2025 жылдың қорытындысы бойынша
Жастар және отбасы істері комитетінің қызметін талдау
Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің Жастар және отбасы істері комитеті (бұдан әрі-Комитет) жастар, отбасы және гендерлік саясат бағыттары бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстарды жақсартуға бағытталған іс-шаралар кешенін іске асыруда.
ЖАСТАР САЯСАТЫ
2025 жылы жастар саясаты саласындағы негізгі жаңалықтар мен жақсартулар Комитеттің өңірлердің жұмысын үйлестірудегі және халықаралық күн тәртібін жандандырудағы рөлін күшейтумен байланысты. Атап айтқанда, мемлекеттік жастар саясатын іске асыру бағыты бойынша Комитет жұмысының жаңалықтары:
1) өңірлердің жұмысын ретейтін заңға тәуелді 6 нормативтік-құқықтық актілер жаңартылды: өңірлік және республикалық жастар форумдарын өткізу қағидалары; жастар ресурстық орталықтары туралы Үлгілік ереже; жастармен жұмыс жөніндегі мамандардың үлгілік біліктілік сипаттамалары; жастар істері жөніндегі кеңестер туралы ереже;
2) Өңірлерде мемлекеттік жастар саясатын іске асырудың 2025-2026 жылдарға арналған тәсілдерін біріздендіру жөніндегі іс-қимыл жоспары қабылданды. Жоспарды іске асыру шеңберінде: 14 өңірде жастар ресурстық орталықтары қызметкерлерінің жалақысы 10-70% - ға артты, жастар саясаты мәселелері жөніндегі 2 жаңа өңірлік басқарма ашылды (Абай және Шымкент қаласында).
3) Мемлекет басшысының қатысуымен 2 жастар іс-шарасы және халықаралық деңгейдегі 5 ірі іс-шара ұйымдастырылды. Айта кету керек, халықаралық іс-шаралар, оның ішінде бюджеттен тыс қаражат тарту есебінен өткізілді;
4) жұмыс істейтін жастар үшін жалға берілетін тұрғын үй бағдарламасына қатысушылармен жағдайды реттеу жөнінде шаралар қабылданды. Қатысушылар үшін Өңірлік ипотекалық бағдарламаларға жеке квота енгізілді («Алматы жастары», «Елорда жастары», «Qamqor») және 1,6 мың қатысушы 30 млрд.теңге сомасына жеңілдікті қарыздар алды;
5) жастарды маусымдық жұмыспен қамту бойынша жоспарлы көрсеткіштер 19,8% - ға асыра орындалды және 35,9 мың адамды құрайды (жоспар – 30 мың). Жастарды маусымдық жұмыспен қамтудың жаңа түрлерін игеру мақсатында ОМО мен өңірлердің қатысуымен жұмыс тобы құрылды;
6) жалпы сомасы 750 млн теңгеге 6 жаңа гранттық жоба іске қосылды. Жобаларға өзекті идеологияларды ілгерілетуге және қазіргі заманғы сын-қатерлермен күресуге бағытталған іс-шаралар енді: нашақорлық, лудомания және құқық бұзушылық;
7) гранттық жоба шеңберінде Интернет сегменттерінде есірткі контентін бұғаттау жөніндегі «Mergen» ақпараттық жүйесі іске қосылды. Жұмыс нәтижесінде 5 мың есірткі дүкені бұғатталды, жарнамалық сайттарда 120 мыңнан астам жарнама тексерілді;
8) жастарды мемлекеттік қолдаудың қолданыстағы шараларына түгендеу жүргізілді, оның нәтижесі «Қазақстан жастарын мемлекеттік қолдау шаралары» бірыңғай талдамалық баяндама әзірленді;
9) алғаш рет өңірлер бойынша жастардың даму жағдайлары мен деңгейін кешенді бағалау құралы болып табылатын Жастарды дамыту индексі есептелді (индекс 7 түйінді бағытты және 32 индикаторды қамтиды);
