Алматыда ғылыми әзірлемелерді, жасанды интеллектіні, көмекші және цифрлық технологияларды әлеуметтік қорғау мен оңалту саласында қолдану арқылы қызмет сапасын қалай арттыруға болатыны талқыланды. Ғылыми зерттеулердің нәтижесін халыққа пайдасы тиетін нақты шешімдерге айналдыру мәселесі «Әлеуметтік қорғау жүйесіндегі инновациялар, ғылым және пәнаралық әріптестік: зерттеуден тәжірибеге дейін» атты халықаралық қатысуымен өткен республикалық ғылыми-практикалық конференцияның негізгі тақырыбына айналды.
Іс-шараны ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі, Алматы қаласы әкімдігі және әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің қолдауымен Әлеуметтік қорғау саласын дамытудың ұлттық ғылыми орталығы ұйымдастырды.
Конференцияға жергілікті атқарушы органдардың, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының, БҰҰ Даму бағдарламасы мен ЮНИСЕФ-тің өкілдері, жоғары оқу орындарының басшылары, ғалымдар, әлеуметтік қорғау және денсаулық сақтау саласының мамандары, үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері мен шетелдік сарапшылар қатысты.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев бейнебайланыс арқылы конференцияға қатысып, ғылыми зерттеулерді азаматтардың өмірін жақсартуға бағытталған нақты шешімдерге айналдыру маңызды екенін атап өтті.
«Ғылым тек зерттеулер мен ғылыми жарияланымдар аясында қалып қоймауы керек. Оның әлеуметтік қорғау саласындағы басты құндылығы – ғылыми білімді адамдардың өмірін жақсартатын нақты шешімдерге айналдыру мүмкіндігі», – деп атап өтті ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев.
Қатысушылар заманауи зерттеулерді адамның жеке қажеттіліктерін бағалауға, оңалту құралдарын дұрыс таңдауға, балалар мен олардың отбасыларына үздіксіз қолдау көрсетуге, әлеуметтік қызметтердің сапасы мен қолдау жүйесінің тиімділігін арттыруға қалай қолдануға болатынын айтты.
Қазақстанда 50 жастан асқан азаматтарды жұмысқа орналастыруға көмектесетін «Күміс жас» жобасы жалғасып жатыр. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында жоба аясында 10,3 мың адам жұмысқа орналасқан.
Жұмыспен қамтылғандардың басым бөлігі Түркістан облысында – 1 678 адам, Қарағанды облысында – 1 093, Ақтөбе облысында – 807 және Жамбыл облысында – 705 адам.
Жобаға қатысушылар қатарында әйелдер мен ауыл тұрғындары көп. Қатысушылардың 54,7%-ы, яғни 5 658-і – әйелдер. Ал ауыл тұрғындарының үлесі 61%-ды немесе 6 324 адамды құрайды.
Ауыл шаруашылығы (41%), қызмет көрсету (23%) және білім беру (7%) салалары негізгі бағыттар қатарында. Ең сұранысқа ие мамандықтар мал бағушы, санитар, кассир, сатушы, күзетші, аспаз, тігінші, администратор, жүргізуші және бухгалтер бар.
Біліміне келсек, қатысушылардың 78%-ы орта білімді, 18%-ы орта техникалық білімді, ал 4%-ы жоғары білімді.
Айта кетейік, «Күміс жас» жобасы 2022 жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Оның негізгі мақсаты жасы үлкен азаматтарға жұмыс табуға жәрдемдесу және олардың тұрақты жұмысқа орналасуына жағдай жасау.
Қазақстанда 50 жастан асқан азаматтарды жұмысқа орналастыруға көмектесетін «Күміс жас» жобасы жалғасып жатыр. 2026 жылдың алғашқы тоғыз айында жоба аясында 10,3 мың адам жұмысқа орналасқан.
Жұмыспен қамтылғандардың басым бөлігі Түркістан облысында – 1 678 адам, Қарағанды облысында – 1 093, Ақтөбе облысында – 807 және Жамбыл облысында – 705 адам.
Жобаға қатысушылар қатарында әйелдер мен ауыл тұрғындары көп. Қатысушылардың 54,7%-ы, яғни 5 658-і – әйелдер. Ал ауыл тұрғындарының үлесі 61%-ды немесе 6 324 адамды құрайды.
