Солтүстік Қазақстан облысындағы су тасқыны жағдайына көктемгі процестердің дамуы әсер етті.
Наурыздың бірінші және екінші онкүндігінде облыс аумағында циклондық белсенділік жиі байқалды, бұл әртүрлі қарқындылық пен сипаттағы жауын-шашынға әкелді. Бұл теріс температуралық фонмен қар жамылғысында ылғал қорының жиналуына әкелді.
25 наурызда орта есеппен облыс аумағындағы қардағы су қоры нормаға жақын немесе одан да көп болды:
нормадан аз: Ақжар және Тайынша аудандарында;
Қызылжар аудандарында Аққайың, Есіл, Мамлют, М.Жұмабаев аудандарында нормаға жақын;
Жамбыл, Шал ақын, Тимирязев аудандарында нормадан 40-84%, Уәлиханов,
Ғ. Мүсірепов және Айыртау аудандарында 124-153% артық.
Анықтама: облыс аудандары бойынша орташа қардың су қоры
|
Аудан атауы |
Қардағы су қоры |
Аудан атауы |
Қардағы су қоры |
||||
|
Нақты, мм |
Норма, мм |
Ауытқу, % |
Нақты, мм |
Норма, мм |
Ауытқу, % |
||
|
Айыртау |
117 |
46 |
253 |
Мамлют |
59 |
64 |
91 |
|
Акжар |
0 |
47 |
0 |
Ғ.Мусрепов |
110 |
41 |
267 |
|
Аккайын |
62 |
64 |
97 |
Тайынша |
0 |
0 |
|
|
Есиль |
50 |
53 |
95 |
Тимирязев |
92 |
50 |
184 |
|
Жамбыл |
73 |
52 |
140 |
Уалиханов |
106 |
47 |
224 |
|
М.Жумабаев |
71 |
65 |
110 |
Шал акын |
89 |
60 |
148 |
|
Кызылжар |
59 |
64 |
92 |
|
|
|
|
2023 жылғы 23 наурыздан бастап күндізгі және түнгі уақытта оң фон белгіленуіне байланысты еріген су ағынының қарқынды қалыптасуы басталды. 2022 жылмен салыстырғанда көктемгі процестер 10 күн бұрын басталды. Су тасқыны процестерінің ерте дамуы байқалды.
Сәуірде температуралық фонның төмендеуімен суық арктикалық ауаның жиі ағуы байқалды, бұл еріген су ағынының төмендеуіне және тасқын сулардың өту жылдамдығының төмендеуіне әкелді.
Солтүстік Қазақстан облысының кіші өзендерінде судың ең жоғары деңгейі 2023 жылғы 4-14 сәуір аралығында байқалды. Су тасқыны шыңынан өткеннен кейін температураның ауытқуымен байланысты шағын көтерілістер байқалды.
«Қазгидромет» ФРГП деректері бойынша СҚО бойынша судың ең жоғары деңгейі тіркелді:
Бабықбурлық өз – Гусаковка ауылы-2023 жылғы 14 сәуірде 914 см деңгейінде, көтерілу 537 см құрады.
Аққанбурлық өз – қауырсынды селосы-2023 жылғы 6 сәуірде 529 см деңгейінде көтерілу 374 см құрады.
Шарық өз – Андреевка ауылы-2023 жылғы 6 сәуірде 528см деңгейінде, көтерілу 85см құрады.
Шарық өз – Рузаевка ауылы-2023 жылғы 7 сәуірде 529см деңгейінде, көтерілу 378см құрады.
Аққанбурлық өз – Возвышенка ауылы-2023 жылғы 6 сәуірде 814см деңгейінде, көтерілу 667см құрады.
Мұқыр өз – Мұқыр ауылы-2023 жылғы 4 сәуірде 214см деңгейінде көтерілу 79см құрады.
Р. Иманбурлук-Соколовка ауылы - 2023 жылғы 6 сәуірде 404см деңгейінде, көтерілу 341см құрады.
