Біреудің ауырсынуын қабылдау - сенің мамандығын
Төтенше жағдайларда жұмыс істеу-ең қиын кәсіптердің бірі. Егер адамда қорқынышты трагедия болса, оған қалай көмектесуге болады? Оны стресстік жағдайдан шығаратын, жәбірленушімен диалогта "кілтті" қалай таңдауға болатынын, ШҚО ТЖД психологы Светлана Андрусенкодан білдік.
- Светлана, айтыңызшы, сіз осындай қиын мамандықты қалай таңдадыңыз, өйткені біреудің ауырсынуын қабылдау өте қиын?
- Мен әрқашан қоғамға, адам тағдырына қызығушылық таныттым. Бала кезінен адамдарды бақылап, олардың мінез-құлқын зерттегенді ұнататынмын. Кейінірек, басқаларға көмектескісім келді, бірақ медицина факультетіне түсе алмағандықтан, алтернативті мамандықты - психологты таңдадым.
-Төтенше жағдайды немесе трагедияны бастан өткерген адам, егер ол сөйлемесе немесе өзін жақсы деп сезінсе, психологтың көмегіне жүгіну керек пе екенін қалай анықтауға болады?
- Адамды байқап, оған мұқият болу керек. Қалай болғанда да, мінез-құлықта қандай да бір өзгерістер болады. Бұл ұйқының бұзылуы, денсаулыққа қатысты кейбір шағымдар, көңіл-күйдің жиі өзгеруі, травмалық жағдайға байланысты кез-келген жағдайға шұғыл әрекет ету болуы мүмкін.
-Сіз ТЖ аймағында қалай жұмыс істейсіз? Сіз қайда қатысқаныңыз туралы айтып беріңізші?
- Шұғыл психологиялық көмекті жедел медициналық көмекпен салыстыруға болады: ол неғұрлым тез көрсетілсе, жәбірленушінің психикалық денсаулығын сақтап, қалыпты жағдайға оралу мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады. Менің есімде қызметтегі ең алғашқы шығу болды. 2008 жылдың күзінде Өскемен қаласында жас жігіт Ертіс көпірінен секіргісі келді. Мен келгенде ол парапеттің артында тұрды және секіруге дайын болды. Көпірдегі қозғалыс екі жаққа да жабылған болатын, көп адам жиналды. Бұл жағдайда дер кезінде әрекет ету және адамның өліміне жол бермеу ғана емес, сонымен бірге айналасындағылардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету өте маңызды. Сол кезде біз полиция қызметкерлерімен бірлесе жұмыс істедік. Кәсіби шеберлік пен дұрыс таңдалған диалогтың арқасында қайғылы жағдайға жол берілмеді.
- Сіздің қызметіңіздің жеке құрамымен психолог жұмысы нені білдіреді?
Біз құтқарушыларға зардап шеккендермен қарым-қатынас жасауды ғана емес, сонымен бірге өздерінің эмоционалды жағдайын реттеуді де үйретеміз. Тренингтер мен брифингтер өткіземіз, әр қызметкер оқиғалардың кез-келген бағытына барынша дайын болуы керек, әсіресе ол үнемі адамның қайғысына тап болады. Сонымен қатар, психолог, қызметке жаңа үміткерлер мен жұмыс істейтін қызметкерлерді олардың психологиялық жағдайын анықтау үшін тексереді.