Ауыл шаруашылығы (41%), қызмет көрсету (23%) және білім беру (7%) салалары негізгі бағыттар қатарында. Ең сұранысқа ие мамандықтар мал бағушы, санитар, кассир, сатушы, күзетші, аспаз, тігінші, администратор, жүргізуші және бухгалтер бар.
Біліміне келсек, қатысушылардың 78%-ы орта білімді, 18%-ы орта техникалық білімді, ал 4%-ы жоғары білімді.
Айта кетейік, «Күміс жас» жобасы 2022 жылдан бері жүзеге асырылып келеді. Оның негізгі мақсаты жасы үлкен азаматтарға жұмыс табуға жәрдемдесу және олардың тұрақты жұмысқа орналасуына жағдай жасау.
Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Халықты әлеуметтік қорғау саласын реттеу және бақылау комитетінің Батыс Қазақстан облысы бойынша департаментінің мамандары «Круглоозерный арнаулы әлеуметтік қызмет көрсету орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінде профилактикалық бақылау жүргізді.
Профилактикалық бақылаудың негізгі мақсаты – арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету саласындағы Қазақстан Республикасы заңнамасының талаптарының сақталуын қамтамасыз ету, қызмет алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, сондай-ақ көрсетілетін қызметтердің сапасы мен қолжетімділігін арттыру.
Бақылау барысында орталықтың қызметін ұйымдастыру, арнаулы әлеуметтік қызметтердің белгіленген стандарттарға сәйкестігі, қызмет алушыларға жасалған әлеуметтік-тұрмыстық жағдайлар, әлеуметтік-медициналық, әлеуметтік-психологиялық, әлеуметтік-педагогикалық және өзге де қызмет түрлерінің көрсетілу тәртібі назарға алынды.
Сонымен қатар қызмет алушылардың жеке қажеттіліктерін ескеру, олардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету, тиісті құжаттаманы жүргізу, қызметкерлермен қамтамасыз етілуі және мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді орта қалыптастыру мәселелеріне ерекше көңіл бөлінді.
Профилактикалық бақылау арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету саласындағы ықтимал бұзушылықтардың алдын алуға, оларды уақтылы анықтауға және қызмет көрсету сапасын одан әрі жақсартуға бағытталған.
Департамент тарапынан мұндай бақылау шараларын жүргізу әлеуметтік қорғау саласындағы заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етудің және қызмет алушылардың өмір сүру сапасын арттырудың маңызды тетіктерінің бірі болып табылады.
2026 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша «Алғаш рет мүгедектікке шығу көрсеткіші, негізсіз жолдамаларға талдау және проактивті сырттай куәландыруды одан әрі жетілдіру» тақырыбында семинар-кеңес.
2026 жылдың 21 қазанында Батыс Қазақстан облысының Денсаулық сақтау басқармасында аудандық және қалалық медициналық мекемелердің дәрігерлік-консультативтік комиссия төрағаларын қатыстыра отырып 2026 жылдың 9 айының қорытындысы бойынша мүгедектікке шығу көрсеткіштері, негізсіз жолдамалардың үлесі, проактивті сырттай куәландырудағы жоспарлы көрсеткішті орындау бойынша жиналыс өткізілді.
Жиналыс барысында 2026 жылдың 9 айынын қорытындысы бойынша әр медициналық мекеменің алғашқы мүгедектікке шығу, толық және ішінара оңалту, мүгедектік тобын күшейту, МӘС-ке негізсіз жолдамалары бойынша көрсеткіштеріне 2025 жылмен салыстырмалы түрде талдау нәтижелері ұсынды.
Мүгедектікке алғаш рет шығу себептерін талдай отырып, мүгедектіктің алдын алу мен мүгедектігі бар адамдарға жүргізілетін оңалту іс-шараларын бақылауды күшейтуге, ДКК төрағаларына талдау нәтижелері бойынша диспансерлік бақылауды күшейту мен оңалту іс-шаралар жоспарын құруға, МӘС-ке негізді сапалы қорытынды жазуға кеңес берілді.
Сонымен бірге, жыл қорытындысы бойынша өтетін семинар-кеңеске алғаш рет мүгедектікке шығу көрсеткішінің себептеріне медициналық мекемелер бөлінісінде талдау жасай отырып, ұсыну тапсырылды.
