Балалар еңбегінің ең нашар түрлерін жою жөніндегі 2020-2022 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарының орындалуы туралы ақпарат (2020 жылдың қорытындысы бойынша)

Тармақ

Шаралардың атауы

Орындау туралы ақпарат

1

Салалық, өңірлік үшжақты келісімдерде және ұжымдық шарттарда БЕНТ жою жөніндегі шараларды бекіту

Еңбек инспекциясы жөніндегі жергілікті атқарушы органдар прокуратурамен және басқа да уәкілетті мемлекеттік органдармен бірлесіп, балалар еңбегінің ең нашар түрлеріне тартуға жол бермеу мақсатында балалар еңбегін пайдалану фактілерін уақтылы анықтау бойынша қажетті шаралар кешенін қабылдайды.

Қазақстан Республикасының Үкіметі, жұмыс берушілердің республикалық бірлестіктері (қауымдастықтары, одақтары) және кәсіптік одақтардың республикалық бірлестіктері (қауымдастықтары, одақтары) арасындағы 2021-2023 жылдарға арналған Бас келісімнің жобасына тараптардың балалар еңбегінің ең нашар нысандарын тиімді жоюға бағытталған ұлттық саясатты сақтау және іске асыруға жәрдемдесу міндеттемелері енгізілген.

Кейіннен БЕНТ жою жөніндегі шаралар салалық, өңірлік үшжақты келісімдерге және ұжымдық шарттарға енгізілетін болады.

2

БЕНТ жою мәселелері бойынша саясатты жетілдіру бойынша жұмысты жалғастыру, оның ішінде:

Елдегі кемсітпеу мәселелері заңнамалық деңгейде реттелген: тегіне, әлеуметтік, лауазымдық және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дінге деген көзқарасына, нанымына, тұрғылықты жеріне байланысты немесе кез келген өзге жағдайлар бойынша ешкімді ешқандай кемсітуге болмайды (ҚР Конституциясының 14-бабы).

Балалардың құқықтарын қамтамасыз ету және оларды кемсітушілікке жол бермеу – балалар мүддесіндегі мемлекеттік саясаттың басты міндеттерінің бірі.

2016 жылы Қазақстан ратификациялаған білім беру саласындағы кемсітушілікке қарсы күрес туралы Конвенция толық теңдік негізінде білім берудің барлық және барлық деңгейлерінде сапалы оқытудың қолжетімділігіне кепілдік береді.

Елде қазақ тілінде балалар оқытатын 3 749 мектеп (53,5%), орыс тілінде оқытатын 1195 мектеп  (17,0%), аралас (орыс және қазақ) тілде оқытатын 2046 мектеп (29,2%) және 24 мектеп, яғни ұйғыр (11 мектеп), өзбек (12 мектеп) және тәжік (1 мектеп) тілдерінде оқиды (87 527 оқушы ұлттық азшылық тілдерінде оқиды).

Ұлттық білім беру деректер қорының деректері бойынша 2020-2021 оқу жылында орта білім беру ұйымдарында 731 босқын бала, 20 349 көшіп-қонушы бала оқиды, кәсіптік-техникалық білім беру жүйесінде 93 көшіп-қонушы бала оқиды.

ҚР «Білім туралы» Заңына сәйкес Қазақстан Республикасында тұрақты тұратын, сондай-ақ отбасын біріктіру мақсатында Қазақстан Республикасына келген шетелдіктер мен азаматтығы жоқ адамдар білім беру саласындағы уәкілетті орган белгілеген тәртіппен Қазақстан Республикасының азаматтарымен бірдей мектепалды, бастауыш, негізгі орта және жалпы орта білім алуға құқылы.

Ақтөбе облысында «Жасыл ел» бағдарламасы жүзеге асырылуда. 2020 жылы Жұмыспен қамту орталықтары арқылы «Жасыл ел» жасағына 1483 жасты жұмысқа орналастыру жоспарлануда. Бағдарлама аясында кәмелетке толмаған балаларды оқудан бос уақытта жұмысқа орналастыру мүмкіндігі бар.

Алматы облысында әкімдіктер жанынан кәмелетке толмағандардың ісі және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі 17 аудандық комиссия құрылып, жұмыс істейді. 2020 жылғы 1-12 маусым аралығында «Балалар еңбегін пайдалануға қарсы 12 күн» ұлттық ақпараттық науқанының қорытындылары аудандық, қалалық әкімдіктер жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия отырыстарында қаралды.

Бұдан басқа, ҚР Ішкі істер министрлігінің ақпараты бойынша, Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау мақсатында 2019 жылғы 27 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне қылмыстық және қылмыстық іс жүргізу заңнамасын жетілдіру мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Заңмен Қазақстанға 30 тәулікке дейін келетін шетелдіктердің барлық санаттары үшін уақытша тіркеу тоқтатылды.

Елде 30 тәуліктен астам мерзімге болатын шетелдіктер үшін 16 жастан бастап уақытша тұруға рұқсат алу көзделген.

ЕАЭО мүше елдердің азаматтары үшін еңбек қызметіне рұқсатты ресімдеу кезінде еңбек мигрантының отбасы мүшелерін, оның ішінде жасына қарамастан олардың кәмелетке толмаған балаларын есепке алу жүзеге асырылады.

көшіп-қонушылардың балаларының, оның ішінде маусымдық қызметкерлердің балаларының орта білім алуға қол жеткізу құқықтарын қамтамасыз ету жөніндегі мәселелерді қарау және қорытындылары бойынша қолданыстағы заңнаманы жетілдіру жөнінде ұсыныстар енгізу

қолданыстағы еңбек заңнамасы шеңберінде оқудан бос уақытында он төрттен он алты жасқа дейінгі кәмелетке толмаған адамдардың еңбегін пайдалануға рұқсат етілетін жеңіл жұмыстардың Тізімін бекіту туралы мәселені зерделеу

аз қамтылған отбасылардан шыққан балаларды оқытудың баламалы бағдарламаларын құру, кәсіби дағдыларды үйрету

3

Заңнамалық актілерді жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу:

- жұмыс берушінің кәмелетке толмағандарға қатысты еңбек шартын жасаспай адамды жұмысқа жібергені үшін әкімшілік жауапкершілікті күшейту;

- балалардың еңбегін пайдакүнемдік мақсатта пайдалану түріндегі ата-аналардың міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін ата-аналардың жауапкершілігін арттыру;

- жұмыс берушілердің жұмысқа тартылған кәмелетке толмағандар бойынша жергілікті атқарушы органдарды міндетті хабардар етуі.

Заңнамалық деңгейде жұмыс берушілердің еңбек шартын жасамай-ақ адамды жұмысқа қабылдағаны үшін жауапкершілігі бар. 2014 жылғы 5 шілдедегі ҚР «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 86-бабына сәйкес кәмелетке толмаған адамды еңбек шартын жасамай жұмысқа жіберуге жауапкершілік қарастырылған.

Сондай-ақ, заңнамалық деңгейде ата-аналардың немесе басқа да заңды өкілдердің кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеу және (немесе) оларға білім беру, олардың құқықтарын және (немесе) мүдделерін қорғау, сондай-ақ оларға күтім жасау және бағып-күту жөніндегі міндеттері бар.

ҚР «Әкімшілік құқық бұзушылық туралы» кодексінің 127-бабына сәйкес ата-аналардың немесе басқа да заңды өкілдердің кәмелетке толмаған балаларды тәрбиелеу және (немесе) оларға білім беру, олардың құқықтарын және (немесе) мүдделерін қорғау, сондай-ақ оларды күтіп-бағу және күтіп-бағу жөніндегі міндеттерді орындамағаны үшін санкциялар көзделген, бұл он айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде айыппұл салуға әкеп соғады.

Қазіргі уақытта балалар мемлекеттік саясатын ұйымдастыру бойынша функцияларды облыстық деңгейде білім басқармаларына, қалалық (аудандық) деңгейде білім бөлімдеріне жүктелген.

