19 қазан – Құтқарушылар күніне орай Алматы облысында азаматтық қорғау органдарының қызметкерлері мен сала ардагерлерін марапаттады.
Салтанатты шара барысында Алматы облысының әкімі Шыңғыс Әрінов пен Алматы облысы Төтенше жағдайлар департаментінің бастығы Даурен Оразбеков құтқарушыларды кәсіби мерекелерімен құттықтап, олардың халықтың қауіпсіздігін қамтамасыз ету жолындағы қызметінің маңыздылығын атап өтті. Мерекелік жиынға облыстық прокуратура және полиция органдарының өкілдері де қатысты.
Іс-шара аясында азаматтық қорғау саласының қызметкерлері мен ардагерлері «Құтқарушы», «Құтқару операцияларына белсенді қатысқаны үшін» төсбелгілерімен және Құрмет грамоталарымен, Алғыс хаттармен, сондай-ақ «Төтенше жағдайлар министрлігіне 30 жыл» мерекелік медалімен марапатталды.
Салтанатты іс-шара мерекелік концерттік бағдарламамен қорытындыланды.
Алматы облысы Жамбыл ауданында ҚР ТЖМ «Қазселденқорғау» ММ-нің жаңа модульдік диспетчерлік пункті ашылды. Іс-шараға Төтенше жағдайлар министрі Мұрат Мұханов қатысты. Нысан бюджеттен тыс қаражат есебінен салынды. 20 күн ішінде модульдік ғимарат орнатылып, инженерлік коммуникациялар тартылды және оны жабдықтау жұмыстары жүргізілді. Бұған дейін Жамбыл өндірістік-пайдалану бөлімінің жеке диспетчерлік пункті болмағандықтан, қызметкерлер жеке тұрғын үйде кезекшілік атқарған.
Жаңа диспетчерлік пункт Қарғалы ауылында орналасқан. Аумағы 32 шаршы метр ғимаратта жұмыс кабинеттері, ас үй, санитариялық торап және душ бөлмесі жабдықталған. Мұнда тәулік бойы кезекшілік атқаруға, келіп түскен ақпаратты өңдеуге және жедел қызметтермен өзара іс-қимыл жасауға қажетті жағдайлар жасалған.
Диспетчерлік пункттің негізгі міндеті - Жамбыл ауданындағы, соның ішінде Ұзын-Қарғалы өзені бассейніндегі гидрометеорологиялық және сел жағдайын бақылау. Мамандар тәулік бойы бақылау жүргізіп, мәліметтерді күніне үш рет - сағат 07:00-де, 15:00-де және 19:00-де ұсынады. Жағдай өзгерген кезде ақпарат ағымдағы ахуалға сәйкес жаңартылады. Бұл бөлімшелер арасында деректерді уақтылы алмасуды қамтамасыз етіп, бекітілген аумақтағы жұмысты үйлестіруге мүмкіндік береді.
Диспетчерлік пункттің ашылуы «Қазселденқорғау» инфрақұрылымын дамыту және қызметкерлердің еңбек жағдайларын жақсарту бағытындағы жұмыстардың бір бөлігі болды. Осындай модульдік нысандарды Қазақстанның тағы үш облысында салу жоспарланған. Олар табиғи процестерді тұрақты бақылауға, жедел ақпарат жинауға және азаматтық қорғау бөлімшелерінің өзара іс-қимылын қамтамасыз етуге арналған.
Алматы облысының Талғар шатқалында Қазақстан ТЖМ «Қазселденқорғау» ММ диспетчерлік пункті жаңғыртылды. Жаңартылған нысанға Төтенше жағдайлар министрі Мұрат Мұханов барды. 2005 жылы салынған ғимаратта шатыр, инженерлік желілер мен жылыту жүйесі ауыстырылып, қасбеті мен ішкі бөлмелері жаңартылды. Мұнда жұмыс кабинеттері, келіссөздер бөлмесі, ас үй, душ кабиналары бар санитариялық тораптар, терраса және бақылау алаңы жабдықталды. Іргелес аумақ абаттандырылып, шыршалар отырғызылды және Қазақстанның таулы табиғатын бейнелейтін қар барысының мүсіні орнатылды. Сондай-ақ таулы жерлердегі төтенше жағдайларға жедел ден қоюға арналған AIR 112 авиациясының жаңа тікұшақ алаңы салынды.
