Ақпарат
Бюджетке түсуге жататын қаржылық бұзушылықтардың жалпы сомасы 6 413,6 мың теңгені құрады, оның ішінде аудит барысында 4 752,7 мың теңге өтелді. 3 процедуралық бұзылулар және 5 жүйелік кемшіліктер анықталды.
2023 жылғы салық түсімдерінің болжамы 110,4 % - ға орындалды, жергілікті бюджетке 38 846,4 млн теңге түсті. Барлық кіріс көздері бойынша жоспардың орындалуы қамтамасыз етілді (100,8% - дан 179,0% - ға дейін). 2024 жылы түсімдер кезінде 43 638,8 млн теңге, болжам 101,1 % орындалды. Төлем көзінен жеке табыс салығы бойынша орындамауға жол берілді – 82,5 %, бұл табысқа айтарлықтай әсер еткен жоқ: Қала бюджеті 100,4 %, облыстық бюджет 104,3% орындалды.
Салық түсімдерінің өсу қарқыны облыстың жалпы өңірлік өнімі көлемінің өсуінен асып түсті: 2023 жылы 3 пайыздық тармаққа, 2024 жылы 4 пайыздық тармаққа, бұл салықтық әкімшілендірудің тиімділігін көрсетеді. 2023 жылы инфляция деңгейінде 9,3%, табыстың нақты өсуі теріс болды, 2024 жылы инфляция деңгейінде 7,7% табыстың оң өсімі қамтамасыз етілді.
Салық жинау коэффициенті 2023 жылғы 98% - дан 2024 жылы 105% - ға дейін өсті. Сонымен қатар, кезеңдегі салық берешегі 5,6 есеге артып, 2025 жылдың 1 қаңтарына 1 281 009,2 мың теңгені құрады. Негізгі өсім 2023 жылы бір ірі салық төлеушіге есептеулер салдарынан болды. 2024 жылы берешек 36% - ға қысқарды, алайда жоғары базалық деңгейге байланысты тәуекелдер сақталуда.
Берешек құрылымы жоғары құбылмалылықпен сипатталады: 2023 жылы 96,4% корпоративтік табыс салығынан, 2024 жылы оның үлесі төмендеді, бірақ жеке табыс, әлеуметтік, мүлік және көлік салықтары бойынша берешек күрт өсті. Өсімпұлдар мен айыппұлдардың үлесі төмендеді, алайда 2024 жылы өсімпұл бойынша берешек 47% - ға өсті, бұл оны өндіріп алуды бақылаудың жеткіліксіздігін көрсетеді.
Қарыздың үлес салмағы 5,2% - дан 2,9% - ға дейін төмендеді, бұл оң үрдіс. Бұл ретте үмітсіз берешектің үлесі 32% - ға дейін өсті. Қарызды өндіріп алу 94% - ға дейін өсті.
Уәкілетті органдармен өзара іс-қимыл электрондық форматта және тұтастай алғанда тиімді жүзеге асырылады, мәліметтерді ұсыну мерзімдерінің жекелеген бұзушылықтары анықталды. 2024 жылы бақылау іс-шаралары 100 пайыздық нәтижелілікпен 1,5 млн теңгеден астам қосымша түсімдерді қамтамасыз етті.
2023-2024 жылдары 118 салықтық тексеру жүргізілді, бұзушылықтар 67% жағдайда анықталды, бұл тиімділіктің орташа деңгейіне сәйкес келеді. Белгіленген бұзушылықтардың жалпы сомасы 71 838,4 мың теңгені құрады, оның ішінде іс жүзінде 85,5% түсті. Жойылған шешімдер жоқ. Бір тексеруге бұзушылықтардың орташа мөлшері 19,6% - ға төмендеді, бұл салық тәртібінің өсуін көрсетеді.
90% - дан астам жағдайда камералдық бақылау автоматты режимде жүзеге асырылады, бұл процестерді автоматтандырудың жоғары деңгейін және ақпараттық жүйелерді қолдану тиімділігін көрсетеді, алайда расталған бұзушылықтардың үлесі 0,4% - дан аз, бұл оның төмен нәтижелілігін көрсетеді.
Аудитпен жалпы сомасы 6 802,3 мың теңгеге, оның ішінде 2023 жылы 880,3 мың теңгеге немесе түсімдер көлемінің 0,002 (мың)% - на, 2024 жылы 5 922,0 мың теңгеге немесе түсімдер көлемінің 0,01 (жүзден)% - на қаржылық бұзушылықтар анықталды, бұл салықтық әкімшілендірудің жоғары тиімділігін және қаржылық әкімшілендірудің ең төменгі деңгейін көрсетеді бюджетке түсетін түсімдердің жалпы көлеміне қатысты ауытқулар.
Бұзушылықтар анықталды:
- заңды тұлғалардан алынатын Корпоративтік табыс салығы бойынша аванстық төлемдер сомасынан нақты есептелген салықтың 20% - дан асуына жол берген төлеушіге әкімшілік жауапкершілік шараларын қолданбау бөлігінде-әкімшілік жауапкершілік шарасы 1 477,2 мың теңгені құрайды;
- төлем көзінен салық салынатын табыстардан Жеке табыс салығы бойынша жеке төлеушілер, салық салынатын база болған кезде декларациялар нөлдік көрсеткіштермен берілген, осы фактілер бойынша 4 105,5 мың теңге сомасында салық төлеуге жатады;
- - төлем көзінен салық салынбайтын табыстардан алынатын Жеке табыс салығы бойынша 11 кәсіпкер 48,0 мың теңге сомасында салық міндеттемелерін көрсетпеді, Әлеуметтік салық бойынша 20,7 мың теңгеге ұқсас 20,7 мың теңге мөлшерінде салық сомасын азайтуға 1 салық төлеушінің қосымша нысаны заңсыз табыс етілді;
- аңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлердің Мүлік салығы бойынша 611,5 мың теңге мөлшерінде салық сомасы төмендетілді;
- жеке тұлғалардан алынатын Көлік құралдарына салынатын салық сомасы 11,5 мың теңге сомасында және Жер учаскелерін пайдаланғаны үшін 118,5 мың теңге сомасында төлемақы есептелмеген.
Әкімшілік бұзушылықтар туралы кодексте салықтар мен бюджетке төленетін төлемдерді төлемегені немесе толық төлемегені үшін жауапкершілік көзделмеген, салық агентінің салықтарды ұстамағаны және толық ұстамағаны үшін ғана көзделген.
Салықтарды уақтылы төлеуді қамтамасыз ету, тәртіпті ынталандыруды, міндеттемелерді орындауды үшін жауапкершілік шаралары қажет деп санаймыз.
Тексеру комиссиясы мүшесі Р. Байғабұлов