Мысалы, балалар еңбегін пайдалану проблемасына қоғамның назарын аудару мақсатында ҚР БҒМ Білім басқармаларымен және ішкі істер органдарымен бірлесіп жыл сайын 1-12 маусым аралығында «Балалар еңбегін пайдалануға қарсы күрестің 12 күні» Республикалық ұлттық ақпараттық науқанын өткізеді.

2020 жылы акция барысында 800 мыңға жуық баланы қамтитын 15 440 ақпараттық-түсіндіру іс-шаралары (конференциялар, вебинарлар, семинар-тренингтер, «дөңгелек үстелдер», ZOOM форматындағы тақырыптық көрмелер, суреттер және шығармалар конкурстары) қашықтықтан өткізілді.

Іс-шаралардың нәтижесі бойынша  акция өткізу туралы БАҚ-та 3 155-тен астам жарияланым ұйымдастырылды (оның ішінде, Facebook, Instagram әлеуметтік желілерінде).

4

Кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссия отырыстарында БЕНТ жою мәселесін қарау

Жергілікті атқарушы органдар БЕНТ жою мәселесін тұрақты негізде кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі комиссияның отырыстарында қарайды.

Жергілікті атқарушы органдардың ақпараты бойынша «Балалар еңбегін пайдалануға қарсы 12 күн» ұлттық ақпараттық науқанының қорытындысы бойынша Ақтөбе облысының кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі облыстық комиссиясында облыс әкімі орынбасарының төрағалық етуімен ЖЖБИ алдын алу және жою мәселелері тұрақты негізде қаралады.

Шығыс Қазақстан облысында балалар еңбегін пайдалануға қарсы күрес мәселелері 2020 жылғы маусымда балалар еңбегі проблемасы жөніндегі үйлестіру кеңесінің және кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияның (КЗПН) отырысында қаралды.

Қарағанды облысында БЕНТ жою мәселесі кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі Комиссияның 6-шы отырысының күн тәртібіне енгізілді және 2020 жылдың желтоқсанында қаралды.

Нұр-сұлтан қаласында кәмелетке толмағандардың ісі және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссияға маңызды рөл беріледі. 2019 жылы 18 комиссия отырысы өткізіліп, 156 материал қаралды: оның ішінде «Алматы" ауданы бойынша - 35, «Байқоңыр» ауданы бойынша - 25, «Есіл» ауданы бойынша - 9, "Сарыарқа» ауданы бойынша – 63, қала мектептері бойынша-2.

Анықтама үшін:

мінез – құлқы девиантты балаларға арналған мамандандырылған мектеп-интернатқа жіберу туралы - 36, қанағаттандырылғаны 14, ата – ана құқықтарын шектеу туралы – 7, ата – ана құқықтарынан айыру туралы – 7, мектептегі психологтың жұмысы туралы – 42, жұмысқа орналастыру туралы-19, медициналық тексеру-3, психикалық денсаулық проблемаларының медициналық орталығына тексеруге жіберу туралы-8, наркология және психотерапия орталығында тексеру-5, Алименттер өндіріп алу туралы – 2, өмірлік еңбек жағдайына тап болған балаларды қолдау орталығына анықтау туралы – 4, білім беру ұйымына – 6. құжаттандыру туралы-2, бірыңғай мектеп формасын бұзу бойынша-22, басқалары – 25 (№14-6 МГ, №67-2 МГ, №40-3 мл, №49-2 ОМ, №68-1 МГ, №56-2 МГ, №70-2 МГ, №58-3 МГ, №72-1 мл).

Ақмола облысы білім басқармасының ақпараты бойынша 2020 жылғы 4 маусымда білім басқармасы «Ақмола облысы бойынша Қазақстанның әйелдер күштері Альянсы» ЗТБ және колледж директорлары арасында кәмелетке толмағандарды нәтижелі жұмыспен қамту мәселелері бойынша ынтымақтастық туралы меморандум жасалған.

Балалар еңбегін пайдаланудың ең нашар нысандарының алдын алу мәселелері жыл сайын аудан/қала әкімдіктері жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялардың отырыстарында, сондай-ақ облыстық комиссияларда қаралады. Комиссия жұмысының жоспарына сәйкес 2020 жылы бұл мәселе 2020 жылдың 3 тоқсанында қаралған.

Маңғыстау облысында науқан аясында рейдтік іс-шаралар өткізілді. Рейд өткізудің мақсаты: 18 жасқа толмаған адамдарды ауыр еңбекке тартуға тыйым салу туралы, балалар еңбегінің ең нашар түрлерін анықтау бойынша бірлескен профилактикалық рейдтер жүргізу. Рейдтер қоғамдық орындарда, «Асар-С» (23 ш/а), «Магаш» (22 ш/а), «Сары базар» (30 ш/а), «Олжа» СО базарларында балалар еңбегінің ең нашар түрлерін анықтау бойынша бірлескен профилактикалық рейдтер өткізілді және әкімшілік құқық бұзушылық туралы жауапкершілікті түсіндіру бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілді, ақпараттық буклеттер таратылды.

5

Оқу жылы ішінде маусымдық қызметкерлер және көшіп-қонушылардың балаларын қоса алғанда, ауылдық жерлерде тұратын балаларды мектеп білімімен қамтамасыз ету бойынша мониторинг жүргізу

Қазақстан Республикасы Конституциясының 30-бабына сәйкес азаматтардың мемлекеттік оқу орындарында тегін орта білім алуына кепілдік беріледі.

Білім беру ұйымдарының оқу, тұру, тамақтану жағдайлары, санитариялық жағдайы білім беру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптармен реттеледі (Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2017 жылғы 16 тамыздағы № 611 бұйрығы).

Мектеп жоқ шалғай аудандардан келген балалар үшін білім алуға тең құқықтарды қамтамасыз ету үшін жергілікті атқарушы органдар балаларды мектепке және кері күн сайын тасымалдауды ұйымдастырады. Осы мақсатта 1000-ға жуық автокөлік пайдаланылады. Тасымалдаумен қамтылған балалардың ең көп саны Алматы, Түркістан және Шығыс Қазақстан облыстарында тұрады. Көптеген ауылдарда балалар интернаттарға орналастырылады (жексенбі күні кешке қабылданады, жұма күні кешке үйге әкелінеді). Осылайша, балаларға білім алуға қол жетімділік қамтамасыз етіледі, олар тамақпен қамтамасыз етіледі.

Бүгінде 1 200-ден астам елді мекеннің 25 мыңнан астам оқушысының тұрғылықты жері бойынша оқуға мүмкіндігі жоқ.

Ақтөбе облысында мигранттардың балаларын мектеппен, балабақшалармен, тегін үйірмелермен қамтамасыз ету үшін жағдай жасалған. Барлығына білім алуға құқық пен қол жетімділік берілген. Білім беру ұйымдарында әлеуметтік паспорт жасалады, талдамалық жұмыс жүргізіледі.

Батыс Қазақстан облысында мектеп жасындағы балалардың қадағалаусыз және панасыз қалуын болдырмау үшін оларды қабылдауға тұрақты мониторинг жүзеге асырылады, «Жасөспірім», «Түнгі қаладағы балалар» рейдтері жүргізіледі.

Солтүстік Қазақстан облысында жалпыға бірдей міндетті білім беруді қамтамасыз ету мақсатында оқу орындарында күн сайын қатысуды есепке алу жүргізіледі (болмау себептерін анықтай отырып). Ішкі істер органдарымен бірлесіп он күннен артық мектепке бармайтын балаларды есепке алу жүргізіледі. Құқықтық жаппай оқыту аясында оқушылардың құқықтық білімін арттыру мақсатында кездесулер, әңгімелесулер, дәрістер өткізіледі. Оқушылардың дамуындағы ауытқуларды ерте кезеңде анықтау және балаларды анықтау үшін тиісті білім беру ұйымдарына 1 облыстық, 2 өңірлік психологиялық-әдістемелік-педагогикалық консультациялар (Ақжар ауданында-1, Шал ақын ауданында-1), 16 психологиялық-педагогикалық түзету кабинеттері (М.Жұмабаев, Ғ. Мүсірепов, Есіл, Жамбыл, Ақжар, Аққайың, Уәлиханов, Мамлют, Айыртау, Қызылжар, Шал ақын аудандары), 29 логопедтік пункт жұмыс істейді.