Талғар селұстағыш бөгетінде және оған іргелес тау бөктерінде «BEIDOU KAZAKHSTAN» ЖШС қатысуымен автоматтандырылған мониторинг жүйесінің пилоттық жобасы іске асырылды. Кешенге жеті түрлі 31 датчик пен екі бейнекамера кіреді. Жабдықтар бөгет пен тау бөктерінің жай-күйін тәулік бойы нақты уақыт режимінде бақылап, топырақтың жылжуын, еңістігін, дірілді, ылғалдылықты және басқа да көрсеткіштерді тіркейді. Алынған деректер мамандарға өзгерістерді уақтылы анықтап, ықтимал тәуекелдерді бағалауға мүмкіндік береді. «Танс Инжиниринг» компаниясы бөгеттің техникалық жай-күйі мен тұрақтылығын бағалау үшін кешенді зерттеу жүргізуде.
Нысанды жаңғырту жұмыстарына түрлі бағыттар бойынша қолдау көрсеткен 11 меценат қатысты. Нысанға барған кезде Төтенше жағдайлар министрі Мұрат Мұханов көрсеткен қолдауы үшін меценаттарды медальдармен және Алғыс хаттармен марапаттады. Сондай-ақ «Қазселденқорғау» ММ қызметкерлерінің біріне қызметтік пәтердің кілті табысталды.
Сел қаупі бар учаскелерде сел жүру қаупі төнген кездегі әрекет ету ережелері қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде көрсетілген ақпараттық белгілер орнатылған. Диспетчерлік пункт тәулік бойы жұмыс істеп, Талғар өзені бассейніндегі гидрометеорологиялық жағдайды бақылауда ұстайды. Автоматтандырылған мониторинг жүйесі бөгет пен оған іргелес тау бөктерінің жай-күйі туралы деректерді үздіксіз жинау арқылы мамандардың жұмысын толықтырады. Нысанды жаңғырту табиғи процестерді бақылау тиімділігін арттыруға және төтенше жағдайлардың алдын алуды уақтылы қамтамасыз етуге бағытталған.
Алматы облысы Төтенше жағдайлар департаментінің қызметкерлері Полиция департаментінің қызметкерлерімен бірлесіп «Арнайы техникаға жол бер» атты акциясын өткізді.
Іс-шараның мақсаты -жүргізушілерге шұғыл қызмет көліктерінің кедергісіз өтуін қамтамасыз ету қажеттігін еске салу.
Акция барысында жүргізушілерге арнайы техника жақындаған кезде қалай әрекет ету керектігі түсіндірілді. Сонымен қатар, шұғыл қызмет көліктерінің қозғалысына кедергі келтіргені үшін жауапкершілік қарастырылғаны ескертілді.
Өрт немесе төтенше жағдай орнына бара жатқан ТЖМ қызметкерлері үшін әр секунд маңызды. Бөлімшелердің оқиға орнына дер кезінде жетуі адамдарға уақытылы көмек көрсетуге тікелей әсер етеді. Жолдағы аз ғана кідірістің өзі ауыр зардаптарға әкелуі мүмкін.
Жыл басынан бері Алматы облысында жүргізушілердің шұғыл қызмет көліктерінің қозғалысына кедергі келтірген жағдайлары тіркелді. Осы фактілер бойынша құқық бұзушылар әкімшілік жауапкершілікке тартылды.
