Есту аппараттарымен қамтамасыз ету және қалдық естуді электроакустикалық түзету балалар мен ересектердің ерекшеліктерін ескере отырып жүргізіледі. Есту аппаратына бейімделу, оны пайдалану дағдыларын меңгеру және ұзақ уақыт қолдану бойынша міндетті түрде оқыту қарастырылады.
Екі құлақтың естуі төмендеген жағдайда:
Бинауралды есту протездеуі — екі есту аппаратын пайдалану.
Бимодальды есту протездеуі — бір құлаққа есту аппаратын, екінші құлаққа сөйлеу процессорын пайдалану.
Есту аппараттары есту қабілетінің төмендеу дәрежесіне қарай ұсынылады: орташа қуатты, қуатты және аса қуатты.
Көрсетілімдері: екіжақты III–IV дәрежелі кереңдік.
Қарсы көрсетілімдері: есту жүйесінің ретрокохлеарлық патологиясы, есту нейропатиясын қоспағанда.
Көрсетілімдері:
Есту аппараттарымен түзетуге келмейтін немесе есту аппараттарын қолдану тиімсіз болған екіжақты IV дәрежелі кереңдік.
Екіжақты саңыраулық (естудің орташа жоғалуы 90 дБ-ден жоғары).
Саңырау-мылқаулық.
Саңыраулықтың IV дәрежелі кереңдікпен қатар жүруі.
Қарсы көрсетілімдері:
Түзетумен жалғыз немесе жақсы көретін көздің көру өткірлігі 0–0,03 болуы және/немесе көру өрісінің 10 градусқа дейін концентрлік тарылуы.
Есту қабылдауы мен ауызша сөйлеу дамыған жағдайда кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй.
Орташа, ауыр немесе терең дәрежелі ақыл-ой кемістігімен, деменциямен қатар жүретін психикалық бұзылыстар.
Жас ерекшеліктерін ескере отырып, жазу мен оқудың негізгі дағдыларын меңгерудегі шектеулер.
Көрсетілімдері:
Екіжақты III–IV дәрежелі кереңдік.
Екіжақты саңыраулық (естудің орташа жоғалуы 90 дБ-ден жоғары).
Саңырау-мылқаулық.
Саңыраулықтың III–IV дәрежелі кереңдікпен қатар жүруі.
Қарсы көрсетілімдері:
Ауыр немесе терең дәрежелі ақыл-ой кемістігімен, деменциямен қатар жүретін психикалық бұзылыстар.
Есту қабылдауы мен ауызша сөйлеу дамыған жағдайда кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй.
6 жасқа толмаған жас.
Көрсетілімдері:
Есту аппараттарын қолдану тиімсіз болған жағдайда екіжақты III–IV дәрежелі кереңдік.
Екіжақты саңыраулық (естудің орташа жоғалуы 90 дБ-ден жоғары).
Саңырау-мылқаулық.
Саңыраулықтың III–IV дәрежелі кереңдікпен қатар жүруі.
Қарсы көрсетілімдері:
Түзетумен жалғыз немесе жақсы көретін көздің көру өткірлігі 0–0,03 болуы және/немесе көру өрісінің 10 градусқа дейін концентрлік тарылуы.
Орташа, ауыр немесе терең дәрежелі ақыл-ой кемістігімен, деменциямен қатар жүретін психикалық бұзылыстар.
Есту қабылдауы мен ауызша сөйлеу дамыған жағдайда кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй.
Жас ерекшеліктерін ескере отырып, жазу мен оқудың негізгі дағдыларын меңгерудегі шектеулер.
Көрсетілімдері:
Есту аппараттарын қолдану тиімсіз болған жағдайда екіжақты III–IV дәрежелі кереңдік.
Екіжақты саңыраулық (естудің орташа жоғалуы 90 дБ-ден жоғары).
Саңырау-мылқаулық.
Саңыраулықтың III–IV дәрежелі кереңдікпен қатар жүруі.
Қарсы көрсетілімдері:
Түзетумен жалғыз немесе жақсы көретін көздің көру өткірлігі 0–0,03 болуы және/немесе көру өрісінің 10 градусқа дейін концентрлік тарылуы.
Орташа, ауыр немесе терең дәрежелі ақыл-ой кемістігімен, деменциямен қатар жүретін психикалық бұзылыстар.
Есту қабылдауы мен ауызша сөйлеу дамыған жағдайда кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй.
6 жасқа толмаған жас.
Көрсетілімдері: кохлеарлық имплантациядан кейінгі жай-күй.
Ескерту: сурдотехникалық құралдарды тағайындау медициналық көрсетілімдер, қарсы көрсетілімдер және қолданыстағы нормативтік талаптар негізінде жүзеге асырылады.
