Қазақстан Республикасы ТЖМ
Ақмола облысы ТЖД қызметінде сыбайлас жемқорлық
тәуекелдерін ішкі талдау нәтижелері туралы
ТАЛДАУ АНЫҚТАМАСЫ
2025 жылғы 10 сәуір Көкшетау қ.
Қазақстан Республикасы ТЖМ Ақмола облысы ТЖД (бұдан әрі - Департамент) қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау Департаменттің «Департамент қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу туралы» 2025 жылғы 14 наурыздағы № 65 бұйрығы негізінде жүргізілді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізу кезеңі (бұдан әрі - Талдау) 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап 31 желтоқсанға дейін, Талдау жүргізу үшін талданатын кезең 2024 жыл болып айқындалған.
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410 Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының (Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау) 1-тармағына сәйкес сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау (сыртқы және ішкі) - сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды анықтау және зерделеу.
«Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410 Қазақстан Республикасы Заңының 8-бабының (Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдау) 5-тармағына сәйкес мемлекеттік органдар, ұйымдар және квазимемлекеттік сектор субъектілері сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдауды жүзеге асырады, оның нәтижелері бойынша сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтарды жасауға ықпал ететін себептер мен жағдайларды жою бойынша шаралар қабылдайды.
Талдау жүргізудің үлгілік тәртібін сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі уәкілетті орган айқындайды («Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 18 қарашадағы № 410 Заңының 8-бабының 5-тармағы, «Сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізудің үлгілік қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының 2016 жылғы 19 қазандағы № 12 бұйрығы).
Талдау мынадай бағыттар бойынша жүзеге асырылды:
1) Департаменттің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілердегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау;
2) Департаменттің ұйымдастырушылық-басқарушылық қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Талдау жүргізу үшін жұмыс тобының құрамы бекітілді.
Жұмыс тобының жетекшісі:
Департамент бастығының бірінші орынбасары азаматтық қорғау полковнигі А.В. Чистяков
Жұмыс тобының мүшелері:
Мемлекеттік өрт бақылау басқармасының бастығы азаматтық қорғау полковнигі Е.С. Ғаббас;
Кадр және тәрбие жұмысы басқармасы бастығының міндетін атқарушы азаматтық қорғау майоры И.Ж. Бахманов
Өрт сөндіруді және авариялық-құтқару жұмыстарын ұйымдастыру басқармасының бастығы азаматтық қорғау подполковнигі А.С. Доскенов;
Азаматтық қорғаныс басқармасы бастығының міндетін уақытша атқарушы азаматтық қорғау капитаны Д.А. Әмірханов;
Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасы басшысының міндетін атқарушы М.Қ.Ахметов;
Қаржылық қамтамасыз ету басқармасы басшысының міндетін атқарушы Бекмағамбетова Д.Т.;
Анықтау бөлімі бастығының міндетін атқарушы азаматтық қорғау капитаны Төрахмет А.Қ.;
Тылдық қамтамасыз ету бөлімінің инспекторы Т.С. Закирова;
заң тобының заң кеңесшісі А.Ж. Қазғожа;
Кадр және тәрбие жұмысы басқармасының жеке құрам бойынша инспекция тобының бас маманы азаматтық қорғау полковнигі Қасымов А.Т.;
ТАЛДАУ ОБЪЕКТІСІ ТУРАЛЫ АҚПАРАТТЫ ЖИНАУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ
«Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Ақмола облысының Төтенше жағдайлар департаменті» мемлекеттік мекемесі ұйымдық-құқықтық нысанындағы заңды тұлға болып табылады, мемлекеттік тілде өз атауы бар мөрі мен мөртаңбалары, белгіленген үлгідегі бланкілері, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес қазынашылық органдарында шоттары болады.
Мемлекеттік мекеменің түрі: мемлекеттік мекеме.
Департаменттің қызметін қаржыландыру республикалық және жергілікті бюджеттен жүзеге асырылады.
Департамент өз құзыретінің мәселелері бойынша заңнамада белгіленген тәртіппен Департамент бастығының бұйрықтарымен ресімделетін шешімдер қабылдайды.
Департамент қызметінің міндеттері:
1) азаматтық қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты іске асыру;
2) азаматтық қорғаудың мемлекеттік жүйесінің аумақтық кіші жүйесінің жұмыс істеуін және одан әрі дамуын қамтамасыз ету;
3) өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылауды және қадағалауды жүзеге асыру;
4) азаматтық қорғаныс саласындағы мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру;
5) қауіпті өндірістік объектілердегі авариялар, инциденттер кезінде туындайтын қауіпті өндірістік факторлардың зиянды әсерінің алдын алу, өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы мемлекеттік бақылау мен қадағалауды қамтамасыз ету;
6) өрттердің алдын алуды және сөндіруді, авариялық-құтқару және кезек күттірмейтін жұмыстарды ұйымдастыру.