Алматы облысы ТЖД арнайы жарық және дыбыс сигналдары қосылған өрт сөндіру немесе авариялық-құтқару техникасы жақындаған кезде оған жол беру қажеттігін еске салады. Жылдамдықты төмендетіп, қауіпсіз түрде жолақты ауыстырыңыз және арнайы техниканың кедергісіз өтуіне мүмкіндік беріңіз.
Алматы облысының Төтенше жағдайлар департаменті 2026–2027 жылдардағы жылыту маусымына дайындық аясында тұрғын үй секторындағы өрттің және иіс газынан уланудың алдын алу жұмыстарын жүргізуде. Негізгі мақсаты өрт қауіпсіздігі талаптарын тұрғындарға түсіндіруге және әлеуметтік осал топтарға жататын отбасылардың үйлерін қамтуға аударылған.
Жыл басынан бері облыста 627 өрт тіркелді. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өрт саны 12,8%-ға азайды. Өрт салдарынан қаза тапқандар саны 13-тен 8 адамға дейін төмендеді, яғни 38,5%-ға қысқарды. Қызметкерлер қазір елді мекендердегі тұрғын үйлерді күн сайын аралап, тұрғындарға өрт қауіпсіздігі талаптарын түсіндіріп жатыр. Бүгінге дейін мыңнан астам үй араланып, бес мыңнан астам адам қамтылды. Профилактикалық жұмысқа жергілікті атқарушы органдар, мүдделі қызметтер мен үкіметтік емес ұйымдар да қатысуда.
Аралау кезінде көпбалалы және аз қамтылған отбасыларға, зейнеткерлер мен мүгедектігі бар адамдарға ерекше назар аударылады. Иіс газынан уланудың алдын алу мақсатында 2025–2026 жылдары әлеуметтік осал топтарға жататын тұрғындардың үйлеріне 1024 датчик орнатылды. Бұл құрылғылар үй ішіндегі иіс газының қауіпті мөлшерін дер кезінде анықтауға мүмкіндік береді.
Департамент тұрғындарға жылыту маусымында пештер мен мұржалардың жай-күйін қадағалауды, жылыту құрылғыларын қараусыз қалдырмауды және электр желілеріне шамадан тыс жүктеме түсірмеуді ескертеді. Пеш жағылатын үйлерде мұржаны уақытылы тазалап, жарықтар мен ақауларды жою қажет. Иіс газының датчигі орнатылған жағдайда оның жұмысқа жарамдылығын жүйелі түрде тексерген жөн.
Қазақстанда 2026 жылғы сел қаупі кезеңі аяқталуға жақын. ТЖМ-нің «Қазселденқорғау» ММ мамандары ықтимал жарылу қаупі бар мореналық көлдерден 3,5 млн текше метр су сорып, ең осал биік таулы су айдындарындағы су деңгейін төмендетті.
Тауларда 44 бақылау бекеті мен 11 авариялық-механикаландырылған бригада жұмыс істеді. Алдын алу жұмыстарына 100-ден астам маман тартылды.
Негізгі назар жарылу қаупі жоғары көлдерге аударылды. Ең қауіпті көлдердегі су деңгейін төмендету үшін шамамен 50 сифондық құбыр орнатылды. Мамандар су айдындарының тереңдігі мен көлемін зерттеп, табиғи су ағатын арналардың жағдайын тексерді және қажет болған жағдайда инженерлік жұмыстар жүргізді.
Маусым ішінде 1015 жерүсті және 19 әуеден бақылау жүргізілді. Қолжетімі қиын аудандарға мамандар мен қажетті құрал-жабдықтар авиация арқылы жеткізілді. Әуеден жүргізілген бақылау ауқымды аумақтарды қамтуға, мореналық-мұздық кешендердің жағдайын бағалауға және биік таулы көлдердегі өзгерістерді анықтауға мүмкіндік берді.
Алматы қаласында сел қаупі бар учаскелерді бақылауды 30-дан астам автоматты станция қамтамасыз етеді. Олар тәулік бойы көрсеткіштерді тіркеп, деректерді кезекші қызметтерге жібереді. Ең қауіпті учаскелерде бейнебақылау камералары мен гидрометеорологиялық датчиктер де қолданылады.