Бүгінгі таңда Қарағанды облысының ауылдық жерлеріндегі балалар саны 44 мың адамды құрайды. Барлық балалар орта біліммен қамтылған. Маусымдық жұмысшылар мен мигранттардың балалары жоқ. 2020 жылғы наурыздан бастап шектеу шараларының енгізілуіне байланысты мектептер қашықтықтан оқыту нысанына көшті, осыған байланысты 2020 жылғы наурыздан бастап оқушыларды тасымалдау карантиндік шаралар аяқталғанға дейін тоқтатылды. 2020-2021 оқу жылында 276 мектеп Қашықтықтан, 228 мектеп штаттық режимде оқытылуда. Қашықтықтан оқыту түрі тасымалдаумен қамтамасыз етілген оқушылар санын қысқартты. Мәселен, облыстың 120 шалғай елді мекенінде мектептер жоқ. Онда мектеп жасындағы 1835 бала тұрады. 1 276 оқушы үшін күнделікті мектепке жеткізу ұйымдастырылған (Абай, Бұқар Жырау, Жаңаарқа, Қарқаралы, Нұра, Осакаров, Шет аудандары, Жезқазған, Теміртау қалалары).

Тасымалдауды ұйымдастыруға 63 бірлік көлік жұмылдырылды, оның ішінде 2020 жылы ескісінің орнына 2 көлік сатып алынды. Әкімдіктің теңгерімінде 23, мектептердің-12, өнім берушілер-16.

6

ХЕҰ-ға одан әрі қайта жіберу үшін БЕНТ тыйым салу және оны жою жөніндегі дереу шаралар туралы Конвенцияның ережелерін орындау туралы Қазақстан Республикасының Үкіметіне ақпарат дайындау

Халықаралық Еңбек Ұйымы Жарғысының 22-тармағына сәйкес 2018 жылғы 7 қыркүйекте №10-1-17/9090 БЕНТ тыйым салу және жою жөніндегі шұғыл шаралар туралы Конвенцияның ережелерін орындау туралы ақпарат жіберілді.

БЕНТ жол бермеу туралы ақпарат ҚР Сыртқы істер министрлігінің сұрауы бойынша ұсынылды және Министрліктің шетелдік әріптестермен кездесулері барысында айтылды.

7

Әлеуметтік әріптестік жөніндегі өңірлік үшжақты комиссияларда БЕНТ жою жөніндегі мәселелерді қарау.

Нұр-Сұлтан қаласында 2020 жылы әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі қалалық комиссияның (Жергілікті атқарушы орган, Кәсіпкерлер палатасының және кәсіподақтардың өкілдері) 2 отырысы өтті, онда жалақы бойынша берешекті өтеу, оның ішінде еңбек шарттарын жасамау мәселелері қаралды. Әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі қалалық комиссияның отырыстарында еңбек заңнамасын өрескел бұзуға жол берген кәсіпорын басшылары тыңдалады. Алдын алу мақсатында жұмыс берушілерге қызметкерлермен еңбек шарттарын жасасу жөніндегі міндет, оның ішінде балалар еңбегін заңсыз пайдалануға жол бермеу мәселесі түсіндіріледі.

Солтүстік Қазақстан облысында балалар еңбегінің ең нашар түрлерін жою жөніндегі мәселе 2020 жылғы төртінші тоқсанда әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық үшжақты комиссияның отырысында қаралды, сондай-ақ бұл мәселе үшжақты комиссияның 2021 жылға арналған жұмыс жоспарының жобасына енгізілді.

Қарағанды облысының білім басқармасы құқық қорғау органдарымен бірлесіп Адам саудасына байланысты қылмыстардың алдын алу, болдырмау және оларға қарсы күрес, оның ішінде мәжбүрлі еңбектің алдын алу бойынша жүйелі жұмыс жүргізуде.

2020-2023 жылдарға арналған Бала құқықтарын қорғауды күшейту, тұрмыстық зорлық–зомбылыққа қарсы іс-қимыл және жасөспірімдер арасындағы суицид мәселелерін шешу жөніндегі облыстық Жол картасын іске асыру шеңберінде біз тамыз айында ата-аналар, педагог-психологтар мен әлеуметтік педагогтар үшін «саналы ата-ана» бойынша онлайн-семинарлар өткіздік.

Облыс әкімінің тапсырмасы бойынша әйелдер мен балаларға қатысты тұрмыстық зорлық-зомбылықтың алдын алу жөніндегі 2020-2023 жылдарға арналған кешенді жоспар бекітілді.

Шығыс Қазақстан облысында бекітілген жоспарды жүзеге асыру аясында облыс әкімінің орынбасары білім, жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармалары мен ШҚО ІІД Жергілікті полиция қызметі арасында меморандум жасасты.

Ақмола облысында балалар еңбегінің ең нашар түрлерін жою мәселесі әлеуметтік әріптестік пен әлеуметтік және еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық, аудандық және қалалық комиссиялардың отырыстарында қаралды.

Ақмола облысы білім басқармасының ақпараты бойынша, 2020 жылғы 4 маусымда білім басқармасы, «Ақмола облысы бойынша Қазақстанның әйелдер күштері Альянсы» ЗТБ және колледж директорлары арасында кәмелетке толмағандарды Нәтижелі жұмыспен қамту мәселелері бойынша ынтымақтастық туралы меморандум жасалды.

Балалар еңбегін пайдаланудың ең нашар нысандарының алдын алу мәселелері жыл сайын аудан/қала әкімдіктері жанындағы кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялардың отырыстарында, сондай-ақ облыстық комиссияларда қаралады. Комиссия жұмысының жоспарына сәйкес, 2020 жылы бұл мәселе 2020 жылдың 3 тоқсанында қаралған.

Маңғыстау облысында 2020 жылы әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі өңірлік комиссияның 3 отырысы өткізілді, онда жалақы бойынша қарыздарды төлеу мәселелері, «COVID 19» пандемиясы кезінде  вахталық әдіспен жұмыс істейтін жұмысшылардың жұмыс кестесі, облыс кәсіпорындарындағы әлеуметтік және еңбек жағдайы, облыстың мұнай-газ және мұнай сервис кәсіпорындарындағы ы өндірістік-қаржылық жағдай, оның ішінде балалар еңбегінің ең нашар түрлерін жою қаралды.

Алдын алу мақсатында жұмыс берушілерге жұмысшылармен еңбек шартын жасасу, оның ішінде балалар еңбегін заңсыз пайдаланудың алдын-алу міндеті түсіндіріледі.

Павлодар облысында 2020 жылы әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық үшжақты комиссияның 2 отырысы өткізілді, онда жалақы бойынша қарыздарды төлеу, оның ішінде еңбек келісім-шарттарын жасаспау, өндірістік жарақаттанудың алдын-алу мәселелері қаралды. Жиналыстарда еңбек заңнамасын бұзған кәсіпорындардың басшылары тыңдалады.

Алдын алу мақсатында облыстың кәсіпорындары мен ұйымдарында еңбек заңнамасын қолдану, оның ішінде қызметкерлермен еңбек шартын жасасу, сондай-ақ балалар еңбегін заңсыз пайдаланудың алдын алу бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстары жүргізілуде.

Балалар еңбегінің ең нашар түрлерін жою туралы мәселе 2021 жылы әлеуметтік әріптестік және әлеуметтік-еңбек қатынастарын реттеу жөніндегі облыстық үшжақты комиссияның отырысында қаралады.