Жамбыл облысы әкімдігінің Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бекіткен шығу кестесіне сәйкес, Пробация үйінде бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған азаматтарды қабылдау өткізілді.
Қабылдауды Департаменттің медициналық-әлеуметтік сараптама (МӘС 3) бөлімінің бас маманы Қабдулова Орындық Амангалиевна жүргізді. орысша жазып берші енді
Кездесу барысында азаматтарға мүгедектікті белгілеу тәртібі, МӘС-тен өту, әлеуметтік төлемдер, оңалту шаралары және арнайы әлеуметтік қызметтерді алу жолдары бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Сондай-ақ азаматтардың жеке сұрақтарына нақты кеңестер берілді.
Мұндай кездесулер азаматтардың әлеуметтік бейімделуіне және мемлекеттік қолдау шараларына қол жеткізуіне ықпал етеді.
2026 жылғы 19 қазанда ардагерлер орталығында «А» және «В» санаттарына жататын азаматтарға әлеуметтік жәрдемақылар мен төлемдер мәселелері бойынша кеңес беру кездесуі өткізілді.
Кездесу барысында Департамент басшысының орынбасары Маканов Арман Муратбекович азаматтарға әлеуметтік жәрдемақылар мен төлемдерді тағайындау тәртібі, оларды алу шарттары және қолданыстағы заңнама талаптары бойынша түсіндірме жұмыстарын жүргізді.
Кеңес барысында азаматтардың әлеуметтік қолдау шараларына қатысты сұрақтарына жауаптар беріліп, өзекті мәселелер бойынша ақпарат ұсынылды.
Мұндай кездесулер азаматтардың құқықтық сауаттылығын арттыруға және мемлекеттік әлеуметтік қолдау шаралары туралы ақпараттың қолжетімділігін қамтамасыз етуге бағытталған.
Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес, кейбір қайтымсыз анатомиялық ақаулар мен аурулар болған жағдайда мүгедектік тобы қайта куәландыру мерзімінсіз белгіленуі мүмкін.
Белгіленген тәртіпке сәйкес, бірінші топтағы мүгедектікке негіз болатын қайтымсыз ақаулар мен ауруларға мыналар жатады:
екі қолдың барлық саусақтарының болмауы немесе екі жоғарғы аяқ-қолдың одан жоғары деңгейде ампутациялануы;
екі төменгі аяқ-қолдың санның жоғарғы үштен бір бөлігі деңгейіндегі ампутациялық тұқылдары;
екі көздің толық көрмей қалуы, екі көз алмасының болмауы немесе көз алмаларының туа біткен жетілмеуі;
ауыр немесе терең дәрежедегі ақыл-ой кемістігі және тиісті дәрежедегі деменцияның кейбір түрлері;
жоғарғы және төменгі аяқ-қолдардың иық және жамбас буындары деңгейінде ажыратылуының қатар кездесуі;
тұрақты салданумен және аяқ-қолдардың айқын қозғалыс бұзылыстарымен қатар жүретін жағдайлар;
қант диабеті, Лериш синдромы немесе екі төменгі аяқ-қолдың облитерациялаушы атеросклерозы аясында екі аяқтың сан немесе сирақ деңгейінде ампутациялануы;
омыртқа жарақаты салдарынан жұлынның толық анатомиялық үзілуі және тұрақты салдану;
бүйрек трансплантациясына қарсы көрсетілімдер болған жағдайда созылмалы бүйрек ауруының V сатысы (терминалдық бүйрек жеткіліксіздігі).
Мүгедектік тобын белгілеу медициналық-әлеуметтік сараптама нәтижелері мен қолданыстағы қағидаларға сәйкес жүзеге асырылады. Әрбір жағдай жеке қаралып, тиісті медициналық құжаттар мен тексеру нәтижелері ескеріледі.
2026 жылғы қазан айының алғашқы 15 күнінде Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Жамбыл облысы бойынша департаменті профилактикалық бақылау мен қадағалау аясында екі бақылау іс-шарасын жүргізді.
Бақылау іс-шаралары келесі субъектілерге қатысты өткізілді:
«Жамбыл облысының мүгедектерін әлеуметтік қорғау» қоғамдық бірлестігіне;
Жамбыл облысы әкімдігінің жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасының «Жамбыл облыстық балаларға арнаулы әлеуметтік қызметтер көрсету орталығы» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің филиалына.
Сонымен қатар, 2026 жылдың екінші жартыжылдығына арналған профилактикалық бақылау мен қадағалау тізіміне енгізілген тағы бес тексеру тіркелді.
Бір бақылау субъектісіне алдағы профилактикалық бақылау мен қадағалау жүргізілетіні туралы хабарлама жолданды. Аталған бақылауды жүргізу мерзімі 2026 жылғы қараша айының соңында басталады.