Шағалалы өз – Северное ауылы-2023 жылғы 11 сәуірде 248см деңгейінде, көтерілу 177см құрады.
Қамысақты өз– Ясновка ауылы-2023 жылғы 4 сәуірде 556см деңгейінде көтерілу 73см құрады.
Есіл өзенінің деңгейі Солтүстік Қазақстан облысында және Ақмола облысының аумағынан өзен бойымен орналасқан салалардан түсетін суға байланысты. Су деңгейінің алғашқы көтерілуі жергілікті ағынның ағынымен және Есіл өзенінің жоғарғы ағысымен жүреді.
«Қазгидромет» ФРГП деректері бойынша СҚО бойынша Есіл өзені бойынша су тасқынының бірінші толқынының ең жоғары деңгейі Солтүстік Қазақстан облысының барлық гидрологиялық бекеттерінде атап өтілді:
Есіл өз - Токсан Би (Западное) ауылы – 2023 жылғы 6 сәуірде 952 см деңгейінде, көтерілу 677 см құрады.
Есіл өз-Крещенка ауылы-2023 жылғы 7 сәуірде 1407 см деңгейінде, көтерілу 803 см құрады.
Есіл өзені (су қойма) - Сергеевка қ.– 2023 жылғы 8 сәуірде 996 см деңгейінде, көтерілу 390 см, бөгет жотасы арқылы толып кету 196 см, көлемі 942 млн. м3.
Есіл өз – Сергеевка қ. - 2023 жылғы 8 сәуірде 967 см деңгейінде көтерілу 750 см құрады.
Есіл өз-Покровка ауылы-2023 жылғы 13 сәуірде 1068 см деңгейінде көтерілу 930 см құрады.
Есіл өз-Новоникольское ауылы-2023 жылғы 18 сәуірде 1315 см деңгейінде көтерілу 764 см құрады.
Есіл өз – Петропавл қ. - 2023 жылғы 20 сәуір мен 25 сәуір аралығында 1016 деңгейінде көтерілу 766 см құрады.
Есіл өз. - Петропавл қ. - 2023 жылғы 20 сәуірден 25 сәуірге дейін 833 см деңгейінде көтерілу 203 см құрады.
Есіл өз – Долматово ауылы-28-29 сәуірде 1211см деңгейінде көтерілу 742см құрады.
2023 жылдың 20 сәуірінен бастап Ақмола облысында орналасқан Есіл өзенінің салаларынан су тасқынының екінші толқынының келуімен байланысты Есіл өзені бойынша су деңгейінің көтерілуі байқалды. Екінші толқын біріншісінен әлдеқайда аз.
СҚО бойынша «Қазгидромет» ФРГП деректері бойынша 2023 жылғы 4 мамырға посттарда қайта көтерілу байқалды:
Есіл өзені - Токсан би ауылы (Западное) - бірінші толқынның 469 см-ге дейін төмендеуі, максималды көтерілу 29 сәуірде 586 см деңгейінде байқалды. көтерілу 117 см болды.
Есіл өзені (су қойма) - Сергеевка қ. – бірінші толқынның 865 см деңгейіне дейін төмендеуі, максималды көтерілу 3-4 мамырда 885 см деңгейінде байқалды. көтерілу 20 см болды.
Есіл өзені-Сергеевка қ. - бірінші толқынның 447 см деңгейіне дейін төмендеуі, максималды көтерілу 3 мамырда 578 см деңгейінде байқалды. көтерілу 131 см болды.
Есіл өз - С. Покровка-бірінші толқынның 766 см-ге дейін төмендеуі, 4 мамырға 53 см - ге көтерілу, 819 см-ге көтерілу.
Есіл өз-Новоникольское ауылы-бірінші толқынның 1117 см-ге дейін төмендеуі, 4 мамырға 20 см-ге көтерілу, 1137 см-ге көтерілу.
