БҚО ТЖД психологтарының жұмыс регламенті

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің

 20___ жылғы «___»______

№______

        бұйрығымен бекітілген

 

 

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі психологтарының жұмыс регламенті

 

 

1-тарау. Жалпы ережелер

 

  1. Осы регламент Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі (бұдан әрі - Министрлік) аумақтық бөлімшелердің, ведомстволық бағынысты мекемелердің және әскери бөлімдердің психологтарының жұмысын ұйымдастыру мақсатында әзірленді.
  2. Психологтың қызметі заңдылық, адам құқықтарын сақтау, оның жеке басын құрметтеу, кәсібилік және өз жұмысының нәтижелері үшін жауапкершілік қағидаттарына, сондай-ақ психологтың құзыретіне кіретін мәселелер бойынша шешімдер қабылдауда кәсіби тәуелсіздік пен ақылға қонымды тәуелсіздікке негізделген.
  3. Өз қызметінде психолог Қазақстан Республикасының Заңдарын, Президент пен Үкіметтің актілерін, өзге де нормативтік құқықтық актілерді және осы Регламентті басшылыққа алады.
  4. Регламент Министрліктің, оның ведомстволарының, аумақтық бөлімшелерінің, ведомстволық бағынысты ұйымдар мен мекемелердің барлық психологтарына қолданылады.
  5. Жалпы басшылықты Министрліктің Медициналық психологиялық қызмет басқармасы жүзеге асырады.
  6. Осы регламентте мынадай терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:
  • шұғыл психологиялық көмек - бұл төтенше жағдайлар кезінде зардап шеккен адамдарға психологиялық көмек көрсетуге, сондай-ақ жеке адамға және қоғамға қауіп төндіретін психикалық жай-күйдің алдын алуға және оның дамуына жол бермеуге бағытталған қысқа мерзімді шаралар кешені;
  • Төтенше жағдайлар (бұдан әрі - ТЖ) аймағында психологиялық көмек - бұл азаматтық қорғау саласындағы уәкілетті органның психологтары жүргізетін, ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын және шұғыл психологиялық көмек көрсетуді қамтитын, зардап шеккендердің, қаза тапқандардың туыстарының, сондай-ақ ТЖ-да зардаптарды жоюға қатысушының өзекті психикалық жай-күйін уақтылы, дұрыс және қолжетімді ақпараттандыруға, оңтайландыруға бағытталған іс-шаралар;
  • «Қауырт желі» телефоны - табиғи және техногендік сипаттағы ТЖ аймақтарында зардап шеккен халыққа, сондай-ақ ТЖ-да қаза тапқандар мен зардап шеккендердің туыстары мен жақындарына ақпараттық қолдау көрсету және қашықтан нысанда шұғыл психологиялық көмек көрсету;
  • психологиялық диагностика - тұлғаның немесе оның жекелеген функцияларының қазіргі кездегі даму деңгейі мен сипатын айқындайтын психологиялық зерттеулердің бағыты;
  • психологиялық дайындық - психология саласындағы білімді, дағдылар мен дағдыларды игеруге, кәсіби қызметті тиімді жүзеге асыру, кәсіби денсаулықты сақтау үшін қажетті қызметкердің (бұдан әрі-АҚО қызметкерлері) кәсіби маңызды қасиеттерін қалыптастыруға және дамытуға бағытталған ғылыми негізделген психологиялық-педагогикалық іс-шаралардың тұтас жүйесі;
  • психологиялық қолдау - психологиялық проблемаларды толық шешу немесе өзектілігін төмендету нәтижесінде, еңбек, кәсіптік, әлеуметтік өзін-өзі жүзеге асыруға кедергі келтіретін қызметкердің, әскери қызметшінің, әкімшілік  және азаматтық қызметшінің психологиялық жай - күйін оңтайландыруға бағытталған іс-шаралар жүйесі;
  • психологиялық тренинг - адамның кәсіби және жеке тұрмысын үйлестіру мақсатында адамның, топтың, ұйымның психологиялық құбылыстарын қасақана өзгертудің көпфункционалды әдісі;
  • психологиялық кеңес беру - психологиялық қиындықтарды, бейімделмеген мінез-құлық тәсілдерін түсіндіруден тұрады, осылайша АҚО қызметкерлері жеке өмірінде, кәсіби қызметінде және басқа жағдайларда кездесетін психологиялық мәселелерді шеше алатын психологиялық көмектің түрі;
  • психологиялық сүйемелдеу - авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізу барысында жүргізілетін және қызметкерлердің жоғары психологиялық жүктемелерге психологиялық тұрақтылығын қолдауға, теріс жағдайлар мен жарақаттан кейінгі бұзылулардың алдын алуға бағытталған жедел іс-шаралар жүйесі;
  • «тәуекел тобы» - қызметтің және кәсіптік даярлықтың тиімділігі мен сенімділігінің төмендеуіне әкеп соғатын жүйке-психикалық және психосоматикалық аурулардың дамуына ықпал ететін, дезадаптация жағдайларының туындау ықтималдығының жоғарылауын айқындайтын тұқым қуалайтын факторлары, даму және тәрбиелеу жағдайлары, жеке және функционалдық ерекшеліктері бар адамдардың санаты;
  • «бақылау тобы» - терең психологиялық-педагогикалық назар аударуды талап ететін адамдар санаты;
  • кәсіби-психологиялық іріктеу – кандидаттар мен мерзімді қызметтегі әскери қызметшілердің әлеуметтік - психологиялық, психологиялық ерекшеліктерін анықтауға, кәсіби-маңызды қасиеттердің даму деңгейін бағалауға, кандидаттың кәсіби міндеттерді орындауға жарамдылық дәрежесін анықтауға бағытталған психодиагностикалық іс-шаралар жүйесі;
  • посттравматикалық стресстің бұзылуы (ПТСБ) – бұл жеке тұлғаның өмірлік тәжірибесінен тыс, субъективті түрде ерекше деп қабылданатын және күшті эмоционалды реакцияларды тудыратын стресстің бір немесе қайталанатын (жинақталған) әсерінен туындаған психиканың бұзылуының ерекше, кешіктірілген түрі;
  • психопрофилактика - төтенше жағдайды жоюға қатысатын және жоғары жүйке-психикалық және физикалық күш-жігерге психологиялық тұрақтылығын қолдауға, кәсіби қызметпен байланысты психикалық бұзылулардың алдын алуға, ұжымда қолайлы психологиялық ахуалды қалыптастыруға, сондай-ақ төтенше жағдайды жоюға қатысатын қызметкерлердің психикалық жай-күйінің дамуын болжауға бағытталған іс-шаралар кешені;
  • психокоррекция-бұл посттравматикалық стресстің бұзылуы немесе адамның мінез-құлқын арнайы психологиялық әсер ету құралдары арқылы емдеуге бағытталған шаралар жүйесі.