Осылайша, 2026 жылғы 15 қазандағы жағдай бойынша 2026 жылдың екінші жартыжылдығына арналған профилактикалық бақылау мен қадағалау тізімінің орындалу көрсеткіші 95,4 пайызды құрады.
Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыны тағайындау тәртібі, қажетті құжаттар және өтініш беру жолдары
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы — қайтыс болған асыраушысының асырауында болған отбасының еңбекке қабілетсіз мүшелеріне көрсетілетін мемлекеттік әлеуметтік қолдау түрі.
Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінің 234-бабының 1-тармағына сәйкес, қайтыс болған асыраушысының асырауында болған отбасының еңбекке қабілетсіз мүшелерінің асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы алуға құқығы бар. Бұл ретте балаларға және Кодекстің 234-бабының 2-тармағының 3) тармақшасында көрсетілген адамдарға жәрдемақы асыраушысының асырауында болған-болмағанына қарамастан тағайындалады.
Жәрдемақы Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінде белгіленген талаптарға сәйкес асыраушысынан айырылған отбасының еңбекке қабілетсіз мүшелеріне тағайындалады.
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша жәрдемақы алуға құқығы бар адамдардың қатарына заңнамада көзделген жағдайларда балалар, сондай-ақ қайтыс болған асыраушысының асырауында болған отбасының басқа да еңбекке қабілетсіз мүшелері жатады.
Жәрдемақы алуға құқығы бар өтініш беруші белгіленген нысан бойынша өтініш пен жеке басын куәландыратын құжатты ұсынады.
Егер қажетті мәліметтерді мемлекеттік ақпараттық жүйелерден, оның ішінде құжаттардың цифрлық сервисі арқылы алу мүмкіндігі болса, тиісті құжаттарды қағаз түрінде ұсыну талап етілмейді.
Қандас мәртебесі бар адамдар жәрдемақы тағайындау үшін өтініш берген кезде сәйкестендіру мақсатында қандас куәлігін ұсынады.
Іс-әрекетке қабілетсіз, іс-әрекетке қабілеті шектеулі немесе қамқоршылыққа не қорғаншылыққа мұқтаж адамдарға жәрдемақы тағайындау туралы өтінішті олардың заңды өкілдері береді.
Егер асырауындағы 18 бен 23 жас аралығындағы адамдар күндізгі оқу нысаны бойынша жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі, жоғары немесе жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында оқыса, жәрдемақы тағайындау үшін оқу орнынан белгіленген нысандағы анықтама ұсынылады.
Бұл талап академиялық демалыста болған кезеңге де қолданылады. Оқу орнынан берілетін анықтама жыл сайын ұсынылуы қажет.
Егер білім алушы оқу орнынан шығарылса немесе сырттай оқу нысанына ауыстырылса, білім беру ұйымының басшысы бұл туралы жәрдемақы алушының тұрғылықты жері бойынша «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының бөлімшесіне хабарлайды.
Қайтыс болған асыраушының сегіз жасқа толмаған балаларын, інілерін, қарындастарын немесе немерелерін күтіп-бағумен айналысатын адамға жәрдемақы тағайындау кезінде еңбек қызметін тоқтатқаны туралы жазбасы бар еңбек кітапшасы жыл сайын ұсынылады.
Еңбек кітапшасы болмаған жағдайда Мемлекеттік корпорацияның бөлімшесі тиісті ақпараттық жүйелерден адамның дара кәсіпкер ретінде тіркелмегені туралы, сондай-ақ міндетті зейнетақы жарналарының және (немесе) Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына әлеуметтік аударымдардың жүргізілгені туралы мәліметтерді сұратады.
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақының мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшеріне байланысты айқындалады.
Жәрдемақының нақты мөлшері отбасы мүшелерінің санына және Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген өзге де талаптарға сәйкес есептеледі.
Қазақстан Республикасының Әлеуметтік кодексінің 235-бабының 3-тармағына сәйкес, асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы үлесін бөлу оны бөлуге жүгінген күннен бастап жүргізіледі.
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы тағайындау жөніндегі мемлекеттік қызметті мына тәсілдер арқылы алуға болады:
«Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының бөлімшелері арқылы;
«Электрондық үкімет» веб-порталы — www.egov.kz;
ұялы байланыс абоненттік құрылғысы арқылы, қолжетімді электрондық қызметтер шеңберінде.
Өтініш берер алдында қажетті құжаттар мен мәліметтердің толықтығын тексеру ұсынылады.
2026 жылғы 1 шілдеден бастап Қазақстан Республикасының жаңа Құрылыс кодексі күшіне енді. Аталған Кодекске сәйкес, Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің аумақтық бөлімшелеріне объектілерді пайдалануға қабылдау кезінде олардың мүгедектігі бар адамдар мен халықтың жүріп-тұруы шектеулі топтары үшін қолжетімділік талаптарына сәйкестігі туралы декларацияларды келісу функциясы жүктелді.
