1. Мүгедектігі бар адамдардың жалпы саны
Шымкент қаласы бойынша 2026 жылғы 1 тамыздағы жағдай бойынша мүгедектігі бар адамдардың саны 43 606 адамды құрап, қала тұрғындарының жалпы санының 3,3%-ына жетті. Қала халқының саны 2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша 1 310 681 адамды құрайды.
Алдыңғы жылмен салыстырғанда мүгедектігі бар адамдардың жалпы саны 816 адамға, немесе 1,9%-ға өскен (2025 жылы – 42 790 адам).
2. Жас санаты бойынша
Мүгедектігі бар адамдардың жалпы санының ішінде:
ересек мүгедектігі бар азаматтар – 34 831 адам, немесе 79,9%;
18 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балалар – 8 775 адам, немесе 20,1%.
3. Мүгедектік тобы бойынша
Мүгедектігі бар адамдардың мүгедектік топтары бойынша көрсеткіші:
I топ – 5 175 адам, жалпы санның 11,9%-ы;
II топ – 15 241 адам, жалпы санның 34,9%-ы;
III топ – 14 415 адам, жалпы санның 33,1%-ы;
18 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балалар – 8 775 адам, немесе 20,1%.
Мүгедектік топтары арасында ең жоғары көрсеткіш II топтағы азаматтарға тиесілі – 15 241 адам немесе жалпы санның 34,9%-ы.
Алдыңғы жылмен салыстырғанда:
I топтағы мүгедектік бойынша 0,6%-ға өсім;
III топтағы мүгедектік бойынша 1,2%-ға өсім;
18 жасқа дейінгі мүгедектігі бар балалар саны бойынша 0,9%-ға өсім байқалады.
4. Алғашқы мүгедектікке шығудың интенсивті көрсеткіші
2026 жылдың 7 айының қорытындысы бойынша алғашқы мүгедектікке шығудың интенсивті көрсеткіші 10 мың халық санына шаққанда 15,4 құрады.
5. Алғашқы мүгедектіктің құрылымы
5.1. Ересектер арасындағы алғашқы мүгедектік
Ересектер арасындағы алғашқы мүгедектіктің негізгі себептері бойынша:
Қан айналым жүйесінің аурулары – 413 адамды, немесе 31,9%-ды құрады. Өткен жылы – 467 адам (32,3%). Көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 0,4%-ға төмендеген.
Қатерлі ісіктер – 280 адам, немесе 21,6%. Өткен жылы – 301 адам (20,8%). Көрсеткіш өткен жылмен салыстырғанда 0,8%-ға азайған.
Сүйек-бұлшықет жүйесінің аурулары – 113 адам, немесе 8,7%. Өткен жылы – 135 адам (9,3%). Көрсеткіш 0,6%-ға төмендеген.
5.2. Балалар арасындағы алғашқы мүгедектік
Балалар арасындағы алғашқы мүгедектіктің құрылымында психикалық аурулар бойынша өсім байқалады.
Психикалық аурулар – 223 адам, немесе 31,1%. Өткен жылы – 124 адам (18,5%). Өткен жылмен салыстырғанда көрсеткіш 12,6%-ға өскен.
Жүйке жүйесінің аурулары – 201 адам, немесе 28,0%. Өткен жылы – 219 адам (32,7%). Көрсеткіш 4,7%-ға төмендеген.
Туа біткен даму ақаулары, деформациялар және хромосомалық ауытқулар – 108 адам, немесе 15,0%. Өткен жылы – 144 адам (21,5%). Көрсеткіш 6,5%-ға азайған.
6. Негізсіз жолданғандар бойынша
2026 жылдың 7 айында медициналық-әлеуметтік сараптамаға 132 науқас негізсіз жолданған. Өткен жылы бұл көрсеткіш 142 адамды құраған.
Осылайша, өткен жылмен салыстырғанда негізсіз жолданғандар саны 10 жағдайға азайған.
Оның ішінде:
сырттай куәландыру бойынша – 64 адам (өткен жылы – 55);
көзбе-көз куәландыру бойынша – 68 адам (өткен жылы – 87).
Жалпы көрсеткіштің төмендегеніне қарамастан, негізсіз жолданымдар саны сырттай куәландыру бойынша 9 адамға өскені байқалады.
7. Қайта куәландыру нәтижелері
2026 жылдың 7 айында қайта куәландыру нәтижелері бойынша:
Толық оңалту – 636 адам, немесе 9,0%. Өткен жылы – 353 адам (5,5%). Өткен жылмен салыстырғанда 283 адамға көбейген.
Жартылай оңалту – 712 адам, немесе 19,9%. Өткен жылы – 442 адам (13,7%). Өткен жылмен салыстырғанда 270 адамға көбейген.
Күшейту көрсеткіші – 324 адам, немесе 5,4%. Өткен жылы – 313 адам (5,7%). Көрсеткіш бойынша 11 адамға көбейген.
Аталған көрсеткіштер жүргізіліп жатқан оңалту шараларының нәтижелілігін және медициналық-әлеуметтік сараптама жұмысының сапасын көрсетеді.
8. Мемлекеттік қызмет көрсету бойынша
2026 жылдың 7 айында медициналық-әлеуметтік сараптама бағыты бойынша мемлекеттік қызметтер 10 017 адамға көрсетілді.
Өткен жылы мемлекеттік қызметтер 9 432 адамға көрсетілген.
Осылайша, мемлекеттік қызмет көрсетілген азаматтардың саны өткен жылмен салыстырғанда 585 адамға өскен.
9. Проактивті сырттай куәландыру бойынша
2026 жылдың 7 айының қорытындысы бойынша 4 760 адамға сырттай проактивті куәландыру жүргізілді. Бұл жалпы көрсеткіштің 47,5%-ын құрады.
Өткен жылы сырттай проактивті куәландыру 3 817 адамға, немесе 40,5%-ға жүргізілген.
Осылайша, сырттай проактивті куәландырудың үлесі өткен жылмен салыстырғанда 6 проценттік тармаққа артқан.
Қорытынды
Жалпы, медициналық-әлеуметтік сараптама бөлімінің 2026 жылғы 7 айдағы қызметінің негізгі көрсеткіштері бойынша мүгедектігі бар адамдар санының 1,9%-ға өскені, мемлекеттік қызмет көрсету көлемінің 585 адамға артқаны, сондай-ақ проактивті сырттай куәландыру үлесінің 40,5%-дан 47,5%-ға дейін өскені байқалады.
Қайта куәландыру нәтижелерінде толық және жартылай оңалту көрсеткіштерінің өсуі оңалту шараларының нәтижелілігін және медициналық-әлеуметтік сараптама жұмысының сапасын көрсетеді.
Сонымен қатар балалар арасындағы алғашқы мүгедектіктің құрылымында психикалық аурулар көрсеткішінің 12,6%-ға өсуі ерекше назар аударуды қажет етеді. Негізсіз жолданған азаматтардың жалпы саны өткен жылмен салыстырғанда төмендегенімен, сырттай куәландыру бойынша негізсіз жолданымдардың 9 адамға өсуі осы бағытта бақылау жұмыстарын күшейту қажеттігін көрсетеді.
Әдіснама және бақылау бөлімінің басшысы
Р. Шегирбаев