On the approval of the Unified tariff and qualification reference book of jobs and professions of workers (issue 49)

 

 

 

 

 

Жұмыстар мен жұмысшы

кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-

біліктілік анықтамалығын

(49 -шығарылым) бекіту туралы

 

 

 2015 жылғы 23 қарашадағы Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінің 16-бабының 16-1) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (49-шығарылым) бекітілсін.
2. Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Еңбек және әлеуметтік әріптестік департаменті заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің ресми сайтында орналастыруды;

3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Заң қызметі департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтер ұсынуды қамтамасыз етсін.

3. «Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің біріңғай-біліктілік анықтамалығы (49 - шығарылым)» Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2012 жылғы 29 қазанда № 415-ө-м бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 8103 болып тіркелген, 2013 жылғы 11 қыркүйегінде № 209 (28148) «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған) күші жойылды деп танылсын.
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі А.Ә. Сарбасовқа жүктелсін.
5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізілед.

 

 

 

 

 

Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі 2020 жылғы

 

Жұмысшылардың жұмыстары мен кәсіптерінің бірыңғай
тарифтік-біліктілік анықтамалығы (49-шығарылым)

 

1-тарау. Кіріспе

 

1.Жұмыстар мен жұмысшы кәсіптерінің бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығы (49-шығарылым) (бұдан әрі – БТБА (49-шығарылым):

         ет өнімдері өндірісі;

          құс және қоян өңдеу;

         май жасау, ірімшік жасау және сүт өндірісі;

          сүйек өңдеу және желім өндірісі бойынша жұмыстрады қамтиды.

2. БТБА-ны (49-шығарылым) Қазақстан Республикасының Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әзірлеген.
3. Тарифтік-біліктілік сипаттамалар осы БТБА-да (49-шығарылым) көрсетілген өндірістер мен жұмыс түрлері бар ұйымдардың меншік нысанына және ұйымдық-құқықтық нысанына қарамастан, олардағы жұмыстарды тарификациялаған және жұмысшыларға біліктілік разрядтарын белгілеген кезде қолданылады.

 

1-параграф. Автоматты сосиска өндіру желілерінің операторы,

                                                         6 разряд              

 

4. Жұмыс сипаттамасы:

автоматты желіде сосиска өндіру процесін жүргізу;

фарш айдамалағыштың, формалау агрегатының, фаршқа бағдар беру және қалау автоматының, технологиялық блоктың (қуыру, пісіру, салқындату камералары), технологиялық конвейердің, фаршты сосискаға автоматты орау жөніндегі жабдықтың, салқындату жүйесінің, гидрожетекті тетіктердің, бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика құралдарының жұмысын қадағалау;

технологиялық режим параметрлерін реттеу;

жекелеген машиналар мен желі аппараттарын баптау.

5. Білуге тиіс:

сосиска өндіру автоматты желісі машиналары мен аппараттарының құрылысы және жұмысын баптау қағидалары;

бу, су, ауа және өзге де коммуникациялардың схема және қызмет көрсету қағидалары;

бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика жүйесінің қолдану принципі;

қолданылатын шикізаттың түрлері және физикалық-химиялық қасиеттері және оны баптаудың технологиялық режимдері;

сосискалардың мемлекеттік стандарттары.  

 

 

2-параграф. Альбумин өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

6. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті альбумин өндіру аппаратшысының басшылығымен кептіру башняларында альбумин өндіру процесін жүргізу;

альбумин өндіру процесіне қызмет көрсетілетін жабдықты жұмысына және пайдаланылатын шикізатты дайындау жөніндегі жұмысты орындау;

қанды дефибринирлеу, газ оттығының қызуын реттеу;

форсункаларды, дискілерді тазарту;

жабдықты майлау.

7. Білуге тиіс:

альбумин кептірудің технологиялық процесі және оны реттеудің қағидалары;

қызмет көрсетілетін жабдықты жұмысқа және альбумин өндіру процесіне пайдаланылатын шикізатты дайындау қағидалары;

альбуминнің шығым нормалары мен сортаменті.  

 

 

3-параграф. Альбумин өндіру аппаратшысы, 6-разряд

 

8. Жұмыс сипаттамасы:

кептіру башняларында альбумин өндіру процесін жүргізу;

кептіру башняларының, калорифердің жұмыс қал-күйін тексеру және оларды жұмысқа дайындау;

қанның кептіргіш башняларға түсуін, сондай-ақ кептіру башняларындағы температуралық режимді және қысымды бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша реттеу;

альбумин өндіру кезінде кептіру процесін технологиялық процесс талаптарына сай қадағалау;

сорғылардың, желдеткіштердің, шнектер мен сүзгі сілкілегіштерді іске қосу және тоқтату;

альбуминді ыдысқа толтыру;

кептіру башняларындағы дискілер мен форсункаларды ауыстыру.

9. Білуге тиіс:

қысыммен істейтін жабдықтардың құрылысы, жұмыс істеу принципі, баспау, реттеу қағидалары;

оның жұмысындағы ақаулықтарды жою;

альбумин кептірудің технологиялық процесі, өңделетін шикізаттың (қан, іріткі, плазма) физикалық-химиялық қасиеттері;

қолданылатын шикізатқа қойылатын талаптар;

альбуминнің шығу нормалары мен сортаменттілілгі.

10. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

Өнімділігі сағатына 300 және одан да жоғары литр буланған ылғалды дискілі тозаңдатып-кептіру башняларында басқару пультімен альбумин өндіру процесін жүргізуде - 7-разряд.

11. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

 

 

4-параграф. Беконшы, 3-разряд

 

12. Жұмыс сипаттамасы:

шошқа ұшасындағы эпидермис және лас қалдықтарды тазалау;

күспектен беконды түсіру, штабельдерге ағызу үшін қалау;

орау материалын және биркаларды дайындау;

тұзды тампондарды жауырын сүйегінің қуысына қою;

шошқа ұшасын сүлгімен сүрту;

беконды орайтын материалға орау, тюкті тігу, биркаларды бекіту және қапшықтарды байлау, беконды штабельдерге қалау.

13. Білуге тиіс:

бекон өңдеу және орау жөніндегі технологиялық нұсқаулықты;

орайтын материалдардың шығын нормалары.  

 

 

5-параграф. Беконшы, 4-разряд

 

14. Жұмыс сипаттамасы:

беконды өңдеу - алдыңғы және артқы аяқтарын пышақпен кесу, жауырып сүйегін кесу;

ұшалардың бел омыртқалары мен қабырға бастарындағы өткір өсімдерді механикалық арамен аралау, сығымдау, тұздық құю;

тұздау процесін қадағалау, сапасын бақылау;

арадағы таспалы тістерін өткірлігіне қарай ауыстыру, пышақты түзету.

15. Білуге тиіс:

шошқа ұшасының анатомиялық құрылымы;

беконды бөлу және өңдеу жөнінде технологиялық нұсқаулық.

 

 

6 - параграф. Беконшы, 5-разряд

 

16. Жұмыс сипаттамасы:

бекон өндіру процесін жүргізу;

ұшаны негізгі бөліктерінен бөлу: арқасын кескішпен кесу, мойын омыртқаларын пышақпен бөлу және кеуде сүйегін алып тастау;

беконның шығу нормасын сақтау.

17. Білуге тиіс:

бекон өндіруге арналған шикізатқа қойылатын талаптар;

беконды бөлудің технологиялық нұсқаулығы мен стандарттары;

шошқа ұшасының анатомиялық құрылымы;

қолданылатын аспапты пайдалану қағидалары.

 

 

7-параграф. Беконшы, 6-разряд

 

18. Жұмыс сипаттамасы:

шприцтеу тұздығы мен температуралық режим мөлшерін дәл сақтай отырып уколдарды енгізу схемасы бойынша шприцтеу әдісімен бекон өндіру процесін жүргізу;

шприцтеу кезінде белгіленген бұрышты және ине сұғудың тереңдігін сақтау, жүйедегі қысым деңгейін сақтау;

бөлінген ұшаларды байқау, дұрыс осылмаған, сондай-ақ бекон өндіру стандарты талаптарына сай емес ұшаларды құрту;

бекон осудың технологиялық нұсқаулығына сәйкес компоненттерді дәл мөлшерін және ерекше санитарлық жағдайларды сақтай отырып тұздық қоспасын жасау;

өнімнің дәмін, иісін, түсін қамтамасыз ету;

шприц пен шлангіні құрастыру, тазалау.

19. Білуге тиіс:

шприцтеу әдісімен бекон өндіруге арналған шикізатқа қойылатын талаптар;

сыртқы түріне қарай шикізаттың сапасын айқындау қағидалары;

шошқа ұшасының анатомиялық құрылымы;

бұлшық еттері мен қан тамырларының орналасуы мен құрылымы;

тұздық қоспасын жасау тәсілдері мен мөлшерлеу қағидалары;

қысыммен істейтін жабдықтың жұмыс қағидалары.  

 

 

8- параграф. Бульонды текшелерді өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

20. Жұмыс сипаттамасы:

ет пісіру, масса жасау, бульонды кубиктерді сығымдау және штампылау тәрізді бульонды кубиктерді өндіру процесін жүргізу;

етті волчокпен ұсақтау, қазандықта пісіру, бу жіберу және температуралық режимді реттеу;

бульонды кубиктер үшін массаны жасау, шкафта кептіру, алынған массаны ұсатқышта ұсату;

штампылау үшін массаны жасау: құрғақ массаны, тұз, қант, глютаминат және хош иісті майды өлшеу;

массаны сығымдау;

сығымдау матрицадан жасалған бульонды кубиктердің шығуын қадағалау.

21. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтардың құрылымы және пайдалану қағидалары;

бульонды кубиктерді өндірудің технологиялық режимі;

пайдаланылатын еттің сапасына қойылатын талаптар;

бульонды кубиктер массасының рецептурасы;

бульонды кубиктердің мемлекеттік стандарттары.

 

 

9-параграф. Бульонды текшелерді өндіру аппаратшысы, 5-разряд

 

22. Жұмыс сипаттамасы:

бульонды кубиктерді өңдеуге арналған реакторларды шикізат гидролизі процесін жүргізу;

көмірмен бейтараптандыру, өңдеу, берілген концентрацияға дейін бульондарды булау және сүзгілеу;

шикізатты өңдеу режимін бақылау-өлшеу аспаптары бойынша реттеу.

23. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

қолданылатын шикізаттың физикалық-химиялық қасиеттері, оны өңдеу режимдері;

бу, ауа және су коммуникацияларының орналасу схемалары;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары.  

 

 

10-параграф. Ветеринарлық санитарлық ақауларды өңдеуші, 4-разряд

 

24. Жұмыс сипаттамасы:

ветеринарлық дәрігердің көрсетуі бойынша ветеринарлық конфискаттарды байқау және өңдеу, абсцесстерді алып тасау, ұшаның зақымданған жерлерін кесу немесе аралау, эмбриондардан теріні алу;

конфискаттарды ыдысқа жинау және арнайы люктарға жіберу;

қызметкерлерге және айналасындағыларға жұқтырмау мақсатында патологиялық материалдармен жұмыс кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтау.

25. Білуге тиіс:

малдың барлық түрінің ұшасының анатомиялық құрылымы бұлшық ет, май және біріктіретін тканьдердің сапалық ерекшеліктері;

сүйек жүйесін негізгі мүшелеу және ішкі органдарының орналасуы;

кескіштер мен пышақтарды пайдалану жолдары мен қағидалары. 

 

 

11-параграф. Ветеринарлық санитарлық ақауларды өңдеуші, 5-разряд

 

26. Жұмыс сипаттамасы:

ветеринарлық қадағалаумен техникалық өңдеуге жіберілетін ауру малдардың өліктерін немесе ұшаларын өңдеу жөніндегі барлық операцияларды орындау;

терісін сыпыру, ішкі құрылысын шығару, бөліктерге бөлу, вагоншаларға немесе арбаларға салу және одан әрі өңдеуге жіберу;

ауру малдардың өліктерінен немесе ұшаларынан теріні алғаннан кейін қайта кигізу;

өлген және ауру малдардың терісін консервілеу процесін жүргізу;

түрлі мал ауруларында зарарсыздандырудың белгіленген мерзімдерін ескере отырып теріні зарарсыздандыру және консервілеу;

белгіленген рецептілер бойынша зарарсыздандыру қоспасын немесе ерітінді жасау;

тұндырғыштардағы ағын суларды хлорлау және кәрізге жіберу.

27. Білуге тиіс:

барлық түрдегі малдың ұшасының анатомиялық құрылымы;

теріні сыдыруда өндіру кемшіліктерінің алдын алу тәсілдері мен жолдары;

малдың ауруында теріні консервілеу және зарарсыздандыру тәсілдері;

консервілейтін және зарарсыздандыру қоспалары мен ерітінділерін жасау рецептурасы мен қағидалары,

ауру малдың өліктерін немесе ұшаларын өңдеудегі жеке және өндірістік профилактикасы қағидалары;

аспапты пайдалану қағидалары, түрлері мен түзету және қайрау тәсілдері.  

 

 

12-параграф. Ет ажыратушы, 3-разряд

 

28. Жұмыс сипаттамасы:

ұшаларды, жартылай ұшаларды, ширегін, ұша бөліктерін, малдың басын ажырату;

анағұрлым жоғары білікті ет ажыратушының басшылығымен ет кесектерін ажырату, шошқа ұшаларын ыстауға бөлу кезінде бұлшық еті, май және біріктіретін тканьдерді сүйектен ажырату;

қолданылатын пышақтарды қайрау және түзету.

29. Білуге тиіс:

ұшаның анатомиялық құрылымы туралы, скелет сүйектерін мүшелеу туралы негізгі мәліметтер;

қолданылатын пышақтарды қолдану принципі мен қайрау және түзету қағидалары.  

 

 

13-параграф. Ет ажыратушы, 4-разряд

 

30. Жұмыс сипаттамасы:

малдың бір түрінің ұшасы мен ұша бөліктерін ажырату;

бұлшық ет, май және біріктіретін тканьдерді сегізкөз сүйектерін бөлу;

шошқа ұшалары мен жартылай ұшаларының етін, шпикті кесу;

шошқаның бастарын ажырату.

31. Білуге тиіс:

малдың бір түрінің ұшасының анатомиялық құрылымы, скелет сүйектерін мүшелеу және бұлшық ет, май және біріктіретін тканьдердің орналасуы туралы мәліметтер;

ажырататын ет пен шпиктің шығу нормативтері;

қорғау құрылғыларын пайдалану қағидалары.  

 

 

14-параграф Ет ажыратушы, 5-разряд

 

32. Жұмыс сипаттамасы:

малдың барлық түрінің ұшасын және ұша бөліктерін ажырату;

ет ажырату үшін ұшаларды, жартылай ұшаларды, төрттен бір бөлігін қолмен немесе механикалық аралармен бөлу;

қабырға арасындағы ет пен ірі қара малдың бастарын қоса алғанда, артқы аяқтарын, қабырғаларын, филесін, мойындарын, коробкаларын ажыратқанда бұлшық ет, май және біріктіретін майларды сүйегінен ажырату;

мемлекеттік стандарттарда белгіленген талаптарға сәйкес қолмен және дискілік пышақтармен жекелеген бөліктеріне форма бере отырып шошқа ұшалары мен жартылай ұшаларды ыстауға бөлу.

33. Білуге тиіс:

малдың барлық түрінің ұшасының, скелет сүйектерін мүшелеудің анатомиялық құрылымы және бұлшық ет, май және біріктіретін тканьдердің орналасуы;

ет, ысталатын еттің шығу нормативтері;

механикалық аралар мен дискілік пышақтардың құрылымы мен жұмыс принціпі.

Мемлекеттік стандарттарда белгіленген талаптарға сәйкес жекелеген бөліктеріне форма бере отырып қолмен және таспалық арамен жартылай фабрикаттар мен шұжық өнімдеріне шошқа ұшалары мен ірі қара мал ұшаларын бөлуде - 6-разряд 

 

 

15-параграф. Ет және ет өнімдерін тұздаушы, 4-разряд

 

34. Жұмыс сипаттамасы:

шұжық өнімдеріне арналған ет пен шпикті тұз қоспасы немесе тұздықпен қолмен, араластырғыш және тұздау агрегаттарында тұздау процесін жүргізу

берілген рецептура бойынша тұз қоспасын жасау және тұздық дайындау;

тұз қоспасын араластырғышта мөлшерлеу;

шпикті тұзбен ысқылау немесе тұздық құю;

ет пен шпиктің тұздығын араластыру процесін, біркелкілігін қадағалау;

ет пен шпикті тұздау процесінде араластырып отыру, ыдысқа, чандарға немесе штабельдерге салу;

етті волчокпен майдалау.

35. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

тұздау қоспасы мен тұздықты дайындау тәсілдері мен рецептуралары, ет және ет өнімдерінің өндірістік мақсатына байланысты оларды мөлшерлеу;

тұздау мерзімі мен режимдері;

тұздан кейін өнімнің дайындық белгілері.

Анағұрлым жоғары білікті ет және ет өнімдерін тұздаушының басшылығымен ет, шпик және ет өнімдерін тұздау жөніндегі жұмыстарды орындауда -  2-разряд. 

 

 

16-параграф. Ет және ет өнімдерін тұздаушы, 5-разряд

 

36. Жұмыс сипаттамасы:

ысталған шошқа етін және тілін тұздау процесін жүргізу;

берілген рецептура бойынша тұздық жасау, берілген кондиция және мөлшер бойынша шикізат іріктеу, жүйесі арқылы, бұлшық етке уколмен немесе салмағына қарай мөлшерлей отырып көп инелі шприцтермен шприцтеу;

тұз қоспасымен ысқылау, чандарға қалау, тұздықпен сығымдау және құю;

етті массалау;

тұздықтың сапасын бақылау, тілі мен жартылай фабрикаттарды тұздау процесінде айналдырып отыру;

ет өнімдерін механизацияланған желілерде тұздау;

шприцті, шлангілерді, массалайтын аппараттарды тазалау, жинау.

37. Білуге тиіс:

шприцтеу және массалауға арналған жабдықтың құрылысы мен жұмыс қағидалары;

шошқаның ысталған етін өндіруге арналған шикізатқа қойылатын талаптар;

бұлшық еттері мен қан тамырларының анатомиялық орналасуы;

тұз қоспасын әзірлеу және мөлшерлеу тәсілдері.

Анағұрлым жоғары білікті ет және ет өнімдерін тұздаушының басшылығымен шошқаның ысталған еті мен тілін тұздау жөніндегі жұмыстарды орындауда – 3-разряд. 

 

 

17-параграф. Ет өнімдерін арамен кесуші, 4-разряд

 

38. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті ет өнімдерін кесушінің басшылығымен оралған ет, блокты ет өнімдері, рагу, сорпалық жиынтық және өзге де ет сүйекті жартылай фабрикаттарға арналған шикізатты іріктеу және дайындау;

оралған ет, блокты ет өнімдері, рагу, сорпалық жиынтық және өзге де ет сүйекті жартылай фабрикаттарға арналған шикізат жасау үшін сортаменттік кесінділер мен ұша бөліктерін аралау, кесу;

кесетін төсемді кесетін станокқа орнату, оның жұмысын сынамалау, оның тетіктерін бөлшектеу.

39. Білуге тиіс:

кесетін станоктың құрылысы және қолдану принціпі;

ет өнімдерін орауға арналған шикізатты іріктеу және дайындау қағидалары;

ет сүйек жартылай фабрикаттары мен оралған еттің мемлекеттік стандарттары;

кесетін төсемді кесетін станокқа орнату қағидалары.

Қатар сүйекті кесу жөніндегі жұмыстарды орындауда – 3-разряд. 

 

 

18-параграф. Ет өнімдерін арамен кесуші, 5-разряд

 

40. Жұмыс сипаттамасы:

оралған ет, блокты ет өнімдері, рагу, сорпалық жиынтық және өзге де ет сүйекті жартылай фабрикаттарға арналған шикізатты іріктеу және дайындау;

барлық сортаменттегі ет ұшаларын (жартылай ұшалар, төрттен бір бөлігін) бөлшектеп кесудің мемлекеттік стандарттарын және сортаменті бойынша шығу нормаларын сақтай отырып сортаменттік кесінділерге кесу (аралау);

арамен кесерден алдын ұшаларды, жартылай ұшаларды, төрттен бір бөліктерін негізгі бөліктерге мүшелеу;

кесетін станокты баптау, сынамалау және ерттеу, кесетін төсемді түзету, қайрау;

қоршайтын құрылғылардың жарамдылығын қадағалау.

41. Білуге тиіс:

кесетін станоктың құрылымы мен баптау қағидалары;

мал ұшасының барлық түрінің анатомиялық құрылымы;

ет ұшаларын сортаменттеп бөлшектеп кесудің мемлекеттік стандарттары;

ет өнімдерін орауға арналған шикізатты іріктеу және дайындау қағидалары;

ет сүйек жартылай фабрикаттар мен оралған еттің мемлекеттік стандарттары.  

 

 

19-параграф. Ет өнімдерін кесуші, 2-разряд

 

42. Жұмыс сипаттамасы:

ет, ет өнімдері немесе майды қолмен кесу: ет, шпик, бекон, шикі және бланширленген ішек-қарындарды (бауыр, бүйрек, тіл және тағы басқа) бөлшектерге, тіліктерге немесе консервілеу үшін белгіленген мөлшерде жолақтарға кесу;

пленкадан, шашақ қалдықтарынан тазарту, бөлу, шпик және бекон кесу кезінде жолақ терілерді кесу.

43. Білуге тиіс:

ет өнімдерін кесу және бөлшектеу қағидалары.  

 

 

20-параграф. Ет өнімдерін кесуші, 3-разряд

 

44. Жұмыс сипаттамасы:

малдың еті мен майын волчокта немесе ет кескіште майдалау;

ет немесе майды ашық қызмет көрсететін машинаның қабылдағыш бункеріне немесе қолмен салу;

машинаның жұмысын және ет немесе май бөліктерінің ұсақтауға түсуін және ұсақталған өнімнің ыдысқа түсуін қадағалау, ет өнімдерін бөтен заттың түсуінің алдын алып отыру;

ет немесе майды машинаға жіберу және майдаланған өнімді жинау;

майды майдалаудан алдын шаю және мұздату;

шпиктегі теріні машинамен кесу, оны тұздан, ет және тері кесінділерінен тазарту, шпикті жолақтарға кесу, оны шпик кескіште және куттерде майдалау.

45. Білуге тиіс:

волчоктарды, ет кескіштер мен шпик кескіштерді пайдалану, бөлшектеу және жинау қағидалары;

саңылау диаметрі түрлі жекелеген торлардың қызметі;

түрлі мал еті немесе майының сортаменттілігі және қасиеті.

Жоғары сортаментті шұжықтарды қолмен шпикке кесуде – 4-разряд. 

 

 

21-параграф. Ет өнімдерін ораушы, 2-разряд

 

46. Жұмыс сипаттамасы:

ет және ет өнімдерін порцияларға бөліп целлофанға, пергаментке немесе қағазға орау;

этикеткаларды, орайтын материалдарды және ыдысты дайындау;

ет пен ет өнімдерінің оралған порцияларын шпагатпен орау, байлау немесе пакеттерді желімдеу;

оралған етті, жартылай фабрикаттар мен кулинарлық өнімдерді ыдысқа қалау;

 жапсырмаларын толтыру және ыдысқа қалау, орау және ыдыстарды пломбалау;

мұздату үшін ет өнімдерін ссортаменттеу және түрі бойынша металл формаларға қалау, тығыздау, қақпақпен жабу.

47. Білуге тиіс:

жасалатын жартылай фабрикаттардың түрлері және ет өнімдерін орау кезіндегі орау қағидалары;

ет өнімдерін мұздатуға арналған металл формаларға қалау қағидалары.  

 

 

22-параграф. Ет өнімдерін ораушы, 3-разряд

 

48. Жұмыс сипаттамасы:

ет және ет өнімдері порцияларын сүйек пен етті қатынасын дұрыс сақтай отырып, іріктеу;

ет өнімдерін транспортер таспасына порцияларға кесу үшін жіберу, лотоктарды толтыру, орау және өлшеу конвейеріне жіберу;

порцияларды өлшеу және орауға жіберу, этикеткаларды ыдысқа жапсыру;

мұздатқышқа салу және түсіру, мұздатылған блоктарды формалардан алу, оларды тоңазытқыштарға сала отырып қораптарға орау.

49. Білуге тиіс:

таразының құрылысы және қолдану принціпі;

ет және ет өнімдері порцияларын міндеті бойынша іріктеу қағидалары;

блоктарды орау қағидалары;

қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмысындағы ұсақ кемшіліктерді жою қағидалары.

Ағынды механизацияланған желілердегі ет өнімдерін орау жөніндегі жұмыстарды орындауда – 4-разряд.

 

 

23-параграф. Ет өнімдерін термиялық өңдеу аппаратшысы, 3-разряд

 

50. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті ет өнімдерін термиялық өңдеу аппаратшысының басшылығымен шұжық өнімдерін пісіру қазандықтарында, автоыстағыштарда, қуыру, бумен пісіру, ыстау және кептіру камераларында қуыру, пісіру, ыстау, қыздырып пісіру және кептіру процестерін жүргізу;

шұжық өнімдері бар рамалармен камераларды немесе пісіру қазандықтарын толтыру, даяр өнімдерді түсіру және оларды одан әрі өңдеуге жіберу;

табылған ақаулықтарды жөндеу үшін шұжық өнімдерін рамаларға дұрыс ілінуін тексеру;

оттыққа отын жіберу, тұтандыру және ондағы температураны реттеу, күлді түсіру және жинау.

51. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың жұмыс істеу принціпі;

шұжық өнімдерін пісіру, қуыру, ыстау режимдері;

өңделетін ет өнімдерінің түр-түрі;

шұжық өнімдерін тиеу және түсіру қағидалары.

 

 

24-параграф. Ет өнімдерін термиялық өңдеу аппаратшысы, 4-разряд

 

52. Жұмыс сипаттамасы:

сілкіме, зельц және ішек-қарыннан жасалатын шұжық үшін етті және ішек-қарынды пісіру;

шикізатты қазандыққа (пісіру аппаратына) салу, температуралық режимді реттеу, бульонның бетіндегі ерітілген майды алу, пісірілген шикізатты қолмен немесе волчокпен ұсақтау, бульонды сүзгілеу және булау;

ұсақталған ет өнімдерін қазандықта (пісіру аппаратында) қайта пісіру процесін жүргізу;

сілікпені қалыптарға құю немесе құятын аппаратқа жіберу;

рецептура бойынша фарш жасау, зельцті пісіру, сығымдау және салқындатуға жіберу;

ішекті зельц фаршымен толтыру;

қарыннан орама пісіру;

ақуыз тұрақтандырғышы мен өнімнің өзге де түрлерін әзірлеу;

шұжық өнімдерін салқындатқаннан кейін экспедицияға іске асыруға және сақтауға тапсыру;

шұжық өнімдерін, етті нандарды, паштеттерді, қақталған шошқа етін, карбонаттарды және өзге де ет өнімдерін ротациялық, шкафтық, электр немесе газ пештерінде қыздырып пісіру процесін жүргізу, шикі етті (фаршты) қалыптарға қалау, пештердегі температураны реттеу, ет өнімдерінің даярлығын айқындау;

ет өнімдерін пештерден түсіру және оларды салқындатуға және орауға жіберу;

түрлі өнімдерді дайындаудағы процесте технологиялық жабдықтарды кезеңімен тазалау және шаю;

ет өнімдерін қазандықтарда және плитада бланширлеу және қуыру процесін жүргізу;

бақылау-өлшеу аспаптардың көрсеткіштері бойынша бу қысымы мен температуралық режимді реттеу;

консерві жасау үшін одан әрі өңдеуге өнімді жіберу;

санитарлық қасапханаларда қысыммен істейтін жабық аппараттарда шартты жарамды ет және ішек-қарындарды термиялық өңдеу процесін жүргізу;

аппараттағы температура мен қысымды реттеу;

шикізат толтыру және даяр өнімді түсіру, оны салқындату және ыдысқа қалау;

қызмет көрсететін жабдықтарды іске асыру және сынамалау.

53. Білуге тиіс:

даяр өнімге техникалық шарттар;

өңделетін шикізаттың сапалық қасиеттері, белгілері мен түр-түрі;

ет өнімдерін оның түріне қарай қыздырып пісіру және өңдеу, пісіру режимдері;

ет өнімдерінің даярлығын айқындау тәсілдері;

өңделетін шұжық өнімдерінің түр-түрі;

қысыммен істейтін жабдықтың құрылымы және пайдалану қағидалары;

шартты жарамды шикі еттің (туши, органы) термиялық өңдеу қызметі мен режимі.  

 

 

25-параграф. Ет өнімдерін термиялық өңдеу аппаратшысы, 5-разряд

 

54. Жұмыс сипаттамасы:

ермоагрегаттарда, пісіру қазандықтарында, автоыстағыштарда, қуырғыш, бумен пісіретін, ыстайтын және кептіретін камераларда шұжық өнімдерін қуыру, пісіру, ыстау және қыздырып пісіру процестерін жүргізу;

ұша және құс етін ыстайтын камераларда ыстау процесін жүргізу;

шикізатты камераға толтыру және даяр өнімді түсіру және оны салқындатуға жіберу;

температуралық режимді реттеу, технологиялық процестің ұзақтығын қадағалау және өнімнің даярлығын органолептикалық түрде және аспаптың көмегімен айқындау.

55. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

температуралық режимді реттеу қағидалары;

ет өнімдерінің дайындығын айқындау тәсілдері;

ет өнімдерінің техникалық шарттары,

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының қызметі мен пайдалану қағидалары;

бу, су және ауа коммуникацияларының схемалары мен қызмет көрсету қағидалары.  

 

 

26-параграф. Ет өнімдерін термиялық өңдеу аппаратшысы, 6-разряд

 

56. Жұмыс сипаттамасы:

термокамералар мен термоагрегаттарда жоғары сортаментті шұжық өнімдерін термиялық өңдеудің технологиялық процесін жүргізу;

автоматика және бақылау-өлшеу аспаптарының көмегімен берілген бағдарлама бойынша технологиялық режимдерді орындауды қамтамасыз ету, бағдарламаға сәйкес температуралық-ылғалдылық режимін ұстап отыру және бақылау;

жабдықтың үздіксіз істеуін қамтамасыз ету, қалыпты технологиялық режимнен ауытқу себептерін жою;

шұжық өнімдерінің сапалық көрсеткішін, оның нормативтік-техникалық құжаттамаға сәйкестігін бақылау;

бақылау-өлшеу аспаптарына, түтін генераторларына қызмет көрсету, оларды ұдайы тазалап отыру;

термокамералар мен термоагрегаттардағы санитарлық-гигиеналық режимді қадағалау.

57. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы және оны баптау қағидалары;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының құрылымы мен қолдану принціпі;

жекелеген тораптардың жұмысын анықтау және жою тәсілдері,

бу, ауа және су коммуникацияларының схемалары мен қызмет көрсету қағидалары;

жоғары сортаментті шұжық өнімдерінің рецептурасы,

қолданылатын шикізаттың физикалық-химиялық қасиеттері, технологиялық процестердің параметрлері.

 

 

27-параграф. Ет ұшаларын өңдеуші, 3-разряд

 

58. Жұмыс сипаттамасы:

мал өңдеу желілеріндегі ұшаларды және шұжық, ет консервілеу өндірісі, жартылай ет фабрикаттары өндірісі үшін шикізат дайындауда құрғақтай және сулап өңдеу;

қаны шыққан, ұрылған жерлерін алып тасау, пленкалар мен жиектерін кесу, ұшаларды технологиялық нұсқаулықтарға сәйкес майсыздандыру;      құйрығын немесе құйрық майын бөлу;

ұшаларды жуу машинасында, шлангіден немесе гидрощеткалармен жуу, ұшадағы су қалдықтарын құрғату;

стандық сіңірді кесіп тастау, шпагатты дайындау, мойын және алдыңғы аяқтарын түйіндеп байлау;

ұшаның семіздігіне қарай таңба жасау;

ұшаларды қадағалау, ветеринарлық және сортаменттік таңбаларды артық ет кетірмей кесіп тастау.

59. Білуге тиіс:

ет ұшаларын құрғақтай және сулап өңдеу жөніндегі технологиялық нұсқаулық талаптары;

пышақ, мусаттарды қолдану қағидалары.  

 

 

28-параграф. Етті сіңірден және ішек-қарыннан ажыратушы, 2-разряд

 

60. Жұмыс сипаттамасы:

буланған тілдерді сіңірден ажырату: жандарының сіңірлі бөліктерін кесу, қабық қалдықтарын, жандарындағы және тілінің астыңғы жақтарындағы сіңірлерді, шашақтары мен таза емес жерлерін алып тастау; бөтен заттар мен патологиялық өзгерістерді табу мақсатында ұстап қарау;

бауырдағы сіңірді алу: буланған бауырдың қабық қалдықтарын, өт тармақтарын, қан тамырлары мен зақымданған жерлерін бөлшектеу, қарау және алып тастау;

шұжық және кулинарлық өндіруге арналған пісірілген ет мен ішек-қарынды бөлшектеу.

61. Білуге тиіс:

ішек-қарынды сіңірлеу және тазарту қағидалары;

май, бұлшық ет және біріктіру тканьдерінің орналасу жерлері;

ет және ішек-қарынды сіңірлеу және бөлшектеу қағидалары.  

 

 

29-параграф. Етті сіңірден және ішек-қарыннан ажыратушы, 3-разряд

 

62. Жұмыс сипаттамасы:

барлық мал түрлерінің еттері мен ішек-қарындарындағы сіңірден ажырату, белгіленген мөлшермен кесектеп кесу және сіңірден ажыратылған етті сортаментіне  қарай нормативтер мен шығуын сақтай отырып бөлшектеу;

сіңірлерді, қабықтарын, ірі қан тамырларын, май, сүйек мен шеміршек қалдықтарын ажырату;

бекон бөліктері мен шпикті сіңірден ажырату кезінде терінің алып тастау;

ет пен ішек-қарынды, сіңірден ажыратылған майды, шеміршекті, сіңірлерді, қабықтары мен қалдықтарын ыдысқа салу.

63. Білуге тиіс:

бұлшық ет, біріктіретін және майлы тканьдердің анатомиялық құрылысы;

етті сіңірден ажырату және бөлшектеудің технологиялық нұсқаулықтары;

ұша және ішек-қарынның түрлі бөліктеріндегі еттің сапалы белгілері мен олардың өндірістік қызметі.

Жартылай фабрикат етін (ұзын бұлшық еттерді, котлета етін, жартылай фабрикаттарды) ысталған ет бөлшектерін ұрғылау, кеуде тұсын, сіңірден ажырату үшін етті ажыратуда - 4-разряд. 

 

 

30-параграф. Етті сүйектен ажырату аппаратшысы, 5-разряд

 

64. Жұмыс сипаттамасы:

жұмсақ тканьді сүйектен кесіп ажырату процесін үздіксіз және кезеңімен істейтін сығымдағыштарда және аппараттарда ас тұзын пайдалана отырып жүргізу;

технологиялық процесс параметрлерін (температура, қысым және тағы басқа) бақылау;

процесс аяқталғаннан кейін өнімнің шығуын анықтау және талдау;

жабдық жұмысын тексеру, ақаулықтарды анықтау және жою.

65. Білуге тиіс:

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарын, қысыммен істейтін жабдықтардың құрылымы және жұмыс істеу принціпі;

жұмсақ тканьдерді сүйектен кесіп ажыратудың технологиялық режим параметрлері;

етті сүйектен ажыратқаннан кейін алынған өнімнің сапасына қойылатын талаптар.  

 

 

31-параграф. Жартылай ет фабрикаттарын жасаушы, 4-разряд

 

66. Жұмыс сипаттамасы:

механизацияланған желілерде немесе қолмен табиғи порциялық, ұсақ бөлшекті және аунатылған жартылай ет фабрикаттарын өндіру үшін ірі бөлшекті жартылай ет фабрикаттарын іріктеу;

бифштекс, ромштекс, шницель, антрекот, филе және шошқа, бұзау, қойдың төс етінен жаншылған табиғи котлета жасау үшін ірі бөлшекті жартылай ет фабрикаттарды дайындау;

ұсақ бөлшектелген жартылай ет фабрикаттары үшін шикізат іріктеу және дайындау, бефстроганы, қуыру, гуляш, кәуап үшін етті кесу.

67. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

түрлі мал етінің қасиеттері;

табиғи жартылай фабрикаттар жасау үшін ұшаның бөліктерінің қызметі;

белгіленген порция өлшемдері және жартылай фабрикаттар өндіру жөніндегі технологиялық нұсқаулық талаптары.  

 

 

32-параграф. Жартылай фабрикаттар өндіру жөніндегі автомат операторы, 2-разряд

 

68. Жұмыс сипаттамасы:

ұсақталған жартылай фабрикаттар: котлета, фарш, бифштекс, фрикаделька және түшпара жасау жөніндегі жұмыстарды жартылай фабрикаттар өндіру жөніндегі автоматта орындау;

лотоктарды автомат транспортеріне жіберу және қалау, кемісі бар жартылай фабрикаттарды іріктеу, лоток жіктерін біркелкілеу:

жартылай фабрикатты лотоктарды транспортерден алу;

түшпара салынған лотоктарды рамаларға, этажеркаларға қалау және мұздатуға жіберу;

фарш, бифштекс, фрикаделька және жартылай фабрикаттары бар лотоктарды ыдысқа (жәшіктерге, қораптарға) өнім орау және тасымалдаудың технологиялық талаптарын сақтай отырып қалау. өнімі бар;

ыдысты экспедицияға немесе тоңазытқышқа жіберу.

69. Білуге тиіс:

ұсақталған жартылай фабрикаттар жасау жөніндегі жабдықтың жұмыс істеу принципі;

жартылай фабрикаттардың түрлерін және қолданылатын ыдысты қалауға және орауға қойылатын талаптар;

шикізатты автоматқа салу қағидалары.

 

 

33-параграф. Жартылай фабрикаттар өндіру жөніндегі автомат операторы, 4-разряд

 

70. Жұмыс сипаттамасы:

сағатына 4000 данадан жоғары котлета, 600 килограмм (бұдан әрі - кг) түшпара жасайтын өнімділіктегі жартылай фабрикат өндіру жөніндегі автоматтар мен автоматты желілерде ұсақталған жартылай фабрикаттар котлета, фарш, бифштекс, фрикаделька және түшпара формалау процесін жүргізу;

автомат немесе желілердің жұмысын реттеу, фарш, аунатылатын нанның біркелкі жіберілуін, лотоктың жіберілуін қамтамасыз ету;

жасалатын өнімнің түріне қарай жартылай фабрикаттардың дұрыс мөлшерленуін, аунатылуын және формалануын қадағалау;

суық жіберуді реттеу.

71. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы және қолдану принципі;

жартылай фабрикаттардың түр-түрін формалауға қойылатын талаптар;

жартылай фабрикаттарды формалауда кемшіліктерге жол бермеу және жою тәсілдері;

жартылай фабрикаттарды орау және қолданылатын ыдысқа салу және орауға қойылатын талаптар.

Сағатына 4000 данаға дейін котлета, 600 килограмм дейін түшпара жасайтын өнімділіктегі жартылай фабрикат өндіру жөніндегі автоматтар мен автоматты желілердегі жұмыста - 3-разряд. 

 

 

34-параграф. Жасанды шұжық қабығын жасаушы, 3-разряд

 

72. Жұмыс сипаттамасы:

жасанды шұжық қабатын қолмен жасау;

дайындамаларды қолмен кесу және оларды желімдеу;

желім жасау және оның сапасын тексеру;

нормативтік-техникалық құжаттама талаптарына сәйкес жасанды қабықтың сапа көрсеткіштерін бақылау.

73. Білуге тиіс:

жасанды шұжық қабығының сапасына қойылатын талаптар;

желім жасау қағидалары.  

 

 

35-параграф. Жасанды шұжық қабығын жасаушы, 4-разряд

 

74. Жұмыс сипаттамасы:

желімделген жасанды шұжық қабығын машинада жасау;

пленкалы бобиндерді бобин ұстағышта бекіту;

желім дайындау және онымен машинаны толтыру;

бос машинаны жүргізіп тексеру;

машинаның жұмысын қадағалау;

нормативтік-техникалық құжаттамаға сәйкес қабықтың сапа көрсеткіштерін бақылау;

қабықты ыдысқа қалау;

машинаның жұмысындағы ұсақ ақаулықтарды анықтау және жою.

75. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін машинаның құрылысы және тораптарының жұмыс істеу принціпі;

жасанды шұжық қабығының сапасына қойылатын талаптар;

машинаның жұмысындағы ұсақ ақаулықтарды жою әдістері.  

 

 

36-параграф. Жемдеуші, 1-разряд

 

76. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті жемдеушінің басшылығымен мал қабылдау, қызмет көрсету және күтім жасау жөніндегі жұмыстарды орындау: малды таңбалау үшін материалдарды дайындау және бояу жасау, түлеген жүнін жинау, холка және кекілін қию.

77. Білуге тиіс:

бояу дайындау тәсілдері мен түлеген жүнді жинау тәсілдері.  

 

 

37-параграф. Жемдеуші, 2-разряд

 

78. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті жемдеушінің басшылығымен мал қабылдау, қызмет көрсету және күтім жасау жөніндегі жекелеген операцияларды орындау;

малды қабылдаған кезде нөмір немесе белгіленген таңбалау белгісін жағу.

79. Білуге тиіс:

малды таңбалау қағидалары мен тәсілдері.  

 

 

38-параграф. Жемдеуші, 3-разряд

 

80. Жұмыс сипаттамасы:

малға қызмет көрсету және күтім жасау жөніндегі жұмыстарды орындау;

малды жайылымнан түсірген немесе қабылдаған жерінен айдау;

сортаменттеуде, таразыға жіберу және өлшегеннен кейін малды айдау;

малды ашық қораға орналастыру, тұратын орындарына байлау және ажырату, төсенішін ауыстыру;

автоарқан және шынжырдың жарамдылығын қадағалау;

жем тасымалдау немесе жіберу, оларды дайындау (бөлшектеу, булау және тағы басқа) және белгіленген нормалар бойынша ақырларға бөлу;

малды суғару, су құбырлары мен автосуғарғыш жарамдылығын қадағалау, суатқа малды айдау, суды алып келу және жақындату, суаттарға құю;

малды жайылымға шығару;

пішен маялау;

мал дәрігерінің қорытындысы және мал қабылдап алушының көрсеткіштері бойынша малдың саулығын қадағалау, ауру және әлсіз малды оқшаулау және оны санитарлық қасапханаға немесе карантинге жіберу;

ашық қораларды, орынжайларды, эстакадаларды, пандустарды, кәріз траптарды, жабдықтар мен керек-жарақтарды шаю және зарарсыздандыру;

мал артқан вагондардан және автокөліктерден малды түсіру;
         көңді жинау және шығару, вагондардағы жабдықтарды, жемдерді белгіленген жеріне түсіру, пішен сығымдау, малдың температурасын өлшеу;

сиырларды сауу.

81. Білуге тиіс:

малдың күтіміне және оны сақтауды қамтамасыз етуге қойылатын талаптар;

малды суару және жемдеу техникасы мен режимі (мерзімі, нормалары);

малды айдағанда және тұрған жерінде мінез-құлқы, мал ауырғанда және әлсізденгендегі сыртқы белгілері;

малдың температурасын өлшеу қағидалары;

пішен сығымдау және маялау қағидалары.  

 

 

39-параграф. Ішек-қарын аршушы, 1-разряд

 

82. Жұмыс сипаттамасы:

сіңірлерді пленкасынан ажырату, сіңірлерді сортаментіне қарай ажырату, оларды шаю, кептіру үшін шпагатқа байлау немесе ыдысқа қалау;

ірі қара малдың және шошқа басының көзі мен мүйізінің айналасындағы тері қалдықтарын және көзін ажырату;

құлақтарындағы металл белгілерді кесіп алу;

жаймаларға (лотоктарға) миын, тілі және өзге де ішек-қарын мүшелерін мұздатуға қою;

жүрек қалтасы мен пленкасын шешу, өңдеу және жинау.

83. Білуге тиіс:

ішек-қарынның сапасына қойылатын талаптар;

жүрек қалтасы мен пленканы шешу, өңдеу және жинау қағидалары.  

 

 

40-параграф. Ішек-қарын аршушы, 2-разряд

 

84. Жұмыс сипаттамасы:

ішек-қарынның барлық түрін тазалау;

өкпе-бауырларды рамаларға (ілмек, киім ілгіш) ілу;

ішкі құрылысын аршу үстелінен конфискаттарды жинау;

ішек-қарынды, ішектерді ашық люкқа жіберу немесе ыдысқа (арбаға) қалау;

су жіберу, температураны реттеу;

ішек-қарынды барабанда немесе чанда (бұлау, бак) шаю;

ішек-қарынды тиеу және түсіру;

жабдықты жұмысқа дайындау, іске қосу және сынамалау;

пышақтарды қайрау, ыдысты дайындау.

85. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың қолдану принціпі;

ішек-қарынды өңдеу режимдері;

ішек-қарынды тиеу және түсіру қағидалары;

пышақтарды қайрау және түзету тәсілдері.  

 

 

41-Параграф. Ішек-қарын аршушы, 3-разряд

 

86. Жұмыс сипаттамасы:

малдың басын (бұлауда) қолмен шаю, ұйыған қан, ластықтардан, тері қалдықтарынан тазарту;

миын алу, ыдысқа салу, көзін және көзінің айналасындағы майды кесіп алу;

тілдерді жуу, қалтығын және тілінің астындағы етті бөлу;

центрифугада тілді тазалау процесін жүргізу;

өкпе-бауыр, желінін, ет кесінділерін бөлу, майсыздандыру;

үлкен қарынның ішіндегісін босату, ұлтабарды ұйқы безден ажырату, майсыздандыру және ішіндегісін жуып тазарту;

ашық люкқа асқазанын жіберу немесе ыдысқа қалау;

шошқа мен ұсақ қара малдың асқазанын аршу, ішіндегісін алып тазарту және майсыздандыру;

ішек-қарынды жұмыс орнына жіберу.

87. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

ішек-қарынды оның түрлеріне қарай өңдеу режимі;

малдың ішкі құрылысының анатомиялық құрылымы.  

 

 

42-параграф. Ішек-қарынды термиялық өңдеу аппаратшысы, 4-разряд

 

88. Жұмыс сипаттамасы:

шырышты және жүнді ішек-қарынды ағынды механизацияланған машиналарда жидіту (ашыту) процесін жүргізу;

ішек-қарынмен толтыру, оларды өңдеу сапасын бақылау және белгіленген температуралық режимді ұстап отыру;

барабанда, центрифугада термиялық өңдегеннен кейін ішек-қарынды шаю және тазалау, тұяқтарын ажырату, жүн қалдықтары мен күйген эпидермисті жидіту және тазалау;

жабдықтар мен ыдыстарды дайындау.

89. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

жүн және шырышты ішек-қарынды жидіту, күйдіру және өңдеудің температуралық режимдері;

барлық түрдегі ішек-қарындарды өңдеу сапасына қойылатын талаптар;

қызмет көрсетілетін жабдықты жұмысқа дайындау қағидалары.  

 

 

43-параграф. Конфискаттарды кәдеге жарату аппаратшысы, 5-разряд

 

90. Жұмыс сипаттамасы:

санитарлық қасапханалардағы кәдеге жарату құрылғыларында тағамдық емес қалдықтар мен конфискаттарды жылумен өңдеу процестерді жүргізу. тағамдық емес қалдықтар мен конфискаттарды зарарсыздандыру;

пісіру және кептіру процестерін жүргізу және температуралық режим мен қысымды (вакуум) бақылау-өлшеу аспаптардың көрсеткіштері бойынша реттеу;

тағамдық емес қалдықтар мен конфискаттарды өңдеудің белгіленген ұзақтығын сақтау;

өнімді (азықтық шыжық) түсіру және майды төгу;

ауру малдардың ұшасынан шикізатты өңдеуде қауіпсіздік қағидаларын сақтау.

91. Білуге тиіс:

қысыммен істейтін жабдықтың құрылымы мен пайдалану қағидалары;

тағамдық қалдықтар мен конфискаттарды жылумен өңдеу режимі.  

 

 

44-параграф. Қан өңдеу аппаратшысы, 4-разряд

 

92. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі құрылымды дефибринираторларда немесе қолмен қонды дефибринирлеу процесін жүргізу;

сұйылтылмаған қанды машинада ұсату процесін жүргізу немесе химиялық заттарды қолдана отырып тұрақтандыру;

қанды машина бункеріне жіберу;

сорғыны, дефибриниаторды, машинаны іске қосу және тоқтату;

металл тор арқылы қанды тазарту, фибринді бөлу және фибрин мен қанды одан әрі өңдеуге жіберу;

түрлі үлгідегі сепараторларда дефибринирленген немесе тұрақтандырылған қанды өткізу процесін жүргізу;

өнімнің сепараторға біркелкі жіберілуін қадағалау, өткізудің температуралық режимін, сепаратор барабаны айналымының санын, және гемолиз процесін болдырмау мақсатында қан жіберуді реттеу;

қан өткізу процесін бақылау және тағам, медициналық және техникалық мақсаттар үшін өнімдерді одан әрі пайдалануға өткізуге жіберу;

сепараторларды, дефибринираторларды кезеңімен бөлшектеу, тазалау және шаю және өткізілетін өнімдерді жіберу үшін құбыржолдарды құрастыру;

анағұрлым жоғары білікті қан өңдеу аппаратшысының басшылығымен консервіленетін немесе тұрақтандырылатын ерітінділерді әзірлеу;

тағам немесе техникалық қанды ыдысқа жинау;

ұсталатын орынға тағамдық қанды жіберу;

бидондарға, жинағыштарға нөмірлерді желімдеу;

қолданылатын инвентарьды және жабдықтарды зарарсыздандыру.

93. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

қан құрамы;

қанды дефибринирлеу, консервілеу және тұрақтандыру технологиясы мен режимі;

тағам өнімдері мен медициналық заттарды өндіруге арналған қан өткізу өнімдерінің қызметі;

өткізу процесінің режимі;

қан мен өткізу өнімдерінің физика-химиялық және биологиялық қасиеті;

сепараторларды құрастыру және бөлшектеу қағидалары. 