10) танымал мессенджерлерге біріктірілген жасанды интеллект негізінде виртуалды кеңесші әзірленді. Мақсаты - жастардың қолданыстағы мемлекеттік қолдау шаралары туралы хабардар болуын арттыру;
11) бюджетті үнемдеу есебінен «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының жалпы қоры 4 млн. теңгеге ұлғайды, әр номинация бойынша сыйлықақы мөлшері 1 млн. теңгені құрайды. 2025 жылы 6,4 млн теңге көлемінде нысаналы қаражат бөлу есебінен, марапаттау рәсімі әр жылдардағы лауреаттардың қатысуымен жоғары деңгейде өтті;
12) қаражатты қайта бөлу есебінен 2025 жылы «Азамат», «ХХІ ғасыр көшбасшысы» және «Жайдарман» танымал жастар телевизиялық жобалары қаржыландырылды;
13) «Тәуелсіздік ұрпақтары» гранттық бағдарламасына «Волонтерлік» бағыты енгізілді. Сыйлықтың жыл сайынғы жалпы қоры 90 млн. теңгені құрайды (30 грант-әрқайсысына 3 млн теңгеден), бағдарламаны іске асыру басталғаннан бері 153 жас қазақстандық грант иегері атанды;
14) 10-12 тамыз аралығында «Халықаралық жастар күніне» ауқымды мереке өткізілді. Барлық өңірлерде 188 мың жастың қатысуымен 500-ден астам түрлі форматтағы іс-шаралар өтті. Мемлекет басшысының республикалық форум аясындағы үндеуі ерекше оқиға болды.
Жоғарыда айтылған жаңалықтармен және толықтырулармен қатар Комитет ведомствоаралық сипаттағы жекелеген бағыттар бойынша жүйелі жұмыс жүргізуде:
1) Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы жастар жөніндегі кеңестің қызметін қамтамасыз ету:
2025 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің жанындағы жастар саясаты жөніндегі кеңестің (бұдан әрі – Кеңес) қызметі жоғары динамикамен және мемлекеттік жастар саясатын дамытуға жүйелі көзқараспен сипатталды. Жыл бойы кеңестің 4 отырысы өткізілді, сондай-ақ «Jas Kenes Syilygy» сыйлығын тапсыру рәсімі ұйымдастырылды.
Отырыстардың хаттамаларында көрсетілген тапсырмаларды орындау қорытындысы бойынша бірқатар маңызды нәтижелерге қол жеткізілді. Мысалы, Нашақорлыққа қарсы күрес жөніндегі 2026-2028 жылдарға арналған кешенді жоспардың жобасына жастар арасында профилактиканы күшейтуге, ведомствоаралық өзара іс-қимылды дамытуға және тәуекелдерді ерте анықтаудың тиімділігін арттыруға бағытталған оннан астам ұсыныс енгізілді.
Бұдан басқа, Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігімен бірлесіп, жұмыс күші артық өңірлерден жастарды жұмысқа орналастырудың тиімділігін арттыруға бағытталған пилоттық жоба әзірленді.
Жоба кадр тапшылығы бар қалаларда тартымды жағдайлары бар жұмыс орындарын ұсынуды көздейді, бұл бір мезгілде екі міндетті шешуге ықпал етеді: жастардың жұмыссыздығын азайту және қалаларды білікті кадрлармен қамтамасыз ету.
2) мемлекеттік жастар саясаты саласын ғылыми-әдістемелік сүйемелдеу:
негізгі нәтижелердің бірі 13-ші «Қазақстан жастары» ұлттық баяндамасын әзірлеуді аяқтау болды, ол өзекті әлеуметтік трендтерді белгілейді, жас азаматтардың қажеттіліктері мен мүдделерін көрсетеді, сондай-ақ жастар саясатында стратегиялық шешімдерді қалыптастыру үшін талдамалық негіз болады.
«Қазақстан жастары» әлеуметтік зерттеуі аясында еліміздің барлық өңірлерінде 14 пен 34 жас аралығындағы 2000 жастарға репрезентативті сауалнама жүргізілді.