2026 жылдың алғашқы 9 айының қорытындысы бойынша Қазақстанда мемлекеттік еңбек инспекторларының жұмысының арқасында 56 мыңнан астам жұмысшының еңбек құқығы қорғалды.
2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша мемлекеттік еңбек инспекторлары еңбек заңнамасының сақталуына қатысты 5,7 мыңнан астам тексеру жүргізген. Тексеру нәтижесінде жұмыс берушілерге анықталған заңбұзушылықтарды жою туралы нұсқамалар беріліп, қызметкерлердің бұзылған құқықтарын қалпына келтіру шаралары қабылданған.
Еңбекақының уақытылы әрі толық төленуіне ерекше көңіл бөлінеді. Тексеру барысында бірқатар кәсіпорында жалақы бойынша берешек бары анықталған. Бұл мәселені шешу үшін жұмыс берушілермен бірлесіп, берешекті өтеу кестелері бекітілген. Оның орындалуын мемлекеттік еңбек инспекторлары тұрақты бақылауда ұстап отыр.
Қабылданған шаралардың нәтижесінде жұмыс берушілер жалақы бойынша берешекті өтей бастаған. Соның арқасында жүздеген жұмысшының еңбек құқығы қалпына келтірілді.
Мәселен, Солтүстік Қазақстан облысында «Москворецкое» ЖШС-нің 93 жұмысшысына екі ай бойы жалақы төленбеген. Осы жағдайға байланысты Мемлекеттік еңбек инспекциясы департаменті жоспардан тыс тексеру жүргізген. Тексеру барысында қыркүйек-қазан айлары үшін 48,8 млн теңге көлемінде жалақы берешегі бары анықталған. Тексеру қорытындысы бойынша жұмыс берушіге берешекті өтеу туралы нұсқама беріліп, әкімшілік айыппұл салынған.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі еңбек заңнамасының сақталуын қамтамасыз ету бағытындағы жүйелі жұмысын жалғастырып келеді. Негізгі басымдықтар жұмысшылардың заңды құқықтары мен мүдделерін қорғау, жалақының уақытылы төленуін қамтамасыз ету, анықталған заңбұзушылықтарды жою және жұмыс берушілердің қызметкерлер алдындағы міндеттерін орындау жауапкершілігін арттыру болып табылады.
Медициналық-әлеуметтік сараптамадан (МӘС) өту үшін азамат алдымен тіркелген жері бойынша медициналық ұйымға жүгінуі қажет.
Медициналық ұйымның дәрігерлік-консультациялық комиссиясы (ДКК) медициналық көрсетілімдер болған жағдайда азаматты МӘС-ке жолдайды.
МӘС-тен өту үшін негізгі құжаттар:
1. Жеке басты куәландыратын құжат немесе цифрлық құжат.
2. Медициналық-әлеуметтік сараптамаға жолдама — №031/е нысаны.
3. Аурудың сипатын, ағымын және емдеу нәтижелерін растайтын медициналық құжаттар (қажет болған жағдайда).
4. Еңбек қызметіне байланысты ауру немесе жарақат болған жағдайда тиісті қосымша құжаттар.
Маңызды! Қажетті мәліметтердің бір бөлігі мемлекеттік ақпараттық жүйелерден электрондық түрде алынады. Сондықтан азаматтан барлық құжаттардың қағаз нұсқасын ұсыну талап етілмейді.
Ескерту: №031/е нысаны оған қол қойылған күннен бастап бір айға жарамды.
МӘС сырттай проактивті форматта жүргізілген жағдайда азаматтың сараптамаға жеке қатысуы талап етілмейді.
Нормативтік негіз: Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы №260 бұйрығымен бекітілген Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу қағидалары.
2026 жылдың 8 айында Қазақстанда зейнетақы аннуитеті бойынша сақтандыру төлемдері 81,5 млрд теңгені құрады. Ал сақтандыру жарналарының көлемі 624,7 млрд теңгеге жетті. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі зейнетақымен қамсыздандырудың осы тетігі қалай жұмыс істейтінін және келісімшарт жасасу үшін қандай талаптар қойылатынын түсіндіреді.