 

 

45-параграф. Қан өңдеу аппаратшысы, 5-разряд

 

94. Жұмыс сипаттамасы:

қан сепараторларынан, ультрафильтрациялық құрылымнан, кептіргіштерден, тоңазытуға арналған аппараттардан, дефибринираторлардан, вакуум-жинағыштардан және бөлшектенген құбыржолдардан тұратын қан өңдеу желісіндегі тағамдық қан және қан өнімдерін (іріткілер, плазмалар, формалық элементтерді) өңдеу процесін жүргізу;

тағамдық қан және қан өнімдерін алынатын қан өнімдерінің сапасы мен шығыс нормалары бойынша белгіленген көрсеткіштерді қамтамасыз ету үшін жабдықтардың жұмысын және өңдеу процесін қадағалау және реттеу;

жиналған қанның сапасын бақылау;

тағамдық қан мен қан өнімдерін көлемі мен салмағына қарай одан әрі өңдеуге жіберу;

температуралық режимді сақтай отырып белгіленген мөлшерлеме бойынша қан тұрақтандыру ерітінділерін әзірлеу;

белгіленген температура режимін, зарарсыздандыратын ерітінділердің концентрациясын және зарарсыздандыратын ерітінділерді өңдеу уақытын сақтай отырып жабдықтар мен керек-жарақтарды шаю және зарарсыздандыру.

95. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

қан және қан өнімдерінің физикалық-химиялық қасиеттері;

тағамдық іріткі мен плазманың сапасына қойылатын талаптар;

қан, қан өнімдерінің шығу нормалары мен қанды тұрақтандыру шығынының нормасы;

қан өнімдерін консервілеу және сақтау әдістері;

тағамдық қан жинау кезінде жануарлардың қанын шығару қағидалары;

қан және қан өнімдерін тағамдық мақсаттарға жіберудің санитарлық қағидалары мен тәртібі.  

 

 

46-параграф. Қан өңдеу аппаратшысы, 6-разряд

 

96. Жұмыс сипаттамасы:

басқарудың автоматты режимінде жұмыс істейтін құрылғыда тағамдық қанды жинау және бастапқы өңдеу процесін жүргізу;

автоматика жүйесін құрылғы жұмысына дайындау;

дезинфектанттың қойылтылған ерітіндісін дайындау және оны сорғының көмегімен резервуарға айдау;

құрылғының жұмысын қадағалау;

қанды блок бактарына құрылғы жұмысын басқарудың қол режимінде айдау;

қанды одан әрі өңдеуге жіберу;

қан жинағыштарды, бактар мен құбыржолдарды шаю және санитарлық өңдеу.

97. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

қанды өңдеу жөніндегі технологиялық нұсқаулық;

зарарсыздандыратын ерітінділерді дайындау тәсілдері,

басқарудың қол режимінде блок бактарына қанды жіберу қағидалары.  

 

 

47-параграф. Қасапшы, 2-разряд

 

98. 98. Жұмыс сипаттамасы:

шошқа, ірі және ұсақ малды сою және өңдеудегі қарапайым операциялық жұмыстарды орындау;

барлық малдың ұшасына, басына және өкпе-бауырына қағаз ветеринарлық нөмірді жапсыру;

теріні механикалық түрде алғаннан кейін малдың терісін шынжырдан алу және оларды қатыратын жерге жіберу;

пышақтарды қайрау және түзету.

99. Білуге тиіс:

малдар мен шошқаны сою және өңдеу жөніндегі технологиялық нұсқаулы;

қолданылатын аспапты пайдалану қағидалары;

пышақты қайрау және түзету түрлері мен тәсілдері.

100. Жұмыс үлгілері:

1) шошқалар – құлақтарын ажырату;

2) ірі қара мал – құлақтағы жүнді жинау, кылтықтарын кесу, каныгасын алып тастау, шлангімен басын шаю, қанды науамен оның құйылатын жеріне жіберу;

тазиктерден қанды науаға құйып алу;

3) ұсақ мал – буынымен ажырату.  

 

 

48-параграф. Қасапшы, 3-разряд

 

101. 101. Жұмыс сипаттамасы:

шошқаны, ірі және ұсақ қара малды сойғанда және өңдегенде жекелеген қарапайым жұмыстарды орындау;

малды боксқа немесе есінен тандыратын жерге айдап келу;

малдың терісін механикалық түрде ажыратарда шынжырмен қатырып байлау;

механизмдерді іске қосу және жұмысқа сынамалау.

102. Білуге тиіс:

бұлшық, май, жабыстырып тұратын тканьдердің және тері қабатының қасиеттері;

скелет сүйектерді мүшелеу;

қызмет көрсетілетін жабдықты пайдалану қағидалары;

малды сою және өңдеудегі өндірістік кемшіліктер.

103. Жұмыс үлгілері:

1) шошқалар – басын сақиналау, алдыңғы және артқы тұяқтарының терісін алу, басының айналасындағы бұлшық еттерді кесу;

кеңірдегінде қалдырып, басынан тілді ажыратпай тілінің астындағы етті кесу;

ұшаны жидітетін чанға алып келу;

элеватормен, шығырмен немесе тальмен аспалы жолға жидіткеннен кейін ұшаны көтеру;

артқы аяқтарының сіңірлерін алу, разног қою;

 ұшаны қайта ілу; алдыңғы және артқы аяқтарын ажырату, шошқа ұшасын газ оттығымен жидіту, пеште үйіткеннен кейін ұша жүндерінің қалдықтарын газ оттығымен немесе жидіту шамымен үйіту;

2) ірі қара мал – бұлшық еттерін омыртқаның қылтықты қалдықтарын бойлай арқасымен кесу;

ұшаны созғылау, емшегі мен пенисін алып тастау;

ветеринарлық қарау үшін тілін шығару;

тілі мен қалтығын кесу;

3) ұсақ қара мал – қанын шығару;

лигатура салу;

артқы аяқтарындағы теріні сылып тастау және сіңірлерін ажырату;

алдыңғы және артқы аяқтарының терісін алу;

кеңірдегін байлап өңешін алу, осуға жіберу үшін ұшаны өлшеу ұшаларды рамаларға, арбаларға немесе люстраларға семіздігіне қарай с отырып ілу.

 

 

49-параграф. Қасапшы, 4-разряд

 

104. 104. Жұмыс сипаттамасы:

шошқаларды, ірі және ұсақ қара малды сою және өңдеуде орташа күрделіктегі жекелеген жұмыстарды орындау;

көтергіш механизмдердің көмегімен есінен танған малды қанын шығару жолына қою және көтеру;

мал ұшасын күйдіретін ауамен үрлеу;

ірі қара мал ұшасы мен шошқаның бүйректері мен бүйрек асты майын ажыратып алу;

ірі қара малдың іш құрылыстарын қасап цехындағы конвейерде бөлшектеу;

ірі және ұсақ қара малдың мүйіздерін кесу немесе аралау конвейер жабдықтарының іске қосу және жұмысын сынамалау;

шошқа ұшасы мен ұсақ қара малдың ұшасының қанын шығару.

105. Білуге тиіс:

өңделетін малдың түрінің анатомиялық құрылымы;

іш құрылыс органдарының орналасуы;

малды сою және өңдеуде болатын өндірістік кемшіліктердің алдын алу.

106. Жұмыс үлгілері:

1) шошқалар – кеуде сүйегін кесу, терісін шығырмен алу кезінде ұшаны бекіту, теріні ұшадан алу;

бұлшықет пен майды болдырмау және жою, шелден кейін алынған теріден жарма бөлу;

омыртқаның сүйекті өсінділерінің бойымен жотаға қарай бұлшық етті кесу ұшаны шпарильдік чанға салу;

ұшаны құрғатқаннан кейін қылдан тазару, күйіп кеткен эпидермис және оларды шаю;

жарманың контурына жағу;

торайларды терісімен толықтай өңдеу;

2) ірі қара мал – өңешін кеңірдегінен айыру, лигатура жасау, бұлшық еттерін омыртқаның қылтықты қалдықтарын бойлай арқасымен кесу;

ұшаны бітеу жолына ауыстыру;

артқы аяқтарды жол тізбектерінен босату және оларды қайтару;

ахиллалық сіңірлерді бітеу, құйрықтың терісін кесу;

сіңірлер, цевок, ұшаны бекіту, алуды бақылау, теріні механикалық түсіру кезінде май мен бұлшықеттердің ықтимал артуын алдын алу және жою;

қызмет көрсетілетін агрегаттарды іске қосу және тоқтату;

лонды тұтас жерлерін кесу.  

 

 

50-параграф. Қасапшы, 5-разряд

 

107. Жұмыс сипаттамасы:

шошқаларды, ірі және ұсақ қара малды сою және өңдеуде және малдың бір түрін сою және өңдеу жөніндегі операциялар кешенін орындау кезінде жекелеген күрделі операцияларды орындау.

108. Білуге тиіс:

малдың өңделетін түрінің анатомиялық құрылымы;

малдың бір түрін сою және өңдеу жөніндегі операциялар кешенінің технологиялық процесі.

109. Жұмыс үлгілері:

1) шошқалар – қарнындағы ақ сызық бойынша терісін кесу; емшектерінің аралығындағы бөлікті терісінен айыру;

ұшаның екі жамбасынан, аяқтарының арасынан, кеуде және қарын бөліктерінен, тұяқтарының ішкі жақтарынан терісін сыпыру;

ұшаларды жидіту пешінде, газ оттықтарымен, жидіту шамдарымен жидіту және үйіту, теріні тазалап қолмен сылып тастау;

2) ірі қара мал – есінен тандыру, қанын шығару, қарнындағы ақ сызықпен теріні кесу, ұшаның артқы және алдыңғы тұяқтарының ішкі жағының, артқы жақтарының, мойнының, басының терісін алу, кеуде тұсын аралау немесе кесу;

3) ұсақ қара мал – жауырын терісін, кеуде немесе көкірек тұсынан, жандарының және бұттарының терісін алу;

4) теріні тазалап алып тастау, конвейерлер мен стационарлық үстелдерде іш құрылыстарын шығару.  

 

 

51-параграф. Қасапшы, 6-разряд

 

110. 110. Жұмыс сипаттамасы:

шошқаларды, ірі және ұсақ қара малды және малдың барлық түрін сою және өңдеу жөніндегі операциялар кешенін қызмет көрсететін желілерде, санитарлық қасапханаларда және тағы басқа сою және өңдеудегі ерекше күрделі операцияларды орындау.

111. Білуге тиіс:

барлық малдың түрінің анатомиялық құрылымын;

малдың барлық түрін сою және өңдеу жөніндегі операциялар кешенінің технологиялық процесі;

қызмет көрсетілетін желілердің, санитарлық қасапханалардың құрылысы;

малдың анатомиясы мен физиологиясы негіздері.

112. Жұмыс үлгілері

1) шошқалар – иық алды жерлері мен жауырындарының терісін алу, іш құрылыстарын шығару;

2) ірі қара мал – кеуде және көкірек бөліктерінің, жамбастарының, жандарының, жауырын және сандарының терісін алу, қолмен терісін тазалап алу;

3) конвейерлер мен стационарлық үстелдерде іш құрылыстарын шығарып тазалау, ұшаларды көлденең екіге бөлу немесе аралау.  

 

 

52-параграф. Лайка жасау, 1-разряд

 

113. Жұмыс сипаттамасы:

пленка будаларын шешу, тұзын шаю үшін суы бар чанды толтыру;

пленканы ластықтар мен май қалдықтарынан тазарту;

пленканы белгіленген мөлшерге дейін шаблондарда созу және кептіру үшін ілу;

кептірілген лайканы түзету;

пленканы жұмыс орнына тасымалдау.

114. Білуге тиіс:

лайканы созуға дайындау белгілері,

пленканы шаблондарда созу қағидалары.  

 

 

53-параграф. Лайка жасау, 2-разряд

 

115. Жұмыс сипаттамасы:

пленканы илеу процесін жүргізу

илеуге арналған күкірт қышқылы ерітіндісін дайындау;

ерітіндіге пленка тиеу, ағызу үшін үстелге түсіру;

лайканы ұзындығы және түсі бойынша сортаменттеуге бөлу және пачкалап қалау;

кептірілген лайка жиегін тегістеу, оларды пачкаға орап байлау;

сұрыптылығын көрсете отырып санын есептеу.

116. Білуге тиіс:

қолданылатын химикаттардың қасиеті;

ерітінді жасау рецептурасы мен тәртібі;

лайканың сортаменттілік белгілері;

лайканы сортаментке бөлу қағидалары.

 

 

54-параграф. Майлайтын май өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

117. Жұмыс сипаттамасы:

вакууммен араластырып кептіру аппаратында кептіру арқылы майлайтын майды өндіру кезінде майларды сусыздандыру процесін жүргізу;

май толтыру, температура мен будың жіберілуін аспаптар арқылы қадағалау, араластырғышты іске қосу және тоқтату;

салқындататын чанға майды айдау;

салқындатылған майды кристалдау үшін құю;

майды кристалдау және сығымдау процесін жүргізу;

майды салқындатудың температуралық режимін реттеу және ұстап отыру;

сығымдағышпен кристалл майды жіберу, сығымдау процесі параметрлерін реттеу;

сығымдағышты босату, сығымдалған майды төгу және бейтараптандыруға жіберу;

майды сүзгілеу;

қызмет көрсетілетін механизмдерді майлау.

118. Білуге тиіс:

қысыммен жұмыс істейтін жабдықтардың құрылымы және пайдалану қағидалары;

майларды сусыздандыру, кристалдау және сығымдаудың технологиялық режимі;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары;

майлайтын майдың мемлекеттік стандарттары.

 

 

55-параграф. Майлайтын май өндіру аппаратшысы, 5-разряд

 

119. Жұмыс сипаттамасы:

дистилляциялық аппаратурада майлайтын майды өндіру процесін жүргізу;

фракциядағы минералды майды айдау, күкірт қышқылы мен сілті фракцияларын өңдеу;

майды ағарту, бейтараптандыру, сүзгілеу;

май мен тоң май қоспасын белгіленген пропорцияда жасау;

жұмыс орнына материалдарды дайындау және жіберу.

120. Білуге тиіс:

майлайтын майдың технологиялық нұсқаулығы мен мемлекеттік стандарттары. 

 

 

56-параграф. Мал қабылдаушы, 4-разряд

 

121. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті мал қабылдаушының басшылығымен малды салмағына және етінің сапасына қарай қабылдау жөніндегі барлық операцияларды орындау;

малды ашық қораларға орналастыру, малды суару;

малды таңбалау жағдайын және қажеттігінше оның таңбаларын тексеру;

малды үздіксіз және бір қалыпты қасапханаға жіберіп отыру;

малдың басын түскен партияның қабылдау құжаттарына сәйкестігін тексеру;

шошқаларды, арқа торайлар мен торайларды технологиялық өңдеу тәсілдері (терісін алып, терісін алмай, крупонды алып) бойынша сортаменттеу;

малдың салмағы мен сапасы бойынша малды қабылдау және тапсыру және технологиялық нұсқаулықтарға сәйкес малды қабылдау және сою алдында ұстауға байланысты барлық жұмыстар кешенін орындау қағидасы.

122. Білуге тиіс:

еттің салмағына және сапасына қарай малды қабылдау және тапсыру қағидалары;

малды қабылдау, союдан алдын ұстау және өңдеудің технологиялық нұсқаулықтары;

тірі малдың және еттің мемлекеттік стандарттары;

айдау және ашық қорада ұстауда малдың мінез-құлқын;

малдың аурулары мен әлсіздігінің сыртқы белгілері;

оның температурасын өлшеу қағидалары.  

 

 

57-параграф. Мал қабылдаушы, 5-разряд

 

123. Жұмыс сипаттамасы:

союдан алдын ұстау базаларында малды қабылдау;

малды түріне, семіздігіне, жынысы мен жасына қарай сортаменттеу;

шошқаларды өңдеу тәсілдері бойынша сортаменттеу, алған зақымдары мен терісіндегі кемшіліктерді айқындау;

малды өлшеу, қабылдау-тапсыру құжаттарын ресімдеу; малды өңдеуге қабылдау және жіберудің бастапқы есебін жүргізу;

қабылдар алдында ауру және әлсіз малды анықтау және оқшаулау;

мал қабылдау және күту жөніндегі бригада жұмысшыларының арасындағы жұмысты бөлу.

124. Білуге тиіс:

тірі малдың мемлекеттік стандарттары;

зоотехника және ветеринария негіздері;

малдың жарақаттануының алдын алу тәсілдері;

малдың терісіндегі зақымдықтар (тістелген жерлері, құрт жеген жерлері) мен кемшіліктердің түрлері, және ауру және әлсіз малдың сыртқы белгілері;

әлсіз малдың құлауының алдын алу әдістері;

малды жемдеу және суару техникасы мен режимі (мерзімі мен нормалары);

малды күту қағидалары және оны айдағанда және ашық қорада ұстағандағы мінезін;

малды есептеу және есептік құжаттарды ресімдеу тәртібін.  

 

 

58-параграф. Мүйіз өңдеуші, 2-разряд

 

125. Жұмыс сипаттамасы:

мүйіздерді қазандыққа (чан, бак, бұлау) салу, бу жіберуді, жидітуді белгіленген режим бойынша реттеу;

мүйізді түсіру және мүйіз қабатын өзекшесінен алу;

өзекшелерін кесу және шаю;

мүйіз қабаттары мен өзекшелерді ыдысқа салу және одан әрі өңдеуге жіберу.

126. Білуге тиіс:

мүйізді өңдеудің температуралық режимдері.

Қысыммен істейтін қазандықтарда мүйіз өңдеу процесін жүргізуде - 3-разряд. 

 

 

59-параграф. Пісірілген шұжық өндіру автоматының операторы,

5-разряд

 

127. Жұмыс сипаттамасы:

алюминий бекіткіштермен бекітіп, жасанды қабықпен орай отырып шұжық батондарын формалау процесін жүргізу;

пісірілген шұжық өндіру автоматын жұмысқа дайындау: жасанды шұжық қабатын, таңбалау таспасын салу, жинақтағышқа бекіткіштерді салу;

автоматын жұмысын бос жүрісте тексеру;

автомат жұмысын, фарштың біркелкі берілуін, батондарды формалаудың тығыздығын, батон шұжықтарды рамаларға қалай отырып, толтырылған рамаларға өнімнің түрін, әзірлеу уақытын көрсетіп паспорттарының ілінуін, оның термиялық өңдеуге жіберілуін бақылау.

128. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

шұжық өнімдерінің түр-түрі мен рецептурасы;

пісірілген шұжық және жасанды шұжық қабықтарының мемлекеттік стандарттары мен техникалық шарттары.

Анағұрлым жоғары білікті пісірілген шұжық өндіру жөніндегі автоматтың операторының басшылығымен жұмыстардыорындауда - 4-разряд.

 

 

60-параграф. Табиғи шұжық қабығын жасаушы, 1-разряд

 

129. Жұмыс сипаттамасы:

машинамен майсыздандырғаннан кейін шошқа және қой ішектерін, сиырдың қарындарын қолмен қосымша тазалау операцияларында ішекті өңдеу жұмыстарын орындау;

жібітіп ішекті бөлу.

130. Білуге тиіс:

ішектерді өңдеу қағидалары мен тәсілдері.  

 

 

61-параграф. Табиғи шұжық қабығын жасаушы, 2-разряд

 

131. Жұмыс сипаттамасы:

малдың барлық түрінің ішектерін өңдеу жөніндегі операциялардағы жұмыстарды орындау;

ішектерді белгіленгендей байлап, олардың калибрін көрсете отырып бумалап немесе пачкалап байлау;

ішектерді кептіру үшін үрлеу;

машинада тазалағаннан кейін ішектерді қолмен қосымша тазалау;

тұздалған ішек шикізатын түсіру, тұздықта жуу және туарлық белгілеріне сәйкес сұрыбы және калибрі бойынша қалау;

шошқаның ішектерін өңдеуде – ішектерді суға салып бөлу;

қойдың ішектерін өңдеуде – ішектерді суға батырып қойып, бөлу, көк бауырдың ішіндегісін тазалап, шаю, қарындарды өңдеу.

132. Білуге тиіс:

ішектерді өңдеу қағидалары мен тәсілдері.  

 

 

62-параграф. Табиғи шұжық қабығын жасаушы, 3-разряд

 

133. Жұмыс сипаттамасы:

ішекті өңдеудегі операциялар жөніндегі жұмыстарды орындау;

малдың барлық түрінің ішектерін (аш ішек, тоқ ішек, қарын) айналдыру және ішіндегісін шайып, тазарту, қуықтарды өңдеу, көк қарынның сыртқы қабығын алу;

ірі қара малдың ішектерін өңдегенде – қарынның ішіндегісін шайып, тазалау, тоқ ішек пен талақтың шырышты қабығын машинамен және қолмен алып тастау;

тоқ ішекті және ас қорыту мүшелерін толықтай тазалау;

шошқа ішектерін өңдегенде – аш ішектің ұзындығын өлшеу, ұлтабар және кудрявканы қырыққабат ажырату, ішіндегісін шайып, тазарту және кудрявкаларды толықтай тазарту;

қой ішегін өңдегенде – көк бауыр мен қарынды бөлу, көк бауырдың шырышты қабығын машинамен және қолмен алып тастау;

аш ішектің ұзындығын өлшеу, қырық қабатты гузенкадан ажырату, гузенканы толықтай өңдеу;

тапсырысқа сәйкес ішектің барлық түрін жинақтап, орау;

ішек қабығын шұжық өндіру үшін дайындау (суға салып қою, шаю);

ішек майын өңдеу (ішектің кесіндісінен майды, етті, ластықтарды ажырату);

жабдықтарды іске қосу, сынамалау.

134. Білуге тиіс:

ішекті өңдеу қағидалары мен тәсілдері, қызмет көрсетілетін жабдықты пайдалану.  

 

 

63-параграф. Табиғи шұжық қабығын жасаушы, 4-разряд

 

135. Жұмыс сипаттамасы:

малдың барлық түрінің ішектерін даяр фабрикатқа бөлу және өңдеу жөніндегі операциялар кешенінің барлығын орындау;

аш ішекті қырық қабаттан бөлу;

малдың барлық түрінің ішегін машинамен немесе қолмен тазалау;

малдың барлық түрінің ішегін тұздау, тұз және тұздайтын керек-жарақтарды дайындау;

тұздағаннан кейін ішекті сұрыбы және калибрі бойынша бөлу;

ірі қара малдың ішегін өңдеуде – аш ішектер мен қарынды машинамен және қолмен майсыздандыру, ішектің ұштарын және қарынды өлшеу, талақты толықтай өңдеу;

шошқа ішегін өңдеуде – глухаркалардың майын алып тастау;

қой ішегін өңдегенде – талақтың майын алу;

шұжық өндірісі үшін қабық дайындағанда – шұжық өнімдерін калибрлеу, бүлінген жерлерін табу, түрі мен сортаментіне қарай белгіленген ұзындық бойынша кесу;

фарш үшін саны және сапасына қарай қабықтың барлық түрін қабылдау;

фарш үшін қабықтың сұрыбы және санатына қарай орта сынамаларды іріктеу және ілеспе құжаттарды ресімдеудің дұрыстығын айқындау;

жабдықты іске қосу, сынамалау және реттеу.

136. Білуге тиіс:

ішекті өңдеудегі операциялар кешенін орындаудың тәсілдері;

өңделетін шұжық өнімдерінің барлық түрінің фаршына арналған қабыққа қойылатын технологиялық талаптар;

 қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы мен пайдалану қағидалары.  

 

 

64-параграф. Табиғи шұжық қабығын жасаушы, 5-разряд

 

137. Жұмыс сипаттамасы:

малдың барлық түрінің ішектерін даяр фабрикатқа бөлу және өңдеу жөніндегі операциялар кешенінің барлығын орындау;

ішектерді сортаменттеу және калибрлеу (ауамен үрлеу); майсыздандыру сапасын тексеру, кесінділерді анықтау және есептеу; ішектерді сұрыбы бойынша өңдеу;

нормативтік құжаттама талаптарына сәйкес арнай тапсырыс бойынша малдың барлық түрінің ішектерін жинақтау және орау (тұздау ыдысынан ішек орамаларын түсіру, тұз қалдықтарынан арылту,сұрыбы және калибрлері бойынша бөлу;

 тұздау;

санына қарай ыдысқа салу, орағаннан кейін орамдардың саны туралы белгісі бар биркаларды ресімдеп сұрыбы және калибрі бойынша және ыдыстың таңбалануы бойынша ыдысқа қалау);

аспаптарды, керек-жарақты, ыдысты дайындау;

су құбырлары мен ауа құбырларының жарамдылығын тексеру.

138. Білуге тиіс:

ішек шикізаты және даяр фабрикаттың нормативтері;

ішектің алдын болған кемістері мен өндірістік ақаулары белгілері және оларды анықтау тәсілдері;

ішек өңдеу жолдары мен тәсілдері.  

 

 

65-параграф. Тағамдық май өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

139. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті тағамдық май өндіру аппаратшысының басшылығымен тағамдық май өндіру процесін үздіксіз жұмыс істейтін құрылғыларда жүргізу;

ашық бу қазандықтарында және тік автоклавтарда шыжықтан май өндіру процесін жүргізу;

шыжықты вакуумды көлденең қазандықтарда кептіріп өңдеу;

сүйек майын өндіру үшін шикізат дайындау, сүйекті майдалау;

қазандықтың жұмысқа дайындығын, төсемдердің, қақпақтардың, аспалы жолдар мен сілтегіштердің жарамдылығын тексеру;

сапасыз шикізатқа актілер жасау;

қыздырылған тағамдық майды автоматтар мен желілерде бөлшектеу және орау.

140. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

түрлі шикі майлар мен сүйектердің сапасына қойылатын талаптар;

тағамдық майдың мемлекеттік стандарттары;

қолданылатын шикізат дайындау қағидалары, сүйекті ұсату тәсілдері;

шұжық өңдеу қағидалары.  

 

 

66-параграф. Тағамдық май өндіру аппаратшысы, 5-разряд

 

141. Жұмыс сипаттамасы:

үздіксіз істейтін құрылғыларда, автоклавтарда, ашық және өзге де бу, отын немесе сумен қызатын қазандықтардың түрлерінде шикізатты іріктей отырып тағамдық май өндіру процесін жүргізу;

бақылау-өлшеу аспаптары арқылы су мен будың жіберілуін қадағалау;

температуралық режим мен өңдеу ұзақтығын орнатылған технологиямен ұстап отыру;

май массасын механикалық араластырғыш немесе ескекпен қолмен жиі-жиі араластырып отыру;

химиялық талдау нәтижелері бойынша өнім сапасын бақылау;

ерітілген майдың шығу нормативтері мен сортаменттілігін сақтау;

тұндыру әдісі арқылы майды тазалау процесін жүргізу;

тазаланған майды жинақтағыштарға құю.

142. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтардың құрылымы және пайдалану қағидалары;

түрлі шикізаттан жасалған тағамдық майларды өндірудің температуралық режимін белгілеудің тәсілдері;

қолданылатын шикізатқа қойылатын талаптар, тағамдық майдың мемлекеттік стандарттары;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары;

бу, су және май коммуникациялардың құрылымы және орналасу тәсілі;

қысыммен жұмыс істейтін жабдықтарға қызмет көрсету қағидалары.  

 

 

67-параграф. Тағамдық май өндіру аппаратшысы, 6-разряд

 

143. Жұмыс сипаттамасы:

үздіксіз істейтін құрылымдар мен вакуум қазандықтарда тағамдық май өндіру процесін жүргізу;

аппаратураны жұмысқа дайындау;

шикі майды іріктеу;

үздіксіз жұмыс істейтін құрылғыға кіретін машиналар мен аппараттардың, көп фазалы технологиялық циклдегі вакуум қазандықтардың жұмысын реттеу;

шикізатты сусыздандыру, пісіру, булау, кептіру және тағы басқа процестерін жүргізу;

майды құю және қайта айдау, шыжықты түсіру;

зертхана талдаулары деректері бойынша және органолептикалық түрде сапасын кезеңімен бақылау;

қыздырылған май партиясын құрастыру;

аппаратураны бөлшектеу және құрастыру;

майдың шығу нормативтері мен сұрыбын сақтау.

144. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы

қысыммен жұмыс істейтін аппаратураның құрылымы және басқару схемасы;

температура және қысымды реттеу қағидалары;

шикі май түрлері мен қасиеті;

тағамдық майдың мемлекеттік стандарттары.

145. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі. 

 

 

68-параграф. Тері жұмсартқыш жасаушы, 3-разряд

 

146. Жұмыс сипаттамасы:

тері жұмсартқыш жасау процесін жүргізу;

ұйқы безін волчокта және кептірілген тері жұмсартқышты перплексте ұсақтау;

ұсақталған ұйқы безіне үгінділерді және кептірілгеннен кейін аммоний сульфатымен араластыру;

ұсақталған тері жұмсартқышты ыдысқа салу, қоймаға (экспедиция) өлшеп, тапсыру;

жұмыс орнына жіберу және үгіндіні електен өткізу.

147. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

қолданылатын шикізат пен материалдардың сапасына қойылатын талаптар;

даяр өнімнің рецептурасы мен мемлекеттік стандарттары;

тері жұмсартқышты ыдысқа салу, қоймаға өлшеп, тапсыру қағидалары.

 

 

69-параграф. Тері өңдеуші, 2-разряд

 

148. Жұмыс сипаттамасы:

терінің жүн және ажыратылған жақтарын арбада немесе үстелде душтың астында шаю;

душта қан және ластықтарды қырып алып тастау;

теріні үйінділерді жібіту стеллаждарына қалау және оларды алып тастайтын жерлерге жіберу;

үйіндіні алып тастағаннан кейін терінің жүн және ажыратылған жағын душпен шаю.

149. Білуге тиіс:

үйінді және үйінді емес терілерді өңдеу режимі мен қағидалары. 

 

 

70-параграф. Тері өңдеуші, 3-разряд

 

150. Жұмыс сипаттамасы:

шошқа терісін ажырату машинасында өңдегеннен кейін кигізу, шашақтарын немесе қалған кесінділерді алып тастау;

терілерді барабандарда шаю;

терілерді барабандарға тиеу және оларды түсіру;

суын ағызу үшін арбаларға терілерді іліп қою;

барабандарды жұмысқа дайындау;

үйінділігіне қарай терілерді сортаменттеу.

151. Білуге тиіс:

қызмет көрсету жабдықтары мен механизмдерінің құрылысы және жұмыс қағидалары;

тері шаюға қойылатын талаптар. 

 

 

71-параграф. Тері өңдеуші, 4-разряд

 

152. Жұмыс сипаттамасы:

ірі және ұсақ мал терісін кигізу: ет, май, шашақ кесінділерін алып тастау;

кесінділерді ыдысқа жинау және қалау;

қой және ешкі терісі табандары мен құйрығын бөлу;

терідегі үйіндіні қол жоңғысымен немесе үйінді тиегіш сүргілермен алып тастау;

мал ұшасынан теріні алып тастағаннан кейін қабылдау жөніндегі жұмыстарды орындау;

теріні үстелге жаю, қарау, малдың барлық түрінің терісінің өндірістік ақаулықтарын айқындау және есептеу;

шешілген терілердің сапасын бағалау.

153. Білуге тиіс:

одан әрі өңдеу үшін тері дайындау сапасына қойылатын талаптар;

қол аспабын пайдалану қағидалары;

терінің өндірістік кемшіліктерінің түрлері;

тағамдық шикізатты жинау және өңдеудің санитарлық талаптары.  

 

 

72-параграф. Тері өңдеуші, 5-разряд

 

154. Жұмыс сипаттамасы:

үйінділеу машинасында теріні үйінділеу процесін жүргізу;

теріні жұмыс орнына жіберу;

машинаны біліктеу астына терілерді толтыру;

тері өңдеу;

машинаны жұмысқа дайындау, оның механизмдерін тазалау және майлау.

155. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы және жұмыс қағидалары;

одан әрі өңдеуге арналған тері сапасына қойылатын талаптар.

 

 

                73-параграф. Тері тұздаушы, 3-разряд

 

156. Жұмыс сипаттамасы:

тұздағаннан кейін тері штабельдерін бөлшектеу, ветеринар маманның

бақылауымен теріге таңба басу, түрі және сұрыбына қарай салмағы бойынша ведомості жасау;

теріні сілкілеп, тұздан арылту және оны орайтын (қабылдау) жерге жіберу;

терілерді пакетке орау («балыққа»), кептіру үшін теріні ілу теріні кептіру және кептіргеннен кейін теріні алу процесін жүргізу;

биркалардағы жазбалардың негізінде түрлері бойынша терілерді сортаменттеу;

теріні былғары шикізатының түріне қарай бөліп және оларды жіппен байлап теңдерге (бумаларға) консервілеу тәсілімен қалау; 

ветеринар маманның бақылауымен теріге тұз қоспасын және антисептиктер себу, белгі жасау;

сырды дайындау және теріні таңбалау.

157. Білуге тиіс:

терінің түрлері мен сортаменттілігі;

штабельдерді қалау, бөлшектеу және теріні кептіру қағидалары;

теріні қалау жөніндегі мемлекеттік стандарттардың талаптары;

былғары және терілік шикізаттың түрлері;

теріні консервілеу негіздері мен бактериялық бүліну белгілері;

теріні теңге қалау нормалары.

Қой және өзге де терілерді сортаменттеусіз бөлшектеу кезінде - 2 - разряд.

 

 

74-Параграф. Тері тұздаушы, 5 разряд

 

158. Жұмыс сипаттамасы:

теріні қолмен ас тұзымен тұздау жолымен немесе механикаландырылған құрғақ тұздауға арналған жабдықтарды қолдана отырып консервілеу процесін жүргізу;

терілерді дезинфекциялау;

консервілеудің cулы тұздалған тәсілі кезінде консервілейтін қоспа мен дезрастворды біркелкі бөлу және оларды қышқыл-тұздық тәсілі кезінде терінің барлық шелді беті бойынша әр түрлі учаскелерде терінің қалыңдығын ескере отырып сүрту;

механикалық ұсақтағышта және араластырғыштарда белгіленген рецептура бойынша консервілейтін қоспаны және белгілі бір концентрациядағы дезрастворды дайындау;

зертханалық талдау нәтижелері бойынша терілерді консервілеу процесін қадағалау (тері тініндегі ылғал мен алюминий тотығының құрамын, Суды сору рН сутегінің көрсеткіші және қышқыл-тұздық тәсілмен консервілеу кезінде тері тінінің пісіру температурасын, ылғал және консервілеу тәсілі кезінде ас тұзын тексеру);

тұздалғаннан кейін терілерді тұздау.

159. Білуі тиіс:

барлық терілерді консервілеу тәсілдері;

консервілейтін қоспалар мен дезрастворлардың құрамы, дайындау әдістері және шығыс нормалары;

былғары және үлбір шикізатының қасиеттері, консервілеуден кейінгі шикізаттың дайындық белгілері;

қатарларды жинақтау және тері шикізатын түктерге орау қағидалары;

қызмет көрсетілетін механизмдердің құрылысы мен пайдалану қағидалары;

консервілейтін қоспалармен және улы заттармен жұмыс істеген кезде жұмыс істеу қағидалары және сақтық шаралары.

Тері қатарларын жинақтау жөніндегі жұмыстарды орындау кезінде - 4 -разряд.

 

 

75-параграф. Тері тұздаушы, 3-разряд

 

160. Жұмыс сипаттамасы:

тері салынған арбалар мен стеллаждарды тиеу, орнына жіберу, терілерді барабандарға, чандарға механизмдердің көмегімен немесе қолмен салу;
          тұздықталған терілерді барабандардан, чандардан түсіру, терілерді ілу немесе сорғызуға арналған стеллаждарға орнату;

тұзды уату;

теріге жұқалап тұз себу;

тұзды тұз еріткішке салу.

161. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықты қолдану принціпі;

терінің түрлері;

барабандарға, чандарға тиеу нормалары.  

 

 

76-параграф. Тері тұздықтаушы, 5-разряд

 

162. Жұмыс сипаттамасы:

чандарда, ілмелі және сорғытатын шнекті барабандарда мал терісін тұздықтау арқылы консервілеу процесін жүргізу;

консервілейтін ерітіндіні әзірлеу және бекіту, оны тұздықтау барабандарына, чандарға және өңделген тұздықты қалпына келтіруге айдау;

өңделген тұздықты қалпына келтіру;

жабдықтардың тұз еріткіштерді, барабандар, чандарды жұмысқа дайындау.

163. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

консервілеуші ерітіндінің рецептурасы,

түрлі мал терісін тұздықтаудың технологиялық режимі;

консервілегіш ерітіндінің физикалық-химиялық қасиеті;

су және тұздық коммуникациясының құрылысы және орналасу схемасы;

пайдаланылған тұздықты регенерациялау тәсілдері;

тұздықтағаннан кейін шикізаттың даяр болу белгілері.  

 

 

77-параграф. Теріні сортаменттеуші, 6-разряд

 

164. Жұмыс сипаттамасы:

қолданыстағы стандарттарға сәйкес консервіленген түрде малдың барлық түрінің терісін сортаменттеу жұмыстарын орындау, сортаменттеу үстеліне төсеу және терінің екі жағын да қарау, терідегі болған және өндірістік кемшіліктерін анықтау және есепке алу;

ой терісінің жүнділігін, мөлшерін және салмағын айқындау;

тері партияларын жинақтау, тюктарға орау және түсіру;

терілерді, тюктарды таңбалау, салмақтық ведомостілерін жасау, тері штабельдерін бөлу, түсіру құжаттары бойынша алушының қоймасына тапсыру.

165. Білуге тиіс:

барлық мал терісінің болған және өндірістік кемшіліктерінің түрлері;

малдың барлық түрінің былғары және тері шикізатының мемлекеттік стандарттары;

малдың барлық түрінің терісін өңдеу және консервілеу тәсілдері мен әдістері;

тері өңдеу және консервілеу сапасы көрсеткіштері.

166. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

Ұшадан сылып алғаннан кейін теріні қабылдау жөніндегі жұмыстарды орындауда: теріні үстелге жаю, қарау, малдың барлық түрінің терісіндегі өндірістік кемшіліктерді айқындау және есептеуде - 3-разряд. 

167. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

 

 

78-параграф. Теріні шелдеуші, 5-разряд

 

168. Жұмыс сипаттамасы:

барлық аша тұяқтылардың етін және майын осу процесін жүргізу;

қызмет көрсетілетін машинаға тері толтыру және өңдегеннен кейін теріні қабылдау;

ет және май кесінділерін теріні зақымдамай шелдейтін жағынан толық алып тастауды қамтамасыз ету;

пышақ біліктердің өтуін қадағалау;

теріні үстелде немесе колодаға төсеу, тағамдық мақсаттағы ет пен май кесінділерін пышақпен, подходкамен, шалғымен немесе тупикпен кесу, және оларды ыдысқа салу;

ет және май кесінділерін тағамдық және техникалық мақсаттарға бөле отырып жинау;

теріні арбаға қалау және оны одан әрі өңдеуге жіберу;

өңделетін терінің қалыңдығына қарай қызмет көрсететін машинаны іске қосу, теңшеу және реттеу;

қолданылатын аспапты қайрау және түзету.

169. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін машинаның құрылысы және қолданыс принципі;

малдың түріне, жынысына және жасына қарай қасиеті;

тері өңдеу қағидалары;

тері кемшін жерлері белгілері, олардың пайда болу себептері мен жою тәсілдері;

 тағамдық шикізатты өңдеудің санитарлық талаптары.

 

 

79-параграф. Техникалық өнім өндіру аппаратшысы, 2-разряд

 

170. Жұмыс сипаттамасы:

май және тоң майды өндірудің түрлі учаскесіндегі техникалық шикізат құрастыру, оны қоймалайтын жерге жеткізу;

шикізатты түрлері мен қызметіне қарай алдын-ала сортаменттеу

171. Білуге тиіс:

көлік құралдарын пайдалану қағидалары;

техникалық шикізат түрлері және оны сортаменттеу қағидалары.

 

 

80-параграф. Техникалық өнім өндіру аппаратшысы, 3-разряд

 

172. Жұмыс сипаттамасы:

майдың құрамына қарай техникалық шикізатты сортаменттеу;

түрлі құрылымдағы машиналарда шикізатты бөлшектеу;

түрлі шикізат тиеуде кезектілік пен қажетті пропорцияларды сақтай отырып ұсақталған шикізатты аппараттарға тиеу;

элеватор шөмішіне немесе тікелей кептіру аппаратының бункеріне сүйектерді тиеу;

қызмет көрсетілетін жабдықты іске қосу, тоқтату, тазалау және майлау.

173. Білуге тиіс:

техникалық шикізат номенклатурасы мен сипаттамасы;

түріне және одан әрі өңдеуге жіберілуіне қарай техникалық шикізатты  сортаменттеу және тиеу қағидалары;

қызмет көрсетілетін жабдықты майлау қағидалары.  

 

 

81-параграф. Техникалық өнім өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

174. Жұмыс сипаттамасы:

бу немесе отынмен қызатын ашық қазандықтарда техникалық шикізаттан жасалған пісірілген жем өндіру процесін жүргізу;

құрғақ жем, қан ұны, көбік жасағыштар мен өзге де өнімдерді вакуум қазандықтарда өндіру процесін жүргізу;

шикізат іріктеу;

бу немесе отын қыздырғышты жіберуді реттеу;

шикізатты пісіру және зарарсыздандыру процесін, сондай-ақ қанды ұйыту және кептіру процесін белгіленген режим бойынша жүргізу;

араластырғышты іске қосу және тоқтату;

техникалық май мен бульонды тұндырғыштар мен жинағыштарға құю және айдау;

техникалық өнімді електен өткізу, ыдысқа салу, өлшеу және қоймаға тапсыру;

даяр өнімнің шығу нормалары мен сортаменттілігін сақтау.

175. Білуге тиіс:

қысыммен істейтін жабдықтың құрылымы мен пайдалану қағидалары;

техникалық шикізат іріктеу қағидалары мен құрамы, оны өңдеудің технологиялық режимдері;

бу немесе отынмен қызуын жіберуді реттеу қағидалары.

 

 

82-параграф. Техникалық өнім өндіру аппаратшысы, 5-разряд

 

176. Жұмыс сипаттамасы:

ет-сүйек ұнын өңдеуде үздіксіз жұмыс істейтін шнек сығымдағышта май мен шыжық бөліп шығару процесін жүргізу;

май шыжықты сығымдауға біркелкі жіберу;

температуралық режимді және престеу процесін бақылау – өлшеу аспаптары бойынша реттеу;

сығымдалған шыжықты уатуға жіберу және майды тұндырғышта жинау;

сүйек ұнын өңдеу процесін жүргізу. жабдықты жұмысқа дайындау;

май мен сүйек ұнын тасымалдауға арналған жабдықтар мен коммуникацияларды тексеру;

майдан тазартуға арналған автоклавтарды, жабдықтардың, майсыз сүйекті кептіру және ұсақтауға арналған агрегаттардың жұмыс режимін реттеу;

сүйек ұны мен майдың шығу нормативтері мен сортаменттілігін сақтау.

177. Білуге тиіс:

қысыммен істейтін жабдықтардың құрылымы мен қызмет көрсету қағидалары;

бу, ауа, су және өзге де коммуникацияларды басқару схемасы;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптары мен автоматика қызметі, өңделетін сүйектің түрлері мен қасиеттері;

шыжық сығымдаудың, сүйек майларын өндіру, сүйекті кептіру және ұсақтаудың технологиялық режимдері;

техникалық өнімнің мемлекеттік стандарттары.  

 

 

83-параграф. Техникалық өнім өндіру аппаратшысы, 6-разряд

 

178. Жұмыс сипаттамасы:

көп фазалы технологиялық циклдағы жабық түрдегі аппараттарда (вакуум қазандығы), автоматты басқарудағы аппараттарда, автоклавтарда, диффузорларда, шнекті сусыздандырғыштарда, үздіксіз істейтін желілерде техникалық шикізаттан жасалатын ет, қан, ет-сүйек ұнын, көбік жасағыштар және өзге де өнімнің түрлерін өндіру процесін жүргізу;

вакуум қазандықтардың, вакуум сорғылардың және араластырғыштардың жұмысын;

будың жылу аппараттарына жіберілу режимін реттеу;

шикізатты сусыздандыру, пісіру, зарарсыздандыру, гидролиз, кептіру процесін жүргізу;

шикізатпен толтыру кестесін сақтау;

майды төгу және айдау, шыжықты немесе сүйекті түсіру;

техникалық өнімнің шығу нормативтері мен сортаменттілігін сақтау.

179. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

қысыммен істейтін құрылғыларға қызмет көрсету қағидалары;

бу, ауа және су коммуникацияларының схемасы мен басқару қағидалары;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары;

қолданылатын шикізаттың түрлері мен қасиеті;

техникалық шикізатты өңдеудің технологиялық режимі;

техникалық өнімнің мемлекеттік стандарттары.

180. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

Жылдамдықтарын автоматты түрде реттейтін кезеңімен істейтін және ауысымына 8 көлденең вакуум қазандықта бір уақытта қызмет көрсететін центрифугаларда техникалық өнімді сусыздандыру және фракцияларға бөлу кезінде - 7-разряд.

181.Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.  

 

 

84-параграф. Техникалық өнімді елеуші, 3-разряд

 

182. Жұмыс сипаттамасы:

металл қоспаларын елеу, тазарту, альбуминді, ет сүйекті, қан ұнын және өзге де техникалық өнімді қолмен, елек бураттарда, элеваторларда, техникалық өнімді елеу, тасымалдау және өлшеуге арналған жабдықталған механизмдерде ашу және орау;

орау материалдарын жұмыс орнынан алу және жіберу;

еленген техникалық өнімнің ыдысын толтыру және оны таңбалау;

елек бураттарды, елегіштерді, элеваторларды, транспортерлерді және өзге де жабдықтарды іске қосу, жұмысын қадағалау;

елеу сапасын тексеру;

оралған өнімді штабельге және бункерге қалау;

жабдық тетіктерін тазалау және майлау.

183. Білуге тиіс:

елеу тетіктері мен тасымалдайтын құрылғылардың құрылғысы және қолдану принціпі;

техникалық өнімнің түріне, сұрыбына және қызметіне қарай елеу, орау, өлшеу және таңбалау қағидалары;

еленген техникалық өнімнің қасиеті және сапалық белгілері;

техникалық өнімнің мемлекеттік стандарттары.  

 

 

85-параграф. Техникалық шикізатты химиялық өңдеу аппаратшысы,

4-разряд

 

184. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі жүнді техникалық шикізаттарды химиялық өңдеу процесін аппараттарда, барабандарда, қазандықтарда және тағы басқа жүргізу;

жабдықтың жұмысын реттеу;

шикізатты өңдеу сапасын тексеру;

каустикалық сода ерітіндісін дайындау;

ерітінді концентрациясын тексеру және технологиялық нұсқаулықта белгіленген деңгейде оны ұстап отыру;

сілтілік өңдегеннен кейін шикізатты бейтараптандыру;

шикізат пен ерітіндіні тиеу және түсіру;

қызмет көрсетілетін механизмдерді майлау.

185. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

жүнді техникалық шикізатты өңдеудің технологиялық режимі;

қолданылатын химикаттар мен түрлі жүнді шикізаттың қасиеті, түрлі шикізаттар мен қолданылатын ерітінділерді тиеу және түсіру қағидалары;

ерітінді концентрациясын тексеру тәсілдері;

қызмет көрсетілетін механизмдерді майлау қағидалары.

 

 

86-параграф. Фарш әзірлеу желісінің операторы, 5-разряд

 

186. Жұмыс сипаттамасы:

мұздатылған ет блоктарын ұсақтау процесін жүргізу; механизацияланған ағынды желілерде шұжық өнімдері үшін фарш жасау;

желідегі машиналардың дәмдеуіштер, тұз, су, етті ұсақтау агрегаттарының, тензометриялық таразылардың, фарштың құрамдас бөліктерін араластыруға арналған машиналардың және фаршты шприцтеу цехына жіберуге арналған сорғылардың жарамдылығын тексеру;

шикізат, дәмдеуіш және тағы басқа салу;

жабдықты іске қосу және тоқтату;

желі жұмысын реттеу және машинаны майлау.

187. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

еттің түрлері мен сортаменттері;

шұжық өнімдерінің рецептурасы;

қолданылатын шикізат, фарш компоненттерінің сапасына қойылатын талаптар, оларды өңдеу режимдері;

фарштың мемлекеттік стандарттары мен техникалық шарттары.

Шикі ысталған шұжықтың фаршын жасау процесін жүргізуде - 6 - разряд.

 

 

87-параграф. Фарш жасаушы, 4-разряд

 

188. Жұмыс сипаттамасы:

фарш араластырғышта немесе куттерде шикізатты өңдеу арқылы шұжық өнімдеріне арналған фаршын әзірлеу және жасау процесін жүргізу;

шұжықтың тиісті түрі және сортаментіне арналған майдаланған ет, шпик, кеудесі мен өзге де шикізатты рецептураға сәйкес салу;

араластыру процесін қадағалау;

даяр фаршты фарш араластырғыштан немесе куттерден түсіру және одан әрі өңдеуге жіберу;

фарштың құрамдас бөлігінің біркелкі бөлінуін және оны өңдеу режимінің технологиялық нұсқаулық талаптарына сәйкес сақталуын бақылау;

котлета, бәліш және түшпара фаршын жасау: етті, ішек-қарын, дәмдеуіш және өзге де тиісті компоненттерді жұмыс орнына жіберу;

ет, ішек-қарынды майдалау, нан мен дәмдеуіштерді дайындау;

фарш компоненттерін рецептура бойынша мөлшерлеу және фарш араластырғышқа салу;

араластыру процесін қадағалау;

даяр фаршты кейінгі өндірістік сатыға (формаға) жіберу;

технологиялық жабдықты іске қосу және сынамалау.

189. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы мен қолдану принципі;

котлеталардың, бәліштердің, түшпаралардың түр-түрі;

шұжық өнімдері және өзге де жартылай фабрикаттарды түрлеріне арналған фарш жасау рецептурасы;

шикізат және фарштың тиісті компоненттерінің сапалық белгілері;

фарштың тиісті компоненттерін фарш араластырғышқа және куттерге салу кезектілігі мен нормасы;

фарш араластырудың режимі.  

 

 

88-параграф. Фарш жасаушы, 5-разряд

 

190. Жұмыс сипаттамасы:

консервілеуге арналған фарш және паштет массасын жасау, жасалатын консервілердің түріне қарай рецептура бойынша шикізат іріктеу және есептеу;

куттерлерде, фарш араластырғышта және паштет езу машинасында ет өнімдерін өңдеу;

шикізат және компоненттерді (фарш, май, дәмдеуіштер) тиісті машиналарға кезектетіп салу;

қызмет көрсетілетін машиналардың жұмысын қадағалау және өңдеудің тиісті режимдерін сақтау;

фарш және паштет массасын куттерлерден, фарш араластырғыштан және паштет езетін машиналардан ыдысқа қалай отырып түсіру;

шикізат және компоненттердің шығу нормасының сақталуы.

191. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтардың құрылысы және қолдану принціпі;

жасалған фарш және паштет массасының мемлекеттік стандарттары мен техникалық шарттары;

шикізат және фарш өңдеу режимі және паштет массасы компоненттерінің сапалық белгілері.  

 

 

89-параграф. Фарш жасаушы, 6-разряд

 

192. Жұмыс сипаттамасы:

шұжық өнімдерінің, фрикаделькалар мен сосиска эмульсиясына арналған фаршты ағын механикалық желілерде жасау процесін жүргізу;

фарш жасау үшін шикізаттың, негізгі және қосалқы компоненттердің түрлеріне қажетті санын есептеу;

 фарштан жасалатын өнімдердің рецептурасы және түр-түріне сәйкес шикізатты іріктеу;

волчоктарда, куттерлерде және механизацияланған ағын желілерінің араластырғыштарында фарш өңдеу технологиялық режимдерінің сақталуын бақылау;

шикізат шығымы нормаларын сақтау.

193. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы және қолдану принціпі;

фарштан жасалатын өнімдердің техникалық шарттары;

фарштан жасалатын өнімнің түр-түрі, рецептурасы;

ет, шпик және қолданылатын компоненттердің физикалық-химиялық қасиеттері мен сапалық белгілері;

фарштан жасалатын өнімдердің түрлеріне шикізатты оңтайлы пайдалану әдістері.

194. Техникалық және кәсіптік (арнайы орта, кәсіптік орта) білім талап етіледі.

 

 

90-параграф. Шаш, жүн және қыл өңдеуші, 3-разряд

 

195. Жұмыс сипаттамасы:

шошқа ұшасының жон терісіндегі қылды алу;

жон тері қылы мен құлақ жүндерін сортаменттеу, оларды бумаға байлау;

шаш, қыл және жүнді жинап, бастапқы өңдеу;

барлық малдың құйрықтарын жұмыс орнына жіберу; оларды тазалау;

ірі қара малдың құйрықтарын қолмен суы бар чанда сулау және шаю; шашын қию және оларды біркелкі етіп торға жаю;

ұсақ малдың құйрығын булау және олардың жүнін алу қылды қолмен чанда жуу;

үздіксіз істейтін кептіргіштерде шаш, қыл және жүнді кептіру;

рамаларға жаю, кептіргішке салу;

кептіргіштің жұмысын реттеу;

кептірілген шикізатты түсіру, өлшеу, таңбалау және қоймаға тапсыру.

196. Білуге тиіс:

қызмет көрсететін жабдықтың құрылысы;

шаш, қыл және жүнді жинау, өңдеу қағидалары, кептіру режимі;

шикізатты орау, өлшеу, таңбалау және қоймаға тапсыру қағидалары. 

 

 

91-параграф. Шек жасаушы, 1-разряд

 

197. Жұмыс сипаттамасы:

малдың ішектерінен барлық түрдегі шек жасау жөніндегі қосалқы операцияларды орындауда ішек жолдарының жекелеген ұштарын бір жіпке байлау, бірнеше қатардан шпагат иіру, жіптен түйін орау.

198. Білуге тиіс:

ішек жолақтарының ұштарын өңдеуге қойылатын талаптар;

шпагатты жолақтарға иіру және жіптен түйін жасау қағидалары мен тәсілдері.  

 

 

92-параграф. Шек жасаушы 2-разряд

 

199. Жұмыс сипаттамасы:

жолақ шектерді тігу үшін техникалық тігуді қалыптастыру;

шек орамаларын сұрыбы бойынша жинақтау;

барлық түрдегі шектерді орау және таңбалау;

шек жолақтарын орау және бояу;

санына қарай шектерді орау.

200. Білуге тиіс:

жолақ шектердің тиісті сұрыбы үшін жолақ шек орамдарын техникалық тігу және бояуды қалыптастыру қағидалары;

шек орамдары мен бумаларын орау тәсілдері.

 

 

93-параграф. Шек жасаушы, 3-разряд

 

201. Жұмыс сипаттамасы:

малдың ішегін сумен шаю, ішек орамдарын бөлу және бір жіппен орау, ажыратылған және шайылған ішектерді ісіру үшін аммиак ерітіндісін құю;

музыкалық, теннистік жолақ шектер жасау және техникалық тігу үшін техникалық тігуді химиялық өңдеу;

жолақ шектерді қолмен сақиналау құрылғысымен музыкалық және теннистік жолақ шектерді сақиналау;

сақиналарды жіппен байлау;

тегістеу станогында техникалық тігісті тегістеу;

 техникалық тігіс ұштарын конусқа қайрау станоктарында қайрау;

белгіленген калибрге (диаметрге) сәйкес техникалық тігісті екі бөлікке бөлеу;

техникалық тігіс калибрін микрометрмен өлшеу;

ішектерді тасымалдау;

сақиналау құрылғысының жұмысын сынамалау.

202. Білуге тиіс:

жолақ шектер жасау үшін ішектерді дайындау қағидалары;

қолмен сақиналау құрылғысының, тегістеу және қайрау станоктарының құрылысы мен пайдалану қағидалары;

шектерді сақиналау тәсілдері;

техникалық тігіс калибрлеріне белгіленген техникалық шарттар;

техникалық тігіс конустарының мөлшері;

техникалық тігісті тегістеу жолдары;

техникалық тігісті тегістеуде қолданылатын материалдарға қойылатын талаптар. 

 

 

94-параграф. Шек жасаушы, 4-разряд

 

203. Жұмыс сипаттамасы:

ішектерді ластықтан тазалау машинасында ластықтан, қалдықтардан тазалау, ұзындығына қарай ішекті кесу, жоғары дайындықты талап ететін жартылай фабрикаттардан жасалған музыкалық және теннистік жолақ шектер жасау үшін тегістеп оң және сол жағын ажырату;

кесілген жолақтарды ыдысқа қалау;

машинаны баптау.

204. Білуге тиіс:

ішектерді тазалау және жолаққа кесу қағидалары мен тәсілдері;

ішек шикізатының сапалы белгілері мен қасиеттері;

кесілген жолақтарды ыдысқа қалау қағидалары;

тазалау машинасының құрылысы мен баптау қағидалары.

 

 

95-параграф. Шек жасаушы, 5-разряд

 

205. Жұмыс сипаттамасы:

музыкалық және теннистік жолақ шектер жасау;

ұзындығы, түсі, тығыздығы, берілген диаметріне қарай ішек жолақтарын сортаменттеу;

қызмет көрсетілетін машинада түйін түю және иіру;

шектерді күкіртпен екі қайталап күкірттеу;

каустикалық сода, спирт-ректификат және пергидроль су ерітінділерімен майсыздандыру;

аммиак ерітінділерінде сулау жолымен жолақтарды бейтараптандыру, ағарту және спирттеу;

ағаш кептіру рамаларына шектерді кигізу, оларды машинамен иіру және кезеңімен иіріп отыру;

түсіне, тығыздығына, нысанына қарай, дөңестер мен жарықтардың болуына қарай шектердің сапасын тексеру;

шек диаметрін микрометрмен тексеру, шекті майлау;

шекті электронды-механикалық машинада калибрлеу және сақиналау;

орауды бақылау;

қызмет көрсетілетін машиналарды баптау.

206. Білуге тиіс:

ішек жолақтарын жасау тәртібі;

музыкалық және теннистік жолақ шектерді химиялық өңдеу қағидалары;

жолақ шектердің сұрыбын және қызметін айқындау үшін стандарт кестелерді пайдалану қағидалары;

музыкалық және теннистік жолақ шектерді калибрлеу және сақиналау үшін электронды-механикалық машиналарының құрылысы мен баптау қағидалары.

 

 

96-параграф. Шек жасаушы, 6-разряд

 

207. Жұмыс сипаттамасы:

күміс, мыс сым, жібек музыкалық жолақ шектерді орау станоктарында орау процесін жүргізу

ораудан алдын рамаларға шектерді тарту

босауына қарай шектерді тартып отыру;

созылған шектерді бекіту;

берілген калибрлердің тегіс беті және цилиндр формалы шектерді дәлдеу үшін тегістеу станоктарында музыкалық және теннистік жолақ шектерді тегістеу;

музыкалық және теннистік жолақ шектерді зімпара қағазбен, терімен және матамен тегістеп, жылтырату және бормен ысқылау;

жібектен құлып жасау және музыкалық және теннистік жолақ шектердің ұшын бекіту;

жолақ шектердің түйіндерін кесу және сортаменттеуге жіберу;

шек диаметрін микрометрмен тексеру;

қызмет көрсетілетін жабдықты баптау.

208. Білуге тиіс:

музыкалық және теннистік шектердің техникалық шарттары;

музыкалық және теннистік шектерді тегістеуге және жылтыратуда қолданылатын жібек, күміс немесе мыс сымның сапасына қойылатын талаптар;

орау және тегістеу станоктарының құрылысы мен баптау тәсілдері;

музыкалық және теннистік шектерді тегістеу және жылтырату жолдары.

 

                     

97-параграф. Шек және тігісті бақылаушы, 6-разряд

 

209. Жұмыс сипаттамасы:

музыкалық, теннистік шектердің көрсеткіштердің жиынтығы және олардың мемлекеттік стандарттар және техникалық шарттарға сәйкестігі бойынша техникалық тігістің сапасын бақылау;

музыкалық және теннистік шектер мен техникалық тігістер жасау процесінде, оларды өңдеу сатысы бойынша пайдаланылатын жартылай фабрикаттар мен шикізаттың сапасын тұтастай немесе ішінара бақылау;

шикізат, жартылай фабрикат және даяр өнімнің ақаулықтарын оларды өңдеу процесінде анықтау;

ішек шикізатын қабылдау.

210. Білуге тиіс:

ішек шикізаты, музыкалық және теннистік шектерге, техникалық тігістерге мемлекеттік стандарттар мен техникалық шарттар;

музыкалық және теннистік шектер мен техникалық тігістерді өңдеудің технологиялық процестері.

 

 

98-параграф. Шлям ұйыту аппаратшысы, 4-разряд

 

211. Жұмыс сипаттамасы:

шошқа черевасынан шырышты қабатты жинағышқа шешу, суды тазарту, майын алу, шлямды ыдысқа салу, қатты буды қосу;

шлямды блоктарды араластырып отыру, салқындату, таразыға тасымалдау, өлшеу, тоңазытқыш камераға тасымалдау;

жуылған блоктарды кептіргіште кептіру.

212. Білуге тиіс:

ұйытылған шлямды жасау технологиясы;

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы мен пайдалану қағидалары.  

 

 

99-параграф. Шұжық өнімдерін өңдеуші, 2-разряд

 

213. Жұмыс сипаттамасы:

рамаларда шұжық өнімдерін қадағалау және оларды ыдысқа салу;

мемлекеттік стандарт талаптарына сай емес өнімдерді іріктеу;

іріктелген өнімді рамаға жіберу;

шұжық өнімдері батондарының фаршпен, бос қапталған бөліктерін алып тастау және шұжық өнімдері батондарының кесілген ұштарын пергаменттік қағазға шпагатпен байлай отырып орау;

шұжық нандарын, ысталған еттерді (формадағы ветчинаны, рулетті және тағы басқа) байқау;

даяр өнімді пергаментке орау және экспедицияға жіберу;

шұжық өнімдерін қорғау қабатымен өңдеу және оларды этажеркаға немесе кептіру транспортерімен өлшеу.

214. Білуге тиіс:

шұжық өнімдерінің ақау және мемлекеттік стандарттарға сәйкестік белгілері;

шұжық өнімдерін қорғау қабаттарымен өңдеу тәсілдері, оларды кептіргеннен кейін дайын болу белгілері.

 

 

100-параграф. Шұжық өнімдерін өңдеуші, 3-разряд

 

215. Жұмыс сипаттамасы:

шикілей ысталған, жартылай ысталған, пісіріп ысталған шұжықтардың батондарын жіберуге дайындау: кептіру камераларында өлшеу, шұжық батондарының бетіндегі көгерген жерлерін алып тастау;

ыдысты (жәшіктерді, қораптарды) жұмыс орнына жіберу, ыдысты өлшеу;

шұжық өнімдерін ыдысқа қалау және оларды өлшеу

белгіленген мөлшер бойынша қағаз кесу, қағазды ыдыстың арасына салу;

шұжық өнімдерін ыдысқа салу,қатарға салу.

216. Білуге тиіс:

шикілей ысталған, жартылай ысталған және пісіріп ысталған шұжықтарды тиеуге орау және дайындау қағидалары;

ыдысқа қойылатын талаптар. 

 

 

101-параграф. Шұжық өнімдерін формалаушы, 1-разряд

 

217. Жұмыс сипаттамасы:

шұжық өнімдерін байлауға арналған шпагатты айналдыру, қайта орау және жіп кесінділерін кесу.

218. Білуге тиіс:

шпагат және жіп сортаменттері;

шпагат, жіп кесінділерінің мөлшері және шұжық өнімдерінің сұрыбына қарай жіп дайындау қағидалары;

шұжық өнімдерінің сортаментіне байланысты.

 

 

102-параграф .Шұжық өнімдерін формалаушы, 2-разряд

 

219. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті шұжық өнімдерін формалаушының басшылығымен шприцтеу әдісімен шұжық өнімдерін формалау процесіндегі жекелеген операцияларды орындау;

фаршпен толтыру үшін жіп орауышқа қабат кигізу;

ысталған өнімдерді түйіндеу.

220. Білуге тиіс:

өңделетін шұжық өнімдері қабықтарының түрлері және мөлшері және пайдалану тәртібі;

ысталған өнімдерді түйіндеу қағидалары.  

 

 

103-параграф. Шұжық өнімдерін формалаушы, 3-разряд

 

221. Жұмыс сипаттамасы:

анағұрлым жоғары білікті шұжық өнімдерін формалаушының басшылығымен шприцтеу әдісімен шприцтерде фарш қабығын толтыру арқылы шұжық өнімдерін формалау;

әрбір шұжық өніміне белгіленген байлау тәсілі, тауар белгісі және шығу нормасына сәйкес форма беру, толтырудың қажетті тығыздығы және батон ұзындығы үшін шұжық өнімдерінің батондары немесе сақиналарын байлау

сосискаға, сарделькаларға және шұжық өнімдерінің жекелеген түрлеріне арналған фаршы бар қабықты айналдырып байлау;

ауаны шығару мақсатында батондарды тесу;

шұжық өнімдері мен ысталған өнімдерді таяқтарға ілу, және оларды рамаларға немесе автоыстағыштарға ілу;

венгер салосын жасау;

шикізат іріктеу, оны өңдеуге жеткізу;

шпик пластын тазалау және кесу, белгілі форма беру, шпикті бұрышпен ыстау, ыстауға жіберу;

таяқтарға, рамаларға ілмектеу, ілу, және ыдысқа салу.

222. Білуге тиіс:

шикізат іріктеу қағидалары, оны өңдеуге жеткізу;

шұжық өнімдерінің техникалық шарттары.  

 

 

104-параграф. Шұжық өнімдерін формалаушы, 4-разряд

 

223. Жұмыс сипаттамасы:

вакуум щприцтерде және автоматтарда толтырудың қажетті тығыздығы және қабығы мен фарштың шығу нормасын сақтай отырып фарш толтыру арқылы шұжық өнімдерін формалау;

жіп орауыш орнату және ауыстыру;

қысым және босаған бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша вакуум шприцтерде реттеу;

рулет, балық және мойнын жасау.

224. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін автоматтардың, вакуум-шприцтердің құрылысы мен пайдалану қағидалары;

шұжық өнімдерінің мөлшері және сұрыбына қарай фаршпен толтыру тығыздығы және сапасына қойылатын талаптар;

қабығы мен фарштың шығу нормасы.  

 

 

105-параграф. Шұжық өнімдерін формалаушы, 5-разряд

 

225. Жұмыс сипаттамасы:

вакуум щприцтерде және автоматтарда толтырудың қажетті тығыздығы және қабығы мен фарштың шығу нормасын сақтай отырып фарш толтыру арқылы шұжық өнімдерін формалау;

фаршталған шұжық, ысталған өнім және даналаған өнімдерді (формадағы ветчина, буженина, карбонат және тағы басқа) толық жасау;

шикізатты қарау, шашақтарын кесу, дәмдеуіштермен өңдеу, сүйегі мен сіңірлерін алып тастау;

шпикті пластарға кесу және оны өнімнің сұрыбына қарай мөлшері бойынша ұсақтау, тілін, шошқа етін, бұзау етін, сиыр етін, жұмыртқаны, майда және тағы басқа дайындау;

шұжықты формалау, қабығын кигізу,

толық орау және байлау;

формаға қалау, пісіруге және одан әрі өңдеуге жіберу;

даяр өнімнің шығу нормасын сақтау.

226. Білуге тиіс:

қолданылатын шикізаттың сапалық белгілері мен түрлері;

қабатты шұжықтар және өзге де шұжықтар, ысталған өнімдер мен даналаған өнімдердің фарштауға жартылай фабрикаттар іріктеу қағидалары;

шұжық өнімдерінің техникалық шарттары мен шұжық өнімдерінің шығу нормалары.  

 

 

106-параграф. Эндокринді-ферменттік шикізат жинаушы, 3-разряд

 

227. Жұмыс сипаттамасы:

эндокриндік темір, ферменттік шикізатты бөлу және жинау, көзін, миын, ұрық безін, гипофизін және медициналық заттар өндіру үшін өзге де шикізатты ойып алу;

шикізат жинау: майдың пленкасы мен кесінділерін тазалау, ыдысқа салу, химиялық әдіспен консервілеу немесе мұздатуға жіберу;

сойылған малдың алынған көзін жылы сумен немесе перфорирленген барабанда жуу, көзін аршу және қан, көз жанары мен су қоспасынан шыны тәріздес сұйықтықты тазарту;

шикізатты лоток немесе шараларға салу;

мұздату камераларынан эндокринді-ферменттік шикізатты салу және түсіру;

эндокриндік және өзге де шикізатты мұздатылғаннан кейін орау, сақтау, түсіру немесе өңдеуге арналған тоңазытқыш камераларына орау және тапсыру;

пышақтарды қайрау және түзету.

228. Білуге тиіс:

ферменттік, арнайы шикізат және эндокриндік темір түрлері, олардың орналасуы;

шикізаттың белсенділігін сақтауды қамтамасыз ететін бөлу, препараттау және консервілеу қағидалары.  

 

 

107-параграф. Эпителий жинаушы, 3-разряд

 

229. Жұмыс сипаттамасы:

ірі қара малдың тілінен зарарсыздандыру бокста эпителий алу;

эпителий алуға жарамды тілді іріктеу, оларды өңдеу бөлімшелеріне жеткізу, түрлі құрылғылар арқылы жуу және тазарту, конвейер үстеліне жіберу;

конвейерді жұмысқа дайындау және оны іске қосу, бактерицидті шамды іске қосу, жылы судың түрлі құрылғыларға жіберілуін реттеу;

тілдерді барабанда бекіту және оларды конвейерге орнату;

өңделген тілдерді конвейерден алу және оны ыдысқа салу.

230. Білуге тиіс:

тіл және эпителийдің сапасына қойылатын талаптар;

қызмет көрсетілетін жабдықты пайдалану және санитарлық өңдеу қағидалары.

 

 

108-параграф.  Эпителий жинаушы, 4-разряд

 

231. Жұмыс сипаттамасы:

ірі қара малдың тілінен желілік конвейерлерде эпителий алу;

консервілеу банкісіне эпителий жинау, банкаларды герметикалық түрде жабу;

банкаларды өлшеу және тоңазыту шкафына орнату;

арнайы қайрау құрылғысы арқылы дискілік пышақты жинау, қайрау.

232. Білуге тиіс:

эпителийдің шығу нормасы, тіл және эпителий өңдеу режимдері.

 

 

3-тарау. Құс және қоян өңдеу

                                                                                       

 

109-параграф. Балауыз массасын регенерациялау аппаратшысы, 3-разряд

 

233. 233. Жұмыс сипаттамасы:

бумен сумен қызатын қазандықтарда балауыз массасын әзірлеу және регенерациялау процесін жүргізу;

өңделген ластанған балауыз массаны қазандыққа жіберу, балауыз массаны қыздыру және араластыру;

балқытылған балауыз массаны ластықтардан центрифугада тазалау, таза балауыз массаны сақтау немесе балауыздау үшін бұлауға жіберу, центрифуганы тазалау және жуу;

балауыз массасын жіберу және ұсақтау, оны қазандыққа салу, балауыз массаны талап етілген температураға дейін қыздыру және ұшаларды балауыздауға арналған даярлық параметрлерін айқындау, даяр балауыз массаны сақтау немесе балауыздау бұлауына жіберу;

су немесе будың қазандыққа жіберілуін реттеу;

даяр балауыз массасының температурасын өлшеу.

234. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

балауыз массасын әзірлеу және регенерациялау процесінің технологиясы;

балауыз массасының физикалық-химиялық қасиеттері;

балауыз массасының қызметі және оны әзірлеудің технологиялық режимі.

 

 

110-параграф. Балауыз массасын регенерациялау аппаратшысы, 4-разряд

 

235. 235. Жұмыс сипаттамасы:

температуралық режимді автоматты басқарылатын аппараттарда балауыз массасын әзірлеу және регенерациялау процесін жүргізу, сондай-ақ бұлауды балауыз массасы деңгейін толтыру;

ұсақталған балауыз массасын бу немесе сумен қызатын аппараттарға балқытуға ұсақталған балауыз массасын жіберуді реттеу, су немесе бу жіберуді реттеу;

бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша балауыз массасының температурасы мен өзге де технологиялық режим параметрлерін бақылау;

даяр балауыз массасын сақтау немесе балауыздау бұлауларына сорғылардың көмегімен айдау;

ұшалардан табиғи тұндыру немесе центрифугалау әдісімен алынған балауыз массасын оларды ластықтан тазарту мақсатында регенерациялау жөніндегі жұмыстарды орындау. өңделген балауыз массаны қолмен немесе транспортермен регенерациялауға жіберу;

тазарту процесін қадағалау;

сақтау немесе балауыз бұлауларға балауыз массасын таза балауыз масса жіберу;

жабдықтарды жөндеуге жіберу және жөндеуден қабылдап алу.

236. Білуге тиіс:

балауыз массасын әзірлеу және регенерациялау процесінің технологиясы;

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы, қолдану принціпі және пайдалану қағидалары;

балауыз массасының физикалық-химиялық қасиеті және қызметі.  

 

 

111-параграф. Жұмыртқа қабылдаушы, 4-разряд

 

237. Жұмыс сипаттамасы:

тапсырушылардан жұмыртқаларды санына және сапасына қарай қабылдап алу;

жұмыртқаның әрбір санатынан олардың партиясының жалпы санынан 10% орау бірліктерін іріктеу;

техникалық құжаттамада көзделген көрсеткіштер бойынша жұмыртқаның санатын және сапасын айқындау: қабығының және ауа камерасының жағдайы, ақуыз және сарыуыз сапасын, жұмыртқа массасын;

тағамдық толық емес жұмыртқаны, техникалық ақаулықтарын сандық айқындау;

ыдысқа орау, таңбалау сапасын, жағдайын тексеру.

238. Білуге тиіс:

тағамдық тауық жұмыртқаға қойылатын талаптары;

жұмыртқа қабылдау қағидалары және олардың сапасын тексеру әдістері;

жұмыртқаның тағамдық және техникалық ақаулық түрлері;

қажетті құжаттарды толтыру және ресімдеу тәртібі.  

 

 

112-параграф. Қауырсын түбіт бұйым жасаушы, 3-разряд

 

239. Жұмыс сипаттамасы:

берілген массаны мөлшерлей отырып автоматтар мен жартылай автоматтарда қауырсын түбіт толтырғыштармен жастық және көрпе тыстарын толтыру;

тыстарды алдын ала өлшеу;

жастықтардың, көрпе және тыс массаларының атауларына (артикулдарына) сәйкес мөлшерлеу автоматтарында толықтырған массасын орнату;

мөлшерлегіш автоматтардың жұмысын бақылау, жұмыс процесінде таразы балансын реттеу;

жастық және көрпелерді тігуге жіберу;

тыстың ашық жағын тігу және әмбебап тігу машиналарында мата жапсырманы қайыптап тігу;

қауырсын түбіт толтырғыштарды мөлшерлегіш автоматтарға және тыстарға жіберудің пневматикалық құрылғысының жұмысын қадағалау;

толтырылған жастықтар мен көрпелерді арнайы щеткелі машиналармен және қолмен тазалау;

жіп үзілген жерінен түйін жасау;

жастықтар мен көрпелерді мата қаптарға орау: көрпе және жастықтарды байластыру, оларды қаптарға қалау; тігін машинасында қапты тігу, қапты таңбалау;

оралған жастықтар мен көрпелерді штабельге қалау;

жабдықтардың жұмысындағы ұсақ ақаулықтарды жою;

240. Білуге тиіс:

пневматикалық жабдықтардың, таразы автоматтардың, тігін машиналары мен бұйымдарды тазалау машиналарының құрылысы, жұмыс принціпі, пайдалану және ерттеу қағидалары;

технологиялық операцияларды орындау тәсілдері мен әдістері;

қауырсын түбіт бұйымдардың техникалық шарттары.