Биік таулы аймақтарда мамандар су деңгейін, көлдердің, мұздықтар мен беткейлердің жағдайын, сондай-ақ гидрометеорологиялық ахуалдың өзгерістерін бақылауда ұстады. Бұл деректер тәуекелдерді бағалау және қажетті шараларды анықтау үшін пайдаланылды.
Сел қаупі кезеңінде бақылаудағы мореналық көлдердің жарылуы және қауіпті сел ағындары тіркелген жоқ.
Температураның төмендеуі мен мұздықтардың белсенді еру кезеңінің аяқталуына байланысты маусымдық бақылау бекеттерінің жұмысы аяқталуда. Биік таулы аумақтарды бақылау белгіленген режимде жалғасады.
Алматы облысында Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігіне қарасты Бауыржан Момышұлы атындағы 28237 әскери бөлімінің жаңартылған казармасының салтанатты ашылуы өтті. Салтанатты рәсімге Төтенше жағдайлар министрі генерал-лейтенант Шыңғыс Әрінов қатысты. Жаңғырту жұмыстарынан кейін мерзімді әскери қызметшілер үшін заманауи әрі жайлы жағдайлар жасалды.
Әскери бөлім 1973 жылы құрылған. Оның тарихында казарма алғаш рет осындай ауқымда жаңартылды. Жөндеу жұмыстары республикалық бюджет қаражаты есебінен жүргізіліп, жеке құрамның қызмет атқаруына, демалысы мен тұрмысына қойылатын заманауи талаптар ескерілді.
ТЖМ басшысы жаңартылған үй-жайларды аралап, әскери бөлімнің инфрақұрылымымен танысты. Ол әскери нысандарды жаңғырту әскери қызметшілердің даярлық сапасын арттыруға, моральдық рухты нығайтуға және бөлімшелердің жоғары дайындық деңгейін сақтауға ықпал ететінін атап өтті. Әскери қызмет жағдайларын жақсарту жұмыстары министрлікке қарасты өзге де әскери бөлімдерде кезең-кезеңімен жалғастырылады.
Жобаны іске асыруға үлес қосқан әскери қызметшілер мен ұйым өкілдері ТЖМ-нің ведомстволық наградалары және алғыс хаттарымен марапатталды.
Қарағанды облысындағы табиғи өрттер толықтай жойылды.
Қарағанды облысының Қарқаралы, Ақтоғай, Бұқар жырау және Шет аудандарының аумағында тіркелген барлық табиғи өрттер толықтай жойылды.
ТЖМ бөлімшелері, жергілікті атқарушы органдар, орман шаруашылықтары және басқа да өзара іс-қимылдағы қызметтердің қабылдаған шараларының арқасында өрттің елді мекендерге, шаруа және фермер қожалықтарына, сондай-ақ орман алқаптарына таралуына жол берілмеді.
Аталған аудандарда 4 мыңға жуық шаруа және фермер қожалығы бар. Барлық қызметтердің үйлесімді әрекетінің арқасында нысандар сақталып, оларға өрттің таралуына жол берілмеді.
Бүгін Қарқаралы ауданының Жаңатоған ауылы маңында, Ақтоғай ауданының Ақши ауылы маңындағы Тоқырауын орманшылығы аумағында, сондай-ақ Шет ауданының Үңірек ауылы маңында бақылауда болған құрғақ шөп пен бұталардың жану ошақтары толықтай жойылды.
Өртті сөндіру жұмыстары құрғақ өсімдіктер арқылы жалынның тез таралуына ықпал еткен қатты жел екпінімен және жел бағытының бірнеше рет өзгеруімен қиындады. Жұмысты күрделендірген қосымша факторларға таулы-далалы жер бедері мен кейбір учаскелердің қолжетімсіздігі себеп болды.
