Алматы облысының ТЖД жер сілкінісі кезіндегі мінез-құлықтың негізгі ережелерін еске салады

Алматы облысы Алматы қаласы және Жетісу облысымен қатар сейсмикалық қауіпті аймақта орналасқан. Жақында Алматыда болған жер сілкінісі халықтын өзін қалай ұстау керектігін, өмірдің үшбұрыштары деген не, дабыл чемодан деп аталатын нәрседе не болу керектігін және т. б. білетіндердің аз екенін көрсетті.

Осыған байланысты Алматы облысының ТЖД жер сілкінісі кезіндегі тәртіп ережелерін еске салады:

- Дүрбелеңге салынбаңыз! Жиналыңыз. Өзіңізді және жақындарыңызды құтқару үшін Сізге ақылға қонымды іс қимыл қажет. Сілкініс бірнеше секундқа созылады, әдетте 20-ға дейін. Қатты сілкініс бір минуттан сәл асады.

- Егер Сіз аз қабатты үйде тұрсаңыз, сыртқа жүгіріңіз. Егер биік қабаттыда болса, онда жүгірудің қажеті жоқ және қауіпті, әсіресе лифтті пайдалану ақылға қонымсыз. Алдыңғы есік кептеліп қалмас үшін оны ашып қойған жөн.

- Үйдің терезелері мен сыртқы қабырғаларынан аулақ болыңыз. Ең дұрысы бөлменің ішкі бұрышында тұрыңыз. Одан да жақсысы – басыңызды көрпемен немесе курткамен жауып, ваннаға жатыңыз. Бұл сіз үшін құтқару капсуласы болады.

- Ауыр заттары бар сөрелерден аулақ болыңыз.

- Ұсыныс-үстелге немесе төсекке көтерілу-ескірген. Ірі жер сілкіністерінің салдарын талдау осылай ұсақтауға болатындығын көрсетеді. Американдық құтқарушы, БҰҰ-ның адам өмірін құтқару жөніндегі сарапшысы Дуглас Копп бүгінде үлкен жер сілкінісінен аман қалудың жалғыз нақты мүмкіндігі бар екенін айтады: «Өмір үшбұрышы» деп аталатын жерде құтқарылу. Бұл не? Ғимарат құлаған кезде үстіңгі қабаттар жиһазға немесе басқа үлкен заттарға түседі. Бұл заттардың айналасында қысуға төзімділік арқылы бос кеңістік немесе кішкене тесік пайда болады, оны «Өмір үшбұрышы» деп атайды. Дәл осы кеңістікті жер сілкінісі кезінде пайдалану керек. Мұндай буферлік аймақтар адамды мыжылудан құтқарады. Жер сілкінісінен кейін Түркияда жұмыс істеген құтқарушыларымыз тоңазытқыштың жанындағы жер сілкінісі кезінде пәтердегі ең қауіпсіз жер екенін байқады.

- Дүмпулер тоқтағаннан кейін ғимараттан шығыңыз.

- Өзіңізбен бірге «Дабыл чемоданды» алыңыз, онда сіздің негізгі құжаттарыңыздың көшірмелері немесе сканерлері бар флэш-диск болуы керек. Сол чемоданда (сөмкеде) қолма-қол ақша, өз ауруларына негізделген қажетті дәрі-дәрмектері бар дәрі-дәрмек қобдишасы, су бөтелкесі, фонарь, ысқырық, сынбайтын ыдыстағы тамақ, жеке гигиена құралдары, жылы киім, сіріңке, радиоқабылдағыш, зардап шеккен халықты қабылдайтын ең жақын пунктке дейінгі қозғалыс сызбасы болуы керек. Сондай-ақ, портативті қуаттағышты, сағат, арқан, пышақ, қасықтар, іш киімнің қосалқы жиынтығын және тігін керек-жарақтарын қосуға болады.

- Шығар алдында суды, газды, электр қуатын өшіруге тырысыңыз.

- Балалар, қарттар мен мүгедектер туралы ұмытпаңыз. Олар сіздің көмегіңізге мұқтаж.

- Туыстарыңызбен күтпеген жағдайға тап болған кезде кездесу орны туралы алдын ала келісіңіз.

- Көшеде ғимараттардан, биік ағаштардан, электр желілерінен аулақ болыңыз.

– Қайталанатын жер сілкінісіне дайын болыңыз.

Бұл кеңестер жер сілкінісі үйде болған адамдарға арналған. Ал егер сіз сыртта жүргенде жер сілкіне бастаса ше? Жауап бір: орнында қалыңыз! Тек жан жаңығыңызға қараңыз. Ашық жерде, ғимараттардан алыс жерде тұру қауіпсіз (ол жерден сіздің басыңызға ештеңе ұшып кетпеуі үшін), кәріз люктерінен, жанармай құю станцияларынан, электр желілерінен, газ құбырларынан, үлкен ағаштардан, билбордтардан аулақ болыңыз.

Егер сіз жер сілкінісі кезінде көлікпен келе жатсаңыз, онда апаттық-құтқару қызметі үшін жолды жауып тастамайтын қауіпсіз жерге бұрылыңыз. Көлікті тоқтатып, ішінде болыңыз. Жедел жәрдем қызметкерлерінің нұсқауларын білу үшін автомобиль радиосын тыңдаңыз.

Егер Сіз жер сілкінісі кезінде үйде немесе жұмыста болсаңыз, ал Сіздің балаларыңыз мектепте немесе балабақшада болса ше? Мұндай жағдайда не істеу керек, өйткені барлық ойларыңыз балалар туралы?! Тағы да кеңес-үрейленбеу! Мектеп оқушылары мен балабақша тәрбиеленушілері құрама-эвакуациялық пункттерге көшіріледі. Олар тасталмайды және қастарында мұғалімдер мен тәрбиешілер еріп жүреді. Қалай болғанда да, ешкімге адасуға жол берілмейді. Сиреналар дабыл қағады, SMS-ескерту жұмыс істейді. Дауыс зорайтқыштар орнатылған полиция департаментінің патрульдік-бекеттік көлігі де халықты хабардар етеді. Электр қуаты өшіп, байланыс жоғалып кетсе де, ескерту автономды түрде жұмыс істейтін кішіпейіл дыбыстық құрылғылармен жүзеге асырылады.

Жер сілкінісі кез келген сағатта, кез келген күні болуы мүмкін. Оған дайын болу және осы табиғи апат кезінде өзін қалай ұстау керектігі туралы ең аз нұсқауларды білу маңызды.

Алматы облысы ТЖД баспасөз қызметі