Жамбыл облысының табиғи жағдайларының ерекшеліктері оның аумағының табиғи апаттарға, ал ірі өнеркәсіптік объектілердің болуы - техногендік аварияларға едәуір ұшырауын алдын ала айқындайды.
Облыс үшін айрықша сипатты қауіптер – бұл жер сілкінісінің, сел көріністерінің, су басудың, дала өрттерінің, қар құрсауының, дауыл желдерінің, қауіпті инфекциялардың туындау мүмкіндігі.
Талдау көрсеткендей, облыс тұрғындары, объектілері мен аумақтары үшін басым қауіп факторы маусымдық су басу мен су тасқыны болып табылады.
Ықтимал су басатын аумақ 2 мың шаршы м-ден асады,
су басу аймағына 1772 тұрғын үй кіруі мүмкін, 5 мыңнан астам адам, автомобиль жолдарының 9 учаскесі (республикалық – 3, облыстық – 5, жергілікті – 1).
Облыс аумағы мен халқын су тасқыны мен су басудан қорғау үшін Шу және Талас өзендерінде жағалауды нығайту, гидротехникалық құрылыстардың сенімділігін арттыру, су шаруашылығы объектілерін нығайту жөніндегі алдын алу іс-шараларының кешені іске асырылды. "2017-2020 жылдарға арналған су тасқыны қатерінің алдын алу және жою жөніндегі шаралар кешені" Жол картасының іс-шараларын іске асыру барысында облыстың 30 елді мекенінде су басу қаупі жойылды.
Қазақстан Республикасының оңтүстік өңірлерінің едәуір аумақтары сейсмикалық қауіпті аймақта орналасқандығы және мұнда ауыр зардаптары бар жойқын жер сілкіністерінің туындау ықтималдығы айтарлықтай жоғары екені баршаға мәлім.
Облыстың халық тығыз орналасқан бөлігі маңыздылығы мен қарқындылығы бойынша екінші Орта теңіз-Азия сейсмикалық белсенді белдеуінің аймағында орналасқан. Қиратушы жер сілкінісінің туындау ықтималдығының айғағы жыл сайын аз қарқынды (2-3 балл), жыл сайын 2-ден 5 есеге дейін болатын жер сілкіністері болып табылады. Сонымен қатар, облыс аумағында 7-8 баллдық жер сілкінісі тіркелді (Жамбыл 1971 және Луговое 2003). Күші 7-8 балл болатын жойқын жер сілкіністері аймағында 8 ауылдық аудан мен облыс орталығының аумағы орналасқан.
Жамбыл облысы Қазақстан Республикасының сел қаупі бар өңірлерінің бірі болып табылады. Қаратау мен Қырғыз жоталарының биік таулы аймақтарында қар мен нөсер жаууы ықтимал. 18 өзеннің бассейндерінде (Меркі, Аспара, Талды-бұлақ, тұзу-Сурат, Молалы, Макбал, Шунгур, қарақаты, Шалсу, Қарақыстақ, Көкдөнен, Қарақонұз, Ргайты, Көлгіттер, Қақпатас, Ақсай, Көксай, Тамды өзендері) селден кейінгі тасқындардың және тас-балшықты сел тасқындарының өту қаупі бар. Есептеулерге сәйкес, сел қаупі бар аймаққа 5 мыңнан астам адам, 1664 объект, 8 т / ж және 15 автомобиль көпірі бар, 31 елді мекен кіруі мүмкін.
Облыстың жекелеген аумақтары жылдамдығы 25 м/сек асатын дауылды желге бейім, бұл қысқы кезеңде қар құрсауына, жазғы уақытта құрғақ желге, құмды дауылға, көктемде – бұршақталған нөсерге әкеп соғады. Метеорологиялық әсерге неғұрлым бейім аймақтарға 4 ауданның (Жуалы, Талас, Сарысу, Жамбыл) және Тараз қаласының аумақтары, сондай-ақ республикалық автомобиль трассасының 4 асуы: Күйік, Шақпақ, Хантау, Қордай учаскелері жатады.
Жамбыл облысының мемлекеттік орман қорының жалпы ауданы 4 млн.434 мың 400 га құрайды (оның ішінде: 2 млн. 249 мың 300 га орман жабылған, 993 мың 670 мың орман жабылмаған және 1 млн. 191 мың 430 га дала аумағы).
Облыс аумағының едәуір бөлігі ықтимал табиғи өрттер аймағында орналасқан. Дала өрттері облыстың барлық аудандарында болуы мүмкін. Сексеуіл ормандары мен бұталарының өрттері – Мойынқұм, Байзақ, Т. Рысқұлов, Шу және Меркі аудандарында, Жамбыл, Жуалы Т. Рысқұлов және Меркі аудандары аудандарындағы тау бөктеріндегі орман өрттері. Табиғи өрттер нәтижесінде адамдар зардап шегуі мүмкін, вауыл шаруашылығы жануарларының өлімі орын алуы мүмкін, онда табиғи орта үлкен шығынға ұшырайды.
Облыстың экономикалық әлеуеті фосфат негізінде химиялық тыңайтқыштар өндіретін химия өнеркәсібіне бағытталған. Химиялық кәсіпорындардың технологиялық процестерінде аммиак қолданылады, оның қоры мың тоннадан асуы мүмкін.
Облыста 5 химиялық қауіпті объектілердің, өнеркәсіптік объектілердің: энергиямен жабдықтау, жылумен жабдықтау, газ толтыру станцияларының, элеваторлардың, мұнай сақтау қоймаларының, астық сақтау қоймаларының болуы техногендік төтенше жағдайлардың туындау қаупін үнемі туғызады.
Барлық тіркелген төтенше жағдайлардың 90% - ға жуығы тұрмыстық өрттерге тиесілі.
Табиғи апаттар сабақтарын талдау кезінде біз біржақты қорытынды жасай аламыз - оларға дайындалу керек.
Үгіт-насихат жұмысы Департамент қызметінің басым бағыты болып табылады.
Ағымдағы жылдың 4 айында БАҚ - та 980 сөз сөйлеу, 6 мыңнан астам дауыс зорайтқыш құрылғылар бойынша сөз сөйлеу өткізілді. Халықпен 26519 адамды қамтыған 794 дәріс, 214596 адамды қамтыған 90242 жиын ұйымдастырылып, өткізілген.
ТЖД аумақтық бөлімшелері жергілікті атқарушы органдармен, АҚ құрылымдарымен бірлесіп 1101 оқу-жаттығу өткізді. Республикалық оқу-әдістемелік орталықта және облыстың ТЖ департаментінде азаматтық қорғау мәселелері бойынша 363 адам оқытылды.
Жамбыл облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы
азаматтық қорғау полковнигі
Ермек Момбаев