2021-2023 жылдарға арналған су тасқынына қарсы іс-шаралардың жол картасы
облыста 9 іс-шараны іске асыру көзделген, оның ішінде облыстық маңызы бар автомобиль жолдарының учаскелерін күрделі жөндеу бойынша 3 іс-шара және Республикалық маңызы бар автомобиль жолдарының учаскесін реконструкциялау, қорғаныс бөгетін жөндеу бойынша 1 іс-шара, көпірлерді, қорғау бөгеттерін, су өткізу құбырларын, нөсер ағындарын жөндеу және реконструкциялау үшін ЖСҚ әзірлеу бойынша 5 іс-шара.
Жол картасы аясында Тайынша, Ақжар, ат. Ғ. Мүсірепов және Есіл аудандарында 4 іс –шара аяқталды.
Анықтама:
Жұмыста 1 іс шара бар ЖСҚ мемлекеттік сараптамадан өтеді:
Қызылжар ауданында « Тепличное ауылында («Дельта», «Мичуринец» с/қ) және Прибрежное Советская ауылында жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеуге және қорғаныс бөгетін салуға қаржы бөлу көзделсін». ЖСҚ құны 20 млн. теңге.
Анықтама:
жобаны іске асырудың сметалық құны 1,8 млрд. теңгені құрайды - жылыжай ауылы, 1,65 млрд.теңге - жағалау. Мемлекеттік сараптамадан өткеннен кейін соманы түзету жүргізіледі. Бюджетпен жер учаскелерін ресімдеуге 2 187 мың теңге сомасында қаражат бөлінді. Қазіргі уақытта Қызылжар ауданының әкімі жобаны іске асыру үшін жер учаскелеріне жария сервитутты тіркеу рәсімін аяқтады. Жобаның мемлекеттік сараптамасын жүргізуге 3 000 мың теңге сомасында қаражат көзделген.
Іс-шаралардың уақтылы аяқталмау қаупі бар, себебі бүгінгі күні Жол картасының 4 жобасын қаржыландыру бойынша шешімдер әлі қабылданбаған:
2 іс шараның аяқталу мерзімі 2022 жылы:
«Жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеу» іс-шарасы бойынша Республикалық маңызы бар М-36 «Екатеринбург – Алматы» автожолының 769 км. Есіл өзені арқылы өтетін авариялық көпірге күрделі жөндеу жүргізу үшін.
Анықтама: 2022 жылғы шілдеде Республикалық маңызы бар автожолдарды күтіп ұстау шеңберінде М-36 «Екатеринбург – Алматы» Республикалық маңызы бар автожолының 793 км.авариялық су өткізу құбырын жөндеу жұмыстары жүргізілді. «ҚазАвтоЖол» ҰК "АҚ филиалымен Республикалық маңызы бар М-36 «Екатеринбург – Алматы» автожолының 769 км- Есіл өзені арқылы өтетін авариялық көпірге күрделі жөндеу жүргізу үшін ЖСҚ әзірлеуге қатысты СҚО әкімдігі ҚР ИИДМ қад Төрағасына және «ҚазАвтоЖол ҰК» АҚ орталық аппаратына РБ-дан қаржы бөлу мүмкіндігін қарастыру үшін хаттар жолдады. Алайда бюджет қаражатының шектеулі болуына байланысты қаржыландыру бөлінді. Қаражат бөлу кезінде бұл жұмыс 2023 жылы жүргізіледі.
ЖСҚ әзірлеуге қаржы қаражатын бөлуді көздеу «МЖК» және Бескөл ауылының оңтүстік-шығысы аудандарының нөсер ағындары мен арық жүйесін орнату бойынша".