Зейнетақы аннуитеті бойынша азамат өзінің зейнетақы жинақтарын өмірді сақтандыру компаниясына аударады. Ал компания оған өмір бойы тұрақты төлем жасап отыруға міндеттеме алады. Демек, төлем адамға өмір бойы беріледі. Тіпті төлемдердің жалпы сомасы бастапқыда аударылған қаражаттан асып кетсе де, төлем жалғаса береді.
Зейнетақы аннуитеті бойынша келісімшарт жасау үшін белгіленген жасқа толып, зейнетақы жинағында жеткілікті қаражат болуы керек. Қажетті сома әр адамға жеке есептеледі. Бұл ретте азаматтың жасы мен болашақ төлемдердің мөлшері ескеріледі.
2026 жылы зейнетақы аннуитетін рәсімдеп, бірден төлем ала алады: ерлер – 55 жастан бастап, әйелдер – 53 жастан. Ал міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары кемінде 60 ай бойы төленген азаматтар жеткілікті жинағы болған жағдайда 50 жастан бастап төлем ала алады.
Бұдан бөлек, кейінге қалдырылған зейнетақы аннуитеті де бар. Мұндай келісімшарт арқылы болашақ төлемдердің шарттарын алдын ала белгілеуге болады. Оны 45 жастан бастап, ал міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары кемінде 60 ай бойы төленген жағдайда 40 жастан бастап рәсімдеуге болады. Бұл ретте төлемдер заңнамада және келісімшартта белгіленген жасқа жеткеннен кейін басталады.
Зейнетақы аннуитеті бойынша сақтандыру төлемдері жыл сайын өсіп отырады. Заңнамада белгіленген индексация мөлшері кемінде 8%-ды құрайды. Ал төлемдердің нақты мөлшері мен шарттары келісімшартта көрсетіледі.
🔗 Толығырақ
Instagram | Facebook | Aitu | Threads | YouTube
Қазақстанда мүгедектігі бар адамдарды жұмыспен қамтуға қолдау көрсету жалғасуда. Жыл басынан бері мемлекет ұсынған жұмыспен қамту шараларының көмегімен 10,8 мың адам жұмысқа орналасқан.
2026 жылдың 1 қазандағы мәлімет бойынша, жұмысқа орналасуға көмек сұрап, мансап орталықтарына 29,5 мың мүгедектігі бар азамат жүгінген. Олардың 18,2 мыңы жұмыспен қамтуға бағытталған белсенді шараларға қатысқан.
Нәтижесінде 10,8 мың адам жұмысқа орналасты. Оның 5,1 мыңы тұрақты жұмыс тапса, 5,4 мыңы мемлекет субсидиялайтын жұмыс орындарына орналасқан. Атап айтқанда, 4 264 адам қоғамдық жұмыстарға, 367 адам әлеуметтік жұмыс орындарына, 495 адам «Жастар практикасы» бағдарламасына, ал 499 адам «Күміс жас» жобасына қатысу арқылы жұмысқа орналасқан.
Мүгедектігі бар азаматтарды жұмыспен қамтуды қолдаудың негізгі тетіктерінің бірі жұмыс орындарына квота белгілеу. Әлеуметтік кодекске сәйкес, 50 және одан да көп адам жұмыс істейтін ұйымдарға қызметкерлердің жалпы санының 2-4 пайызы көлемінде квота белгіленеді. Бұл ретте ауыр, зиянды және қауіпті еңбек жағдайлары бар жұмыс орындары есепке алынбайды.
2026 жылы мүгедектігі бар 16 706 адамды жұмысқа орналастыруға арналған квота белгіленді. Биылғы екінші тоқсанның қорытындысы бойынша осы квота аясында елімізде шамамен 6,2 мың адам жұмысқа орналасқан.
Салыстыру үшін айтсақ, 2025 жылы белгіленген 16 719 жұмыс орнының 8,1 мыңы қамтылып, квота бойынша жұмысқа орналастыру көрсеткіші 48 пайызды құрады.
2026 жылғы 16 қазандағы жағдай бойынша
Бала дүниеге келгеннен кейін ата-аналар бала тууына байланысты біржолғы мемлекеттік жәрдемақыны, сондай-ақ бала бір жарым жасқа толғанға дейін оның күтіміне байланысты ай сайынғы төлемді рәсімдей алады.
1. eGov.kz порталы арқылы онлайн рәсімдеу
• Баланың тууын тіркеу.