 

 

2-тарау. Министрлік психологтарының негізгі принциптері мен міндеттері

 

  1. Министрлік психологтарының жұмысының негізгі қағидаттары:
  • маманның кәсіби қалыптасуының, дамуының және қызметінің барлық кезеңдерінің тұтастығы, сабақтастығы;
  • азаматтық қорғау органдарының жеке құрамын психологиялық сүйемелдеуді жүзеге асыру кезіндегі кешенді тәсіл(бұдан әрі-АҚО);
  • табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлар аймақтарында зардап шеккен халыққа шұғыл психологиялық көмек көрсетудің құпиялылығы, уақтылығы, қолжетімділігі, өзектілігі, сапасы;
  1. Министрлік психологтарының негізгі міндеттері:

1) нормативтік және әдістемелік базаны жетілдіру;

2) министрлік жүйесінде психологиялық және психофизиологиялық диагностика бойынша іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу;

3) министрліктің жеке құрамын мақсаты бойынша міндеттерді орындауға психологиялық даярлауға бағытталған іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу;

4) Министрліктің жеке құрамының психологиялық профилактикасы                        мен психологиялық түзетуіне бағытталған іс-шараларды ұйымдастыру және өткізу;

5) төтенше жағдайлар аймақтарында зардап шеккен халыққа шұғыл психологиялық көмек көрсету жөніндегі іс-шараларды ұйымдастыру және жүргізу;

6) жеке құраммен жеке-профилактикалық жұмысты жетілдіру мәселелері бойынша барлық деңгейдегі бастықтарға психологиялық кеңес беруді ұйымдастыру және жүргізу;

7) басшылар үшін жеке құраммен жұмыста тәртіп бұзушылықтардың алдын алу мен алдын алудың ұйымдастырушылық және әлеуметтік-психологиялық әдістерін қолдану жөнінде ұсынымдар әзірлеу;

8) жеке құрамның қызметін психологиялық сүйемелдеуді ұйымдастыру және жүзеге асыру, психологиялық оңалту жүргізу, кәсіби жұмысқа қабілеттілігін қалпына келтіру және қызметкерлерге психологиялық көмек көрсету.

 

 

3-тарау. Психологтардың қызметін ұйымдастыруды жоспарлау

 

  1. Психологиялық қызмет бойынша жұмыс жоспарын Министрліктің психологтары жасайды және мекеменің немесе ұйымның жетекшілік ететін басшысы бекітеді.