Департаменттің құқықтары мен міндеттері:
1) өз құзыреті шегінде орындалуы міндетті нормативтік құқықтық актілерді қабылдауға;
2) мемлекеттік органдардан, ұйымдардан, олардың лауазымды адамдары мен азаматтардан заңнамада белгіленген тәртіппен қажетті ақпарат пен мәліметтер сұратуға және алуға;
3) белгіленген тәртіппен соттарда Департаменттің мүдделерін қорғауды ұйымдастыруға және жүзеге асыруға;
4) Департаменттің құзыретіне кіретін мәселелер бойынша кеңестер, семинарлар, конференциялар ұйымдастыруға және өткізуге;
5) қызметтік іс-әрекетті және атқарушылық тәртіпті бұзу фактілері бойынша қызметтік тергеу жүргізуге, олардың себептерін анықтауға, талдауға және бұзушылықтарға жол бермеу жөнінде шаралар қабылдауға;
6) азаматтық қорғау мақсаттары үшін белгіленген тәртіппен мемлекеттік ведомстволық және мемлекеттік емес жүйелерді, байланыс желілерін, құралдарын және ақпарат беруді пайдалануға;
7) облыстың құлақтандыру жүйесіне техникалық тексерулер және азаматтық қорғау бойынша оқу-жаттығулар жүргізу кезінде қаланы құлақтандыру жүйесін іске қосуға өкім беруге;
8) әрекеттері немесе әрекетсіздігі қауіп төндірген немесе төтенше жағдайлар мен азаматтық қорғау саласындағы бұзушылықтардың туындауына әкеп соққан лауазымды адамдарды белгіленген тәртіппен жауаптылыққа тарту туралы ұсыныстар енгізуге;
9) қолданыстағы заңнамалық актілерде көзделген өзге де құқықтар мен міндеттерді жүзеге асыруға міндетті.
("Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі мемлекеттік мекемелерінің жарғыларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің 2020 жылғы 3 қарашадағы № 17 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы "Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің 2021 жылғы 1 маусымдағы № 254 бұйрығы).
Сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаны үшін Департамент қызметкерлері мен қызметкерлерін анықтау және жауапкершілікке тарту туралы мәліметтер жоқ.
Департаменттің қызметін қозғайтын нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
«Құқықтық актілер туралы» 2016 жылғы 6 сәуірдегі № 480-V Қазақстан Республикасының Заңында нормативтік құқықтық актілердің жобаларына сыбайлас жемқорлыққа қарсы ғылыми сараптама жүргізу жөніндегі нормалар көзделген.
Нормативтік құқықтық актілердің жобаларына сыбайлас жемқорлыққа қарсы ғылыми сараптаманың мақсаттары сыбайлас жемқорлық нормаларын анықтау, сондай-ақ оларды жоюға бағытталған ұсынымдар әзірлеу болып табылады.
Кадр және тәрбие жұмысы басқармасы (бұдан әрі - ӘҚБжЖК) Департаменттің құрылымдық бөлімшесі болып табылады.
Департаменттің жалпы штат саны 1671 бірлікті құрайды, оның ішінде аттестатталған құрам - 1526 (373 - орта және аға бастық құрам, 1140 - қатардағы және кіші бастық құрам) 27 - әкімшілік мемлекеттік қызметшілер, 131 - азаматтық қызметшілер.
2024 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша жетіспеушілік 107 бірлікті (6,4%) құрады.
Қызметкерлерді аттестаттаудан өткізу ақпараты
2024 жылы 259 қызметкер аттестаттаудан өтуге жатты.
Аттестаттаудың барлық кезеңдерінен 235 қызметкер өтті, аттестаттау комиссиясы қабылдаған шешімдер:
1) Атқаратын лауазымына сәйкес келеді және кадр резервіне қою немесе жоғары тұрған лауазымға ұсыну үшін ұсынылады - 59 қызметкер;
2) Атқаратын лауазымына сәйкес келеді - 166 қызметкер
3) Қайта аттестаттауға жатады - 10;
Олардың 24-і өткен жоқ (АҚО босатылды, басқа лауазымға тағайындалды, басқа бөлімшелерден іссапарға жіберілді).
2024 жылы Ақмола облысы ТЖД қызметкерлеріне 185 тәртіптік жаза қолданылды, оның ішінде:
- қатардағы құрам - 31;
- басшы - 154;
Бұзушылықтардың түрлері бойынша:
- ескерту - 118;
- сөгіс - 39;
- қатаң сөгіс - 17;
- теріс себептер бойынша жұмыстан шығару - 5;
- қызметке толық сәйкестігі туралы ескерту - 0.
Бұзушылықтардың сипаты бойынша:
- лауазымдық міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін - 177;
- жұмыста болмағаны үшін - 2
- ЖКО жасағаны үшін - 1
- Әдеп кодексінің талаптарын бұзғаны үшін - 0;
- спиртті ішімдіктерді тұтынғаны үшін - 0;
- қызмет бабын теріс пайдаланғаны үшін - 0;
- өзге де бұзушылықтар - 5.