 

 

113-параграф. Қауырсын түбіт бұйым жасаушы, 4-разряд

 

241. Жұмыс сипаттамасы:

түбіт, жартылай түбіт және қауырсын көрпе жасау жөніндегі жұмыстарды орындау;

көрпелерді рамаларға арнайы үстелде бекіту және созу;

көрпенің бойына толтырғышты біркелкі етіп бөлу;

көрпелерді қабу автоматында трафарет көшірме бойынша немесе арнайы қабу машинасында сурет бойынша қабу;

дұрыс қабылуын және орындалатын суреттің симметриялығын қадағалау, жіптің үзілген жерін жалғау, шпульді ауыстыру, жіптің созылуын және тігу жиілігін реттеу;

рамадан көрпені алу;

матрацтарды шпагат инемен қабу, түйреген жерлерге кнопка бекіту;

матрацтың барлық жеріне толтырғышты біркелкі етіп бөлу.

242. Білуге тиіс:

қабу машиналары мен автоматтардың құрылысы, реттеу және ұсақ жөндеу қағидалары;

көрпелерді рамаларға салу тәсілдері мен қағидалары;

түрлі күрделіктегі трафареттерді пайдалану тәсілдері;

көрпе қабу суреттерін орындау тәсілдері;

қауырсын түбіт көрпе жасаудың техникалық шарттары.  

 

 

114-параграф. Қауырсын түбіт қоспа жасаушы, 4-разряд

 

243. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі қауырсын түбіт шикізаттан жасалған қауырсын түбіт бұйымдарға арналған толтырудың белгіленген рецептуралық салмақтық ара қатынаста технологиялық процесін жүргізу;

автоматика, бақылау-өлшеу аспаптары арқылы ағынды механизацияланған желі жабдықтарының технологиялық режимдерінің сақталуын және үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету;

жартылай фабрикаттардың түрлері бойынша толтырғыштардың жекелеген компоненттерінің салмақтық ара қатынасын есептеу;

автомат таразыларда толтырғыштың жекелеген компоненттерін өлшеу.

244. Білуге тиіс:

таразылардың, автомат таразылардың құрылымы және жұмыс істеу принціпі;

барлық қауырсын түбіт шикізаттар, жартылай фабрикаттардың сапасын органолептикалық түрде айқындау тәсілдері, барлық артикул жастықшаларын толтырғыш рецептурасы;

қауырсын түбіт бұйымдар үшін толтырғыштың техникалық шарттары;

жартылай фабрикаттар жіберу желдеткіштерінің құрылымы;

жартылай фабрикаттардың қоректену толтырғыштардан таразыға дейінгі немесе араластырғыштарға дейінгі қозғалысы схемасы;

басқару пультынан берілетін қауырсын түбіт бұйымдардың толтырғыштарын жасау бағдарламалары.  

 

 

115-параграф. Қауырсын түбіт өңдеу машинасының машинисі, 4-разряд

 

245. Жұмыс сипаттамасы:

шикізатты жууға, кептіруге, шаңнан арылтуға және ұсақтауға арналған машиналарда қауырсын түбіт шикізаттарын өңдеу процесін жүргізу;

автоматика, бақылау-өлшеу аспаптарының көмегімен машиналардың технологиялық режимін және үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету, оларды баптау және ұсақ жөндеу;

қауырсын түбіт шикізатты қолмен немесе механизмдердің көмегімен салу;

жуатын заттар мен антистатик ерітінділерін жасау, оларды мөлшерлегіштердің көмегімен немесе қолмен машиналарға салу;

қауырсын түбіт шикізатты жуу және шаю, жуу режимін, температураны және ерітінді концентрациясын, сұйық модульдың жұмыс істеу параметрлерін реттеу;

қауырсын түбіт шикізатты ішінара құрғату жөніндегі жұмыстарды орындау;

қауырсын түбіт шикізатты кептіру және дезинфекциялау, оны салу массасын, будың қысымын, іске қосу уақыты және кептіргіштегі антистатик және антисептиктің санын, кептіру ұзақтығын бақылау;

қауырсын түбіт шикізатты тозаңнан арылту;

сүзгілеу құрылғыларының жұмыс режимін бақылау және реттеу;

фильтрлерді тозаңнан тазарту және босату;

техникалық өнім бөліміне қалдықтарды тасымалдау;

құстың барлық түрінің ірі қауырсындарын ұсақтау, ұсақтау режимін сақтау, машиналар мен жабдықтарды тазалау;

өңделетін қауырсын мен түбітті механизмдерді пайдаланып және қолмен қаптарға салу;

салынған қаптарды штабельге қалау немесе одан әрі өңдеуге жіберу.

246. Білуге тиіс:

қауырсын түбіт шикізаттың түрі және құрамы бойынша сыныптауышы;

түрлі үлгідегі қауырсын тазалағыш, жуу, кептіру және кесу машиналарының, тозаңнан арылту камераларының, қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының, желдеткіштер мен пневмосымдардың құрылысы, қолдану принціпі;

қызмет көрсетілетін жабдықты іске қосу және тоқтату қағидалары;

жуатын ерітінділердің құрамы және жасау тәсілі;

шикізатты тозаңнан арылту және оны тасымалдау кезінде ауа ағынының күшін реттеу тәсілдері.  

 

 

116-параграф. Қауырсын түбіт өңдеу машинасының машинисі, 5-разряд

 

247. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі құрылымдағы сортаменттеу машиналарында қауырсын түбіт шикізатты сортаменттеудің технологиялық процесті жүргізу;

машиналардың қабылдау цилиндрлеріне шикізат жіберу;

шикізаттың түріне және физикалық-химиялық көрсеткіштеріне қарай желдеткіштің дроссельді қалқалағышының немесе жылжымалы қабырғасының көмегімен машинада ауа ағынының жылдамдығын реттеу;

шикізатты қажеттігіне қарай стандартты ылғалдыққа жеткізу;

сортаменттеу процесінің аяқталғанын айқындау;

жабдықтарды қауырсын және тозаң қалдықтарынан кезеңімен тазарту;

сортаменттеу машинасы баптау және ұсақ жөндеу.

248. Білуге тиіс:

сортаменттеу машиналарының құрылымы және баптау қағидалары;

қауырсын түбіт шикізатының түріне және құрамына қарай сыныпталуын;

шикізатты бөлуде ауа ағынының жылдамдығын реттеу тәсілдері;

қауырсын түбіт шикізатты және жұмыс нұсқаулықтарын сортаменттеудің технологиялық процесінің режимдері;

қауырсын түбіт шикізаттың физикалық-механикалық және физикалық-химиялық қасиеттері;

қолтық асты, түбіт, қауырсын түбіт және қауырсынды сортаменттегеннен кейін алынған жартылай фабрикаттардың сапасына қойылатын талаптар.  

 

 

117-параграф. Қауырсын түбіт шикізат кептіруші, 4-разряд

 

249. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі үлгідегі кептіргіштерде қауырсын кептіру процесін жүргізу;

центрифугалардағы қауырсынның суын шығару, шаю және сығып шығару;

қауырсынды кептіргішке алып бару және толтыру;

бақылау-өлшеу аспаптарының көрсеткіштері бойынша қауырсынды кептірудің температуралық режимін, кептіру сапасын, өзекшесін және жұмсақ бөлігіне зақым келтірмей кептіргіш желдеткіш құрылымдарының жұмысын бақылау, реттеу және стандартты ылғалдық қауырсынның шығуын қамтамасыз ету;

қауырсын түбіт шикізаттың түріне және тауарлық сапасына қарай кептірудің аяқталу сәтін органолептикалық түрде айқындау;

қауырсынды конвейер таспада біркелкі етіп салу, қауырсынды бөгде қоспалар мен ірі қауырсындардан тазарту;

желдеткіштің көмегімен жинағыштарға құрғақ қауырсынды түсіру;

ептірілген қауырсынды қолмен қаптарға салу және толтырылған қаптарды штабельге қалау.

250. Білуге тиіс:

кептіргіштер мен қосалқы жабдықтардың құрылымы және жұмыс істеу принціпі;

қауырсын түрлері және оның тауарлық қасиеттері;

қауырсын және түбітті кептірудің технологиялық процесі;

қауырсын мен түбітті кептіру процесінің аяқталғанын айқындау тәсілдері. 

 

 

118-параграф. Қауырсын түбіт шикізатты қабылдаушы, 4-разряд

 

251. Жұмыс сипаттамасы:

қауырсын түбіт шикізаттың қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттамасына сәйкес қауырсын түбіт шикізатын санына және сапасына қарай партия қабылдаушылардан қабылдап алу;

қабылдау актісін ресімдеу және шикізат есебін жүргізу;

қауырсын түбіт шикізатын (тауық, қаз, үйрек) түріне және мазмұнына (қауырсын, ет, түбіт) қарай сортаменттеу;

өңдеуге жіберу үшін шикізат партияларын іріктеу.

252. Білуге тиіс:

қауырсын түбіт шикізатына қойылатын талаптар;

шикізат қабылдау қағидалары және оның сапасын тексеру әдістері;

ылғалдық өлшегіш құрылымы және оны пайдалану қағидалары;

қажетті құжаттарды толтыру және ресімдеу тәртібі. 

 

 

119-параграф. Қауырсын түбіт шикізатын өңдеу желісінің операторы,

3-разряд

 

253. Жұмыс сипаттамасы:

қауырсын түбіт шикізатты өңдеудің механизацияланған ағын желісінің вакуумды кабиналарына қызмет көрсету;

қаптарды даяр сортаменттелген түбітпен, қауырсынмен және  қалдықтарымен толтыру жөніндегі вакуумды кабиналардың дабыл қаққыш құрылғыларын қадағалау;

кабиналардан қаптарды түсіру, байлау, өлшеу, қаптарды қауырсын түбіт жартылай фабрикаттардың түрлері бойынша таңбалау және оларды одан әрі өңдеуге жіберу;

даяр жартылай фабрикат сапасын бақылау;

қоймалау орнына қалдықтарды жіберу;

вакуум кабиналардың жұмысын тексеру, олардың ақаулықтарын анықтау және жою.

254. Білуге тиіс:

ағынды механизацияланған желінің жұмыс істеу принціпі;

түбіт, қауырсын және қалдықтарды жіберетін желдеткіштердің, вакуумды кабиналардың құрылысы;

вакуумды кабиналарға ағынды механизацияланған желілердің машиналарынан шикізатты жылжыту схемасы;

түрлері мен құрамы бойынша түптеу шикізатының жіктелуі;

түбіт қауырсын шикізатының сапасына қойылатын талаптар.

 

 

120-параграф. Қауырсын түбіт шикізатын өңдеу желісінің операторы,

4-разряд

 

255. Жұмыс сипаттамасы:

ағынды механизацияланған желіні басқару пультімен түбіт және қауырсынды өңдеу процесін жүргізу;

ағынды механизацияланған желі машиналары мен жабдықтарының технологиялық режимдері мен үздіксіз істеуін автоматика, бақылау-өлшеу аспаптарының, бағдарламалық карталардың көмегімен қамтамасыз ету;

машиналар мен жабдықтарды жұмыс процесінде баптау;

белгіленген технологиялық режимнен ауытқудың алдын алу және себептерін жою.

256. Білуге тиіс:

түбіт қауырсын шикізатын өңдеу жөніндегі ағынды механизацияланған желінің құрылысы;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарын пайдалану қағидалары;

желі машиналарын баптау қағидалары;

қызмет көрсетілетін жабдықтың жекелеген түрлерінің жұмысындағы ақаулықтарды анықтау және жою тәсілдері;

қолданылатын шикізаттың физикалық-химиялық қасиеті;

түбіт және қауырсынның сапасына қойылатын талаптар.  

 

 

121-параграф. Қоян өңдеуші, 2-разряд

 

257. Жұмыс сипаттамасы:

қоян ұшасын өңдеу процесін жүргізу: ұшаларды жүннен және ластықтан тазарту;

ұрылған жерлерін, өңешін, қанмен бүлінген жерлерін алып тастау;

мойынының кесілген жерін, клоак қалдықтарын тазалау;

ұшадағы қан және жүн қалдықтарын жуу;

258. Білуге тиіс:

қоян ұшасын өңдеу қағидалары;

қоянның өңделген ұшаларына мемлекеттік стандарттар.  

 

 

122-параграф. Қоян өңдеуші, 3-разряд

 

259. Жұмыс сипаттамасы:

тауарлық түр беру үшін соңғы операцияларда қоян ұшаларын өңдеу жөніндегі жұмыстарды орындау, түрлі конструкциядағы машиналарда аяқтарын, басын ажырату, ұшаларды қолмен формалау;

ұшаларды формалауда – көкірек клеткасын пышақпен тесу және ұшаның алдыңғы аяқтарын көкірек клеткасының кесігіне салу, артқы аяқтарын ұшаның сыртқы жағына аяғын аудара отырып секіру буынының арасына біріктіру;

қояндарды конвейерлерге ілу.

260. Білуге тиіс:

қоян ұшаларының мемлекеттік стандарттары;

қоян ұшаларына тауарлық түр беру үшін формалау тәсілдері.  

 

 

123-параграф. Қоян өңдеуші, 4-разряд

 

261. Жұмыс сипаттамасы:

конвейер желіде қоян сою және өңдеу процесін жүргізу;

түрлі жүйедегі электр аппараттармен немесе қолмен қояндарды есеңгірету;

қояндарды машинада ұйқы артерияларын кесіп немесе басын бөлу жолымен сою;

түтікшемен теріні ағарту және шешу: ұшаның артқы аяқтарының секіру буынының айналасындағы теріні дөңгелетіп кесу, артқы аяқтарының секіру буындарының ішкі жағын, құйрығының төменгі жақтарын қиықтап кесу;

теріні бір уақытта майлы жерлерін кесе отырып созғылау;

қоян ұшаларын нутрлау және ливерлеу: көкірек сүйегіне дейін ақ сызығы бойынша ұшаны кесу, анатын, ішектерін, асқазанын, қуық және өт жолдарын ажырату, диафрагмасын кесу, жүрегін, өкпесін, сондай-ақ бауырын алып тастау;

өкпе-бауырды шараға жинау;

пышақтарды қайрау және түзету.

262. Білуге тиіс:

қоянды сою және матап тастау жөніндегі механикалық құрылғылардың құрылымы, қолдану принціпі және пайдалану қағидалары;

қоян анатомиясының негіздері;

қоян сою және теріні бастапқы өңдеудің техникалық шарттары;

қоян терісін нутрлау, ливерлеу және шешу тәсілдері;

пышақтарды қайрау және түзету тәсілдері.

 

 

124-параграф. Қоян терісін кептіруші, 4-разряд

 

263. Жұмыс сипаттамасы:

қоянның майсыздандырылған терісін түзеткіштерде кептіру;

кебуіне қарай терінің шеттерін тегістеу және ширату;

шикізат сапасын бақылау және кептірудің ылғалдық температуралық режимін ұстап отыру;

кептірудің аяқталғанын органолептикалық түрде айқындау;

кептірілген терілерді түзеткіштерден алу;

ұйым мөртабандарымен терілерді мөрлеу;

кептірілген терілерді сортаменттеуге және орауға жіберу.

264. Білуге тиіс:

қоян терілерін кептірудің технологиялық режимі және технологиясы;

қоян терілерін кептіру процесінің аяқталғанын айқындау белгілері;

қоян терілерін кептіру процесін жүргізудің қағидалары;

қоян терісін таңбалаудың белгіленген тәртібі.  

 

 

125-параграф. Қоян терісін сортаменттеуші, 5-разряд

 

265. Жұмыс сипаттамасы:

қоян терісінің жүнді қабатының сапасы, шелдеу жағдайы және сортамент жұмсақтығына қарай тері және түбітін сортаменттеу;

тері кемшіліктерін және олардың мөлшерін анықтау;

тері мөлшерін оның ұзындығы мен еніне қарай өлшеу жолымен шелдеу бойынша айқындау;

теріні мемлекеттік стандарттарға сәйкес және олардың қызметі бойынша сортаменттері бойынша бөлу;

терілерді таңбалау;

даяр өнімнің белгіленген есебін жүргізу.

266. Білуге тиіс:

түбіт, өңделмеген қоян терілерінің мемлекеттік стандарттары;

қоян терісінің сортаменттілік және кемшілік белгілері.  

 

 

126-параграф. Қоян терісін шелдеуші, 4-разряд

 

267. Жұмыс сипаттамасы:

қоянның терісінде қалған май және ет кесінділерін өткір пышақпен немесе металл орақпен тазалау, теріні және шелден пленкасын кесіп алмау;

сіңір қалдықтарын алып тастау;

терілерді одан әрі өңдеуге жіберу;

теріні түзеткіштерге жүнін ішіне қарай кигізу;

артқы аяқтарындағы және еріндеріндегі теріні шегемен бекіту.

268. Білуге тиіс:

қоян терісін шелдеу қағидалары мен жолдары.

Теріні түзеткіштерге кигізу жөніндегі жұмыстарды орындауда – 3-разряд.

 

 

127-параграф. Құс етінен жартылай фабрикат жасаушы, 3-разряд

 

269. Жұмыс сипаттамасы:

оралатын құс етін аралап кесу процесін жүргізу;

дискілік пышақ немесе таспалы араның көмегімен ұшаларды бөліктерге бөлу;

оралған етті таспалы транспортерлерге немесе өлшеу және орау үстеліне жіберу үшін порцияларға қалау;

жабдықтарды реттеу;

270. Білуге тиіс:

құс ұшасын аралап кесу механизмдерінің құрылымы және пайдалану қағидалары;

құс ұшасының анатомиялық құрылымы;

оралатын құс ұшасын аралап кесу қағидалары.  

 

 

128-параграф. Құс етінен жартылай фабрикат жасаушы, 4-разряд

 

271. Жұмыс сипаттамасы:

арнайы құрылғыларды пайдалана отырып және қолмен құс етінен жартылай фабрикаттар жасау процесін жүргізу;

құс ұшасын технология талаптарына сәйкес бөліктерге бөлу;

ұшаның жекелеген бөліктерін ыдысқа немесе орауға жіберу үшін таспалы транспортерге салу;

етті бөліктерге бөлу жөніндегі технологиялық нұсқаулық талаптарын сақтау;

құс етінен қолмен жаншылған котлета жасау: жұмыс орнына аунатылған етті тауық филесін апару, суық сумен шаю, үстелге қою;                     техникалық талаптарға сәйкес котлеталарды кесу;

котлеталарды салмағына қарай нормаға жеткізіп өлшеу; қалған филе етін сүйектен ажырату; тауық етінен котлета жасау үшін оны тазикке салу.

272. Білуге тиіс:

құстың анатомиялық құрылымы;

жартылай фабрикаттар жасау үшін ұша бөліктерін бөлу қағидалары;

тауық етінен котлета жасау процесінің технологиясы.  

 

 

129-параграф. Құс және қоян етінен кулинарлық өнім жасаушы,  2-разряд

 

273. Жұмыс сипаттамасы:

кулинарлық өнімдер жасау үшін құс және қоян ұшаларын дайындау;

ұшаларды жұмыс орнына жіберу;

ұша өңдеу сапасын бақылау және қауырсын, жүн, ішкі органдарының қалдықтарын алып тастау, ағып жатқан суға ұшаны жуу, технологиялық нұсқаулыққа сәйкес формалау;

тұздық жасау;

ұшаларды кәрзеңкелерге қалау, тұздайтын ыдыстарға кәрзеңкелерді салу, тұздалғаннан кейін кәрзеңкелерді түсіру;

ұшаларды целлофандарға орау және шпагатпен немесе металл қыстырғышпен бекіту;

274. Білуге тиіс:

даяр өнімнің техникалық шарттары және шығу нормасы;

құс және қоян ұшаларына тауарлық түр беру тәсілдері.

 

 

130-параграф. Құс және қоян етінен кулинарлық өнім жасаушы,

4-разряд

 

275. Жұмыс сипаттамасы:

құс және қоян ұшаларын қуыру-пісіру және қыздырып пісіру процестерін жүргізу;

ұшаларды қыздырып пісіру, қуыруға арналған пештерді, пісіруге арналған қазандықтар мен бумен пісіретін камераларды дайындау: қазандыққа немесе бумен пісіретін камераға бу жіберу, электр желісіне қосу, қазандықты сумен толтыру, суды қайнату, табаларды маймен толтыру және плиталарға орнату;

қазандықтарды немесе бумен пісіретін камераларды тиеу, ұшаларды табаларға салу және пештерге салу;

пайдаланылған майды кезеңімен ағызып алу және табаларды тазалау;

бульонның бетіндегі майды қалқып алып отыру;

қуыру және пісірудің температуралық режимін және будың жіберілуін реттеу;

өнімнің дайындығын айқындау;

даяр ұшаларды түсіру және оларды салқындатуға қою;

пісіп салқындатылған ұшаларды, қуырылған немесе пісірілген ұшалары бар табаларды айналма ыдыстарға, көп ярусты арбаға салу және салқындату камерасына жіберу.

276. Білуге тиіс:

ротациялық пештердің, бумен пісіретін камералар мен қазандықтардың құрылымы, қолдану принціпі және пайдалану қағидалары;

құс және қоянның піскен, қуырылған, қыздырып пісірілген ұшаларын өндіру туралы технологиялық нұсқаулықты және қуыру және пісіру температуралық режимі;

пісіргеннен, қуырылғаннан, қыздырып пісірілгеннен кейін құс және қоян ұшаларының даяр болу белгілері;

құс және қоян ұшаларының бұлшық еттерінің анатомиялық құрылымы.

 

 

128-параграф. Құс және қоян ұшасын сортаменттеуші, 3-разряд

 

277. Жұмыс сипаттамасы:

топтап өлшеу және бір топтағы ұшаларды бір жәшікке орау үшін олардың түрлері, семіздігі және салмақтарының бірдейлігіне қарай құс ұшаларының санын мемлекеттік стандарттарға сәйкес іріктеу;

құстар мен қояндардың ұшаларын топтап өлшеу;

құс және қоян еттерін олардың түріне, өңдеу тәсіліне және орау сипатына қарай белгіленген нормативтерге сәйкес салқындату, мұздату және сақтау кезінде табиғи шығын беруін есептеу;

мемлекеттік стандарттарға сәйкес деректермен жапсырмаларды толтыру.

278. Білуге тиіс:

құс және қоян етінің мемлекеттік стандарттары;

бірдей салмақтағы құс және қоян ұшаларын дұрыс іріктеу, іріктелген партияларды дәл өлшеу жолдары;

құс және қоян етінің табиғи шығынын есептеу әдістері;

мемлекеттік стандарттарға сәйкес деректермен жапсырмаларды толтыру қағидалары.

 

 

129-параграф. Құс және қоян ұшасын сортаменттеуші, 5-разряд

 

279. Жұмыс сипаттамасы:

құс және қоянның салқындатылған немесе мұздап қалған ұшаларын семіздігіне және өңдеу сапасына қарай сортаменттеу;

құс етінің мемлекеттік стандарттарына сәйкес және қоян етінің техникалық шарттары бойынша құс және қоян етін байқау жолымен, санатына қарай айқындау;

өңдеу ақаулықтарын анықтау: толық қанын шығару, тері қабатының жыртығы, кендірлігі, қан бүлдірген жерлері, сыдырылған жерлері, жарақат алған жерлері, эпидермис белгілері, сапасыз туалет және тағы басқа;

құс ұшасын электр таңбалаумен таңбалау;

электрмен таңбалау аспаптарын реттеу.

280. Білуге тиіс:

құс және қоян ұшаларын өңдеуге және семіздігіне қойылатын талаптар;

құс және қоянды өңдеу жөніндегі технологиялық нұсқаулықтар;

құс және қоян ұшаларын өңдеу белгілері. 

 

 

130-параграф. Құс өңдеуші, 2-разряд

 

281. Жұмыс сипаттамасы:

құл ұшасын тауарлық түр беру үшін өңдеу процесін жүргізу, өңдеу сапасын тексеру;

жартылай ақтарылған ұшаларда – ауыз қуысын шаю, тұмсығын қан мен жемнен, аяғын ластықтан тазарту; ақтарылған ұшаларда – ішкі органдардың қалдықтарын алып тастау, құс ұшасының аяқтарын немесе басын ілу паздарына бекіту, мықтап ілуді қамтамасыз ету.

282. Білуге тиіс:

құл ұшаларын оларға тауарлық түр беру үшін өңдеу қағидалары;

құс ұшаларын конвейерге одан әрі өңдеуге ілу тәртібі. 

 

 

131-параграф. Құс өңдеуші, 3-разряд

 

283. Жұмыс сипаттамасы:

құс ұшаларын пакеттерге және жәшіктерге формалау және орау процестерін жүргізу;

ақтарылған ұшаларды формалауда – мойын терісін қанатының астына салу;қанаттарын жандарына қыстыру;

құрлықтағы құстың жартылай ақтарылған ұшаларында – мойынын басымен көкірегіне, қанаттарын жандарына, аяқтарын көкіректеріне қыстыру;

суда жүзетін құстардың жартылай ақтарылған ұшаларында – қанаттарын иық буындарына, аяқтарын табан буындарына айналдырып қыстыру;

пакеттерді ашу, орау құрылғылардың көмегімен формаланған ұшаларды салу, орамаларды вакуумдау және пакеттің мойына қыстырғыштар немесе жабысқақ таспа салу;

құс ұшасын жәшіктерге салу.