Жастар ресурстық орталықтарының қызметкерлері мен басшыларының біліктілігін арттыруға ерекше назар аударылды. «Кәсіптік даму академиясы», «Мемлекеттік жастар саясаты мектебі» жобалары шеңберінде 200 маманды қамти отырып, 6 оқыту іс-шарасы (Қосшы, Шымкент, Алматы, Орал және Павлодарда) өткізілді.
3) республикалық жастар ұйымдарымен әріптестікті дамыту:
Комитет жүйелі өзара іс-қимылды және олардың қызметін үйлестіруді қамтамасыз ете отырып, республикалық жастар ұйымдарымен жұмысты едәуір күшейтті.
2024 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің 2024 жылғы 14 наурыздағы №32-17/9623 ПАБ-3қбп тапсырмасы шеңберінде 2024-2026 жылдарға арналған республикалық жастар ұйымдарымен ынтымақтастықты нығайту жөніндегі жол картасы бекітілді және іске асырылуда. Бұл стратегиялық құжат мемлекеттік органдар мен жастар бірлестіктерінің өзара іс-қимылын жүйелеу құралына, сондай-ақ жастардың негізгі жобаларға қатысу тиімділігін арттыру платформасына айналды.
4) «Таза Қазақстан» жалпыұлттық акциясын өткізу:
Комитет «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясының тұжырымдамасын әзірледі және бастаманы визуалды сүйемелдеудің бірыңғай стилі мен қағидаттарын айқындайтын бренд-бук дайындады. Жастар акцияны іске асырудың негізгі қозғаушы күші бола отырып, оны қолдаған алғашқы және ең белсенді топ болды.
Комитет ай сайынғы негізде өңірлерден ақпарат жинауды жүзеге асырады, медиа жоспар қалыптастырады және акцияны іске асыруды жүйелі ақпараттық сүйемелдеуді қамтамасыз ете отырып, оны Президент Әкімшілігіне жолдайды.
5) жастар саясаты саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жандандыру:
2025 жылдан бастап жастардың халықаралық күн тәртібіне қатысуы мен үйлестірудің жаңа тәсілдері енгізілді, халықаралық және ұлттық әріптестермен өзара іс-қимыл процестері жетілдірілді, сондай-ақ жас мамандардың кәсіптік және шығармашылық дамуы үшін мүмкіндіктер кеңейтілді.
Ең маңызды жаңалықтардың бірі халықаралық іс-шараларды қаржыландырудың бір бөлігін Комитеттің гранттық жобаларына біріктіру болды, бұл оларды сапалы өткізу үшін қажетті ресурстық негізді қамтамасыз етті.
Екінші негізгі жетілдіру іс-шараларды ұйымдастыруға қалалар мен облыстардың әкімдіктерін белсенді тарту болды, бұл қатысу географиясын кеңейтті, өңірлерге халықаралық жобаларды іске асыруда практикалық тәжірибе берді, мемлекеттік және қоғамдық құрылымдармен өзара
іс-қимылды нығайтты және жастар саясаты мен халықаралық ынтымақтастық саласындағы жергілікті мамандардың кәсіби деңгейін арттырды.
2025 жылғы 4 сәуірде Алматыда Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығына орай «Жеңіс жады: ұрпақтар мен халықтардың бірлігі» атты Қазақстан-Ресей конференциясы өтті.
Іс-шараның негізгі нәтижесі МАМ мен Ресей Федерациясының жастар агент жөніндегі федералды агенттігі арасында 2025 жылға арналған Қазақстан-Ресей гуманитарлық ынтымақтастығын дамыту жөніндегі іс-шаралар жоспарына қол қою болды. Осы жоспар аясында 2025 жылғы 11 қарашада Орал қаласында өткен Қазақстан мен Ресейдің ХХІ өңіраралық ынтымақтастық форумы аясындағы Жастар - волонтерлар форумын қоса алғанда, маңызды бастамалар іске асырылды.
