Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігімен (бұдан әрі-Министрлік) бірлесіп Министрліктің, сондай-ақ оның аумақтық департаменттері мен әкімдіктер жанындағы жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармаларының қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне сыртқы талдауды аяқтады.
Халықты әлеуметтік қорғау мемлекеттің негізгі міндеттерінің бірі болып табылады, бұл осы саланы қаржыландырудың едәуір көлемімен расталады.
Ашық деректерге сәйкес, 2019 жылдан бастап әлеуметтік салаға 25,2 трлн. теңгеден астам қаржы бөлінді, ал алдағы екі жылға тағы
12,9 трлн. теңге жоспарланған. Бұл қаражаттарды тиімді пайдалану маңызды басымдық болып табылады.
Бірлескен талдау барысында жекелеген проблемалық сәттер анықталды, оларды шешу мемлекеттік әлеуметтік бағдарламалардың тиімділігі мен ашықтығын едәуір арттыруға және бюджет қаражатын пайдалануды ұтымды етуге мүмкіндік береді. Назар аударған негізгі мәселелердің бірі медициналық-әлеуметтік сараптама жүйесі (МӘС) болды. Бүгінгі таңда мүгедектікті анықтау процедуралары мен оны белгілеу мерзімдерінің түсініксіздігімен байланысты кейбір қиындықтар сақталуда. Мұндай жағдайлар мезгіл-мезгіл мемлекеттік қолдауды қажет ететін азаматтарға қолайсыздық пен сенімсіздік тудырады. Халықаралық тәжірибеге сәйкес, осы саладағы критерийлердің ашықтығы мен біркелкілігі әлеуметтік қорғау жүйесіне деген сенімнің және азаматтардың қанағаттануының кепілі болып табылады.
Жұмыс тобы медициналық-әлеуметтік сараптама рәсімдерін неғұрлым егжей-тегжейлі регламенттеуге, нақты және түсінікті критерийлер жасауға, сондай-ақ электрондық кезек пен құжаттарды электрондық ресімдеуді қоса алғанда, барлық процестерді цифрландыруды күшейтуге ұсынылды. Бұл азаматтарға қабылданған шешімдердің объективтілігі мен әділдігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ сыбайлас жемқорлық пен әкімшілік қателіктер қаупін азайтады. Талдаудың тағы бір маңызды тақырыбы мүгедектерге қажетті құралдар мен оңалту қызметтерін тікелей жеткізушілерден сатып алуға мүмкіндік беретін 2020 жылы іске қосылған әлеуметтік қызметтер порталының жұмысы болды.
Сонымен қатар, жұмыс тобы тауарлар мен қызметтердің бағасын ресми түрде анықтаудың жекелеген жағдайларын анықтады. Мұндай тәжірибе мұқтаж азаматтар үшін әлеуметтік қолдаудың қолжетімділігін шектейді. Басқа елдердің тәжірибесі бойынша ашық цифрлық платформаларды дамыту осындай тәуекелдерді барынша азайтуға мүмкіндік береді. Жұмыс тобы Министрлікпен бірлесіп баға белгілеуді бақылау жүйесін жетілдіруді, әлеуметтік ресурстарды әділ және ұтымды бөлуге ықпал ететін жеткізушілерге рұқсат берудің автоматтандырылуы мен ашық рәсімдерін енгізуді ұсынды.
Сонымен қатар, бірлескен талдау халықты жұмыспен қамту бағдарламаларын іске асырудың тиімділігін қозғады. Тиісті бақылаудың болмауы кейде осы мақсаттарға бөлінген қаражаттың тиімсіз пайдаланылуына әкелетіні атап өтілді. Халықаралық тәжірибе цифрлық технологиялар мен интеграцияланған мәліметтер базасы осындай бағдарламалардың тиімділігін арттыруға көмектесетінін көрсетеді. Жұмыс тобы мониторингтің, тәуекелдерді басқарудың және автоматтандырылған бақылаудың заманауи жүйелерін енгізуді, сондай-ақ Жұмыспен қамту органдарының ақпараттық жүйелерін басқа мемлекеттік органдардың дерекқорларымен интеграциялауды қамтамасыз етуді ұсынды.
Бұл шаралар бюджет қаражатын жұмсау кезіндегі ашықтық пен жауапкершілікті арттыруға, олардың мақсатты пайдаланылуын қамтамасыз етуге және елдегі жұмыспен қамту жағдайын жақсартуға бағытталған. Сонымен қатар, бірлескен талдау барысында азаматтарға әлеуметтік төлемдерді тағайындау кезінде қолданылатын ақпаратты мұқият тексеру қажеттілігіне байланысты бірқатар мәселелер анықталды. Ұсынылған деректерді жеткілікті түрде тексермегендіктен төлемдерді асыра бағалаудың жекелеген жағдайлары атап өтілді. Көптеген елдердің тәжірибесі бойынша цифрлық инфрақұрылымды жақсарту және деректерді тексерудің автоматтандырылған жүйелері мұндай жағдайлардың санын айтарлықтай азайтуға мүмкіндік береді.
Жұмыс тобы әртүрлі мемлекеттік органдардың ақпараттық базаларын интеграциялауды, деректерді тексеру процестерін автоматтандыруды күшейтуді ұсынды, бұл мемлекеттік қаражатты ұтымды пайдалануға және әлеуметтік көмекті бөлу кезінде әділдікті қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Барлық анықталған мәселелер процестерді, Ақпараттық жүйелерді және ведомствоаралық интеграцияны жетілдіру бойынша нақты ұсыныстар әзірлеген жұмыс тобы аясында талқыланды. Ұсынылған шараларды іске асыру бойынша одан әрі жұмыс Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі мен Министрліктің бірлескен күш-жігерімен, жұртшылық пен мүдделі тараптарды тарта отырып жүргізілетін болады. Азаматтардың өмір сүру сапасын арттыру және бюджеттік ресурстарды тиімді пайдалану үшін анықталған проблемаларды кешенді және тиімді шешу қамтамасыз етіледі.