284. Білуге тиіс:

құс ұшасы мен ішек-қарындарын орау желісінің құрамына кіретін жабдықтың құрылымы мен пайдалану қағидалары;

құс және қоян етінің мемлекеттік стандарттары;

құс ұшасын ыдыстарға орау тәсілдері мен формалау жолдары.  

 

 

132-параграф. Құс өңдеуші, 4-разряд

 

285. Жұмыс сипаттамасы:

құс ұшаларын өңдеу процесін жүргізу: союға құстарды жіберу транспортеріне қызмет көрсету, құс ұшаларын өңдеу конвейеріне ілу, барлық түрдегі құстардың ұшасынан қауырсын қабатын; суда жүзетін құстың балауыз массасын қолмен және қауырсын жұлатын түрлі құрылымдағы машиналарда алып тастау;

желілерді жұмысқа дайындау: жылумен өңдеу бұлауларына су жіберу және құстың түріне және жасына қарай өңдеу режимін реттеу, желіні іске қосу және тоқтату; жабдықты тексеру және қажеттігіне қарай ауысым барысында оның жұмысын реттеу;

өнім сапасын нашарлататын және желі өнімділігін төмендететін себептерді анықтау және жою;

құс ұшаларын толықтай немесе ішінара ақтару: басын ажырату, мойын терісін кесіп алу, мойнын бөлу, клоагын кесу, құрсағын кесу, ішкі органдарын мен ішек-қарынын ұшадан шығару және жою, жүрегін, бауыр, асқазан және өт қалтасын ажырату; асқазанын өңдеу және кутикуласын машинамен алу; аяқтарын ажырату және қолмен және машинамен өңдеу;

пышақты кезеңімен түзетіп отыру.

286. Білуге тиіс:

бастапқы өңдеу және ақтару учаскелерінде құсты өңдеу желісінің құрамына кіретін машиналардың құрылымы, қолдану принціпі және пайдалану қағидалары;

құс ұшасын өңдеу процесі;

түріне және жасына қарай құсты жылумен өңдеу режимдері;

құс ұшаларының анатомиясы жөніндегі қысқаша мәліметтер;

ақтару және жартылай ақтару сапасына қойылатын талаптар.  

 

 

133-параграф. Құс өңдеуші, 5-разряд

 

287. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі тәсілдермен (ішкі, сыртқы бір жақты, сыртқы екі жақты) қолмен және қан тамырларын пышақпен немесе қайшымен және автоматта қиып құстың барлық түрін сою процесін жүргізу;

ішкі тәсілмен союда – құстың басын қатыру, ауыз қуысындағы қан тамырларын қайшының көмегімен кесу;

союдың бір жақты сыртқы тәсілінде – теріні пышақтың көмегімен кесу, қан тамырлары,каротид және бет артерияларының тармақатрын;

союдың екі жақты сыртқы тәсілінде – құлағынан 10 миллиметрге төмен терінің пышақпен кесу, бір уақытта оң және сол артерияларын және мойынтұрық тамырды кесіп қан ағу үшін саңылау қалдыру;

құсты автоматпен союда – сою сапасын бақылау, қажеттігіне қарай – ұшаның барынша қанын ағызу үшін қолмен сою.

288. Білуге тиіс:

құс союға арналған автоматтың құрылысы, қолдану принціпі және пайдалану қағидалары;

сойғаннан кейін құстың сапасына қойылатын талаптар.

  

 

134-параграф. Құс ұшасын ажыратушы, 4-разряд

 

289. Жұмыс сипаттамасы:

құс ұшасын ажырату процесін жүргізу;

құс ұшасының терісін алу;

пышақпен құл ұшасы сүйегінен бұлшық ет және біріктіру тканьдерінің негізгі массасын ажырату;

ет қалдықтарының сүйегін ажырату;

еті бар тазиктерді өлшеу және тоңазыту камераларына жіберу;

ажырату процесінде сүйектерді жинағыштарға салып және цехтан жиналуына қарай шығарып отыру.

290. Білуге тиіс:

құс ұшасының анатомиялық құрылысы мен бұлшық ет, май және біріктіру тканьдерінің орналасуы;

құс ұшасын ажырату тәсілдері;

ажырату кезінде еттің шығу нормалары.

 

 

135-параграф. Меланжшы, 3-разряд

 

291. Жұмыс сипаттамасы:

жұмыртқаны жару, жұмыртқа жаратын және сарыуызын бөлетін аспаптардың көмегімен қолмен қабығының ішіндегісін босату және ақуызды сарыуызынан бөлу;

жұмыртқаның ішіндегісін жеке ыдысқа немесе сарыуыз бөлгішке салу;

жұмыртқаның ішіндегісін сыртқы түріне және иісіне қарау жарамсыздарын (түрі, қан араласқан, тумак, кіші немесе үлкен құрғаған жерлері, көгерген жері бар) алып сапасын тексеру;

жарамсыз жұмыртқаны – техникалық жарамсызын арнайы ыдысқа құю, аспаптарды дереу ауыстыру және қолды зарарсыздандыру;

жарамды жұмыртқа массасын ыдыстарға құю.

қабығын жинағышқа салып отыру.

292. Білуге тиіс:

жұмыртқа массасын жару және ажыратудың технологиялық нұсқаулығы;

тағамдық толық емес жұмыртқалардың және техникалық жарамсыздықтың түрі және белгісі;

тағамдық жұмыртқалар мен жұмыртқа меланжының сапасына қойылатын талаптар.  

 

 

139-параграф. Меланжшы, 4-разряд

 

293. 293. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі құрылымдағы жұмыртқа ажырататын машиналарда меланж өндіруге арналған жұмыртқа массасын ажырату және жұмыртқа жару процесін жүргізу;

қажеттігіне қарай жұмыртқаның ішіндегісін ақуыз және сарыуызға бөлу;

машина сыйымдылығын толтыру мен жұмысын қадағалау;

жұмыртқаның ішіндегісінің сапасын түсіне, иісіне және өзге де сыртқы белгілеріне қарай, сондай-ақ ақуыз және сарыуызға бөлу тазалығын айқындау;

жұмыртқаның жарамсыз массасын жеке ыдысқа құю, шыныаяқтарды және жаратын пышақтарды тазасына ауыстырып отыру;

жұмыртқадан бөгде қоспаларды ажырату;

машинаны сапасыз жұмыртқа массасы бар шыны аяқтарды тазасына ауыстыру кезінде ауысымның басында, ортасында және аяғында іске қосу және тоқтату;

машинаны санитарлық өңдеу, жару және бөлу тораптарын бөлшектеу, тазалау, жуу және автоклавтарда зарарсыздандыру.

294. Білуге тиіс:

жұмыртқа ажыратын машинаның құрылысы, қолдану принціпі және пайдалану қағидалары;

жарамсыз жұмыртқалар мен технологиялық ақаулықтың түрлері және белгілері;

тағамдық жұмыртқа мен жұмыртқа меланжының сапасына қойылатын талаптар.

 

 

137-параграф. Тірі құс және қояндарды қабылдаушы-сортаменттеуші

3-разряд

 

295. Жұмыс сипаттамасы:

тірі құс пен қоянды қабылдау бөлімшесінен санына, массасына, семіздігіне қарай өңдеуге қабылдау;

жарақаттанған құс және қоянды, балапандарын басып шықпаған құсты, сондай-ақ лас және су қауырсынды құстарды қабылдамау;

құс өңдеудің тиісті технологиялық режимдерін белгілеу және ағынды механизацияланған желілердің жұмысы үшін мөлшеріне және қауырсынының тығыздығына қарай жасы, түрі, біркелкілігі бойынша қабылданған құсты сортаменттеу;

құс және қоянды берілген ритмде сою және өңдеу цехындағы конвейер желісінің үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету;

белгіленген есепті жүргізу.

296. Білуге тиіс:

тірі құс және қоянның мемлекеттік стандарттары;

қабылданатын құстың және қоянның сапасына қойылатын талаптар;

белгіленген есепті жүргізу тәртібі.  

 

 

138-параграф. Тірі құс және қояндарды қабылдаушы-сортаменттеуші,

5-разряд

 

297. Жұмыс сипаттамасы:

тірі құс пен қоянды тапсырушылардан санына, массасына, семіздігіне, сапасына қарай өңдеуге қабылдап алу;

жарамсыз құстар мен қояндарды сыртқы белгілеріне қарай салмағы бойынша, сондай-ақ жарақаттанған ауру құстар мен қояндарды шығарып тастау;

құс және қоян партияларын топтастыру және оларды союға жіберу;

ыдыстарды өлшеу;

накладнойларды, ыдыстағы таңбалау деректерін тексеру;

белгіленген есепті жүргізу және қабылдау-тапсыру құжаттарын ресімдеу.

298. Білуге тиіс:

мал, құс және қоянды сатып алу (қабылдау-тапсыру) жүргізу тәртібі туралы нұсқаулық;

қабылданатын құстар мен қояндардың сапасына қойылатын талаптар;

құстар мен қояндардың негізгі ауру және жарақаттану белгілері;

белгіленген есепті жүргізу және қабылдау-тапсыру құжаттарды ресімдеу тәртібі;

қызмет көрсететін таразылардың құрылымы және оларды реттеу тәсілдері.  

 

 

139-параграф. Тіс тазалағыш жасаушы, 2-разряд

 

299. Жұмыс сипаттамасы:

тіс тазалайтын жасау жөніндегі жұмыстарды кешенді орындау: белгіленген мөлшер бойынша ірі немесе қауырсынын іріктеу, оларды пачкаға орау, желпуішті механикалық қайшымен кесу;

қауырсын өзекшесінің төменгі мөлдір бөлігін бөлу, оны алдын ала булау және барабанда тегістеу;

сығымдағышта тіс тазалайтынды белгіленген мөлшер бойынша кесу;

тіс тазалайтынды целлофан пакетке саны және мөлшері бойынша сортаменттеу және қалау, пакеттерді желімдеу және оларға таңбалау жапсырмаларды жапсыру;

оралған тіс тазалағыштарды автоклавта зарарсыздандыру, оларды тиеу және түсіру.

300. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтардың құрылымы;

тіс тазалағыш жасау үшін қауырсынды іріктеу, тегістеу және штампылау тәсілдері мен қағидалары;

тіс тазалағыштар жасауға арналған қауырсынды тазалап тегістеуге қойылатын талаптар;

тіс тазалағышты орау және таңбалау қағидалары;

тіс тазалағыштарды автоклавта зарарсыздандыру.

 

 

4-тарау. Май жасау, ірімшік жасау және сүт өндірісі

 

 

140-параграф. Балқытылған ірімшік өндіру аппаратшысы, 3-разряд

 

301. Жұмыс сипаттамасы:

ірімшік массасын ашық қазандықтарда балқыту процесін жүргізу;

ірімшік массасын қабылдау, қазандықты толтыру, ірімшік массасын балқыту процесін қадағалау;

балқытылған ірімшік массасының дайындығын айқындау, оны орауға жіберу.

302. Білуге тиіс:

балқытылған ірімшік құрамы мен қасиеті;

балқытылған ірімшіктің түрлерін өндіру технологиясының негіздері;

қызмет көрсетілген жабдықтардың құрылысы және пайдалану қағидалары;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормалары;

қолданылатын шикізат пен балқытылған шикізаттың сапасына қойылатын талаптар.

 

 

141-параграф. Балқытылған ірімшік өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

303. Жұмыс сипаттамасы:

ірімшік массасын вакуумдағы түрлі үлгідегі аппараттарда, сондай-ақ ірімшік массасын ұсақтау және балқыту агрегатында балқыту процесін жүргізу;

бақылау-өлшеу аспаптары бойынша балқыту режимін реттеу;

балқыту процесінің аяқталуын айқындау, аппараттан түсіру, балқытылған ірімшік массасын орауға жіберу;

жабдықты бөлшектеуге және құрастыруға қатысу.

304. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

балқытылған ірімшіктің құрамы мен қасиеті;

балқытылған ірімшіктің түрлерін өндіру технологиясы;

балқыту сапасына байланысты балқытылған ірімшіктің ықтимал кемшіліктері;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының қызметі және үлгілері;

қолданылатын шикізат және балқытылған ірімшіктің сапасына қойылатын талаптар;

шикізаттар мен материалдардың шығу нормасы.  

 

 

142-параграф. Балмұздақ дайындаушы, 3-разряд

 

305. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі үлгідегі балмұздақ жасағыштарда балмұздақ жасау процесін жүргізу;

шикізат алу, қоспа компоненттерін дайындау, белгіленген рецептура бойынша балмұздақ қоспасын жасау;

дайындау бұлауларында қоспаны қыздыру;

буды реттеу, қыздыру үшін буды жіберу, майды май балқытқышта балқыту;

қоспаны пастерлеуге айдауды қадағалау;

қоспаны пастерлеу, сүзгілеу және салқындату;                                               балмұздақ жасағышты құрастыру және мұз-тұзды бұлауды дайындау;

балмұздақ жасағышқа қоспа салу және оны араластыру;

қоспаның араласқанын айқындау және оны гильзаларға немесе формаларға салу;

оралған балмұздақты жетілдіру камерасына немесе эскимогенераторға жіберу;

балмұздақтың салмағын бақылау;

аспалы эскимогенераторды жұмысқа дайындау;

таяқшасы бар кассеталарды автоматқа орнату;

автомат жұмысын реттеу, жұмысындағы ұсақ кемшіліктерді реттеу;

алмұздақты орауға қатысу;

балмұздағы бар гильзаларды кеспектерге орнату және оларға мұз-тұз қоспа қосу;

балмұздақты тапсыру.

306. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

балмұздақ жасау технологиясы;

қолданылатын шикізат пен материалдардың шығу нормасы;

түрлі балмұздақ қоспаларының рецептурасы мен жасау қағидалары;

қолданылатын шикізат және материал түрлерінің қасиеті;

қолданылатын шикізат және балмұздақтың сапасына қойылатын талаптар.

Балмұздақты гомогендеу, торт, пирожное жасауда – 4-разряд.

 

 

143-параграф. Балмұздақ және тәтті ірімшік глазурлеуші,  2-разряд

 

307. Жұмыс сипаттамасы:

балмұздақ және тәтті ірімшікті глазурлеу процесін жүргізу;

глазурь салынған бөшкелерді және балмұздақ салынған лотоктарды апару;

балмұздақты глазурьге салу;

балмұздақты орауға дайындау;

глазурьді әлсін-әлсін араластырып тұру және қыздыру;

тұзды тоңазытқыш бұлаудан тәтті ірімшік салынған формаларды алу және суда қыздыру;

тәтті ірімшіктерді формаларынан түсіру және орауға дайындау.

308. Білуге тиіс:

балмұздақ немесе тәтті ірімшікті глазурлеу технологиясының негіздері;

балмұздақ немесе тәтті ірімшікті глазурлеуде қызмет көрсететін жабдықтың құрылысы мен пайдалану қағидалары;

глазурлеу нормасы. 

 

 

144-параграф. Балмұздақ жетілдіруші, 3-разряд

 

309. Жұмыс сипаттамасы:

балмұздақ жетілдіру процесін жүргізу;

балмұздақты лотоктарда, гильзаларда және қораптарда қабылдау және оны түр-түрімен жетілдіру камерасында немесе тұздайтын бұлауда орналастыру;

жетілдіру камерасында немесе тұздайтын бұлауда бақылау-өлшеу аспаптары бойынша температуралық режимді бақылау және балмұздақ жетілдіру уақытын реттеу;

оралған балмұздақты контейнерлерге салу және пломбалау;

бастапқы есептеуді жүргізу;

балмұздақты сатуға немесе экспедицияға жіберу;

камералардағы салқындату батареясындағы қарды алу.

310. Білуге тиіс:

балмұздақ өндіру және жетілдіру технологиясының негіздері;

балмұздақты камераға қалау және сақтау қағидалары;

жетілдіру камерасындағы және тұздау бұлауындағы температуралық режимге қойылатын талаптар.  

 

 

145-параграф. Балмұздақ өндіру желісінің операторы, 3-разряд

 

311. Жұмыс сипаттамасы:

балмұздақ өндірудің технологиялық процесінің жекелеген операцияларын жүргізу;

таяқша кіргізу автоматының жұмысына таяқшалар мен кассеталарды дайындау;

транспортер жәшіктерінен стандартты емес порцияларды іріктеп шығару;

механикалық ұстағыштардың ұстауын реттеу;

балмұздақты таспалы транспортерге қабылдауды, порциялардың таспалы транспортерге және орайтын машинаға дұрыс және дәл қалануын, біркелкі түсуін және глазурлеу қоспасының температурасын қадағалау;

қалған өндірістік қалдықтарды гильзаларға қабылдау және оларды жинақтау ыдысына қайта желі арқылы жіберу;

автоматты құрылғыларға вафли, конус, рожок, стакан, кассеталы таяқшалар және өзге де толтырғыштар салу.

312. Білуге тиіс:

балмұздақ өндіру желісі қызмет көрсетілетін жабдықты қолдану принціпі мен пайдалану қағидалары;

балмұздақ өндіру технологиясының негіздері;

жартылай фабрикаттар мен балмұздақтың сапасына қойылатын талаптар;

балмұздақ өндірудің технологиялық процесінің жекелеген операцияларын жүргізу қағидалары.  

 

 

146-параграф. Балмұздақ өндіру желісінің операторы 4-разряд

 

313. Жұмыс сипаттамасы:

жетілдіру камерасында оралған балмұздақты жетілдіру, түрлі мөлшердегі және формадағы оралған балмұздақты автоматты орау, вафли рожоктар мен стакандарды ағынды механизацияланған және автоматты желілерде толтыру процестерін жүргізу;

анағұрлым жоғары білікті балмұздақ өндіру желісі операторының басшылығымен ағынды механизацияланған және автоматты желілерде балмұздақ өндірудің технологиялық процесін жүргізу;

жетілдірудің температуралық режимін дисплей көмегімен өлшеу;

мөлшерлеу автоматының өнімділігі және жетілдіру өнімділігі индикаторларының көрсеткіштеріне сәйкес конвейер жылдамдығын реттеу;

автоматты пневмобалғаның жұмысын және порциялардың поддондарынан бөлінуін қадағалау;

дүкенді кассеталанған таяқшалармен зарядтау және таяқшалы-қағу автоматының үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ету;

дұрыс орауды және оралған балмұздақ орауды бақылау;

жетілдіру камерасын және конвейер поддонын жылжымалы электр жуатын құрылғының және душ құрылғылы электрощетканың көмегімен санитарлық өңдеу.

314. Білуге тиіс:

балмұздақ өндіру технологиясы;

ағынды механизацияланған және автомат желілердің қызмет көрсететін жабдықтарының құрылысы, желінің жұмыс істеу принціпі мен ақаулықтарды жою тәсілдері;

балмұздақ сапасына температуралық режимдердің әсері;

жартылай фабрикаттар мен қолданылатын қосалқы материалдардың сапасына қойылатын талаптар;

түрлі орау материалдардың қасиеті.  

 

 

147-параграф. Балмұздақ өндіру желісінің операторы, 5-разряд

 

315. Жұмыс сипаттамасы:

ағынды механизацияланған және автоматты желілерде балмұздақ өндірудің технологиялық процесін жүргізу;

бункерді балмұздақпен толтыруды, мөлшерлегіш автоматтардың жұмысын, қолданылатын қосалқы материалдардың сапасын және даяр балмұздақты стандартты емес бірліктерді іріктей отырып бақылау;

алмаспалы формалық ұштамаларды ауыстыру және қызмет көрсету;

желі жылдамдығын, балмұздақ қоспасын мөлшерлеуді, тез мұздататын камерадағы температураны реттеу;

автоматты құрылғыларға қызмет көрсету;

балмұздақтың формалау құрылғыларына, орайтын автоматтар мен жетілдіру камерасына біркелкі жіберілуін қамтамасыз ету;

порция массасын бақылау.

316. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін желілердің құрылысы мен кинематикалық схемасы;

балмұздақ өндіру технологиясы мен оралатын өнімнің қасиеттері;

қызмет көрсетілетін жабдықты реттеу тәсілдері;

балмұздақтың сапасына қойылатын талаптар;

орау және жетілдіру процесінде балмұздақтың, жартылай фабрикаттардың және қолданылатын материалдардың шекті нормалары;

жабдықтың жұмысындағы ақаулықтарды жою тәсілдері.  

 

 

148-параграф. Вакууммен орайтын машинаның машинисі, 4-разряд

 

317. Жұмыс сипаттамасы:

ірімшікті полимерлік пленкадан жасалған қапшықтарға түрлі үлгідегі вакууммен орайтын машиналарда орау;

полимерлік пленканы қабылдау, қапшықтарды кесу және дайындау немесе даяр қапшықтарды қабылдау;

ірімшікті жылумен өңдеу;

ірімшікті кептіру режимін бақылау, кептіретін орынжайды бактерицидті шамдармен сәулелендіру;

пленкамен орау үшін қабаты жеткілікті мөлшерде кептірілген ірімшіктерді іріктеу, беті ылғал ірімшіктердің оралуын болдырмау;

вакууммен орайтын машинаны жұмысқа дайындау;

қажетті вакуум жасау;

бақылау-өлшеу аспаптары бойынша орау режимін реттеу, сапалы орау мақсатында қажетінше ірімшікті сиректетуді қамтамасыз ету;

ірімшікті стелажға салу;

ірімшіктің пісу процесін бақылау;

ірімшікті жетілдірудің қажетті режимін сақтау;

ораманың герметикалығын тексеру, қажетінше ірімшікті қайта орау.

318. 318. Білуге тиіс:

ірімшікті пленкамен орау үшін вакууммен орайтын машиналардың құрылысы және қызмет көрсету қағидалары;

қатты ірімшік өндіру технологиясының негіздері;

қатты ірімшікті жетілдірудің шарттары және температуралық режимі;

қатты ірімшіктердің дәміне және сыртқы түріне, орайтын пленканың түрлерінің сапасына қойылатын талаптар.  

 

 

149-параграф. Вафли жасаушы, 3-разряд

 

319. Жұмыс сипаттамасы:

туннельді конвейерлік жартылай автоматтарда вафли және газбен және электрмен қыздырылатын автоматтар мен жартылай автоматтарда вафли стакандар мен рожоктар пісіру;

бункерді қамырға толтыру;

формаларға май жағу;

пештерді, автоматты, жартылай автоматты іске қосу және тоқтату, пісірілуін бақылау;

вафлилерді алу және ыдысқа салу.

даяр өнімді салмағына қарай тапсыру.

320. Білуге тиіс:

вафли өнімдерін жасау технологиясы;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормасы;

вафли өнімдерін пісіру жөніндегі жабдықтың құрылысы және пайдалану қағидалары.

Жазық электр сығымдағыштарда вафли пісіруде – 2-разряд. 

 

 

150-параграф. Ерітілген май өндіру аппаратшысы, 2-разряд

 

321. Жұмыс сипаттамасы:

қазандықтарды жұмысқа дайындау;

қазандықтарды сумен толтыру және суды қыздыру;

қазандықтарды қайта ерітуге түсетін маймен толтыру;

эмальды дайындау;

бөшкелерді булау немесе эмаль жағу;

бөшкелерді ерітілген маймен толтыру, оларды жабу және май сақтау қоймасына домалатып апару;

ерітілген майды жинау;

ерітілген майды орау үшін пергаментті немесе целлофан пакеттерді жәшіктерге қалау.

322. Білуге тиіс:

шикі май және ерітілген майдың негізгі қасиеттері;

ерітілген май өндіру технологиясының негіздері;

май орауға қойылатын талаптар;

жуатын және дезинфекциялайтын ерітінділердің қызметі.

 

 

151-параграф. Ерітілген май өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

323. 323. Жұмыс сипаттамасы:

ерітілген май өндірудің технологиялық процесін жүргізу,

шикі майды қабылдап алу, өлшеу және сортаменттеу;

еріту майының партияларын жасау;

майды балқытқышқа толтыру, балқытуды қадағалау, балқыту температурасын реттеу, балқытылған майды балқыту бұлауында ұстау;

май плазмасын сепарирлеу және шаю;

балқытылған майды қыздыру және пастерлеу, пастерлеу температурасында ұстау, қажеттігіне қарай оны суландыру, бөлінген плазманы өңдеуге жіберу;

ерітілген майдың дайындығын ағарту сынамасы бойынша тексеру;

ерітілген май өндіруде балқытылғаннан кейін майды сепарирлеу тәсілімен пастерлеу, механикалық қоспалардан тазарту, бір уақытта ыстық су бере отырып сепарирлеу;

қажеттігіне қарай аралық өнімді ұстау бұлауына жіберу, ұстау уақытында оны кезеңімен араластыру, талап етілетін температуралық режимді реттеу;

түпкілікті ылғал және ақуыз бөлу үшін қайталама сепарирлеу;

ерітілген майды салқындатуға жіберу, салқындатудың температуралық режимін реттеу, майды орауды қадағалау;

сары май өңдеуде пайда болатын шөкпені жинау және өңдеу;

ерітілген майды сақтау шарттарын қадағалау;

жабдықты бөлшектеу және құрастыру;

ерітілген майды тиеу, құжаттарын ресімдеу;

есептеу және есептілік жүргізу.