ҚР Үкіметі мен Өзбекстан Республикасының Үкіметі арасындағы 2024-2025 жылдарға арналған мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық жөніндегі іс-шаралар жоспарына сәйкес, 2025 жылғы 14-15 наурызда Түркістан облысында «Достық көпірі» Жастардың халықаралық форумы өтті. Форум жас көшбасшыларды, Қазақстанның белсенді және шығармашылық жастарын, сондай-ақ Өзбекстаннан келген 30 қатысушыны біріктірді.
ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер Басшылары Кеңесінің 2024 жылғы 4 шілдедегі тапсырмасы бойынша Комитет 2025 жылғы 31 шілде мен 2 тамыз аралығында Шығыс Қазақстан облысы Үлкен Нарын ауданында ШЫҰ елдерінің жас көшбасшылары мен таланттарының кездесуін ұйымдастырып, өткізді. Форум жұмысына 20 шетелдік делегат, жастар ұйымдарының өкілдері, сарапшылар мен жас кәсіпкерлер қатысты.
ТМҰ жастар астанасы мәртебесін жыл сайын ротациялау қағидатына сәйкес, 2025 жылғы 18-19 тамызда Алматы қаласы жыл бойы іске асырылатын «Алматы – 2025 жылғы Түркі әлемінің жастар астанасы» халықаралық бастамасын ресми түрде ашты. Іс-шараға ОТГ-ға мүше елдер мен байқаушы мемлекеттерден 42 делегат, жастар ұйымдарының өкілдері, сарапшылар мен шығармашылық жастар қатысты.
ТМД – ға қатысушы мемлекеттердің жастармен жұмыс саласындағы ынтымақтастық туралы келісімін және ТМД-ның Халықаралық Жастар ынтымақтастығының 2021-2030 жылдарға арналған стратегиясын іске асыру шеңберінде 2025 жылғы 20-21 қарашада Астанада «ТМД-ға 100 идея» халықаралық жобасының финалдық кезеңі және ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің Жастар істері жөніндегі кеңесінің отырысы өтті. Оған 100-ден астам қатысушы, оның ішінде 73 шетелдік делегат инновациялық жобаларды ұсынды, сондай-ақ жастар саясаты, ғылыми-техникалық шығармашылық және ынтымақтастық саласында тәжірибе алмасты.
2025 жылғы 5-7 желтоқсан аралығында Астанада ЕҚЫҰ-ның Астанадағы бағдарламалар кеңсесі жүзеге асыратын Саяси мәселелер бойынша жас кеңесшілерге арналған қарқынды білім беру курсы екінші рет ұйымдастырылып, өткізілді. Курс жұмысына мемлекеттік органдардың, талдамалық құрылымдар мен қоғамдық ұйымдардың 25 жас қызметкері қатысты.
Сонымен қатар, 2025 жылы Комитет Республикалық жастар ұйымдарының өкілдері, шығармашылық және белсенді жастар Орталық Азия елдерін, Марокко Корольдігін, Гонконгты, Қытайды, Ресейді және басқа да мемлекеттерді қамтитын халықаралық форумдарға, конференцияларға және бейіндік кездесулерге қатысуын қамтамасыз етті. Олар ұлттық бастамаларды таныстырды, шетелдік әріптестермен тәжірибе алмасты және халықаралық байланыстарды белсенді дамытты, бұл сыртқы әріптестікті нығайтуға және Қазақстанның халықаралық жастар аренасындағы ұстанымын нығайтуға ықпал етті.
Жалпы, жастар саясаты саласында негізгі статистикалық көрсеткіштер бойынша төмендеу байқалады. Мәселен, III тоқсанның қорытындысы бойынша жастар жұмыссыздығының деңгейі 5,2% - құрады, бұл ұқсас кезеңдегі көрсеткіштермен салыстырғанда 0,7% - ға төмен. NEET жастардың үлесі бойынша 0,6% - ға төмендеу тіркелді, ағымдағы жылдың III тоқсанында ел бойынша орташа көрсеткіш құрамы 5,8% болды.