8

БЕНТ қарсы халықаралық және үкіметтік емес ұйымдармен ынтымақтастықты жалғастыру

Білім беру қызметкерлерінің жыл сайынғы республикалық Тамыз іс-шаралары аясында 2020 жылғы 21 тамызда Халықаралық балалар көпірінің бейнеконференциясы форматында «Балалардың әл-ауқаты: жаңа уақыттың мәселелері мен қауіптері».

Халықаралық бейне көпір Қазақстандағы БҰҰ Балалар қорының (ЮНИСЕФ) техникалық және сараптамалық қолдауымен ұйымдастырылды.

Іс-шараға 11 көрші елдің (Әзірбайжан Республикасы, Армения Республикасы, Беларусь Республикасы, Грузия, Қырғыз Республикасы, Латвия Республикасы, Литва Республикасы, Литва Республикасы, Молдова, Ресей Федерациясы, Өзбекстан Республикасы, Украина), балалардың құқықтарын қорғауды үйлестіретін орталық мемлекеттік органдардың өкілдері сондай-ақ бала құқықтарын қорғау бойынша жұмыс жасайтын халықаралық және ұлттық сарапшылар қатысты.

Халықаралық бейне көпір барысында олар балалар әл-ауқатын бақылаудың ұлттық жүйелерінің тиімділігін талқылады.

9

3 жастан 18 жасқа дейінгі кәмелетке толмаған балаларды үйсіз, қараусыз, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған кәмелетке толмағандарды, уақытша анықтау және бейімдеу орталықтарына жіберу

Ішкі істер министрлігі өз құзыретіне сәйкес мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдармен бірлесіп кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау бойынша мақсатты жұмыстар жүргізуде.

Жүргізіліп жатқан жедел-профилактикалық іс-шаралар («Жасөспірім», «Назар аударыңыз балалар», «Балалар түнгі қалада») және іс-шаралар («Жасөспірім-Қауіпсіздік», «Жұмыспен қамту») жұмыс жағдайына оң әсер етеді кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын-алу., «Мен және менің полиция қызметкерім», «мектепке жол», «қауіпсіз мектеп»).

Бұл іс-шараларға мүдделі мемлекеттік органдардың, «Нұр Отан» партиясының, ҮЕҰ мен қоғам өкілдерінің тікелей қатысуы қамтамасыз етіледі.

Әр іс-шара нақты мақсаттарға жетуге бағытталған.

Осылайша, «Жасөспірім - Заң - Қауіпсіздік» акциясы барысында кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын-алу, олардың құқықтық сауаттылығын арттыру, кәмелетке толмағандардың қараусыз қалуымен күрес, сондай-ақ балаларға қоғамдық орындар мен көшелерде бейтаныс адамдармен мінез-құлықтың негізгі ережелерін үйрету мақсаты жүзеге асырылады .

Жалпы, 10 мыңнан астам осындай іс-шаралар өткізілді, олардың барысында 100 мыңнан астам кәмелетке толмағандар түрлі құқық бұзушылықтар жасағаны үшін полицияға жеткізілді, оның 3 мыңнан астам жасөспірімдері қараусыз қалдыру орталықтарына орналастырылды.

Бұқаралық ақпарат құралдарында кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау бойынша 10 мыңнан астам сөз сөйлеулер ұйымдастырылды (оның ішінде теледидарда - 1074, радиода және басылымдарда - 2592, интернет-ресурстарда - 6973).

Ішкі істер министрлігі Нұр-Сұлтан, Алматы, Шымкент қалалары мен облыстардың әкімдіктерімен бірге үкіметтік емес және еріктілер ұйымдарын, республикалық және жергілікті бұқаралық ақпарат құралдарын тарта отырып, Адам саудасына қарсы халықаралық күн шеңберінде жыл сайын (30 шілде) «Адам саудасымен күресте біріккен!» Республикалық ақпараттық кампаниясы.

Акция шеңберінде тұрғындар арасында (қалалық саябақтар мен сауда орталықтарында, алаңдарда, теміржол және автобекеттерде және т.б.) адам саудасының проблемалары (адам саудасының белгілері бойынша сақтық шаралары, қылмыстық заңнама, «116 16» сенім телефон және т.б.) туралы хабардар етуге бағытталған түсіндіру жұмыстары жүргізілуде.

Адам саудасының құрбандарына көмек көрсету мәселелері бойынша үкіметтік емес ұйымдармен белсенді өзара іс-қимыл жүргізілуде. Қазіргі уақытта бұл бағытта 22 ҮЕҰ жұмыс істейді, олар елдің барлық аймақтарында ұсынылған.

Бұл мекемелер адам саудасының құрбандарына заңдық (консультациялар), психологиялық, медициналық және заңгерлік көмек көрсетеді.

Ақтөбе облысында өмірлік қиын жағдайға тап болған балаларды қолдау «Аяла»  орталығы жұмыс істейді. 2020 жылы орталық 116 кәмелетке толмаған баланы қабылдады. Орталыққа түскен күннен бастап мекеме қызметкерлері балаларға медициналық-психологиялық көмек көрсетеді. Заңнама аясында ата-аналарға түсіндіру жұмыстары жүргізілуде. Атқарылған жұмыс нәтижесінде 106 бала отбасыларына қайтарылды. Облыстық білім басқармасы өмірлік қиын жағдайдағы балаларға көмек, балалардың құқықтарын қорғау мәселелері бойынша үнемі сенім телефоны жұмыс істейді (55-17-92, 54-03-52, 8-702-031-25-22).

Шығыс Қазақстан облысында кәмелетке толмағандарды бейімдеу бойынша 3 орталық жұмыс істейді. Өскемен, Семей және Алтай аймағы. 2020 жылы ЦАН-ға 529 кәмелетке толмаған жеткіншектер жеткізілді, оның ішінде 473 қараусыз және үйсіз, 53 ата-анасының қамқорлығынсыз қалған, 1 арнайы білім беру ұйымына жіберілген, 2 қатал қарым-қатынас салдарынан өмірлік қиын жағдайға түскен.

Батыс Қазақстан облысында қиын тұрмыстық жағдайдағы балаларды қолдау орталығы жұмыс істейді, олар әлеуметтік жағдайы төмен отбасылардың балаларына, олардың денсаулығы мен дамуына қауіп төндіретін қолайсыз отбасылық жағдайларға тап болған балаларға, зорлық-зомбылықтан зардап шеккен балаларға арнайы әлеуметтік қызметтер көрсетеді. , жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалар (есепті кезеңде 74 бала қатысты, 51 ата-ана мен бала құжаттама, әлеуметтік-психологиялық көмек саласында көмек алды).

Солтүстік Қазақстан облысының аумағында үш қиын «қиын өмірлік жағдайдағы балаларды қолдау орталығы» КММ жұмыс істейді (М. Жұмабаева, Қызылжар, Айыртау аудандары). Орталықтардың мамандары мүдделі органдармен тығыз байланыста қолайсыз отбасылардың балаларына және өмірлік қиын жағдайларға душар болған адамдарға әлеуметтік, психологиялық, медициналық және консультациялық көмек көрсетеді.

Облыстық қаулы негізінде қараусыз қалған және қараусыз қалған балаларды және ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды, арнайы білім беру ұйымдарына жіберілген кәмелетке толмағандарды, сондай-ақ өмірлік қиын жағдайдағы балаларды қабылдауды, уақытша ұстауды, бейімдеуді және одан әрі орналастыруды қамтамасыз ету мақсатында әкімдіктің 2011 жылғы 27 қаңтардағы № 25 қаулысымен Алматы облысының кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығы ашылды және жұмыс істейді.

Осы мекемеге 2020 жылдың қаңтарынан қазан айына дейін 113 бала қабылданды, оның 47-і өз отбасыларына оралды, 6-сы қамқоршылыққа алынды, 3-і патронаттық тәрбиеге берілді, 29-ы жетім балалар мен қараусыз қалған балаларға арналған білім беру ұйымдарына орналастырылды. қамқоршы ата-аналар, 2 арнайы білім беру ұйымдарына жіберілді, 26 балаға жұмыс жүргізілуде.