 

 

  1. Жоспарда келесі іс-шаралар бар:

1) Министрліктің оқу орындарына қызметкерлердің, қызметке (жұмысқа) және оқуға кандидаттардың жеке, зияткерлік сипаттамаларын зерделеу және олардың оқуға және кәсіптік міндеттерді орындауға психологиялық жарамдылығын болжау мақсатында психодиагностикалық зерттеулер жүргізу;

2) жоғары тұрған лауазымдарға кадрлар қалыптастыру үшін психодиагностикалық зерттеу, ұсынымдар дайындау;

3) жеке құрамды кәсіптік-психологиялық даярлау;

4) жаңадан қабылданған қызметкерлерге, мерзімді қызметтегі әскери қызметшілерге олардың қызметтік қызмет жағдайларына бейімделу процесінде психологиялық көмек көрсету;

5) ерекше назар аударуды талап ететін жеке құраммен психокоррекциялық жұмысты ұйымдастыру және жүзеге асыру («байқау тобы», «тәуекел тобы»);

6) қызметтік (оқу) ұжымдарда қолайлы психологиялық ахуалды қалыптастыру, оларда әлеуметтік-психологиялық жұмыс, психологиялық консультация беру;

7) АҚО қызметкерлері арасында аутоагрессивті мінез-құлық нысандарының (суицидтердің) профилактикасы бойынша психологиялық жұмысты ұйымдастыру;

8) АҚО қызметкерлеріне жеке және отбасылық психологиялық проблемаларды шешуде көмек көрсету;

9) қызметкерлердің (курсанттардың, мерзімді қызмет сарбаздарының) жеке психологиялық сипаттамаларын, қызметтік (оқу) міндеттерді тиімді орындау үшін олардың психологиялық үйлесімділігін ескере отырып, қызметтік (оқу) ұжымдар мен топтарды жинақтау жөнінде ұсыныстар әзірлеу;

10) АҚО қызметкерлеріне (курсанттарға, мерзімді қызмет сарбаздарына) тұлғааралық жанжалдарды және кәсіптік қызметтің ерекшеліктерін шешу мәселелері бойынша психологиялық консультация;

11) қызметтік (оқу) ұжымдарды біріктіру, кәсіптік міндеттерді орындауға жұмылдыру бойынша ұжымдармен және басшылық құраммен әлеуметтік-психологиялық тренингтер, тимбилдингтер ұйымдастыру және өткізу;

12) кәсіби-маңызды психологиялық қасиеттерді дамыту бойынша АҚО қызметкерлерін мемлекеттік-құқықтық, жауынгерлік және қызметтік даярлау жүйесінде материалдар дайындау және сабақтар өткізу, қысылтаяң жағдайларда қызметтік міндеттерді орындау кезінде психологиялық тұрақтылықты арттыру.

  1. Осы Регламенттің қосымшасына сәйкес белгіленген нысан бойынша жұмыс жоспарының орындалуы жөніндегі есепті Министрліктің психологтары тоқсан сайын есепті айдың 25-күніне, қажет болған жағдайда сұрау салу бойынша Министрліктің медициналық-психологиялық қызмет басқармасына электрондық мекенжайға ұсынылады.

 

 

 

 

 

 

 

4-тарау. Министрлік психологтарының құқықтары мен міндеттері

 

  1. Психолог өзінің кәсіби қызметінде міндетті:

1) Қазақстан Республикасының Заңдарын, Президент Жарлықтарын, Үкімет Қаулыларын және өзге де нормативтік құқықтық актілерді және осы Регламентті басшылыққа алуға міндетті;

2) мәселелерді қарауға және өз кәсіби құзыреті шегінде қатаң шешім қабылдауға құқылы. Психологиялық ғылым мен практиканың қазіргі жай-күйі тұрғысынан мүмкін емес мәселелерді, сондай-ақ басқа да мемлекеттік органдардың құзыретіндегі өкілдерін шешуді өз мойнына алмау;

3) жалпы психологиялық ғылымның, дағдарыстық және шұғыл психологияның, практикалық психологияның соңғы жетістіктерін білу. Диагностикалық, дамытушылық, психокоррекциялық, психопрофилактикалық жұмыстың заманауи негізделген әдістерін қолдану. Өзінің кәсіби біліктілігін үнемі арттырып отыру;

4) министрлік қызметкерлерінің психикалық денсаулығын сақтауға және дараланған тәсілді қамтамасыз етуге байланысты негізгі проблемаларды шешуде басшыларға (командирлерге) қажетті және мүмкін болатын көмек көрсетуге міндетті. Жеке құрамның психологиялық мәселелерін шешуде басшыларға (командирлерге) қажетті және мүмкін болатын көмек көрсету;