Анықтама: Қызылжар ауданының әкімдігі 175 000 мың теңге сомасына «нөсер кәрізін жайластыруға» жобалық-сметалық құжаттама әзірледі. Аудан әкімдігі 2017 жылдан 2022 жылға дейін нөсер ағындары мен арық жүйесін орнатуды жүргізді ұзындығы 4500 метр Бескөл ауылының «МЖК» және «Оңтүстік-Шығыс» шағынауданының аумағы бойынша 27 су өткізу құбыры орнатылды (МЖК 15 дана, Оңтүстік-Шығыс 12 дана). Жыл сайын қарқынды қар еру басталар алдында селолық окург әкімінің мамандандырылған техникасы мен адам ресурстарын тарта отырып, нөсер ағындары мен арық жүйесін қардан тазарту жұмыстары жүргізіледі. Су тасқынына қарсы іс-шараларды дайындауға және өткізуге, Бескөл ауылына қар шығаруға жыл сайынғы шығыстар шамамен 10 000 мың теңгені құрайды. Жұмыс арық жүйесі мен нөсер ағындарын орнату бойынша жалғастырылатын болады.
2 іс шараның аяқталу мерзімі 2023 жылы:
«Ущев бөгетін жөндеу». Жобаның құны 415 млн. теңге.
Анықтама: 2022 жылғы 21 желтоқсанда «ПСГ Альтернатива» ЖШС мен «Петропавл қаласы әкімдігінің тұрғын үй – коммуналдық шаруашылық, жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімі» КММ арасында жобаны қайта есептеуге шарт жасалды. ЖСҚ әзірлеу бойынша болжамды мерзімдер 2023 жылғы мамыр.
«Петропавлды айналып өту» Республикалық маңызы бар Р-49 автомобиль жолының учаскесін қайта жаңарту». Жобаның құны 21 млрд 500 млн. теңге.
Анықтама: қаржы қаражатының болмауына байланысты «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ Солтүстік Қазақстан филиалы «ҚазАвтоЖол» ҰК» АҚ орталық аппаратына қаражат бөлу туралы сұрау хат жолдады. Жоба сомасы 21 млрд. 500 млн. теңге. 2021 жылдың соңында «EVRASCON Еуро-Азия құрылыс корпорациясы» ААҚ-мен 2 жыл мерзімге 20,6 млрд.теңге сомасына жұмыстарды орындауға шарт жасалды. Мердігер ұйым шарттың орындалуын қамтамасыз етуді ұсынбады, кейіннен шарт бұзылды. Құрылыс материалдарының қымбаттауына байланысты әлеуетті өнім берушілерден конкурсқа қатысуға өтінімдер түскен жоқ. Қазіргі уақытта жобаны қайта есептеу нұсқасы қарастырылуда. ЖСҚ қолданылу мерзімі 2023 жылы аяқталады.
2022 жылдың жазғы-күзгі кезеңінде инженерлік жұмыстар жоспарын іске асыру 2023 жылғы су тасқыны кезеңіне дайындық бойынша
2022 жылғы инженерлік жұмыстар жоспары аясында 31 іс-шара іске асырылды. Инженерлік жұмыстар жоспары шеңберінде алдын ала жүргізілген су тасқынына қарсы іс-шаралар облыстың 20 елді мекенінде су басу қаупін жойды.
Анықтама:
7 елді мекенде қорғаныс бөгеттерінің жанында 13,6 км нығайтылды;
2 елді мекенде ұзындығы жағалауды нығайту жұмыстары жүргізілді
0,6 км.
4 елді мекенде жолдарда 7 су өткізгіш құбыр орнатылған;
1 елді мекенде 3 км нөсер кәрізі орнатылды;
2 елді мекенде 96 км жабық нөсер кәрізі тазартылды;
1 елді мекенде ұзындығы 1,65 км кюветтерді тереңдету жұмыстары жүргізілді.
1 елді мекенде ұзындығы 3,5 км нөсер кәрізінің құрылысы жүргізілді;
2 елді мекенде ұзындығы 0,35 км су бұру арнасын орнату бойынша жұмыстар жүргізілді;
2 елді мекенде өзен арнасын кеңейту бойынша жұмыстар жүргізілді
2,5 км;
2 елді мекенде қазаншұңқырларды тереңдету жұмыстары жүргізілді;
1 елді мекенде көлде су деңгейін төмендету бойынша жұмыстар жүргізілді.