Қарағанды облысында өмірлік қиын жағдайға тап болған балалар өмірлік қиын жағдайдағы балаларға арналған орталықтарға (Қарағанды, Жезқазған, бұдан әрі - БАО) және Кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығына (Теміртау қаласы, бұдан әрі - КБО) жеткізіледі. Орталықтарға жүктелген негізгі міндет - кәмелетке толмағандарға, олардың ата-аналарына және басқа заңды өкілдеріне қиын өмірлік жағдайды жеңуге, сондай-ақ балаларды қан отбасыларына қайтаруға, қамқоршылыққа, патронатқа орналастыруға және тек экстремалды жағдайда әлеуметтік-психологиялық көмек көрсету. істер, балалар үйіне жіберу.

Ағымдағы жылы орталықтар 3 жастан 18 жасқа дейінгі 210 кәмелетке толмағандарды қабылдады, олардың 118-і ата-анасының қамқорлығынсыз қалды, 69-ы қараусыз және панасыз, 23-і өмірлік қиын жағдайда.

Тұған отбасына оралу кезінде әлеуметтену және бейімделуге көмек көрсетілді - 155, кәмелетке толмағанның туыстарының қамқорлығына - 5, патронаттық тәрбиеге - 2.

Әлеуметтік оңалту және балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғауға және өмірлік қиын жағдайларға тап болған ата-аналарына қолдау көрсетуге бағытталған іс-шараларды ұйымдастыру, ХҚК негізінде олардың әлеуметтік жағдайларын жақсартуға көмектесу мақсатында 2017 жылдың маусым айынан бастап, «Өмірлік қиын жағдайға тап болған балаларды және олардың ата-аналарын әлеуметтік оңалту» эксперименттік жобасы.

2017 жылдан бастап «Құлыншақ» балалар үйінің және дамуында кемістігі бар балаларға арналған балалар үйінің базасында пилоттық режимде қиын өмірлік жағдайдағы балаларға қолдау орталықтары құрылды, олар жұмыс істемейтін отбасылармен жұмыс жасауға ерекше назар аударады.

2020 жылы Орталық мамандары 38 отбасына әлеуметтік-психологиялық көмек көрсетті. Орталықтарда кәмелетке толмаған балалары бар қолайсыз отбасыларға баратын мобильді топтар құрылды.

Нұр-Сұлтан қаласында аймақтық жұмыс жоспары бекітілді, оның аясында мүдделі органдар ата-аналар, мүдделі органдар және үкіметтік емес ұйымдар арасында ақпараттық-түсіндіру жұмыстарына бағытталған қажетті жұмыстар жүргізеді.

Балалар еңбегінің ең нашар түрлерінің алдын-алу шеңберінде жыл сайын кәмелетке толмағандардың құқықтарын қорғау, кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын-алу және балаларды балалар еңбегінің ең нашар түрлеріне тартудың алдын-алу мақсатында мемлекеттік әлеуметтік тапсырыс жүзеге асырылады.

Қамқоршылық және қорғаншылық органы ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды уақтылы анықтау, көшеде және қараусыз қалған балаларды анықтау бойынша жұмыстар жүргізуде. Осы мақсаттар үшін әр мектеп әлеуметтік мектептің паспортын жасайды, онда әлеуметтік педагог балаларды жұмысқа тарту қаупі болатын отбасылар тобын анықтайды.

Балаларға уақтылы көмек көрсету үшін, Нұр-Сұлтан қаласы әкімдігінің қаулысымен «Балалар үйі» КММ және «Кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығы» КММ біріктіру арқылы ҚМУ «Өмірлік қиын жағдайдағы балаларды қолдау орталығы» болып қайта құрылды. , онда қиын өмірлік жағдайға тап болған балалар анықталады, үшінші тарапта болудан және оларды балалар еңбегінің ең нашар түрлеріне тартудан аулақ болу үшін ата-анасының қамқорлығынсыз қалады.

Маңғыстау облысында кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығы қараусыз қалған және қараусыз қалған балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды немесе басқа заңды өкілдерді, сондай-ақ өмірдің қиын жағдайында және 3 жастан 18 жасқа дейінгі кәмелетке толмағандарды бір айдан үш айға дейін қабылдайды. олардың ата-аналары немесе заңды өкілдері күтімді, күтімді, бейімделуді және одан әрі орналастыруды қамтамасыз етеді. Бүгінде 10 бала тәрбиеленуде.

Павлодар облысында қиын өмірлік жағдайдағы балаларға арналған 2 қолдау орталығы жұмыс істейді.

Орталық жыл бойына жетім балаларды, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларды, қараусыз және қараусыз қалған балаларды, девиантты мінез-құлықты балаларды, арнайы білім беру ұйымдарына жіберілген кәмелетке толмағандарды, қатыгез қарым-қатынас салдарынан өмірде қиын жағдайға тап болған балаларды қабылдайды. басым жағдайлардың салдарынан өмірлік белсенділігі нашарлаған және бұл жағдайларды өздігінен немесе отбасыларының көмегімен жеңе алмайтын балалар.

2020 жылы осы орталықтарға уақытша ұстау және әлеуметтік бейімдеу үшін 205 кәмелетке толмағандар қабылданды.

10

Кәмелетке толмағандардың құқықтары мен бостандықтарының қорғалуын, оның ішінде олардың мүдделеріне сәйкес соттарға талап арыздар беру арқылы қамтамасыз ету

Аудандық, қалалық білім бөлімдерінің қорғаншылық және қамқоршылық органдарының мамандары Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен сотқа талап-арыздар жолдайды және сот отырысына қатысады, ата-аналарды асырап алынған ата-аналардан ата-ана құқығын шектеу немесе айыру , жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың жұмыс істемейтін отбасылары, ата-аналық құқығынан айырылған жағдайда алимент өндіру, девиантты мінез-құлықты балаларды арнайы білім беру ұйымдарына орналастыру.

Жоғарыда аталған мәселелерге байланысты қорғаншылық және қамқоршылық органдарының мамандары жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау бойынша үнемі тиісті жұмыстар жүргізеді. Бұл мәселе жергілікті атқарушы органдардың бақылауында.

Республиканың барлық аймақтарында байланыс орталықтары, шұғыл психологиялық көмек бөлмелері, жастардың денсаулығын сақтау орталықтары, психологиялық көмек орталықтары және т.б. тұрақты жұмыс істейді.

Сонымен қатар, барлық жерде республикалық деңгейдегі сенім телефондары жұмыс істейді. Кез-келген бала немесе ересек адам қоңырау шалып, өз проблемаларын айта алады (Балалардың құқықтарын қорғау комитетінің сенім телефоны - 742528, Ұлттық телефон желісі - 150).

12 мыңнан астам жазылушысы бар Telegram мессенджерінде BALA QORGAU чат іске қосылды. Чат барысында 2 мыңнан астам азаматтардың өтініштері қаралды.

Сондай-ақ республикада 229 кәмелетке толмағандар істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялары (бұдан әрі - КТІЖК) жұмыс істейді, оның біреуі республикалық, 14 облыстық, 41 қалалық және 173 аудандық.

КТІЖК облыстардың, қалалардың, аудандардың әкімдері жанындағы 138 (60,5%) хатшылары.

Жалпы, аймақтық КТІЖК кәмелетке толмағандардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау және қалпына келтіру, қараусыздыққа, панасыздыққа, құқық бұзушылыққа, кәмелетке толмағандарды зорлық-зомбылықтан және қатыгез қарым-қатынастан қорғауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау және жою бойынша іс-шараларды жүзеге асыруға бағытталған белгілі бір жұмыстар жүргізуде. , кәмелетке толмағандар арасындағы қоғамға қарсы әрекеттер, суицидтің алдын-алу.

Мысалы, Солтүстік Қазақстан облысында 255 нашар отбасы тіркелген. Қазіргі уақытта профилактикалық жұмыстар жүргізіліп жатқан 291 сәтсіз ата-аналар тіркелген. Заңды өкіл ата-ана құқығынан 53 айырылды, 3-іне шектеу қойылды.