Өртті жою жұмыстарына ТЖМ, жергілікті атқарушы органдар, орман шаруашылықтары және басқа да өзара іс-қимылдағы қызметтердің шамамен 1 100 қызметкері мен 200-ден астам техникасы жұмылдырылды. Әуеден барлау жүргізу және өртті сөндіру үшін ТЖМ-нің «Қазавиақұтқару» тікұшағы су төгетін құрылғымен қолданылды.
Абай облысының Аягөз ауданындағы Қоғалы учаскесінде құрғақ шөптің жануы толығымен сөндірілді.
Абай облысы Аягөз ауданының Мыңбұлақ ауылдық округіндегі Қоғалы учаскесінде құрғақ шөптің жануы толығымен сөндірілді. Өртті сөндіру жұмыстары қатты жел екпініне және құрғақ өсімдіктер арқылы оттың тез таралуына байланысты күрделенді. Өртті сөндіруге ТЖМ, жергілікті атқарушы орган, полиция департаменті және ТЖМ-нің 68303 әскери бөлімінің әскери қызметшілерінен шамамен 145 адам мен 28 бірлік техника, сондай-ақ ТЖМ-нің «Қазавиақұтқару» әуе кемесі жұмылдырылды. Қазіргі уақытта өрт толығымен сөндірілді. Елді мекендерге қауіп жоқ.
Абай облысының Тарбағатай ауылдық округінде дала өрті сөндірілді.
Абай облысы Аягөз ауданының Тарбағатай ауылдық округіндегі Ақбастау учаскесінде 70 гектар аумақтағы құрғақ шөптің жануы сөндірілді. Дала өрттерін сөндіруге ТЖМ-нің 68303 әскери бөлімінің құрама құтқару жасағының жеке құрамы белсенді қатысуда. Әскери қызметшілер өрт болған әртүрлі учаскелерде жұмыс істеп, ТЖД бөлімшелерімен бірлесіп өрт ошақтарын оқшаулап, сөндіру жұмыстарын жүргізуде.
Абай облысының Ақсуат ауданындағы дала өрттері сөндірілді.
Ырғызбай ауылдық округіндегі Белбастау, Ойыл және Тоты учаскелеріндегі өрт ошақтары толығымен сөндірілді. Елді мекендерге қауіп жоқ. Өртті сөндіруге ТЖМ, әскери бөлім және жергілікті атқарушы органдардан шамамен 143 адам мен 27 техника жұмылдырылды.
Жетісу облысының таулы аймағында құрғақ шөптің жануы сөндірілді.
Жетісу облысы Алакөл ауданында, Жайпақ ауылынан 10 шақырым жерде орналасқан Сансызбай учаскесінде жетуі қиын таулы аймақта құрғақ шөп жанды. Өртті сөндіру жұмыстарына шамамен 55 адам және 12 бірлік техника жұмылдырылды. Өртті жоюға ҚР ТЖМ «Қазавиақұтқару» әуе кемелері мен ҰҚК Шекара қызметінің күштері де тартылды. Өрт ошағына әуеден 14 рет жалпы көлемі 42 тонна су төгілді. Құрғақ шөптің жануы толығымен сөндірілді. Өртті сөндіру жұмыстары аумақтың жетуі қиын және жер бедерінің күрделілігіне байланысты қиындық туғызды. Жекелеген учаскелерде жану ошақтарын жою және өрттің одан әрі таралуына жол бермеу жұмыстары жүргізілді.
Ұлытау облысында дала өрті толығымен сөндірілді.
19 тамызда Ұлытау ауданында, Қаракеңгір ауылдық округінің аумағында ашық жерде құрғақ шөп жанған. Өрт Бозтұмсық ауылынан солтүстікке қарай 40 шақырым жерде тіркелді. Өрт шарпыған аумақ 50 гектарды құрады. Даладағы өрт оқшауланып, толығымен сөндірілді. Өртті сөндіруге Ұлытау облысы ТЖД мен жергілікті атқарушы органдардың 26 қызметкері және 9 бірлік техникасы жұмылдырылды.