• Жәрдемақы тағайындауға өтініш беру және жүйе талап еткен жағдайда банктік шоттың IBAN нөмірін көрсету.
• Өтініштің нәтижесін жеке кабинеттен немесе SMS-хабарлама арқылы тексеру.
Сондай-ақ баланың тууын тіркеу мен жәрдемақыны рәсімдеу қызметтерін кезең-кезеңімен алуға мүмкіндік беретін кешенді қызмет қолжетімді.
2. ХҚКО арқылы рәсімдеу
«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясына жүгініп, өтініш беруге болады. Қажет болған жағдайда жеке куәлік пен баланың тууына қатысты құжаттар талап етілуі мүмкін.
3. SMS арқылы проактивті қызмет көрсету
Егер баланың тууы туралы мәліметтер және басқа да қажетті деректер мемлекеттік ақпараттық жүйелерде болса, анаға төлемді рәсімдеу туралы ұсыныс бар SMS-хабарлама келуі мүмкін. Хабарламадағы ақпаратты мұқият тексеріп, көзделген жағдайда рәсімдеуге келісім беру қажет.
Мүгедектігі бар адамдарды әлеуметтік қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру шеңберінде Департамент қызметінің негізгі бағыттарының бірі – мүгедектігі бар адамдардың әлеуметтік, көліктік және инженерлік инфрақұрылым объектілеріне кедергісіз қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған заңнама талаптарының сақталуына мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру.
Қазақстан Республикасының Кәсіпкерлік кодексінің талаптарына сәйкес мемлекеттік бақылау, оның ішінде бақылау субъектісіне бару арқылы профилактикалық бақылау нысанында жүзеге асырылады.
Профилактикалық бақылаудың негізгі мақсаты – заңнама талаптарының бұзылуының алдын алу және оған жол бермеу, кемшіліктерді уақтылы анықтау және оларды жою бойынша шаралар қабылдау.
Профилактикалық бақылау жүргізу барысында Департамент мамандары объектілердің белгіленген қолжетімділік талаптарына сәйкестігін тексереді. Атап айтқанда, кіреберіс топтарының жағдайы, пандустардың және қолжетімділікті қамтамасыз ететін өзге де құралдардың болуы мен талаптарға сәйкестігі, жүріп өту жолдары мен есік ойықтарының ені, санитариялық үй-жайлардың қолжетімділігі, ақпараттық навигацияның болуы және мүгедектігі бар адамдардың өз бетінше әрі қауіпсіз қозғалуына қажетті басқа да элементтер қаралады.
Профилактикалық бақылау нәтижесінде бұзушылықтар анықталған жағдайда, бақылау субъектісіне заңнамада белгіленген тәртіппен нақты анықталған бұзушылықтар мен оларды жою мерзімдері көрсетіле отырып, оларды жою туралы нұсқама (ұсыным) беріледі.
Бұл ретте профилактикалық бақылаудың маңызды қағидаты – бұзушылықтарды анықтау ғана емес, сонымен қатар бақылау субъектілеріне оларды уақтылы жоюға және алдағы уақытта мұндай бұзушылықтарға жол бермеуге жәрдем көрсету.
Мемлекеттік инспектордың заңды талаптары орындалмаған немесе әкімшілік құқық бұзушылық құрамы анықталған жағдайда, Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексінде (ӘҚБтК) көзделген жауапкершілік шаралары қолданылады.
Осылайша, профилактикалық бақылау заңнама талаптарының сақталу деңгейін арттыруға, анықталған бұзушылықтарды уақтылы жоюға және мүгедектігі бар адамдар үшін қолжетімді ортаны қалыптастыруға мүмкіндік беретін тиімді құрал болып табылады.
Жүргізілген іс-шаралардың қорытындысы бойынша Департамент берілген нұсқамалардың орындалуына бақылау жүргізеді, жиі анықталатын бұзушылықтарға талдау жасайды және олардың қайталануына жол бермеу бойынша тиісті шаралар қабылдайды.
Жалпы, профилактикалық бақылау құқық бұзушылықтардың алдын алудың және мүгедектігі бар адамдар үшін әлеуметтік қорғау саласындағы заңнама талаптарының сақталуын қамтамасыз етудің тиімді тетігі болып табылады.