Қарағанды облысының ювеналды сотында және қалалық аудандық соттары 2020 жылы кәмелетке толмағандардың құқықтарын қамтамасыз ету мақсатында 74 ата-ана құқығынан айырған, 36 ата-ана құқықтарын шектеген.

Кәмелетке толмағандардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуде азаптаулардың алдын-алудың ұлттық алдын алу тетігінің (ҰПЖ) қызметі маңызды рөл атқарады.

2019 жылы ҰПЖ қатысушылары 2 ЦАН-ға, 8 балалар мемлекеттік мекемелеріне және девиантты мінез-құлықты балаларға арналған арнайы мектеп-интернатқа барды. Бару барысында қамауда ұстау шарттары нормаларға сәйкес екендігі, қатыгездік, жазалау немесе азаптау фактілері болмағаны анықталды. Жоғарыда аталған мекемелердің қызметі ерекше бақылауда.

Ақмола облысында 2020 жылы балалардың заңды құқықтары мен мүдделерін қамтамасыз ету үшін қорғаншылық және қамқоршылық органдары сотқа 200-ден астам талап-арыз берді.

Павлодар облысында 2020 жылы ата-ана құқығынан шектеу және айыру туралы 239 талап арыз түсті, оның ішінде соттармен 227 талап қанағаттандырылды.

2020 жылы 167 ата-ана балаларын тәрбиелеу бойынша міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін тартылды, оның ішінде 207-сі ата-аналық құқықтары шектеулі, ал 108-і ата-ана құқығынан айырылды.Ата-аналық құқықты шектеу және айыру туралы сотқа жіберілген ата-аналарға қарсы балалар саны - 452 .

11

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 160, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 20 наурыздағы № 133 бірлескен бұйрығының және Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2015 жылғы 27 наурыздағы № 269 «Мемлекеттік және жергілікті атқарушы органдардың 14 жасқа толған, аз қамтылған және қолайсыз отбасыларынан шыққан кәмелетке толмағандарды жұмысқа орналастыруға жәрдемдесу бойынша өзара іс-қимылы туралы», ішкі істер органдарында тіркелген жұмыспен қамту органдарына жүгінген жағдайда ата-анасының, қамқоршысының, қамқоршысының немесе асырап алушысының біреуінің еңбек демалысы кезеңіндегі жазбаша келісімі »

Қазақстан Республикасының 2016 жылғы 6 сәуірдегі № 482-V «Халықты жұмыспен қамту туралы» Заңының 22-бабы 2-тармағының 2) тармақшасына сәйкес орта мектептердің жоғары сынып оқушылары қоғамдық жұмыстарға қатысуға құқылы. жазғы демалыс.

Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 31 және 69-тармақтарының талаптарына сәйкес (еңбек келісімшартын жасасуға рұқсат етілген жас; жұмысшылардың жекелеген санаттары үшін жұмыс уақыты қысқарды) мектеп мұғалімдері ата-аналармен және жоғары сынып оқушыларымен түсіндірме жұмыстарын жүргізді бос уақытында кәмелетке толмағандардың денсаулығына зиян келтірмейтін жұмыстарды орындау.

Батыс Қазақстан облысында жазғы кезеңде қала мектептерінің 1239 оқушысы жұмыспен қамтылды.

Нұр-Сұлтан қаласында кәмелетке толмағандардың (16-дан 18 жасқа дейінгі) арасында 144 адам тұрақты жұмысқа, 2020-2021 жылдарға арналған жұмыспен қамтудың жол картасы шеңберінде, уақытша жұмысқа - 44 адам, қоғамдық жұмыстарға - 53 адам және жастар практикасы аясында  білім беру ұйымдарының 2 түлегін жіберді.

Маңғыстау облысында кәмелетке толмаған 165 бала аудандық және қалалық әкімшіліктерде есепте тұрады.

Қарағанды облысында 543 кәмелетке толмағандарды жұмыспен қамту ата-аналарының келісімімен қамтамасыз етілген.

Олардың ішінен:

534 кәмелетке толмағандар қоғамдық жұмыстарға;

9 кәмелетке толмаған жұмыспен қамтудың жол картасы арқылы.

2020 жылдың 1 қарашасындағы жағдай бойынша 69 кәмелетке толмаған жұмыспен қамтылды.

12

Балалар еңбегінің нашар түрлерінен босатылған балаларға кәсіптік оқуға қол жетімділікті қамтамасыз ету

Қазақстан Республикасының азаматтары, шетел азаматтары және азаматтығы жоқ адамдар негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары, сондай-ақ мемлекеттік, сондай-ақ білімі туралы құжаты бар (білім туралы құжаты бар, білімі ерекше қажеттіліктері бар адамдар) диплом) техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында оқуға қабылдаудың үлгілік ережелері негізінде техникалық және кәсіптік білім беру ұйымдарында қабылданады және оқытылады.

Алматы қаласы және Алматы облысының жоғары оқу орындары мен колледждерінің оқытушылары орта мектептердің жоғары сынып оқушылары арасында мамандықты дұрыс таңдаудың қажеттілігі мен тиімділігін түсіндіру мақсатында жыл сайын арнайы жұмыс топтарын құрып, үгіт-түсіндіру жұмыстарын жүргізеді жоспарға сәйкес. Мектептердің фойелерінде орта мектеп оқушыларына мамандық таңдауға арналған ақпараттық тақталар орналастырылған. Оқушыларға кәсіптік бағдар беру үшін «Алматы облысының білім беру ұйымдарында кәсіптік бағдар беру жұмыстарын ұйымдастыру» жоспары құрылды. Жыл сайын мектеп оқушылары арасында еңбек ардагерлерімен кездесулер және мамандық таңдау бойынша түсіндіру жұмыстары өткізіліп тұрады.

13

Балалар еңбегінің ең нашар түрлеріне қауіпті салаларды жою бойынша ұсыныстарды анықтау және ұсыну (темекі өнеркәсібінде, саудада және т.б.)

Жергілікті атқарушы органдардың, мүдделі мемлекеттік органдардың ақпараты бойынша бұл тармаққа қатысты ұсыныстар мен ескертпелер жоқ. Бұл бағыттағы жұмыстар тұрақты негізде жүргізілуде.

14

БЕНТ жою туралы заңнаманың сақталуына тексеру жүргізу

Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне сәйкес Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасы саласындағы мемлекеттік бақылауды мемлекеттік еңбек инспекторлары тексеру түрінде жүзеге асырады.

Сонымен бірге, тексеру Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 145-бабының 1-тармағына сәйкес мемлекеттік органның тексеруді тағайындауы туралы акт негізінде жүзеге асырылады.

Сонымен бірге, Қазақстан Республикасы Президентінің 2019 жылғы 26 желтоқсандағы  №229 «Қазақстан Республикасына сапарлармен тексерулер мен профилактикалық бақылау мен қадағалауға мораторий енгізу туралы» Жарлығына сәйкес, микро кәсіпкерлікті, оның ішінде шағын кәсіпорындарды тексеруге мораторий жарияланды.

2020 жылы мемлекеттік еңбек инспекторлары 3 982 тексеру жүргізді (профилактикалық бақылау - 93; жоспардан тыс тексерулер - 3 889), олардың барысында 6 152 бұзушылық анықталды, оның ішінде еңбек қатынастары саласында - 4 323, қауіпсіздік және еңбекті қорғау - 1 681, жұмыспен қамту - 148 .

Негізгі бұзушылықтар - жалақының уақтылы төленбеуі, еңбек шартының мазмұнындағы сәйкессіздік, қызметкерлерді еңбек шартын жасамай жұмысқа тарту және т.б.

Жұмыс берушілерге 2 290 нұсқама беріліп, 174,3 млн.теңге сомасына 1 086 айыппұл салынды.

2020 жылы мемлекеттік еңбек инспекторлары тексеру барысында кәмелетке толмағандарды еңбекке заңсыз жалдаудың 5 фактісін анықтады, ол үшін жұмыс берушілер әкімшілік жауапкершілікке тартылды.

