Мамандар мұздақты көлдер мен сел қаупі бар учаскелердің жағдайын бақылауда
Таулардың ұлылығының бір кемшілігі бар: төбеден жүздеген және мыңдаған метр қашықтықта әдемі және қауіпті тоғандар бар, олардың салдарынан селдер төмен түсуі ықтимал. Жыл сайын ШҚО ТЖД құтқарушылары мен Қазселденқорғау ШҚ филиалының мамандары сел қаупі бар учаскелерге бақылау жүргізу үшін үш мың метр биіктікке көтеріледі. Мәселен, жақында Үржар және Зайсан аудандарының аумағында орналасқан 18 мұздақты көліне, сондай-ақ Шығыс Қазақстан облысының Тарбағатай ауданындағы сел жағдайына жүргізілген ұшу көлдердің негізінен ашылғанын, тауларда қар қоры қауіп төндірмейтінін, жылымық біртіндеп жалғасып жатқанын көрсетті.
Ұшудан басқа Қазселденқорғау мамандары тексеруді атпен және жаяу жүру тәсілін де пайдаланады, әрбір учаскеде батиметриялық жұмыстар жүргізіледі, бұл сел қаупі бар жағдайларды егжей-тегжейлі қадағалауға мүмкіндік береді.
Ең қауіпті кезең маусым айы болып табылады, жазға қарай мұздақты көлдердегі су деңгейі көтеріледі, серпіліс қаупі бар, сондықтан біздің міндетіміз осы сәтті уақытында қадағалау" - деп түсіндірді ШҚО ТЖД ТЖ алдын алу басқармасының бастығы Алексей Штыкель. Егер көлдер толып кетсе, оларды арнайы инженерлік шешімдер арқылы босату туралы шешім қабылданды. «Жалпы, бүгінгі таңда мұздақты көлдер қысқы режимнен шыққанын атап өту керек. Қазір олар біртіндеп толтырылуда, су деңгейі ең төменгі деңгейде. Бұл соңғы аэровизуалды зерттеу нәтижелері бойынша анықталды. Жоғарыда аталған тау жоталарындағы қар жамылғысы кей жерлерде байқалады. Жаңа эрозиялық ойыстар мен көшкін құбылыстары анықталған жоқ. Мұздақты көлдер толық қар мен мұздан ашылған. Көлдердің әлсіз жинақталуы байқалады. Жылғалардан еркін ағуда. Мұздақты көлдерде негізгі жартастардан тұратын тұрақты су ұстайтын жоталар бар", - деп атап өтті Алексей Штыкель.
«Зерттеу барысында көшкін мен сел ағындарының іздері анықталған жоқ. Сонымен қатар, тексеру кезінде сел және көшкін жағдайлары тұрақты, осы көлдерді босату бойынша алдын алу жұмыстарын жүргізу талап етілмейді. Зерттелетін мұздақты көлдер елді мекендерге, шаруашылық жүргізу және инфрақұрылым объектілеріне қауіп төндірмейді. Өзен бассейндерінің жағдайын одан әрі арнайы 13 гидробекеттің көмегімен қадағалайтын боламыз", - деп атап өтті Қазселденқорғау ШҚО филиалының басшысы Омар Дүзгімбаев.
Селдің пайда болуы жауын-шашынның едәуір мөлшері болған жағдайда, сейсмикалық әсер ету кезінде, су ұстайтын жоталардың денесінде жарықтар пайда болған кезде, сондай-ақ шөгінділердің су ағындарына әсер еткен кезде мүмкін болады ШҚО ТЖД құтқарушылары өз кезегінде тауда уақыт өткізетін туристерге келесі ережелерді сақтау қажеттігін ескертеді:
Көріну жағдайы нашар кезде (тұман) немесе тәуліктің қараңғы уақытында жүруге болмайды. Жорыққа дейін маршрутқа барар алдында ауа райы болжамын анықтаңыз.
Қозғалысты бастамас бұрын, ауа-райы жағдайлары мен кедергілердің ықтималдығын ескере отырып, ықтимал қауіптерді мұқият бағалау керек. Егер ауа-райы нашарласа, жоғары емес, төмен түсіңіз.
Таулы маршруттарда жолды мұқият қадағалаңыз және аяғыңыздың астына, әсіресе жаңбырдан кейін қараңыз.
Жарақаттануды болдырмау мақсатында тік беткейлерге көтерілмеңіз.
Қызып кетуден, гипотермиядан аулақ болыңыз. Егер сіз балаларды өзіңізбен бірге тауға алып барсаңыз, олар үшін жауапкершілікті ұмытпаңыз, оларды қараусыз және қараусыз қалдырмаңыз.
Өзіңізбен бірге жеткілікті мөлшерде су алыңыз.
Өзіңізбен бірге жердегі белгілерді алыңыз (компас).
Егер сіз достармен немесе серіктестікте саяхаттасаңыз - бірге болғаныңыз жөн. Міндетті түрде өзіңізбен бірге қажетті дәрі қоры бар медициналық қобдишаны алып жүріңіз. Қозғалыс қарқыны топтағы ең әлсізімен анықталады.
Бейтаныс маршрут бойынша алғашқы сапар үшін оған барған адамды саяхатшылардан тапқан жөн немесе осы маршрут туралы алдын-ала ақпарат табуға тырысқан жөн. Ешқашан бейтаныс маршрут бойынша тауларға жолсеріксіз бармаңыз.
Тауларда сіз адасып, қауіпті жабайы жануарға тап болып,шұңқырға түсіп кетуіңіз мүмкін.
Егер сіз бірнеше күнге баратын болсаңыз, онда тәулік бойы жұмыс істейтін 112 нөмірі бойынша құтқарушылар бөлімшелерінде өз ұялы телефон нөмірлеріңізді қалдырыңыз.
ШҚО ТЖД баспасөз қызметі