Қызметі – қырағы болу

 Өрт сөндіруші мамандығы ерлік пен нағыз батырлықпен сомдалады. Бұл таңқаларлық жағдай емес, өйткені ол үлкен тәуекелмен және көбінесе адам өміріне жауапкершілікпен байланысты. Мамандықтың ерекшелігі туралы біз Өскемен қаласының №9 өрт сөндіру бөлімінің командирі, азаматтық қорғау аға сержанты Рауан Сапанов және оның әріптесі, өрт сөндіруші-құтқарушы, азаматтық қорғау кіші сержанты Асылбек Өмірбековпен әңгімелестік.

- Сіз өрт және төтенше жағдайлар қызметіне қанша жыл арнадыңыз? Өрт сөндірушілер қатарына қалай келдіңіз?

Рауан Сапанов: ТЖ қызметінде 2009 жылдан бері жұмыс істеймін, тұрғын үй алаптарында, дала тұтануларында өрттерді сөндіруге қатыстым. Ең ірісі – Марқакөл ауданындағы орман, 2011 жылы 2000 га шамасында өрт шыққан. Жалын тынышталып, ол көрші аймаққа таралуына жол бермедік. Көлікті сақтап қалдық.

 Асылбек Өмірбеков: жақында ғана 2021 жылдың наурыз айында келдім. Ықыласпен және ерекше құлшыныспен қызмет етемін. Мен әрқашан өрт сөндірушілер қатарында болғым келді және жолым болды.

- Қызмет еткен жылдары адамдарды құтқаруға тура келді ме? Бұл қалай болды?

 Рауан Сапанов: 2021 жылдың қысында өрт кезінде отқа оранған үйден қарт әйел эвакуацияланды. Адам өміріне араша болдық.

Асылбек Өмірбеков: әзірше тура келген жоқ, бірақ әрқашан көмек көрсетуге және адамды құтқаруға дайынмын. Өзімнен үлкен жолдастарымнан мен мұндай жағдайлар туралы естіп тұрамын және мақтанамын. Менде әлі талай мүмкіндік болар.

- Сіздің жұмыс күніңіз қалай басталады?

Рауан Сапанов: Қарауыл әдетте тәулікке кезекшілікке түседі. Алдымен ауысым қабылданады-өткен кезекшіліктің қорытындысы шығарылады. Техниканың, жеке құрамның жай-күйі туралы баяндама тыңдалады. Осыдан кейін келесі күнге міндеттер айқындалады. Қарауыл бөлімшесі күні бойы физикалық және ғылыми практикадан өтеді. Нормативтерді пысықтайды.

Асылбек Өмірбеков: әрбір кезекшілік, әдетте, өртсіз өтпейді. Өрт жағдайы туындаған кезде сигнал әдетте диспетчерге бөлімге түседі. Ол жоспарланған жұмыстың қаншалықты қиын екенін анықтайды, сонымен қатар өрт сөндіру бөлімінен оқиға орнына дейінгі қашықтықты есептейді. Осыдан әрі қарайғы әрекеттер байланысты. Тұрғын үй секторында өрт қауіпсіздігінің алдын алумен айналысамыз, халықпен нұсқаулық өткіземіз.

- Ал сіз өрт баспалдағына алғашқы көтерілгеніңіз есіңізде ме? Бұл қандай өрт болды?

 Рауан Сапанов: менің есімде, бірінші өрт. 2009 жылы қызметке келгенде қорқыныш болды. Содан кейін біздің бөлім басқа өрт сөндіру бөліміне көмекке кетті. Жану ауданы бойынша үлкен болды. Үй өртенді. Тапсырманы орындадық. Әрине толқыныс болды. Не дегенмен отпен алғашқы күрес болды.

Асылбек Өмірбеков: бәрі де жеңіл болғаны есімде. Мүмкін спортпен шұғылдану көмектескен болар.

 - Өрт сөндіруші жұмысының ерекшелігі?