5) қызметкерлердің мүдделерінен барлық мәселелерді шешуге, олардың толыққанды кәсіби және қызметтік міндеттерді орындауына негізделуге міндетті;

6) министрліктің мекемелері мен ұйымдарының барлық деңгейлерінің басшыларын (командирлерін), бастықтарын осы Регламент шеңберінде ол жүргізетін жұмыстың міндеттері, мазмұны мен нәтижелері туралы хабардар етуге міндетті;

7) қызметкерлердің аутоагрессиндік (суицидтік), деструктивті және тәуелді мінез-құлқы, сондай-ақ қызметтік (әскери) тәртіпті бұзуға әкеп соғуы мүмкін отбасылық-тұрмыстық проблемалар анықталған барлық жағдайлар туралы басшыны (командирді) хабардар етуге міндетті;

8) белгіленген нысан бойынша жұмыстардың барлық түрлерін жазуды және тіркеуді жүргізуге міндетті;

9) өз-өзіне қол жұмсау фактілері бойынша қызметтік тергеулерге және психолог құзыреті шегіндегі басқа да қызметтік тергеулерге қатысады.

  1. Министрлік психологтарының жауапкершілігі:

1) психолог психологиялық қорытындының (болжамның) дұрыстығына, пайдаланылатын диагностикалық, терапевтік, түзету және психопрофилактикалық әдістер мен құралдардың барабарлығына, берілетін ұсынымдардың негізділігіне дербес жауапты болады;

2) психолог құпиялылықты, тексеру хаттамаларын, қызмет құжаттамасын сақтауға, оларды белгіленген тәртіппен ресімдеуге жауапты болады.

  1. Өзінің кәсіби қызметінде Министрліктің психологы құқылы:

1) қызметтің нақты шарттары мен мақсаттарын ескере отырып, жұмыстың басым бағытын дербес айқындауға;

2) жеке құраммен жұмыстың нақты міндеттерін дербес тұжырымдауға, жұмыстың нысандары мен әдістерін таңдауға, қызметтің әртүрлі түрлерін жүргізудің кезектілігі туралы мәселені шешуге;

3) басшыдан (командирден) кәсіптік міндеттерді ойдағыдай орындау үшін қажетті жағдайлар жасауды талап етуге;

4) өкімдер оның жұмысының кәсіптік-этикалық қағидаттарына немесе міндеттеріне қайшы келетін немесе оның қолындағы кәсіптік дағдылары мен құралдарының негізінде орындалмайтын жағдайларда басшыға (командирге) ұсыныстар енгізуге міндетті;

5) қажетті құжаттамамен танысады;

6) өз құзыреті шегінде әртүрлі комиссияларда (тәртіптік, конкурстық) өзінің сараптамалық пікірін беруге;

7) психодиагностиканың, психокоррекцияның және жұмыстың басқа                        да түрлерінің жаңа әдістерін әзірлеуге, олардың тиімділігін бағалауға қатысуға;

8) зерттеу мақсаттары үшін топтық және жеке психологиялық зерттеулер мен эксперименттер жүргізу;

9) ғылыми және ғылыми-танымал журналдарда және басқа да басылымдарда өз жұмысының тәжірибесін жинақтай отырып сөз сөйлеуге;

10) дәрістер, сөз сөйлеу арқылы білім қауіпсіздігінің психологиялық және мәдениетін насихаттау жөніндегі жұмысты жүргізуге міндетті.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі психологтарының жұмыс регламентіне қосымша

 

 

Психологтардың жұмыс жоспарының орындалуы туралы есеп

_________________________________

(қала немесе облыс мекемелері)

 

 

 

№

Психодиагностикалық жұмыс (адам саны)

Психологиялық дайындық (дәрістер) (өткізілген дәрістер саны және қатысқан адамдар)

Тренингтер (өткізілген тренингтер саны және қатысқан адамдар)

Жаңадан қабылданған қызметкерлермен психодиагностикалық жұмыс /оқу орындарына түсуге үміткерлер (адам саны)

«Бақылау тобымен»«тәуекел тобымен» жұмыс (адам саны)

Өткізілген  өзге де іс-шаралар

1

2

3

4

5

6

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

         Ескертпе: Толық аналитикалық ақпарат  Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2021 жылғы 12 шілдедегі № 334 «Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық бөлімшелерінен сұратылатын жедел-қызметтік жұмыс жөніндегі ақпарат тізбесі бекіту туралы» бұйрығына өзгерістер енгізу туралы ҚР ТЖМ 2022 жылғы 17 мамырдағы № 156 бұйрығының                             14-тармағына сәйкес берілсін.

 

Дата публикации
02 июля 2025