ОТБАСЫ САЯСАТЫ
Орталықтардың тиімді жұмысы отбасы институтын нығайтуға, отбасылық жанжалдарды шешуге, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алуға, қиын өмірлік жағдайдағы отбасыларға көмек көрсетуге ықпал етеді.
Жыл басынан бері республика бойынша 44,5 мыңнан астам өтініш тіркелген. Оның ішінде 20 мыңға жуық отбасы құқықтық, психологиялық және әлеуметтік кеңес алды, ал 15,4 мың отбасы кешенді сүйемелдеу аясында.
Қазіргі уақытта өңірлерде 300-ден астам жұп оқуды сәтті аяқтады.
Анықтама: Курс бағдарламасында бес тақырыптық модуль бар: отбасылық қатынастар психологиясы, медиация және некедегі жанжалдарды шешу, қаржылық сауаттылық және отбасылық бюджетті жүргізу, репродуктивті денсаулық және отбасын жоспарлау, сондай-ақ зорлық-зомбылықтың алдын алу және сыйластық қарым-қатынас мәдениетін дамыту.
Осы бастама шеңберінде балаларды тәрбиелеу бойынша түрлі өзекті мәселелер бойынша онлайн курстар мен оқыту, ата-аналармен түсіндіру кездесулері ұйымдастырылады. 2025 жылы семинарлар Астана қаласында, Ақмола және Қарағанды облыстарында өткізілді. Бүгінгі таңда 2500-ден астам адам оқудан өтті (500-офлайн, 2000-онлайн).
Жоба аясында Tatulyq.KZ, платформасы іске қосылды, танымал сарапшылардың қатысуымен ақпараттық подкасттар, сұхбаттар, вебинарлар, медиа материалдар шығарылады.
Жыл басынан бері ақпараттық қамту 5,3 млн. астам қаралымды құрады.
Жалпы, іс-шаралар отбасы институтын нығайтуға, жауапты
ерлі-зайыптылықтың маңыздылығын мойындауға, ата-аналардың бала тәрбиесіндегі жауапкершілігін арттыруға, халықты мемлекеттік отбасылық саясат саласында жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы кеңінен хабардар етуге, тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алуға бағытталған.
Іс-шараларды ақпараттық сүйемелдеу БАҚ-та 358 материалды, сондай-ақ әлеуметтік желілерде 30 мыңнан астам тақырыптық посттарды, оның ішінде #отбасы Күні2025 #отбасы Күні2025 хэштегтерімен орналастыру арқылы қамтамасыз етілді.
Жалпы, іс-шаралар отбасы институтын нығайтуға, әке болу жауапкершілігінің маңыздылығын, балаларды тәрбиелеудегі әкенің рөлін тануға, халықты мемлекеттік отбасы саясаты саласында жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы кеңінен хабардар етуге, әке болу институтын қолдауға бағытталған.
Іс-шараларды ақпараттық сүйемелдеу БАҚ-та 408 материалды, сондай-ақ әлеуметтік желілерде 6250-ден астам тақырыптық посттарды орналастыру арқылы қамтамасыз етілді.
Сонымен қатар, әлеуметтік желілерде «Менің әкем-жақсы адам!», акциясы өткзілді, акцияны инстагарамның 16 6000-ға жуық қолданушысы қолдады.
Форумға мемлекеттік органдардың, халықаралық ұйымдардың өкілдері, ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның мүшелері, республикалық әкелер одағының өңірлік басшылары, зиялы қауым өкілдері, ҮЕҰ өкілдері - барлығы 300-ге жуық адам қатысты.
Биылғы форум дәстүрлі түрде ата-ана болу, ата-ана тәрбиесі, олардың қауіпсіздігі мен денсаулығы, сондай-ақ барлық отбасы мүшелеріне қатысты маңызды тақырыптарды көтереді. Форумның басты сәттерінің бірі «ХХІ ғасырдың әкесі: әрекетке шақыру» Декларациясының қабылдануы болды.