Алматы облысында құрғақ шөптің жануы жойылды.
Еңбекшіқазақ ауданында Байдібек би ауылының маңындағы таулы жерде құрғақ шөп жанған болатын. Өртті сөндіру жұмыстары жер бедерінің таулы болуына және аумақтың жетуі қиын болуына байланысты күрделенді. Өртті сөндіруге ТЖМ, орман шаруашылығы, әскери бөлім және жергілікті атқарушы органдардан шамамен 110 адам мен 21 бірлік техника, сондай-ақ ТЖМ-нің «Қазавиақұтқару» тікұшағы жұмылдырылды. ТЖМ азаматтарға өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтаудың маңыздылығын еске салады. Белгіленбеген орындарда от жақпаңыздар және от ошақтарын қараусыз қалдырмаңыздар.
ТЖМ азаматтарға өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау қажеттігін еске салады. Отты белгіленбеген жерлерде жақпаңыз және ашық от көздерін қараусыз қалдырмаңыз.
Биік таулы аймақтардағы ТЖМ «Қазселденқорғау» ММ бақылау бекеттерінің жаңа модульдік ғимараттарына туристерге арналған арнайы авариялық қор жәшіктері орнатылуда. Үш тілде белгіленген жәшіктер тауда бағдарынан адасып, ТЖМ бақылау бекетіне келген адамдарға арналған.
Авариялық қор адамды уақытша қажетті ресурстармен қамтамасыз етуге есептелген. Оның құрамында 10 литр ауыз су, бір бума отын, дәрі қобдишасы, екі тәуліктік тамақтану рационы, сондай-ақ азық-түліктің бірнеше түрі бар. Олардың қатарында үш түрлі ботқа, екі түрлі бұқтырылған ет, кептірілген нан және тұз бар. Сонымен қатар жәшіктерде сіріңке мен консерві ашқыш қарастырылған.
Мұндай авариялық қорларды жасау биік таулы аймақтардағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған қосымша шара болып табылады. Күтпеген жағдай туындаған кезде турист көмек келгенге немесе жақындарымен байланыс қалпына келгенге дейін қажетті азық-түлік, су және жылыну құралдарын пайдалана алады.
ТЖМ «Қазселденқорғау» ММ Алматы қаласы, Алматы облысы және Жетісу облысындағы мұздақ көлдерде кешенді алдын алу жұмыстарын жүргізуде. Жұмыстар су деңгейін реттеуге және мұздақ көлдердің жарылу қаупін азайтуға бағытталған. Мамандар су бұру арналарының арнасын тазартып, тереңдетуде, сифондарды қайта іске қосып, жаңаларын орнатуда. Сонымен қатар автоматтандырылған мониторинг жүйелері енгізілуде.
Алматыда Үлкен Алматы №13-Бис өзені бассейнінің мұздақ көліндегі эвакуациялық арнаны тазалау және тереңдету жұмыстары жүргізілуде. Сонымен қатар №8 және №9 мұздақ көлдердегі сифондар автоматты түрде іске қосылып, 800 мың текше метрден астам су ағызылды.
Алматы облысында Талғар өзені бассейніндегі №8, №10, №19 көлдерде және «Большая Поляна» арналық станциясында автоматтандырылған мониторинг жүйелері орнатылды. №19 көлде екі сифон қайта іске қосылып, соның нәтижесінде 38 мың текше метрден астам су ағызылды.
Жетісу облысында төрт мұздақ көлдегі 11 сифон қайта іске қосылды. Ағызылған судың жалпы көлемі 400 мың текше метрден асты.
Алдын алу жұмыстары су деңгейін алдын ала реттеуге, гидрологиялық жүктемені азайтуға және сел жүру қаупін барынша төмендетуге мүмкіндік береді. Мұздақ көлдердің жай-күйіне мониторинг жүргізу жалғасуда.