Әлемдік экономикадағы жаңа ахуал елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайына да әсер етуде. Бұл мән-жайларда мемлекет өз азаматтарының алдындағы әлеуметтік міндеттемелерді орындауды басты басымдық ретінде белгілейді.
Осы мақсаттар үшін Қазақстан Республикасының 12.05.22 ж. Заңымен бекітілген бюджетте ағымдағы жылдың 1 сәуірінен бастап азаматтарды әлеуметтік қолдауды күшейтуге қосымша 185 млрд. теңге бөлінген.Нәтижесінде азаматтарды әлеуметтік қамсыздандыруға және жұмыспен қамтуды қолдауға жұмсалған шығыстардың жалпы көлемі 4,4 трлн. теңге немесе республикалық бюджет шығыстарының төрттен бір бөлігін (25%) құрайды.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметтері бойынша бұл төлемдерді алушылар еліміздің 4,2 млн. азаматы болып табылады, оның ішінде:
- 2,3 млн.- зейнеткерлер,
- шамамен 1,2 млн.- балалы отбасы,
- 700 мыңға жуық мүгедектер және басқа санаттағы азаматтарды құрайды.
Ақпарат үшін:
4,4 трлн. теңгені 4,2 млн. төлем алушыларға бөлсек, онда бір адамға жылына мемлекет шығыны 1 млн. теңгеден, ал айына 92 мың теңгеден асады.
1.Зейнетақы Ағымдағы жылы зейнетақы төлеміне 3064 млрд. теңге қарастырылған (нақтылау есебімен) , оның ішінде: 1) Республикалық бюджеттен 2960 млрд. теңге, бұл ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің барлық шығыстарының 67% құрайды. Олар ынтымақтық зейнетақы (еңбек) және базалық зейнетақы төлемдерін төлеуге бағытталған. 2) БЖЗҚ -нан 104 млрд. теңге жасына байланысты жинақталған зейнетақы төлеміне .
- Жинақталған зейнетақыны қоспағанда, орташа жиынтық зейнетақы мөлшері (ынтымақты + базалық)
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
105337 теңге болса, 109346 теңге болады.
- Жинақталған зейнетақыны қоса алғанда, орташа жиынтық зейнетақы мөлшері (ынтымақты + базалық+ жинақталған)
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
133337 теңге болса, 138616 теңге болады.
2 Жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысушылардың орташа зейнетақысының мөлшері 30 мың теңгеге жоғары болады.
2.1 Ағымдағы жылы мүгедектігі бар адамдарға төлем жасауға 370 млрд. теңге қарастырылған, оның ішінде:
1) республикалық бюджеттен мүгедектігі бойынша жәрдемақыға 342 млрд.теңге;
2) Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан еңбекке қабілеттілігін жоғалтуына байланысты әлеуметтік төлемге 28 млрд. теңге
-Бюджеттен төлем алушылар үшін жәрдемақының орташа мөлшері:
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
52609 теңге 54608 теңге
-МӘСҚ-нан төленетін төлемді қоса есептегенде мүгедектігі бойынша төленетін жинақталған мөлшері:
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
81210 теңге 84353 теңге
Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесінің қатысушыларына төленетін төлемнің орташа мөлшері 30 мың теңгеден жоғары болады.
2.2. Ағымдағы жылы асыраушысынан айырылған отбасыларға төлем жасауға 111 млрд. теңге қарастырылған, оның ішінде:
1) бюджеттен 92 млрд. теңге
2) МӘСҚ-нан 19 млрд. теңге.
Бюджеттен төлем алушылар үшін жәрдемақының орташа мөлшері:
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
43957 теңге 45627 теңге
-МӘСҚ-нан төленетін төлемді қоса есептегенде асыраушысынан айырылуға байланысты төленетін төлемнің жинақталған мөлшері:
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
73588 теңге 76443 теңге.
3
Бұл төлем бойынша да Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі қатысушыларына төленетін төлемнің орташа мөлшері 30 мың теңгеден жоғары болады.
Ағымдағы жылы балалы отбасыларға төленетін төлемдерге бюджеттен және МӘСҚ-нан 795 млрд. теңге (нақтылауды ескере отырып) қарастырыл-ған, оның ішінде:
жәрдемақы мөлшері:
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
1, 2, 3 балаға 116394 теңге 120840 теңге
4 және одан да көп балаға 192969 теңге 200340 теңге
2) Бір жасқа дейінгі бала күтімі бойынша төлемдерге 228 млрд. теңге, оның ішінде :
- 30 мың жұмыс істемейтін әйелдер үшін бюджеттен -22 млрд. теңге
- МӘСҚ-нан 385 мың жұмыс істейтін әйелдер үшін -206 млрд. теңге.
Бюджеттен төленетін үшін ай сайынғы жәрдемақылардың орташа мөлшері :
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
1 балаға 17643 теңге 18317 теңге
4 және одан да көп балаға 27261 теңге 28302 теңге.
МӘСҚ-нан ай сайын төленетін төлем 43901 теңгені құрайды. Жұмыс істейтін әйелдерге төленетін төлемдер айына 18 мың теңгеден асады.
1 сәуірге дейін 1 сәуірден бастап
4 балаға 49100 теңге 50976 теңге
15 балаға 183780 теңге 190800 теңге
4
Ұлғайтылған сомалардағы бұл төлемдер сәуір және мамыр айларындағы қосымша төлемдерді ескере отырып, маусым айында төленетін болады.
Біржолғы төленетін бұл төлемнің мөлшері 762071 теңгені құрайды.