Рауан Сапанов: Өрт сөндіруші мамандығы қандай да бір басқа мамандыққа қарағанда әлдеқайда жылдам әрекет етуді көздейді, өйткені дабыл белгісі келіп түскеннен кейін өрт сөндірушіде арнайы киім киіп, оқиға орнына бару үшін бар болғаны 20 секунд уақыт бар. Егер жанып жатқан ғимаратта адамдар болса, адам өмірін құтқару осы уақытқа тікелей байланысты. Оқиға орнына келгеннен кейін өрт сөндірушілер жану орны мен дәрежесін анықтайды, жеңдерін ашады және оларды бір-екі минут ішінде суға қосады. Кейде шағын өртті санаулы минуттарда сөндіруге болады, ал кейде ол бірнеше тәулікке созылады. Өрт сөндіруші мамандығы – бұл оңай емес, кейде адам өмірі үшін жауапкершілікпен байланысты ауыр еңбек. Өзгені құтқара отырып, өрт сөндіруші өз-өзіне қауіп төндіреді. Әрине, физикалық тұрғыдан дайындалған адам баспалдақпен жүруді, секіруді және жүгіруді, ауыр заттарды көтеруді үйренеді. Сонымен қатар, өрт сөндірушілерге газ маскаларын қолдануға, қатты түтін жағдайында қозғалуға және т. б. үйретеді.

 Асылбек Өмірбеков: ең қиыны – кез-келген уақытта өз өмірін басқа, бейтаныс адамның денсаулығы мен өмірі үшін беруге батылдық пен батылдық. Статистика көрсеткендей, біздің мамандық әлемдегі ең қауіпті мамандықтардың қатарына кіреді. Өрт сөндіруші-бұл әл-ауқатына, шаршау дәрежесіне, көңіл-күйіне және т.б. қарамастан, әрдайым көмек көрсетуге дайын адам. Әрқашан сақ болу керек.

- Өрт сөндіру бөлімі қызметкерлерінің мансаптық өсу перспективалары бар ма?

Рауан Сапанов: біздің барлық өрт сөндірушілер жоғары оқу орындарын бітіріп жатқанын атап өткім келеді. Менің өрт сөндіру бөлімім жеке құрамының шамамен 80 пайызы жоғары білімді немесе жоғары оқу орындарында оқиды. М.Ғабдуллин атындағы ҚР ТЖМ азаматтық қорғау Академиясына оқуға түсіп, азаматтық қорғау лейтенанты погонын біздің қатарымызда қызметін жалғастыра отырып алуға болады.

Асылбек Өмірбеков: әркім өз мансабын өзі жасайды. Бізде көптеген өрт сөндірушілер бар, олар өздерін жақсы мамандар ретінде көрсетті, офицер болды, қазір қарауыл, бөлім бастықтары және одан да жоғары лауазымдарда жұмыс істейді. Адамның өзіне байланысты……

- Сіз күйзеліспен қалай күресесіз? Кім көмектеседі?

Рауан Сапанов: кез-келген жағдайдан, тіпті төтенше жағдайдан, мүмкіндігінше тезірек шығуға тырысамын. Отбасымның  қолдауы көп күш береді.

 Асылбек Өмірбеков: маған қиын жағдайды жеңуге жігіттер көмектеседі, Мен әрқашан ұжыммен кеңесемін, әркімнің пікірін бағалаймын және тыңдаймын.

- Сіздің хоббиіңіз? Бос уақытыңызды қалай өткізесіз?

 Рауан Сапанов: бос уақытымды толығымен отбасылық істерге және үш баламды тәрбиелеуге арнаймын, мүмкіндік болған кезде қаладан табиғатқа бірге шығуды жақсы көремін. Жалпы, мен балықшымын, балық аулауды, ұстаған балығымды үйге әкелу ұнайды.

Асылбек Өмірбеков: 16 жасымнан футболмен айналысамын. Мен өз бөлімімді және біздің Департаментімізді жарыстарда қолдаймын. Бір ай бұрын командамен басқа мемлекеттік органдар арасында бірінші орынды иеленді.