Ағымдағы жылдың су тасқыны басталғанға дейін елді мекендерден 640 мың м3 (2022 ж. – 600,8 мың м3) көлемінде қар шығару жүзеге асырылды, егістіктерді қаралау жүргізілді (458,6 км), су өткізу құбырларын (3002), каналдар мен арықтарды (184 км) тазалау.
Өткен жылдардағы су тасқыны ескеріле отырып, су тасқыны қаупіне жедел ден қою үшін күштер мен құралдардың 9 тобы құрылды, олардың 2-уі алдын ала су тасқыны қаупі бар аудандарда шоғырланды (олар. Ғ. Мүсірепова, Айыртау) өзендер мен көлдердің деңгейіне тәулік бойы мониторинг жүргізу, мұзды ұсақтау және кесу, жұмыс істеп тұрған үйінділерді нығайту және еріген суларды айдау жұмыстарын жүргізу үшін.
Анықтама үшін: құрамында 160 адам, 36 бірлік техника, 7 жүзу құралдары, 72 мотопомпалар, 153 ылғалдан қорғайтын комбинезондар, 28 құтқару кеудешелері бар.
Облыс әкімі А. С. Сапаровтың тапсырмасына сәйкес жергілікті атқарушы органдар жалдау шарттары мен ниеттері шеңберінде инженерлік және арнайы техниканы тарту бойынша алдын ала жұмыс жүргізді (241 бірлік техника).
Су тасқыны басталғанға дейін мемлекеттік материалдық резервтен броньдалмаған инженерлік техника құрылғы үшін белсенді түрде тартылды
арналарды тазарту және тереңдету, су өткізу құрылыстарын тазарту, инертті материалдарды қосымша дайындау (карьерлерде).
Ең күрделі жағдай облыс орталығында, Петропавл қаласында қалыптасты. Бірлескен жедел және үйлесімді іс-қимылдардың арқасында су тасқынының зардаптарын болдырмауға мүмкіндік туды. Байланысты қабылданған шараларға қарамастан
күрт жылынумен жер асты және еріген су көтерілді, аула аумағында және Петропавл қ.Жұмабаев көшесі, 261 мекен-жайындағы жеке тұрғын үй бөлмелерінің бірінде су деңгейінің көтерілуі тіркелді. (су еден деңгейінен 1-2 см жоғары көтерілді, үй ойпатты жерде орналасқан және ең аз іргетасы бар).
Петропавл қаласының шетінде су деңгейінің көтерілуі нәтижесінде,Есіл өзенінде және Жайылма арқылы су тасқыны кезінде су аумаққа кірді. Келесі саяжай қоғамдарындағы 685 саяжай учаскесі: Ренет (Заречный) - 54 , Труд (Заречный)-48, Сатурн(Заречный)-23, Элегия (Хромзавод )- 19, Насосная (131 км) - 24, Первенец (Мичурино) – 73, Изумруд (балық питомнигі) 54, Фаза (Речпорт) – 63, Лесовод (Речпорт) - 57, Старт (Речпорт) – 34, Тихая заводь - 57, Строитель ( Заречный )-23, Буревестник – 51, Искра (Заречный) – 7, Учитель 1,2,3 (қалалық жағажай) – 98.
Ағымдағы жылдың 15 мамырындағы жағдай бойынша су деңгейінің төмендеуі байқалады , су 110 саяжайда қалады (Ренет (Заречный)- 38 , Труд (Заречный)- 19, Первенец (Мичурино) – 19, Строитель (Заречный) – 10, Изумруд – 9, Искра ( Заречный ) – 7, Учитель 1 – 8).).
Облыстық бюджетте жарылыс жұмыстарына (Солтүстік Қазақстан облысы әкімінің аппаратының әкімшісі) 3 млн.292 мың теңге салынды. Бұдан басқа, облыстың 3 ауданында аудандық бюджеттерде жарылыс жұмыстарын жүргізуге қаржы бөлінді (аудан. Ғ. Мүсірепов -3,5 млн. теңге, Айыртау ауданы-2 млн. теңге, Уәлиханов ауданы-1,7 млн. теңге). Бөлінген қаражаттың жалпы сомасы
10 млн. 492 мың теңге.