Биыл Жұмысшы мамандықтар жылы болып жарияланғандықтан, биылғы конкурста жұмысшы мамандықтардың еңбек әулеттерінің өкілдеріне ерекше көңіл бөлінді. 20 жеңімпаз отбасы-теміржолшылар, кеншілер, аграршылар, қолөнершілер, мұғалімдер және басқа да жұмысшы кәсіптерінің өкілдері болды, олар өздерінің үлгісімен еңбектің құндылығын, ұйымшылдығы мен адалдығын көрсетеді. Жалпы конкурсқа 3 мыңнан астам отбасы қатысты.
Баяндамада ұсынылған деректерді сараптамалық қоғамдастық пен мемлекеттік органдар кеңінен пайдаланады, ал ондағы ұсынымдар стратегиялық және нормативтік құжаттарды әзірлеу кезінде ескеріледі.
ГЕНДЕРЛІК САЯСАТ
Халықаралық рейтингтер
«Денсаулық және өмір сүру» субиндексі бойынша жақсару байқалды
13 позиция-33 орынға дейін. «Құқықтар мен мүмкіндіктерді саяси кеңейту» бағыты бойынша көрсеткіштер тұрақты болып қалуда: Қазақстан 2025 жылы 117-ші орында.
2024 жылы Қазақстанның рейтингтегі позициясын 76-шы орыннан төмендету 2025 жылы 92-ге дейін негізінен «Экономикалық қатысу және мүмкіндіктер» (61-орын, -33-позиция) және «Білім жетістіктері» (82-орын, -46-позиция) субиндекстері бойынша көрсеткіштердің нашарлауымен байланысты.
__________________
[1] БҰҰДБ мәліметтеріне сәйкес, БҰҰ-ның гендерлік даму индексі бойынша 2021-2022 жылдардағы адам дамуы туралы жыл сайынғы баяндамасында.
2 2024 жылы – 76 орын, 2023 жылы – 62 орын, 2022 жылы – 146 – дан 65 орын, 2021 жылы-156-дан 80 орын, 2020 жылы-153-тен 72 орын.
Орталық Азия тобының жеті елінің ішінде Қазақстан 3-орын Армения
(59-орын, 73,1%) және Грузия (63-орын, 72,9%) көш бастап тұр. Бұдан әрі тізімде Қырғызстан (95-орын, 69,6%), Әзірбайжан (100-орын, 68,8%), Өзбекстан (110-орын, 67,8%) және Тәжікстан (129-орын, 64,6%) бар.
Халықаралық деңгейдегі бастамалар
Қазіргі уақытта Қазақстан алты іс-қимыл коалициясының үшеуіне қатысады («Гендерлік зорлық-зомбылық», «Экономикалық әділеттілік және құқықтар»; «Гендерлік теңдік үшін технологиялар мен инновациялар»).
Заңнамалық бастамалар
Жоспар БҰҰ және ЕҚЫҰ институттарының қолдауымен жүзеге асырылатын 34 іс-шарадан (тренингтер, зерттеулер, стандарттарды әзірлеу және оларды енгізу) тұрады.
Іс-шаралар жоспарында білім беру, денсаулық сақтау және салауатты өмір салтын қалыптастыру, жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау салаларында гендерлік теңдікті ілгерілетуге, сондай-ақ гендерлік теңдік институтын нығайтуға және неке-отбасы қатынастары мен бала тәрбиесінде теңдікті ілгерілетуге бағытталған 46 іс-шара жоспарланған.
Гендерлік теңдік институтын дамыту
2024 жылы гендерлік саясат саласында бірқатар оқыту іс-шаралары ұйымдастырылды.