Сонымен бірге тоқсан сайын білім басқармасы жергілікті полиция қызметі және мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп «Қаладағы балалар түнде» атты рейд өткізеді.

Акцияға білім беру, денсаулық сақтау, жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар, аудандар мен қалалардың білім бөлімдері, қоғамдық бірлестіктердің өкілдері, жастар мен балалар ұйымдарының, ата-аналар қауымдастығының өкілдері, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың істері жөніндегі учаскелік полиция инспекторлары қатысады.

15

БЕНТ қарсы тұру мәселелері бойынша «сенім телефондарының», «жедел желілердің» жұмысын ұйымдастыру

Пайда болған мәселелерді шешуде балаларға және олардың ата-аналарына уақтылы құқықтық, медициналық, педагогикалық, психологиялық көмек көрсету, құқықтық қорғау мәселелеріндегі жағдай туралы ақпарат жинау және талдау, баланың құқықтары туралы материалдар тарату, 15 білім басқармаларында сенім телефондары және білім басқармасы жанынан сенім телефоны ұйымдастырылды. «Сенім 150» телефон нөмірлері орналастырылған стендтер, Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитеті (8 (7172) 742528), білім бөлімінің байланыс орталығы 35 -00-80. 2020 жылдың қыркүйегінен бастап NUR OTAN партиясы жанындағы отбасы, әйелдер және балалар құқығын қорғау жөніндегі байланыс орталығының «Сенім 111» телефоны жұмыс істей бастады.

Кәмелетке толмағандарға зиян келтіру туралы ақпаратты және бейнематериалдарды жедел анықтау мақсатында Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Telegram мессенджерінде мектеп психологтары, әлеуметтік педагогтар, менеджмент мамандары мен қалалардың білім бөлімдері арасында чат конференциясын құрды. аймақтар.

Сондай-ақ WhatsApp-та республиканың білім басқармаларының 33 маманын «жедел анықтау» деп аталатын топ құрылды.

Аймақта апат болған жағдайда топтың барлық мүшелері бір уақытта ақпаратты алады, сәйкесінше олар әрекет ете алады және уақытында шешім қабылдай алады.

16

«Балалардың еңбегін қанауға қарсы күрестің 12 күні» ұлттық ақпараттық кампаниясын өткізу

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитетінің бастамасымен өңірлерде 1 маусымнан бастап «Бала еңбегін пайдалануға қарсы 12 күн» ұлттық ақпараттық кампаниясы жүйелі түрде ұйымдастырылып келеді. 12.

Мысалы, Шығыс Қазақстан облысының білім басқармасы Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі Балалардың құқықтарын қорғау комитетінің бастамасымен 2020 жылдың 1 мен 12 маусымы аралығында облыста «Еңбектен босатылған балалық шақ» ұранымен «Балалар еңбегін қанаумен күресудің 12 күні» ұлттық ақпараттық кампаниясы. Іс-шараның мақсаты - балалар еңбегін пайдалану проблемасына қоғамның назарын аудару.

Осы іс-шара аясында Батыс Қазақстан облысы бойынша ДМ БАЖ Ювеналды полициясының қызметкерлері ауыр және зиянды жұмыстарға тартылған балаларды анықтау бойынша рейдтер өткізді. Адамдар көп жиналатын орындар тексерілді, мысалы 1-12 маусым аралығында Кәмелетке толмағандар ісі және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиямен бірге ресурстық орталықтың еріктілері, үкіметтік емес ұйымдар, білім беру ұйымдары мен студенттер топтарының өкілдері қатысып, мәдениет және демалыс саябақтарында рейдтік іс-шара өткізілді, сондай-ақ Батыс Қазақстан облысының УКП ДП қызметкерлерімен бірлесіп сауналар ең нашар еңбекпен айналысатын кәмелетке толмағандарды анықтау мақсатында тексерілді.

Бұл іс-шара жергілікті теледидарда (ТДК-42, Ақжайық) жарық көрді және мақалалар осындай мөрлерде басылды, «Жайық оны», «Қаланың соғысы», «Сақшы», «Информ KZ», «Менің қалам», «Орал апталығы» сияқты, сонымен қатар әлеуметтік желілердің парақшаларында. Сонымен, осы іс-шара нәтижесінде 585 объект тексерілді (құрылыс нысандары - 144, СТО-96, көлік жуу орындары - 84, кафелер - 119, базарлар - 142).

Іс-шара басталғалы Батыс Қазақстан облысының полиция бөлімшелеріне 202 кәмелетке толмаған жеткіншектер жеткізілді, оның ішінде 3 факт қылмыс жасағаны үшін, 192 факт әр түрлі құқық бұзушылық жасағаны үшін және 7 жасөспірім қаңғыбастық үшін ұсталды, олар кейіннен орналастырылды Орталық Ғылым академиясы.

Сондай-ақ 224 әкімшілік құқық бұзушылық анықталды, оның 218-і кәмелетке толмағандарды түнгі уақытта заңды өкілдерінің сүйемелдеуімен үйден тыс жерде табу, 2 ұсақ бұзақылық фактісі, 21 жасқа толмаған адамдарға алкоголь өнімін сату бойынша 4 құқық бұзушылық.

Сонымен қатар, ол анықталып, полиция бөліміне тіркелді 14 кәмелетке толмаған және 15 қолайсыз отбасы.

2020 жылы 10 маусымда мектептен тыс білім беру орталығында Орал Орал кәсіпорнында тіркелген балаларды тарта отырып, ауқымды шара өткізілді, онда оқыту, сұрақ қою, заңдарды түсіндіру, ата-аналарға консультациялар ұйымдастырылды және аяқталғаннан кейін «Караоке кеші» және флешмоб.

Бүгінгі күні ішкі істер органдарында 219 қолайсыз отбасы тіркелген, оларда 419 бала тәрбиеленуде. Батыс Қазақстан облысының ювеналды полициясының қызметкерлері білім беру органдарымен бірлесіп, балаларды еңбектің нашар түрлерінде қанаудың алдын алуға бағытталған профилактикалық жұмыстар жүргізуде.

Сонымен қатар, апта сайын Батыс Қазақстан облысының аумағында кәмелетке толмағандар арасында және оларға қарсы құқық бұзушылықтар мен қылмыстардың алдын алуға бағытталған рейдтік іс-шаралар ұйымдастырылады.

Qyzyljar телеарнасының сайтында Солтүстік Қазақстан облысының білім басқармасы білім беру сапасын қамтамасыз ету департаментімен бірлесіп 2020 жылдың 29 мамырында «Баланы қанауға қарсы 12 күндік күрес» тақырыбында брифинг өткізді. еңбек.»

Бала еңбегінің ең нашар түрлеріне, бала саудасының алдын-алуға арналған «Күмелеттік жасқа толмағандардық еңбек және ерекшеліктерімен», «Бала еңбегімен күрес», «Еңбектен босатылған балалық шақ», «Жоқ!» Дей отырып, парақшалар дайындалып таратылды. Бала еңбегін қанау »,« Ата-аналарға арналған он өсиет ».

Сондай-ақ, Солтүстік Қазақстан облысында қашықтағы форматтағы науқан кезінде 3046 ақпараттық-білім беру іс-шаралары өткізілді, оның ішінде: 132 конференциялар, 148 - семинарлар, тренингтер, 293 - «дөңгелек үстелдер», 543 - көрмелер, 444 - кездесулер, 148 - дебаттар, 131 - балалар пікірсайыс турнирі, 595 - жарнамалық акциялар, флешмобтар, 460 - суреттер конкурстары, 138 - эсселер конкурстары, 14 аймақтық телеарналардағы сюжеттердің 14 көрсетілімдері.