324. Білуге тиіс:

ерітілген майдың құрамы мен физикалық-химиялық қасиеті;

ерітілген май өндіру технологиясы;

ерітілген майдың ықтимал кемшіліктері мен олардың алдын алу әдістері;

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы мен пайдалану қағидалары;

қолданылатын шикізат және ерітілген майдың сапасына қойылатын талаптар;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормасы;

есептеу және есептілік жүргізу қағидалары.

 

 

152-параграф. Казеин дайындаушы, 3-разряд

 

325. Жұмыс сипаттамасы:

казеин өндіру процесін жүргізу;

бұлауларды майы алынған сүтпен толтыру;

қышқыл іріткі жасау және оны майы алынған сүтке салу;

ұлтабар казеин өңдеуде – хлорлы кальций және ірітетін фермент ерітінділерін жасау, оны майы алынған сүтке салу;

сүтті ұйыту;

ұюын органолептикалық тәсілмен айқындау, оны өңдеу;

дәнді салу, жылумен өңдеу және салқындату, іріткіні төгу;

казеинді шаю, сығымдау немесе центрифугалау жолымен сусыздандыру;

шикі казеинді волчокта немесе казеин ысқышта уату;

шикі казеинді түрлі үлгідегі кептіргіштерде кептіру;

казеинді салқындату;

құрғақ казеинді сортаменттеу, оны тиеуге дайындау;

жабдықты бөлшектеу және құрастыру.

326. Білуге тиіс:

майы алынған сүт және казеиннің құрамы мен қасиеті;

техникалық және тағамдық казеин өндіру технологиясы;

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы және пайдалану қағидалары;

қолданылатын шикізат және материалдың шығу нормалары;

қолданылатын шикізат және казеиннің сапасына қойылатын талаптар.

 

153-параграф. Казеин дайындаушы, 4-разряд

 

327. Жұмыс сипаттамасы:

ағынды механизацияланған желідегі шикі казеин өндіру процесін жүргізу;

желі құрылғыларын жұмысқа дайындау;

майы алынған сүтті қабылдап алу, ұйыту үшін талап етілетін температураға дейін жеткізу;

ұйытқыштың жұмыс ерітіндісін дайындау;

үздіксіз істейтін ұйытқышқа және шикі казеинді үздіксіз шаю құрылғыларына қызмет көрсету;

суды бөлу, сығымдағышты пайдаланып шикі казеиннің суын бөлу процесін жүргізу;

шикі казеиннің даяр болғандығын талдау деректері бойынша айқындау;

шикі казеинді өңдеуге жіберу немесе оны жіберу үшін орау, есептілік және есептеуді жүргізу.

328. Білуге тиіс:

шикі казеин өндіру жөніндегі ағынды механизацияланған желі жабдықтарының құрылысы және қызмет көрсету қағидалары;

майы алынған сүт және казеиннің құрамы мен қасиеті;

шикі казеин өндіру технологиясы;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормасы;

қолданылатын шикізат және шикі казеиннің сапасына қойылатын талаптар;

есептілік және есептеуді жүргізу тәртібі. 

 

 

154-параграф. Казеинат және казецит ерітіндісін өндіру операторы,

4-разряд

 

329. Жұмыс сипаттамасы:

казеинат және натрий казецит дайындау процесін жүргізу;

шикізатты мөлшерлеу, қоспаларды компоненттердің берілген ара қатынасы бойынша жасау;

натрий гидро тотығы ерітінділерін немесе лимон қышқылы тұзы қоспаларын есептеу санына сәйкес салу, ерітінділерді араластыру;

казеинат немесе натрий казециті ерітінділерін рН-мер сутегінің көрсеткіші арқылы рН сутегінің көрсеткішінің көлемін айқындау;

ерітінді сапасын бақылау;

казеинат немесе натрий казециті ерітінділерін қыздыру және араластыру бұлауына коллоидті диірмен арқылы жіберу;

казеинат немесе натрий казециті ерітінділері температурасын одан әрі өңдеуге жіберуден алдын қадағалау және реттеу;

жабдықтарды бөлшектеу және құрастыру.

330. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

казеинат немесе натрий казециті ерітінділерін өндіру технологиясы;

қолданылатын шикізаттың құрамы және физикалық-химиялық қасиеттері;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормасы;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының қызметі және пайдалану қағидалары.  

 

 

155-параграф. Қаймағы алынбаған және қышқыл сүт өнімдерін өндіру шебері, 5-разряд

 

331. Жұмыс сипаттамасы:

жылына 10 мың тоннаға дейін пастерленген сүт, қышқыл сүт өнімдерін, сүзбе, ірімшік-сүзбе заттарын, қаймақ және өзге де өнімдер өндіру процесін жүргізу;

түсетін шикізаттың (сүт, кілегей, май және тағы басқа) санын және сапасын есептеу:

шикізатты сапасына қарай өндіру түрлеріне бөлу;

майы алынған сүтті немесе кілегейді қосуды есептеу және сүтті қалпына келтіру;

өнімнің өңделетін түрлері және сүзбеге ұлтабар фермент ерітіндісі үшін өндірістік ұйытқы жасауды бақылау;

ұйытқы қажеттігін есептеу және оны сүтке немесе кілегейге қосу;

қажеттігіне қарай өндірістік ұйытқы дайындау;

сүзбе дайындауда сүт ұйыту процесінің температуралық режимін реттеу және сүзбенің қобын дайын болғанша өңдеу; сүзбені сығымдау процесін жүргізу;

диеталық өнім өндіруде термостатты және суықстатты камераларда бақылау-өлшеу аспаптары бойынша ұйыту, салқындату процесінің температуралық режимін реттеу және зертханалық талдаулар бойынша диеталық өнімнің жетілуін айқындау;

ыдысқа салынған өнімді таңбалауға және оны артуға қатысу; қажетті құжаттарды ресімдеу;

сүт, кілегей, негізгі және қосалқы материалдардың, химикаттардың шығу нормасын есептеу.

332. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

сүт және өңделетін сүт өнімдерінің құрамы мен физикалық-химиялық қасиеттері;

қаймағы алынбаған өнімдерді, сүзбе, сүзбе өнімдерін және қаймақ өндіру технологиясы;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының қызметі мен үлгілері;

қолданылатын шикізат және қаймағы алынбаған сүт, қышқыл сүт өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу номасы;

есептеу және есептілік жүргізу қағидалары.

Салқындатылған сүтті одан әрі басқа ұйым өңдеуге жіберетін бастапқы өңдеу ұйымдарында -  4-разряд.

Жылына 10 мың тоннадан артық қаймағы алынбаған сүт және қышқыл сүт өнімдерін өңдеуде - 6-разряд. 

 

 

156-параграф. Қаймақ дайындаушы, 3-разряд

 

333. Жұмыс сипаттамасы:

қаймақ өндіру процесін жүргізу;

бұлауларды кілегеймен толтыру және ұйытқы салу;

қаймақты ұйыту процесін қадағалау;

қаймақты берілген майлылыққа дейін жеткізу;

қаймақты машинамен немесе қолмен айналдару;

қалпына келтірілген қаймақты өңдеуде – сүт қоспасын және майлы кілегейді немесе майды берілген рецептураға сәйкес дайындау;

қоспаны бұлауда пастерлеу, гомогендеу және таза дақылдарда ұйытқымен ұйыту;

қоюын өңдеу, аса майлы кілегейді қалпына келтіру;

зертханалық талдау жүргізуде сынама алу;

кеспектерді (флягаларды) қаймақпен толтыру;

қаймақты орауға немесе сақтау камерасына жіберу.

334. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтардың құрылысы;

түрлі қаймақ өндіру технологиясы;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормасы;

қолданылатын шикізат және қаймақтың сапасына қойылатын талаптар;

жуатын және дезинфекциялайтын ерітінділердің қызметі және дайындау тәсілдері.  

 

 

157-параграф. Қаймақ дайындаушы, 4-разряд

 

335. Жұмыс сипаттамасы:

қаймақ өндіру процесін автоматтандырылған желілерде жүргізу;

танкілерді пастерленген кілегеймен толтыру;

сорғылардың, мөлшерлегіштердің көмегімен ұйытқы салу;

ұйытқының белсенділігіне, температурасына және ұзақтығына қарай ұйыту нормасын есептеу;

қаймақты ұйыту процесін аспаптар бойынша қадағалау;

ұйытылған қаймақтағы майдың құрамын тексеру және оларды қосымша қалпына келтіру;

дәнді дақылдармен ұйыту арқылы майы алынған сүттен жасалған сүт-ақуыз негізін дайындау;

зертханалық талдау жүргізу үшін сынама алу;

кеспектерді (фляга) қаймақпен толтыру;

қаймақты орауға немесе сақтау камерасына жіберу.

336. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

түрлі қаймақ түрлерін өндірудің технологиясы;

автоматика аспаптарының жұмыс істеу принціпі;

сүт, май, ұйытқы және қосалқы материалдардың шығу нормасы;

қолданылатын шикізат және қаймақтың сапасына қойылатын талаптар;

ұйытқы нормасын есептеу тәсілдері;

талдау жүргізу үшін қаймақтан сынама алу қағидалары.  

 

 

                158-параграф. Құрғақ майы алынған сүт және қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыш өндіру шебері, 5-разряд

 

337. Жұмыс сипаттамасы:

жылына 2000 тоннаға дейін өңдеуде құрғақ майы алынған сүт және қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыш өндірудің технологиялық процесін жүргізу;

түсетін шикізат, компоненттерді, материалдарды есептеу және зертханалы талдау негізінде сапасы бойынша сортаменттеу;

талап етілетін мөлшерлеме компоненттерін есептеу, дайындау және салу;

құрғақ майы алынған сүт және қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыш өндірудің технологиялық процесінің сатыларын бақылау;

вакуум аппараттардың, шашатын кептіргіштердің және өзге де жабдықтардың қалыпты жұмыс режимін қамтамасыз ету;

құрғақ майы алынған сүт және қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыштың сапасын бағалау;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу есебін жүргізу.

338. Білуге тиіс:

сүттің құрамы және физикалық-химиялық қасиеттері;

құрғақ майы алынған сүт және қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыш өндірудің технологиясы;

құрғақ майы алынған сүт және қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыштың, қолданылатын шикізаттың сапасына қойылатын талаптар;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормасы;

қызмет көрсетілетін жабдықтың, қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптардың құрылысы және қолдану принціпі;

есептеу және есептілік жүргізу қағидалары.

Жылына 2000 тоннадан артық құрғақ майы алынған сүт және қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыш өндіруде - 6-разряд. 

 

 

159-параграф. Құрғақ сүт өнімін өндіру аппаратшысы, 3-разряд

 

339. Жұмыс сипаттамасы:

сағатына булану ылғалдығының өнімділігі 250 киллограмға дейін білікті кептіргіште сүт және сүт өнімін кептіру процесін жүргізу;

сүт, сүт өнімдерінің сапасын тексеру, оларды қоюлатуға дайындау;

жабдықты жұмысқа дайындау;

сүт, сүт өнімдерін қоюлату және оларды бұлаулауға немесе танкке айдау;

талап етілетін мөлшерлеу компоненттерін енгізу, араластыру;

қоюлатылған сүт, сүт өнімдерін (қоспасын) білікті кептіргіштің қоректендіру резервуарларына жіберу;

құрғақ сүт өнімдерінің білік беттерінде пленканың пайда болуын бақылау-өлшеу аспаптары бойынша реттеу;

құрғақ сүт өнімдерінің пленкасын алуды және оны ұсақтауға жіберуді қадағалау;

құрғақ сүт өнімдерін тартуды реттеу және оны орауға ыдысты дайындау, құрғақ сүт өнімдерін сақтау камерасына тапсыру, оны базаға немесе тұтынушыларға тиеуге қатысу;

қоюлатылған сүт қалдықтарынан біліктерді тазарту;

жабдықты бөлшектеу және құрастыру.

340. Білуге тиіс:

білік кептіргіштердің және құрғақ сүт тарту диірменінің құрылымы мен қызмет көрсету қағидалары;

құрғақ сүт және құрғақ сүт өнімдерін өндіру технологиясының негіздері;

пайдаланылатын шикізаттың, құрғақ сүт өнімдерінің және оларды ораудың сапасына қойылатын талаптар;

қолданылатын шикізаттың шығу нормасы;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының қызметі және үлгілері;

қызмет көрсетілетін учаскенің технологиялық схемасы.

 

 

160-параграф. Құрғақ сүт өнімін өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

341. Жұмыс сипаттамасы:

сағатына булану ылғалдығының өнімділігі 250 килограмнан асатын білікті кептіргіште, сағатына буланған ылғалдың 250 килограмға дейінгі өнімділікпен тозаңдату кептіргішінде сүт және сүт өнімін кептіру процесін жүргізу, сондай-ақ түрлі үлгідегі кептіргіштерде казеинді кептіру;

кептіргіштердің жұмыс жағдайын тексеру және оларды жұмысқа дайындау;

қаймағы алынбаған сүтті, іріткіні вакуум аппараттарда қоюлату және өнімді бұлауға немесе танкке айдау;

қажеттігіне қарай, талап етілетін мөлшерлеме компоненттерін енгізу, араластыру;

білік бетіндегі құрғақ сүт өнімінің пленканың пайда болуын сүт өнімін мен бу жіберу өзгеруі жолымен бақылау-өлшеу аспаптары бойынша реттеу;

білікті кептіргіштен сүт өнімі пленкасын алуды қадағалау және оны тартуды реттеу;

кептірудің температуралық режимін, бу қысымын, кептіргіштің тозаңдату дискісінің айналу санын бақылау-өлшеу аспаптары бойынша ұстап отыру;

құрғақ сүт өнімін кептіргіштен шнекпен сақтау ыдысына жіберілуін қадағалау;

құрғақ сүт өнімінің сапасын бағалау;

ыдысты дайындауға, орауға және сақтау камерасына құрғақ сүт өнімін тапсыруға қатысу.

342. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы және пайдалану қағидаларыҢ

сүт және сүт өнімдерінің құрамы мен физикалық-химиялық қасиеттері;

қоюлатылған сүт және құрғақ сүт өнімдерін өндіру технологиясы;

қолданылатын шикізат, құрғақ сүт өнімдерінің сапасына және оларды орауға қойылатын талаптар;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормалары;

бақылау-өлшеу аспаптарының қызметі және үлгілері;

қызмет көрсетілетін жабдықтың технологиялық схемасы.

 

 

161-параграф. Құрғақ сүт өнімін өндіру аппаратшысы, 5-разряд

 

343. Жұмыс сипаттамасы:

сағатына булану ылғалдығының өнімділігі 250 килограмнан асатын білікті кептіргіште сүтті, іріткіні және өзге де сұйық өнімдерді (казеинат, казецит ерітінділерін, қаймағы алынбаған сүт ауыстырғыш және тағы басқа) өнімін кептіру процесін жүргізу;

тозаңдату құрылғысының жұмыс жағдайын тексеру және оны жұмысқа дайындау;

қажеттігіне қарай талап етілетін мөлшерлеме компоненттерін енгізу;

араластырудың технологиялық процесін жүргізу;

сүт немесе сүт қоспасын қоюлату процесін қадағалау және қоюлатылған сүт немесе сүт қоспасының тозаңдату кептіргішіне түсуін реттеу;

кептірудің температуралық режимін, бу қысымын, кептіргіштің тозаңдату дискісінің айналу санын бақылау-өлшеу аспаптары бойынша ұстап отыру;

кептіргіштен құрғақ сүт өнімінің сақтау ыдысына шнекпен жіберілуін қадағалау;

құрғақ сүт өнімі сапасын бағалау;

шашу дискісін бөлшектеу, тазалау және құрастыру.

344. Білуге тиіс:

сүттің құрамы және физикалық-химиялық қасиеті;

қоюлатылған, құрғақ сүт және сүт өнімдерінің технологиясы;

қолданылатын шикізат және құрғақ сүт өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормалары;

түрлі үлгідегі шашатын кептіргіштердің, қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының құрылысы, қолдану принціпі, пайдалану қағидалары және жұмысындағы ақаулықтарды жою тәсілдері;

қызмет көрсетілетін учаскенің технологиялық схемасы;

кептірудің процесінің технологиялық режимі мен реттеу қағидалары. 

 

 

162-параграф. Қышқыл сүт және балалар сүт өнімдерін өндіру операторы, 5-разряд

 

345. Жұмыс сипаттамасы:

қышқыл сүт және балалар сүт өнімдерін басқару пультынан ағынды механизацияланған желілерде өндірудің технологиялық процесін жүргізу;

резервуарларды сүтке толтыру, сүтті пастерлеу және ұйыту температурасына дейін салқындату процесін автоматты түрде реттеу;

бактериалды ұйытқы, компоненттерді, сүт дәруменді концентраттардың санын есептеу формуласы бойынша айқындау және өнімнің түріне қарай сүтке құю; технологиялық нұсқаулық талаптарына сәйкес ұйыту және жетілдіру процесін, қышқылдығын және өзге де параметрлерін автоматты бақылау аспабы бойынша бақылау;

қоспаны резервуарға немесе өнімді салқындату үшін пластиналық салқындатқышқа жіберуді реттеу және құюға жіберу.

346. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

қаймағы алынбаған және майы алынған сүттің құрамы мен физикалық-химиялық қасиеті;

қышқыл сүт және балалар сүт өнімдерін резервуарлық тәсілімен, бактериалдық ұйытқы, компоненттерді, сүт дәруменді концентраттарды өндіру технологиясы.  

 

 

163-параграф. Қышқыл сүт және балаларға арналған сүт өнімдерін өндіру аппаратшысы, 3-разряд

 

347. Жұмыс сипаттамасы:

қышқыл сүт өнімдерін (айран, ацидофиллин, қатық және тағы басқа) термостатты тәсілмен өндіру процесін жүргізу;

пастерленген сүтті аппаратты бөлімшеден (цех) қабылдау және ұйыту температурасына жеткізу;

ұйытқы санын технологиялық нұсқаулықтың есептеу формуласы бойынша айқындау;

сүтке өнімнің түріне қарай (айран, ацидофилин, қатық) бактериалды ұйытқы салу, тәтті өнім өндіруде – сүтке қант сиробын құю;

ұйытылған сүттің дайындығын зертханалық талдау деректері бойынша тексеру;

ұйытылған сүтті құюға жіберуді реттеу;

қышқыл сүт өнімдерін термостатты және салқындату статты камераларда қыздыру процесін жүргізу;

қышқыл сүт өнімдерін орағаннан кейін қабылдау және оны термостатты камераға орналастыру;

термостатты камерада температуралық режимнің сақталуын және өнімнің дайындығын бақылау-өлшеу аспаптар бойынша бақылау;

өнімді салқындату статына жіберу;

өнімді салқындату статында салқындатуды бақылау және оның қызуына қарай экспедицияға жіберу.

348. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылымы;

сүттің негізгі физикалық-химиялық қасиеттері;

қышқыл сүт өнімдері мен бактериалдық ұйытқы өндіру технологиясы;

қолданылатын бақылау-өлшеу аспаптарының қызметі мен үлгілері;

қолданылатын шикізат және материалдардың шығу нормасы;

қолданылатын шикізат және қышқыл сүт, балалардың сүт өнімдерінің сапасына қойылатын талаптар;

есептеу және есептілік жүргізу қағидалары.  

 

 

164-параграф. Қышқыл сүт және балаларға арналған сүт өнімдерін өндіру аппаратшысы, 4-разряд

 

349. Жұмыс сипаттамасы:

қышқыл сүт өнімдерін (айран, ацидофилин) резервуарлық тәсілмен, сондай-ақ балалардың сүт қоспалары мен казеинді емдеу заттарын өндіру процесін жүргізу;

ыдыстарды пастерленген және ұйыту температурасына дейін салқындатылған сүтпен толтыру;

технологиялық нұсқаулықтардың есептеу формулалары бойынша бактериалды ұйыту санын айқындау;

сүтке өнімнің түріне қарай бактериалды ұйытқы салу;

ұйытылған сүтті резервуарларда араластыру, өнімнің қызу температурасын және қышқылдығын қадағалау;

салқындататын қоспаны танк тыстарына жіберуді автоматты бақылау аспаптары бойынша немесе өнімді салқындатуға арналған пластиналық салқындатқышты реттеу;

ұйытылған сүттің дайындығын зертханалық талдау бойынша тексеру;

өнімді құюға жіберуді реттеу;

қолданылатын компоненттердің және сүт дәруменді концентраттарды алынатын өнімнің түріне қарай әзірлеу, шикізат және компоненттерін жоғары температурада жылумен өңдеу;

сүт қоспасын арнайы таңдалған таза дақылды ацидофильді таяқшалармен ұйыту;

ұйытқы қоспасына компоненттерді немесе сүт дәруменді концентраттарды санитарлық-гигиеналық режимді қатаң сақтай отырып салу, алынған қоспаны компоненттермен өнімнің біркелкі консистенциясына дейін араластыру;

балалардың сүт өнімдерін гомогендеу, стерилдеу процестерін, сондай-ақ арнайы рецептура талаптарына сәйкес өзге де операцияларды жүргізу;

қышқыл сүт және балалардың сүт өнімдерінің сапасын бағалау, және оларды тапсыруға дайындау.

350. Білуге тиіс:

қызмет көрсететін жабдықтардың құрылымы;

қаймағы алынбаған сүт пен майы алынған сүттің құрамы мен физикалық-химиялық қасиеті;

қышқыл сүт өнімдерін, балалар сүт өнімдерін, казеинді емдік заттарды және бактериалдық ұйытқыларды резервуарлық тәсілмен өндіру технологиясы. 

 

 

165-параграф. Май дайындаушы, 2- разряд

 

351. Жұмыс сипаттамасы:

қабылдау бұлауларына сүт және кілегей құю;

пергаментті шаблон бойынша немесе арнайы машинада кесу;

картон қораптарды құрастыру, қораптарды немесе жәшіктерді пергаментпен толтыру;

қораптар мен жәшіктерді таңбалау;

кезеңімен істейтін май жасағыштарда май өңдеуде – май жасағышқа кілегейді қолмен толтыру;

қораптарды немесе жәшіктерді толтыру орнына әкелу;

толтырылған қораптарды немесе жәшіктерді алып кету;

май салған қораптарды желімдеу немесе жәшіктерді қағу;

қораптарды немесе жәшіктерді камераға тасымалдау;

ерітілген май өңдеуде – ерітуге арналған бұлауға май салу;

эмаль дайындау, бөшкелерге эмаль жағу немесе арнайы жапсырмалар дайындау;

бөшкелерді немесе жәшіктерді жапсырмалар немесе пакеттермен толтыру;

жуатын және дезинфекциялайтын ерітінділер жасау.

352. 352. Білуге тиіс:

сары және ерітілген майдың негізгі қасиеттері;

майды орауға қойылатын негізгі талаптар;

жуатын және дезинфекциялайтын ерітінділердің қызметі және құрамы.

 

 

166-параграф. Май дайындаушы, 3-разряд

 

353. Жұмыс сипаттамасы:

кезеңімен істейтін май жасағыштарда май өндіру процесін жүргізу;

май жасағышты толтыруға дайындау;

май дайындағышты кілегеймен толтыру, оларды араластыруды қадағалау, пахтаны төгу;

май дәнін қажеттігіне қарай шаю;

май дәнін өңдеу, өңдеудің температуралық режимін реттеу;

жетпейтін ылғал мөлшерін есептеу, майдың ылғалын қалыпқа келтіру, одан әрі дайын болғанша өңдеу;

арнайы құрылғылардың көмегімен немесе қолмен май дайындағыштан майды түсіру;

жәшіктерді маймен толтыру, майдың бетін тегістеу;

толтырылған жәшіктерді өлшеу;

майы бар жәшіктерді камераға тасымалдау.

354. Білуге тиіс:

қызмет көрсетілетін жабдықтың құрылысы;

кілегей және майдың құрамы және қасиеті;

сары май өндірудің технологиясы;

майдың сапасына қойылатын талаптар.

 

 

167-параграф. Май дайындаушы, 4-разряд

 

355. Жұмыс сипаттамасы:

түрлі үлгідегі ағынды механизацияланған желілерде және үздіксіз істейтін май дайындағыштарда сары май өндіру процесін жүргізу;

пастерлеу, иіссіздендіру режимін және майдың пайда болуын машиналардың, аппараттарының дұрыс істеуін бақылау-өлшеу аспаптары бойынша реттеу;

кілегейдің түсуі, оларды араластыру, өңдеу, май дәнін шаю режимін бақылау-өлшеу аспаптары бойынша реттеу;

май дайындағыштың жағдайын және жұмыс істеуін қадағалау, ақаулықтарын жою;

толтырғыштардың қоспасын әзірлеу, қоспа немесе өзге де компоненттер;

тұз, бактериалды ұйытқы салу;

май жасау сапасын тексеру;

жәшіктердің бірдей толуын қадағалау, салмағын бақылау, жәшіктерді ауыстыру.

         майды түсіруге дайындау.

356. Білуге тиіс:

май өңдеу жабдықтарының құрылысы;

сүттің, кілегей және майдың құрамы және физикалық-химиялық қасиеті;

сары майдың барлық түрлерін өндіру технологиясы;

қолданылатын бақылау-өлшеу және реттеу аспаптарының қызметі мен үлгілері;

пайдаланылатын шикізат және майдың сапасына қойылатын талаптар.

 

 

168-параграф. Май дайындаушы шебер, 5-разряд

 

357. Жұмыс сипаттамасы:

Дата публикации

15 апреля 2020