Балалардың жарақаттануы туралы тағы бір рет...

Балалардың жарақаттануы туралы тағы бір рет...

 

"Біз ұлымызбен жасырынбақ ойнап жүрдік, мен одан 1,5 метр қашықтықта отырдым. Тағы бір рет ол маған "Ку-ку" сөзімен жүгіргенде, ол құлады. Ол өз бойымен бірдей биіктіктен еденге құлады. Басында мен бәрі жақсы деп ойладым, соққы күшті болған жоқ, ол жылайды да тынышталады деп ойладым. Бірақ ол қатты айқайлай бастағанда, мен соққының мен ойлағаннан да күшті екенін түсіндім»

Гүлмира, 1,7 айлық ұлы, Батыс Қазақстан облыстық көпсалалы балалар ауруханасының травматология бөлімшесінің пациенті

"Кәдімгі отбасылық кеш еді, балалар ойыншықтармен ойнап отырды, айналада біздер: ата-аналары, ата-әжелеріміз болды, бір қауіптің боларын сезбедік. Қалай болғанын білмеймін, қызым қолын сындырып алған, ешкім  ештене түсіндіре алмады, бұл оқиға тез және кенеттен болды. Балаларға қарай барғанда қызымның қолының іскенін көрдім, оның шырылдаған дауысы әлі де құлағымда".

Әсия, 3 жасар қызы, Батыс Қазақстан облыстық көпсалалы балалар ауруханасының балалар травматологиясы бөлімшесінің пациенті

"Менің балам өте сабырлы, баяу сөйлейді, әркез бір жерде отырады және ойыншықтармен тыныш ойнайды. Ешқашан бір жерге мінбейді, тентек болмайды, өте тілалғыш бала. Мен шәйнектен қайнаған суды басқа ыдысқа құйған кезде, мен ваннада жалғыз екенімді және қызым өз бөлмесінде отыратынына сенімді болдым. Шамасы, ол анасының не істеп жатқанын көргісі келген болар, бірақ мен оны байқамадым. Бәрі бір сәтте болды, мен шәйнекті орнына қоюға бұрылып едім, ол қолымен қайнаған суға құлады".

Калима, 2,5 жастағы қызы Батыс Қазақстан облыстық көпсалалы балалар ауруханасының балалар травматологиясы бөлімшесінің пациенті

Балалар травматологиясы бөлімінің медициналық қызметкерлері балалардың жарақаттануы, өкінішке орай, баланың даму процесінде сөзсіз құбылыс екенін нақты айта алады. Барлық балалар әртүрлі дәрежеде жарақаттар мен көгерулер алады. Сонымен қатар, жазда жарақаттанған балалардың саны күрт артады. Демалыс, жаз, саябақтар, велосипедтер, скутер – мұндай қызықтан  бірде-бір бала құр қалмайды.

Жаңалықтарды қарай отырып, Сіз өте қорқынышты тақырыптарды көре аласыз: "Бала баспалдақтан құлады", "Бала септикке құлады", "Бала көп қабатты үйдің терезесінен құлады", «Балалар айналмалы карусельден құлады» және т.б. Әдетте, мұндай жағдайларда денсаулық пен өмірге салдары анағұрлым ауыр болады. Соңғы жылдары Төтенше жағдайлар департаменті бөлімшелерінің барлық жүргізілген алдын алу жұмыстарына қарамастан, балалар жарақатының өсуі байқалады. Сонымен қатар, балалар жарақат алатын орындардың спектрі артып, денеге теріс әсердің салдары күрделене түседі.

"Әдетте үш жасқа дейінгі балалар барлық қауіпті сезбейді, олар әлемді, қоршаған ортаны зерттейді. Батыс Қазақстан облыстық көпсалалы балалар ауруханасының травматолог – дәрігері Алибаев Болат-үш жасқа дейінгі жеке жарақаттар – бұл көгеру, жарақаттану, сүйектердің шығуы  және созылуы.

Бала кез-келген затты жұтып қойған немесе тазалағыш затты, дәрі-дәрмек ерітінділерін ішкен кездер де болады. Ішкі ағзалардың химиялық күйіктері өте ауыр жарақат.

Ересек балалар биіктіктен, велосипедтерден, скутерден құлап жатады. Олар көбіне көше жарақаттарына жиі ұшырайды: сынықтар, терінің және жұмсақ тіндердің жаралары. Әрине, жарақаттанудың негізгі себебі-балаларға тиісті бақылаудың болмауы. Мектепке дейінгі мекемелерде балалар көп және оларды қадағаламау туралы қалыптасқан пікірге сәйкес, ауыр жарақат алу жағдайларының көп бөлігі тұрмыстық сипатта болатындығын атап өткім келеді. Соңғы 10 жылда жол-көлік оқиғаларының нәтижесінде алған жарақаттанудың өсуі байқалады, балалар көшеге шығып кетеді немесе ЖКО кезінде көлікте болады. Терезелерден құлау нәтижесінде көптеген жарақаттар алу  бұл көп қабатты ғимараттар санының өсуіне және пластикалық терезелерді орнатуға байланысты  болуы мүмкін, себебі  оларды ашу өте оңай".

ТЖ департаментінің мамандары балалардың жарақаттануының өсуі ата-аналардың балалардың бос уақытын ұйымдастыруға аз көңіл бөлуімен байланысты екенін атап өтті. Сонымен қатар, балаларды гаджеттерге жаппай тарту олардың шоғырлануын азайтады және қимыл үйлесімділігін бұзады. Құлаққаптарда және қолында смартфонмен жолды кесіп өткен балаларды жиі кездестіруге болады, олар тіпті жан-жағына қарамайды.

"Балалар, әртүрлі боп келеді: біреуі белсенді болса, біреуі баяу, шығармашылық және спорттық, бірақ іс жүзінде әрбір бала жарақаттар мен көгерулерді алады - дейді  Орал қаласының №49 балабақшасының дәрігер маманы А.К. Ахмедьярова, компьютерлендіру ғасыры балаларға өте әсер еткенін атап өткім келеді, көптеген сәбилер балабақшаға еш дайындықсыз, басқа балалармен қарым - қатынас жасауға және өзара әрекеттесуге мүлдем дайын емес боп келеді".

Өскелең ұрпақ арасында жарақаттану қаупін азайту үшін, бірінші кезекте, ата-аналар (қамқоршылар, тәрбиешілер, мұғалімдер) балалардың бос уақытын бақылауды күшейтуі, ойын және танымдық іс-шараларды ұйымдастыруы, сенімді әңгімелер жүргізуі және тұрмыста және көшеде (су айдындарында, мектептерде, балабақшаларда) қауіпсіз мінез-құлық қағидаларын назарға алуы қажет. Сонымен қатар, баланың қоршаған ортасын мүмкіндігінше қамтамасыз етіңіз. Розеткаларға, электр құрылғыларына ерекше назар аудару, оларға қорғаныс тосқауылдарын орнату. Құлап кетуі мүмкін жиһаз бөлшектерін бекітіңіз, терезелерге биіктіктен құлаудан қорғайтын қорғаныс рамалары мен торларын орнатыңыз. Барлық дәрі-дәрмектерді, тазалағыш заттарды, косметиканы балалардың қолы жетпейтін жерде сақтаңыз. Балалардың ұялы телефонмен және планшеттермен өткізетін уақытын шектеу баланың қауіпсіз мінез-құлық туралы ойлауының құрамдас бөлігі болып табылады. Балалық шақ жарқын және есте қаларлық оқиғаларға толы болуы керек, бірақ ең бастысы, балалық шақ қауіпсіз болуы керек.