Осы аралықта «Ұлыншақ» балалар үйі »КММ,« Пионер балалар үйі »КММ, Қарағанды ​​қаласындағы« Қиын өмірлік жағдайдағы балаларды қолдау орталығы »КММ,« Қарағанды ​​облысының кәмелетке толмағандарды бейімдеу орталығы »КММ балалар білім беру мекемелерінде. «Теміртау SOS балалар ауылы» шығармашылық флешмоб ұйымдастырды. Сондай-ақ, бұл акцияны Қарағанды ​​мен Теміртаудың ҮЕҰ қолдады.

2020 жылдың 1 маусымында мигранттардың, қоныс аударушылардың және басқа да әлеуметтік осал топтардың балалары үшін «Қайсар» қоғамдық қоры «Ана-Мама» қоғамдық қорымен бірлесіп Халықаралық балалар құқықтарын қорғау және күрес күніне орай мерекелік бағдарлама ұйымдастырды балалар еңбегін қанауға қарсы. Бағдарламаға қатысушылар Норвегия Корольдігінің Сыртқы істер министрлігі қаржыландыратын Халықаралық көші-қон ұйымының жобасы аясында сыйлықтар мен сыйлықтарға, сондай-ақ «Ана-Мама» қоғамдық қорынан қаражат алды.

17

ХЕҰ-ның №182 және №138 конвенцияларын түсіну мен қолдануды арттыру, сондай-ақ халық арасында БЕНТ жою мәселелерін түсіндіру үшін ақпараттық науқан жүргізу.

«Балалар еңбегін пайдалануға қарсы 12 күн» Ұлттық ақпараттық науқан барысында ЖЖБИ-ді жою мәселелерін түсіндіру мақсатында халық арасында парақшалар таратылады.

Мысалы, Солтүстік Қазақстан облысының МЕИ ресми сайтында «Балалар еңбегінің нашар түрлерімен күресу» бөлімі құрылды.

Ақпараттық-аналитикалық қамтамасыз ету бөлімі басшысының облыстық «Солтүстік Қазақстан» газетінің басылымына «Балалар еңбегінің нашар түрлерімен күресу. Бала еңбегінің нашар түрлерінің алдын-алу және алдын-алу »10.06.2020 ж.

Аймақтық телеарналар отбасылық құндылықтар мен бақытты балалық шақты насихаттайтын жағымды бейнематериалдар көрсетеді.

2019-2020 оқу жылының қыркүйек - наурыз айлары аралығында Алматы облысы Кербұлақ, Ақсу, Райымбек, Ұйғыр аудандарының 8-9 сыныптары арасында Бала құқықтары туралы конвенцияның 32-34 баптарын басшылыққа ала отырып, «дөңгелек үстелдер» және басқа да іс-шаралар «Бала еңбегін пайдалануға жол берілмейді!», «Біз балалар еңбегін қанауға қарсымыз». Іс-шаралар барысында «Бала еңбегін қанаудың баланың психикасына әсері», «Балалар еңбегінің ең нашар түрлері», «Біз балалар еңбегінің қиын түрлерін тоқтату үшін» тақырыптарында баяндамалар тыңдалды.

Қарағанды облысында тиісті профилактикалық іс-шаралар белсенді ақпараттық қолдауға ие: «Түнгі қаладағы балалар», «Құқықтық тәртіп», «Жасөспірім», «Хуан, сәби!», «Мектепке жол», «Жоқ, балалар еңбегіне» ! »,« Қатыгездік пен зорлық-зомбылықсыз балалық шақ »және т.б.

19

«Балалар еңбегі және балалар еңбегінің нашар түрлері (БЕНТ)» тақырыбындағы мектептердегі эссе конкурстарының нәтижелерін қамту.

«Бала еңбегін пайдалануға қарсы 12 күн» Ұлттық ақпараттық науқан аясында мектеп оқушылары арасында эссе конкурстары өткізіліп, оның нәтижелері білім беру ұйымдарының әлеуметтік желілеріне орналастырылды.

Солтүстік Қазақстан облысының білім беру мекемелерінде жетім балалар мен ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балаларға арналған дәрістер, «Біз өз құқығымызды білеміз» дөңгелек үстелдері, «Бала еңбегі. Барлық оң және теріс жақтары, жоқ! - балалар еңбегін қанау »,« Біз балалар еңбегіне қарсымыз »,« Сіз өзіңіздің құқығыңызды білесіз бе »сауалнамасы,« дөңгелек үстелдер »« Жасөспірім және заң »,« Біз бақытты баламыз »,« Біз балаларды қорғаңыз балалардың қызығушылықтары бірге »,« Түрлі-түсті армандар »,« Әдеби қаһармандардың құқықтары »ертегілері бойынша ойын іс-шаралары,« Құқықтық байланыс сағаты »полиция өкілдерімен кездесулер,« Тоқта! Бала еңбегі!».

«Бала еңбегін қанауға қарсы күрестің 12 күні» ұлттық ақпараттық кампаниясы аясында «Жоқ! - балалар еңбегін қанау », Қостанай облысының мәдениет саласының кітапханаларында бірқатар тақырыптық көрмелер ұйымдастырылды.

Мысалы, Л.Н. атындағы Қостанай облыстық әмбебап ғылыми кітапханасында. Толстой «Балалық шақ» экспресс көрмесін ұйымдастырды, 1-12 маусым аралығында көрменің бейне шолуы көрсетілді. Арқалық қаласындағы No2 облыстық әмбебап ғылыми кітапханасында - «Бала еңбегі канау-қоғам касиреті», «бала еңбегі канаука жол жоқ!» Ыбырай Алтынсарин атындағы балалар мен жасөспірімдерге арналған облыстық кітапханада - «Тоқта! Бала еңбегі!» және қорғалатын балалық шақтың тақырыптық сөресі.

20

Балалардың еңбек проблемаларымен айналысатын мемлекеттік органдардың, қоғамдық ұйымдардың өкілдерінің қатысуымен баспасөз конференцияларын, брифингтерді ұйымдастыру және өткізу

2020 жылдың 6 сәуірінде, 6 және 20 тамызда Білім және ғылым министрлігі Біріккен Ұлттар Ұйымының Балалар қорымен (ЮНИСЕФ) бірлесіп білім беру бөлімдерінің мамандары, кәмелетке толмағандардың істері және олардың құқықтарын қорғау жөніндегі комиссиялардың хатшылары, басшылары мен веб-семинарларын өткізді. балалар құқығын қорғау жөніндегі арнайы білім беру ұйымдарының мамандары.

Тренерлер психология ғылымдарының кандидаты, ШҚМУ профессоры Мацкевич И.К., БҰҰ DF жобаларының сарапшысы (ЮНИСЕФ) консультанты С.Аманжолова, Адам құқықтары және заңдылықтың үстемдігі жөніндегі Қазақстан халықаралық бюросы директорының орынбасары Р.М.Ақылбекова болды.

Қатысушыларға баланы ертіп жүру механизмі, қиындықтарды жеңудің жолдары мен әдістері, сектораралық үйлестіруді күшейту және арнайы әлеуметтік қызметтерді жоспарлау ұсынылды.

Сондай-ақ, 2020 жылғы 14 тамызда Білім және ғылым министрлігі онлайн режимінде (500 қатысушыны қамтитын Zoom платформасы, YouTube-те 25 мың қатысушыны қамтитын тікелей трансляциясы бар) «Қазіргі кездегі кәмелетке толмағандар арасында және оларға қатысты құқық бұзушылықтың алдын-алу жағдайы: тәжірибе және даму болашағы ».

Семинарға ҮЕҰ, мемлекеттік органдардың басшылары және тәуелсіз сарапшылар қатысты.

21

Http://stopdettrud.kz сайтын жаңарту және балалар еңбегінің ең нашар түрлерінің проблемалары бойынша Ұлттық ақпараттық-ресурстық орталықтың қызметін қамтамасыз ету бойынша ұсыныстар енгізу.

Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ресми сайтында балалар еңбегінің ең нашар түрлерімен күрес бөлімі құрылды. Сондай-ақ, еңбек инспекциясы жөніндегі жергілікті атқарушы органдардың интернет-ресурстарында БЕНТ мәселелері бойынша жауапты тұлғалармен және сенім телефондары құрылды.