Уәлиханов ауданының Селета өзенінде, Айыртау ауданының Бабықбурлық, Қарасу, жылан, Көктерек өзендерінде және ат. Ғ. Мүсірепов Ақанбурлық, Шарық өзендерінде (13 учаскеде және ауданы 3428 м2).
Алдын ала су тасқыны кезеңі қарсаңында облыс аумағында елді мекендерде су тасқыны қаупін азайту шаралары туралы халықты оқыту және ақпараттандыру бойынша 123 рейд жүргізілді, 101 жиын
халқы 6714 үйді, 13416 адамды қамти отырып, 6714 дана жадынама табыс етілді, теледидар арқылы 33, радиодан 49, баспа басылымдарында және интернет ресурстарында 122 сөз сөйлеу ұйымдастырылды.
Су тасқынына дайындық шеңберінде және су тасқынынан өту кезеңінде СҚО ПД ЖПҚ қызметкерлерімен ҚР ӘҚБтК 505-бабы 1-бөлігі, 2-бөлігі бойынша 5921 әкімшілік хаттама жасалды, оның ішінде: 5878-ескерту, 43 айыппұл 1 млн. 839 мың теңге сомасына.
Мемлекеттік аумақтық органдармен өзара іс қимыл жасау үшін Департамент түзетілді:
Сонымен қатар, ақпарат Ресей Федерациясының (Омбы, Қорған, Түмен) және Қазақстан Республикасының (Ақмола, Қостанай, Павлодар) шекаралас облыстарының ТЖМ ОКЖ-не жеткізілді.
Ерекше бақылауда Тюмень облысы бойынша Ресей ТЖМ ОКЖ-ні хабардар ету болды. Мәселен, күн сайын гидрологиялық бюллетень, СҚО және Ақмола облысының су қоймаларының жұмыс режимінің деректері жіберілді. Апта сайын Тюмень облысы бойынша Ресей ТЖМ Бас басқармасына Есіл өзені бойынша болжамды ақпарат жіберілді.
2023 жылы әкім аппаратының облыстық бюджет қаражатынан Солтүстік Қазақстан облысы (бюджеттік бағдарламаның әкімшісі ретінде) «Қазақстан Ғарыш Сапары» ҰК АҚ-мен 6500000 теңге сомасына шарт жасалды.
2023 жылғы 1 наурыздан 30 сәуірге дейін қар жамылғысы мен су тасқыны жағдайына ғарыштық мониторинг жүргізілді. 182 сурет берілді.
2023 жылғы су тасқыны кезеңі басталар алдында 2015 жылғы 31 наурыздағы №19-4/294 «Тікелей су объектілерінде орналасқан су шаруашылығы құрылыстарын пайдалану қағидаларына» сәйкес облыстың барлық ГТҚ тексерулер жүргізілді. Зерттеу нәтижелері бойынша 20 ГТС-тен:
2 авариялық жағдайда:
1) «Қазсушар» ШЖҚ РМК СҚФ су қоймасы бар Шарық су торабы. Бөгеттің денесінде проран өндірілді - тасқын сулардың жиналуынсыз транзиттік режимге ауыстырылды. Сараптамадан өткен реконструкциялауға ЖСҚ әзірленді;
2) «Солтүстік Қазақстан облысы Уәлиханов ауданы әкімдігінің сәулет, құрылыс, ТКШ, ЖМ және АҚ бөлімі» КММ «Сегізкөз» сегіз терезелі су өткізу ғимараты
4 қанағаттанарлықсыз жағдайда:
1) «Қазсушар» РМК ГФҚ Есіл ауылының жанындағы арынды-реттеуші бөгет
(пайдалануға берілмеген, транзиттік режимде жұмыс істейді);
2) бөлімнің Петропавл қ. Ущев көшесі бойындағы қорғаушы бөгет Петропавл қаласы әкімдігінің ТКШ (бөгет денесінің шөгуі байқалады, промоутерлер су өткізу құрылыстарында реттегіш шлюздерін орнату талап етіледі, жарылыс болған жағдайда Петропавл қаласының таулы бөлігін су басу қаупін туғызады);