4.1. Гендерлік теңдік негіздеріне ОМО - дан 21 адам және әкімдердің кеңесшілері мен өңірлік комиссиялардың хатшылары қатарынан 40 адам;
4.2. Нормативтік-құқықтық актілерге гендерлік сараптама және талдау жүргізу бойынша-мемлекеттік органдар мен ұйымдардың 53 өкілі;
4.3. Қауіпсіздік Кеңесінің 1325 «Бейбітшілік, әйелдер және қауіпсіздік» қарарлары шеңберінде 330 әскери қызметші, бітімгершілік және құқық қорғау органдарының қызметкерлері;
4.4. Жыныстық және репродуктивті денсаулықты қорғау, Гендерлік теңдік, гендерлік зорлық - зомбылыққа жол бермеу, сондай-ақ отбасылық құндылықтар мен жауапты ата-ана-білім беру саласындағы 100 маман мен психолог;
4.5. Білім берудегі және ол арқылы гендерлік теңдікті есепке алу үшін, сондай – ақ білім берудің барлық деңгейлерінде теңдік және кемсітпеу мәдениетін оқытуды ілгерілету үшін негізгі құзыреттер мен дағдыларды сіңіру үшін педагогтердің біліктілігін арттыру курстарында 91 тыңдаушы оқытылды.
2024 жылы мемлекеттік тапсырма шеңберінде қазақстандық қоғамдық даму институты нормативтік құқықтық актілерге пилоттық гендерлік сараптама жүргізді.
2025 жылғы 16 қаңтарда Астанада Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі мен Қазақстан Республикасының Еңбек кодексі жобасының пилоттық гендерлік сараптамасының нәтижелері таныстырылды. Сараптама нәтижелері мүдделі мемлекеттік органдарға жіберілді.
Әйелдер кәсіпкерлігін кеңейту
«Атамекен» ҰКП «Бизнестегі әйелдер бағдарламасы аясында Еуропалық Қайта Құру және даму банкі (ЕҚДБ) ұйымдастырған «Микробизнестегі әйелдер» жобасының серіктесі бола отырып, қазақстандық әйелдер үшін белсенді ынтымақтастық жүргізуде. Жобаны тренингтік және консалтингтік қызметтер нарығында жұмыс жүргізетін «Диалог» компаниясы іске асырады. Курс бизнестің негізгі аспектілерін қамтитын: маркетинг, сату, қаржы, персоналды басқару, операциялық басқару, стратегия, Автоматтандыру және жасанды интеллект атты алты модульден тұрады.
Кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемесінің бір бөлігін субсидиялау құралы шеңберінде кәсіпкерге жылдық 8% мөлшерлеме бойынша кредиттер беріледі. Бір кәсіпкер үшін несие сомасы 3 млрд теңгеге дейін болады.
Кредит бойынша кепілмен қамтамасыз ету жеткіліксіз болған жағдайда ішінара кепілдік беру құралы іске асырылады, онда кепілдіктің ең жоғары мөлшері: кредит сомасының 85% - 3 360 млн.теңгеге дейін және кредит сомасының 50% - 1 1,5 млрд. теңгеге дейін құрайды.
Сонымен қатар, Бағдарлама шеңберінде шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін 8% ставка бойынша, ал моно-, шағын қалалар мен ауылдық елді мекендерде әлеуметтік кәсіпкерлік субъектілері үшін салалық шектеулерсіз 7% ставка бойынша микрокредиттер беру көзделеді. Микрокредиттеу сомасы инвестициялық мақсаттарға 20 млн теңгеге дейін, айналым қаражатын толықтыруға 5 млн теңгеге дейін құрайды.
2024 жылдың қорытындысы бойынша 1 трлн теңге кредиттің жалпы сомасына 17 603 жоба субсидияланды, төленген субсидиялар сомасы 310,9 млрд. теңгені құрады, оның ішінде әйелдер кәсіпкерлігі бойынша жалпы кредиттер сомасы 333 млрд.теңгеге 7 674 жоба қолдау тапты, төленген субсидиялар сомасы 121 млрд. теңгені құрайды.
