Үсік шалғанда қалай әрекет ету керек?
Үсік шалу төмен ауа температурасының салдарынан суыққа ұзақ уақыт әсер еткенде, дене суық металмен, сұйық және сығылған ауамен немесе құрғақ көмірқышқыл газымен байланыста болған кезде пайда болады.
Үсік шалу нөлдік ауа температурасында да пайда болуы мүмкін, егер ылғалдылық, қатты жел болса және адам дымқыл киімде немесе аяқ киімде болса. Оның ықтималдығы аштық, шаршау, ауру немесе мас болу салдарынан артады.
Тіндердің үсуі бірнеше дәрежесі бар. Біріншісінде қызару және ісіну пайда болады, екіншісі көпіршіктердің пайда болуымен, үшіншісі терінің жансыздануы және қотырдың пайда болуымен, төртіншісі дененің (саусақтардың, аяқтың) жансыздануымен сипатталады.
Үсік шалған жерлерді тез жылытуға болмайды (жылыту жастықшалары, ыстық душ, жылы ванна, қарқынды ысқылау, ашық оттың жанында жылыну және т.б.), өйткені зардап шеккен тіндер қызып кетеді, бірақ қаннан оттегін алмай, қара түске айналып, өледі. Дененің үсіген жерлерін ысқылау тері бетіндегі ұсақ мұздардың зақымдалуына және инфекцияға әкеледі. Сондай-ақ, жылыту үшін алкогольді ішу ұсынылмайды (бұл алдымен қан тамырларының кеңеюін, содан кейін өткір тарылуын тудырады, бұл зардап шеккен аймақтарды оттегімен қамтамасыз етуді нашарлатады), дененің үсіген жерлерін маймен ысқылауға, өйткені бұл терінің тыныс алуын бұзады және зақымдалған тіндердің ыдырау өнімдерінің тері тесігінен шығарылуына жол бермейді.
Сіздің әрекеттеріңіз. Үсік шалған кезде (күйдіру, шаншу, жансыздану сезімімен сүйемелденеді) үсіген жерді ақырын қолмен немесе жүн шарфымен уқалаңыз. Қолғапты немесе аяқ киімді шешіп, қолыңызды деммен және жеңіл массажбен жылытып, аяғыңызды жоғарыдан төменге қарай уқалаңыз.
Қатты үсік шалған болса (сезімталдықты жоғалту, ауырсыну, бозғылт және суық тері) зардап шеккен аймақты жылы заттармен немесе мүмкін болса мақта, дәке, полиэтиленнің бірнеше қабаттарымен орап, жылы бөлмеге тезірек жетуге тырысыңыз. Дереу өзіңіз немесе көршілеріңіздің көмегімен дәрігерді шақырыңыз. Таңғышты алып тастамаңыз, әйтпесе температура айырмашылығының нәтижесінде тіндердегі қалыпты қан айналымы бұзылады.
Кез-келген ыстық сусын ішіңіз (тәтті шай, кофе, сүт), аспирин мен анальгин таблеткасын, сондай-ақ 2 ношпа таблеткасын, корвалол немесе валокординнің 15-20 тамшысын ішіп, тіл астына валидол немесе нитроглицерин таблеткасын салыңыз да дәрігерді күтіңіз.
Есіңізде болсын! Үсік шалған кезде жақын маңдағы аурухананың хирургиялық бөліміне дереу хабарласу арқылы құтқаруға болады.
СҚО ТЖД Төтенше жағдайлардың алдын алу бөлімінің бас маманы
азаматтық қорғау подполковнигі
И. Онищенко