3) «СҚО Уәлиханов ауданы Амангелді ауылдық округі әкімінің аппараты» КММ Тілеусай ауылының жанындағы су қоймасы бар су көтергіш бөгет (су жинау және мал суару үшін). Төтенше су төгетін құбырдың астында сүзу жүреді және Бөгеттің құлауы байқалады. Бөгет ауданның елді мекендері арасындағы автожол учаскесі болып табылады;
4) «Қызылжар су» ЖШС «Биопруд» сарқынды су жинағыш бөгеті. 2014 жылы республикалық бюджет есебінен «Биопруд» жинақтағышының қоршау бөгетін бекітудің неғұрлым қираған учаскелерінде бөгет денесінің 50% - ы жөнделді. Алайда қаражат бөлу тоқтатылды және осы уақытқа дейін Биопруд жұмыстары (50%) аяқталған жоқ. Қазіргі уақытта жағдай бақылауда, Есіл өзенінің жайылмасына ағынды сулардың құйылу қаупі жоқ. Ең алдымен, Ағынды суларды Горький көліне айдау арқылы Биопруд деңгейінің төмен болуына байланысты.
Аумақтық тиістілігі бойынша гидротехникалық құрылыстар: 5 - Петропавл қаласында, 5 - Қызылжар ауданында, 4 - Уәлиханов ауданында, 2 - Шал ақын ауданында, 1 - Ақжар ауданында, 1 - Тайынша ауданында, 1 - Есіл ауданында және 1 - Есіл ауданында орналасқан. Ғ. Мүсірепов.
Тексеру қорытындысы бойынша МТҚ меншік иелері мен аудан әкімдіктеріне МТҚ қауіпсіз пайдалану және 2023 ж. тасқын суларды апатсыз өткізу бойынша қажетті шараларды қабылдау жөнінде ұсынымдар жазылған хаттар жолданды.
Облыстық бюджеттен төтенше жағдайлардың алдын алуға СҚО әкімінің аппаратына 23,2 млн. теңге бөлінді, оның ішінде:
өзендер мен акваторияларда жарылыс жұмыстарын жүргізуге - 3,3 млн. теңге;
су тасқыны жағдайына космомониторинг жүргізу-6,5 млн. теңге;
Облыс аумағына тікұшақпен барлау жүргізу үшін әуе көлігі қызметтеріне 13,4 млн. теңге (тұрақты су тасқыны жағдайына байланысты ұшулар жүргізілген жоқ).
Облыста су тасқыны кезеңіндегі төтенше жағдайлардың алдын алуға және жоюға 2023 жылы 151 млн. 824 мың теңге бөлінді.
Анықтама: 2022 жылы-86 млн. 900 мың теңге, 2021 жылы - 101 млн.174 мың теңге.
Толып кету 9 учаскеде тоқтады, жұмыс істеп тұрғандары 1 (16.04.23 ж. 06-15 ж. Петропавл қ., «Челябинск-Новосибирск» м-51 Республикалық маңызы бар автожолының 528 км (автожолдың осы учаскесінде су қоймасын пайдалану қағидаларына сәйкес Петропавл су торабының бұрма арнасы жобаланған) Есіл өзенінде су деңгейінің көтерілуі нәтижесінде су тасқыны орын алды Заречный кентінің жанындағы автожол Петропавл қаласы. Полиция қызметкерлері мен жол ұйымдары ескерту белгілерін қойып, кезекшілік ұйымдастырды. 15.05.2023 ж. жағдай бойынша - толып кетудің ұзындығы 58 м және тереңдігі 24 см.).
Анықтама:
Жол төсемінің шайылуы:
(бұрын қанағаттанарлықсыз жағдайда болған). Жол белгілері қойылды. Автокөлікке арналған жол дала жолымен жүреді. Елді мекендерге қауіп жоқ.