Сондай-ақ, несиелердің жалпы сомасы 310,6 млрд.теңгеге 8 361 жобаға кепілдік берілді, берілген кепілдіктердің сомасы 154,3 млрд. теңгені құрады, оның ішінде әйелдер кәсіпкерлігі бойынша несиелердің жалпы сомасы 119,6 млрд. теңгеге 3 953 жобаға қолдау көрсетілді, берілген кепілдіктердің сомасы 60,9 млрд. теңгені құрады.
ЕҚДБ-ның «Бизнестегі әйелдер» бағдарламасы шеңберінде 2024 жылы жергілікті консалтингтік компаниялармен 54 (2015 жылдан бастап 521) консалтингтік жоба және халықаралық салалық сарапшылармен 4 (2021 жылдан бастап 20) консалтингтік жоба іске асырылды; 188 жұп (оның 80 - і жеке тұлға үшін, ал 108-і салалық менторинг үшін қалыптастырылды) менторинг бағдарламасына қатысу (2015 жылдан бастап 754 жұп) және 477 менторлар мен менторлар MicroMentor платформасында өзара іс-қимылды бастады; 35 әйел кәсіпкер (2015 жылдан бастап 870) кәсіпкерлік дағдыларды дамыту курстарынан өтті; Екінші деңгейдегі серіктес банктер мен микрокредиттік ұйымдардың қарыз алушылары болып табылатын бүкіл ел бойынша 1000-нан астам әйел кәсіпкерлер бизнесті ілгерілетуге, бизнес-операцияларды сатуға және цифрландыруға (9 офлайн және онлайн іс-шаралар) және 529 (2015 жылдан бастап 2,5 мыңнан астам қатысушы) менеджерлер мен клиенттерге қатысты тақырыптарда семинарлар мен вебинарларға қатысты 6 серіктес қаржы институттары Франкфурт қаржы және менеджмент мектебінің біліктілігін арттырды; 1000-нан астам әйелдер бизнесі бизнестің өзін-өзі диагностикалаудың тегін онлайн құралы («Бизнес линзалары») арқылы диагностикадан өтті; 2019 жылдан бастап 40 компания әйелдер басқаратын жоғары өсу әлеуеті бар бизнеске арналған FastTrack құрамдас бөлігі ретінде EY Business Academy компаниясынан акселерация бағдарламасын аяқтады;
2019 жылдан бастап республика бойынша 7 897 кәсіпкер орыс және қазақ тілдерінде «Микробизнестегі әйелдер» онлайн-бағдарламасына қатысты (оның ішінде 6 мыңнан астамы – «Микробизнестегі әйелдер» онлайн-платформасын пайдаланушылар).
ЕҚДБ 6 әріптестік қаржы институтына (4 ЕДБ және 2 МҚҰ) 212 млн.АҚШ доллары (немесе 84,2 млрд. теңге) мөлшерінде соманы ұсынды, оның ішінде – «Даму» КДҚ» АҚ кепілдігімен 45,4 млн. АҚШ доллары (беру сәтінде теңгемен баламада) әйелдер ШОБ-на кредит беру үшін.
Анықтама: кредиттер ЕДБ-ге 3 жылдан 10 жылға дейінгі мерзімге (өтеуді жарты жылға дейін кейінге қалдыру мүмкіндігімен) 3 млн.АҚШ долларына дейінгі сомадағы нарықтық ставкалар бойынша беріледі.
Әйелдерге арналған жеңілдікті несиелер
Қарыздың мақсаты: қарыздар бастапқы/қайталама тұрғын үй сатып алу үшін, оның ішінде үлестік қатысу шарты бойынша, сондай-ақ тұрғын үйді жөндеу мақсатына беріледі. Сатып алынатын тұрғын үйдің максималды құны 30 млн.теңгеге дейін. Бастапқы жарна 0-ден 50% - ға дейін. Сыйақы мөлшерлемесі-жылдық 14,4%. Қарыз мерзімі-6 ай. – 10 жыл.
2021 жылдан 2024 жылға дейінгі кезеңде 41,3 млрд. теңге сомасына 3 661 қарыз берілді.