болмайды;
• Тауар немесе уәде етілген төлем (қызмет) үшін алдын ала төлем жасамау, төлемді нақты алған кезде ғана жүргізу.

Қарт туыстары, көршілері, таныстары бар азаматтар оларға алаяқтықтың қандай тәсілдері бар екенін, алаяқтық сипаттағы қоңыраулар мен хабарламаларды алу кезінде өзін қалай ұстау керектігін, атап айтқанда алаяқтармен диалог жүргізбеу, әңгімені тоқтату және туыстарына қоңырау шалу керектігін түсіндіру  керек. Алаяқтық қоңырау түскен кезде бұл факт туралы дереу полицияға хабарлау қажет.

Егер алаяқтық кезінде, телефон арқылы сөйлесу барысында қылмыскер банк картасы туралы ақпарат алса, онда картада көрсетілген телефон арқылы қоңырау шалу керек және картаны бұғаттау қажет. Алаяқтықтың алдын алу үшін интернет желісінде ұялы нөмірлер туралы мәліметтерді оларды сауалнамалық деректерге байланыстыра отырып таратпауға, әлеуметтік беттерде ұялы нөмірлерді, желіде берілетін хабарландыруларда көрсетпеуге, ұялы телефон нөмірінің жанында аты-жөнін, тұрғылықты мекен-жайын және басқа да жеке ақпаратты көрсетпеуге кеңес береміз. Интернет желісінде "Мобильді банкте"жұмыс істеу үшін пайдаланылатын банк карталары мен ұялы телефон нөмірлері байланған ұялы телефон нөмірлерін пайдаланбаңыз.