№ 514 «Су қорғау аймақтарын, су объектілері белдеулерін белгілеу туралы СҚО әкімдігінің 2023 жылғы 16 наурыздағы № 31 «өзгеріс енгізу туралы» қаулысымен Солтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің 2022 жылғы 04 мамырдағы № 98 «Солтүстік Қазақстан облысының су қорғау аймақтарын, су объектілерінің белдеулерін және оларды шаруашылық пайдалану режимін белгілеу туралы" қаулысына су қорғау аймақтары мен белдеулері 83 су объектісінде, оның ішінде 74 көлде, Шарық су қоймасында, Есіл өзенінде және оның екі саласында орнатылған – Ақанбурлық өзендері Иманбурлық, Жембарақ, Мұқыр, Аралтөбе, Қамысақты өзендері және Шудасай және Құлайғыр өзендері учаскесі.
2022 жылы Аралтөбе және Қамысақты өзендерінде (Айыртау, Есіл аудандары) су қорғау аймақтары мен белдеулерінің жобалары әзірленді.
2023 - 2025 жылдары 3 су объектілерінде (Шарық, Бабықбурлық және Битеке өзендері) су қорғау аймақтары мен белдеулерін орнату бойынша жұмыстар жоспарланған.
Департамент пен Солтүстік Қазақстан университеті арасында Солтүстік Қазақстан облысының аумағында қарқынды ұзақ жауын-шашынның және көктемгі-тасқын сулардың теріс әсерінің салдарынан болуы мүмкін төтенше жағдайлардың қауіптілігін бағалау бойынша меморандум жасалды. М. Қозыбаева. Инженерия және цифрлық технологиялар факультетінде «климаттың өзгеруін ескере отырып, елді мекендердің нөсер немесе қалыптан тыс жауын-шашынның (нөсердің) әсерінен қорғалуын бағалау» тақырыбын зерделеу жоспарланған, сонымен қатар бұл тақырып ғылыми-зерттеу және дипломдық жұмыстар тізіміне енгізілген. Бұл жұмысқа «Қазгидромет» РМК СҚО бойынша филиалының қызметкерлері тартылады. Осыған ұқсас жұмыс «Петропавл қ.химиялық-биологиялық бағыттағы Назарбаев Зияткерлік мектебі» Солтүстік Қазақстан филиалымен және «оқушылар сарайы» мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорнымен төтенше жағдайларға бейім аймақты есептеу және су тасқыны жағдайын дамыту сценарийлерін модельдеу бойынша бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу бойынша жүргізілді.
облыстың су қоймаларында бос сыйымдылықтар құру;
Департаменттің күштері мен құралдары топтарын облыстың су тасқыны қаупі бар аудандарына алдын ала жөнелту;
жалдау шарттары мен ниеттері шеңберінде инженерлік және арнайы техниканы алдын ала тарту;
су тасқыны қаупі бар елді мекендер мен автожол учаскелерін инженерлік қорғау;
өзендердің деңгейін және су қоймаларының толтырылуын күнделікті бақылауды жергілікті жерлерде ұйымдастыру;
өзендердің су тасқыны қауіпті учаскелерінде жарылыс жұмыстарын жүргізу;
жергілікті жердің фото бейнетүсірілімін жүргізу үшін пилотсыз ұшу аппараттарын қолдану;
облыстың су тасқыны қауіпті учаскелерін алдын ала айналып өту;
тасқын суларды айдау үшін тереңдік электр сорғыларын орнату.
«2021-2023 жылдарға арналған су тасқынына қарсы іс-шаралардың Жол картасын» іске асыруға республикалық және жергілікті бюджеттерден қаржыландырудың жеткіліксіздігі (23 млрд. теңгеден астам сомаға 9 іс-шара);
авариялық және қанағаттанарлықсыз жағдайда гидротехникалық құрылыстардың болуы (2 - авариялық, 4 - қанағаттанарлықсыз).