2026 жылғы 20 қарашадағы жағдай бойынша Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің Жамбыл облысы бойынша департаментіне объектілердің қолжетімділік талаптарына сәйкестігі туралы декларацияларды келісуге 18 өтініш келіп түсті.
Оның ішінде:
Бұл бағыттағы жұмыс мүгедектігі бар адамдардың және жүріп-тұруы шектеулі жандардың объектілерге кедергісіз кіріп-шығуын қамтамасыз етуге бағытталған.
Көзбе-көз куәландыруға (қайта куәландыруға) шағымдану ҚР Премьер-Министрінің орынбасары - Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 29.06.2023ж. №260 бұйрығымен бекітілген Медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу Қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.
Куәландырылатын адам немесе оның заңды өкілі сараптамалық қорытындымен келіспеген кезде оны алған күннен бастап үш айдан кешіктірмей әкімшілік актісіне, әкімшілік әрекетіне (әрекетсіздігіне) шағым жасалатын әкімшілік органға, лауазымды адамға шағым береді.
Шағымдану Қазақстан Республикасы Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің талаптарына сәйкес жүзеге асырылады және шағым келіп түскен күннен бастап 20 (жиырма) жұмыс күн ішінде қарастырылады.
Егер Қазақстан Республикасының заңдарында өзгеше көзделмесе, сотқа шағымдануға Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексінің 91-бабының 5-тармағына сәйкес әкімшілік (сотқа дейінгі) тәртіппен шағымданғаннан кейін жол беріледі.
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер проблемалары бойынша аумақтық бөлімшенің және (немесе) оның лауазымды адамдарының әрекеттеріне (әрекетсіздігіне) шағымдану: шағым аумақтық бөлімшенің басшысының не Комитеттің басшысының атына беріледі.
Аумақтық бөлімшелердің, Комитеттің мекенжайына келіп түскен шағым, оны тіркеген күннен бастап 5 (бес) жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс.
Көрсетілген мемлекеттік қызмет сапасыз, уақытылы көрсетілмеген кезде, куәландырылатын адам және/немесе оның заңды өкілі мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бағалау және бақылау жөніндегі уәкілетті органға шағыммен жүгінеді.
Мемлекеттік қызмет көрсету сапасын бағалау және бақылау жөніндегі уәкілетті органның мекенжайына келіп түскен шағым, оны тіркеген күннен бастап 15 (он бес) жұмыс күні ішінде қаралуға тиіс.
Базалық зейнетақы – зейнеткерлік жасқа толған азаматтарға мемлекет тарапынан ай сайын төленетін кепілдендірілген төлем. Ол зейнетақы жүйесінің негізгі құрамдас бөлігі болып табылады.
Қазіргі уақытта базалық зейнетақының ең төменгі мөлшері күнкөріс деңгейінің 70%-ын, ал ең жоғары мөлшері 118%-ын құрайды. Базалық зейнетақы төлемінің мөлшері азаматтың еңбек өтіліне және жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне байланысты айқындалады.
Міндетті зейнетақы жарналарын төлеу кезеңдері қалай тексеріледі?
Егер міндетті зейнетақы жарналары аударылған кезеңдер өтініш берушінің еңбек өтілін растайтын құжаттарда көрсетілген еңбек қызметі кезеңдерімен сәйкес келсе, белгіленген қағидаларға сәйкес міндетті зейнетақы жарналарын аудару туралы растау анықтамасы ұсынылады.
Аталған анықтаманы жұмыс беруші (құқықтық мирасқор) немесе архивтік мекеме береді.
Сонымен қатар міндетті зейнетақы жарналарын аудару кезеңдерін растайтын құжаттардың бірі – сот шешімі.
Жамбыл облысы әкімдігінің Жұмыспен қамтуды үйлестіру және әлеуметтік бағдарламалар басқармасы бекіткен шығу кестесіне сәйкес, Пробация үйінде бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған азаматтарды қабылдау өткізілді.
Қабылдауды Департаменттің медициналық-әлеуметтік сараптама (МӘС 2) бөлімінің бас маманы Таупаев Әзімжан Ерланович жүргізді.
Кездесу барысында азаматтарға мүгедектікті белгілеу тәртібі, МӘС-тен өту, әлеуметтік төлемдер, оңалту шаралары және арнайы әлеуметтік қызметтерді алу жолдары бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілді. Сондай-ақ азаматтардың жеке сұрақтарына нақты кеңестер берілді.
Мұндай кездесулер азаматтардың әлеуметтік бейімделуіне және мемлекеттік қолдау шараларына қол жеткізуіне ықпал етеді.