Қызметкерлерге сыныптық біліктілікті беру жөніндегі ақпарат
Қызметкерлерге сыныптық біліктілік Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2022 жылғы 21 желтоқсандағы № 320 бұйрығымен бекітілген Азаматтық қорғау органдарының қызметкерлері мен әскери қызметшілерінің сыныптық біліктілігін айқындау қағидаларына сәйкес тоқсан сайын беріледі.
2024 жыл кезеңінде Департаменттің 654 қызметкері тағайындалды, оның ішінде:
«1-сыныпты маман - тәлімгер (шебер)» - 301 қызметкерге;
«1-сыныпты маман» - 210 қызметкерге;
«2-сыныпты маман» - 139 қызметкерге;
3 қызметкердің сыныптық біліктілігі расталды.
Департаменттің лауазымды тұлғалары тарапынан қабылданған сыбайлас жемқорлыққа қарсы шектеулер мен тыйымдардың бұзылуы анықталған жоқ.
Қызметкерлер мен қызметшілерді жұмыстан шығару Департамент басшылығының жұмыстан босатылатын адамдарға қандай да бір бейтарап көзқарасына байланысты емес объективті себептермен жүргізіледі.
Талданып отырған кезеңде кадр саясаты саласында сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасалған жоқ.
Сонымен қатар, Кадр қызметі қызметінің осы бағыты бойынша, атап айтқанда, қызметке (жұмысқа) қабылдау рәсімі кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері ықтимал болуы мүмкін. Қызметкерлерді аттестаттаудан өткізу кезінде, қызметкерлерді сыйлықақы беру кезінде.
Ұсынымдар:
ІІ. Өрт қауіпсіздігі саласындағы бақылау функцияларын іске асыру бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Мемлекеттік өрт бақылау басқармасы (бұдан әрі - МТҚБ) Департаменттің құрылымдық бөлімшесі болып табылады.
2024 жылы Департаменттің есебінде мемлекеттік өрт бақылауындағы объектілер саны 30 327 құрады, оның ішінде:
- жеке кәсіпкерлік субъектілеріне (ЖКС) - 27 549 объект (91,2%);
- жеке кәсіпкерлік субъектілеріне жатпайды (МС) - 2778 объект (8,8%).
Объектілердің жалпы санының 3060-ы тәуекелдің жоғары және орташа дәрежесіне жатады және мемлекеттік бақылауға жатады.
Тәуекелдің жоғары және орташа дәрежесіне жатқызылмаған (төмен) - 27 267 объект. Бұл объектілер азаматтық қорғау органдарының бастамасы бойынша профилактикалық бақылауға жатпайды және тек жоспардан тыс тәртіппен (шағым, прокуратура органдарының тапсырмасы бойынша немесе бастамашылық өтініш түскен кезде) тексеріледі.
2024 жылы өрт қауіпсіздігі саласындағы мемлекеттік бақылау жөніндегі мемлекеттік инспекторлар 1 298 тексеруді жүзеге асырды, оның ішінде 968 немесе 74,5% профилактикалық бақылау түрінде, 330 (25,4%) жоспардан тыс тексерулер жүргізілген.
Жүргізілген тексерулер санының көрсеткіші 2023 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,8% (2023 ж. – 1408).
2024 жылдың 12 айында өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзғаны үшін 1090 адам әкімшілік жауапкершілікке тартылды, салынған айыппұлдар сомасы 8 млн. 334 мың 690 теңгені құрады.
2023 жылмен салыстырғанда тартылған адамдар санының 34,9% -ға (2023 ж. - 808), салынған айыппұлдар сомасы 28,4% -ға төмендеді (2023 ж. - 6 млн. 491 мың 175 теңге).
Салынған ақшалай айыппұлдардың жалпы өндірілуі 99,2% құрайды, атап айтқанда 261 млн. 8 мың 205 теңге сомасына айыппұлдардың 470 өндірілді.
2024 жылы ҚР ӘҚБтК-нің 462-бабының 3-бөлігі бойынша сот органдарына 196 әкімшілік материал жіберілді, оның ішінде 194 қаралды, олар бойынша жалпы сомаға әкімшілік айыппұл салу туралы қаулы қабылданды.
82млн.223мың.700теңге. Айыппұлмен қатар әкімшілік құқық бұзушылық құрамының болмауынан 2 әкімшілік материал тоқтатылды.
2024 жылғы 12 шілдеден бастап 2024 жылғы 31 желтоқсанға дейін жедел ден қою шараларымен 389 объекті тоқтатылды, оның ішінде 55 объекті қайта тоқтатылды.
Бақылаудағы объектілерді есепке алу кезіндегі тәуекелдер.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері мемлекеттік инспектордың объект басшысымен заңсыз уағдаластықтарға қол жеткізуімен, оны бақылаудағы объектілер тізбесінен жасыру жолымен және тиісінше тексерулер жүргізбеумен байланысты.
Бақылаудағы объектілерді есепке алу мәселелері бақылау және қадағалау саласындағы ұлттық заңнамамен (ҚР Кәсіпкерлік кодексі) реттелмейтін бақылаушы мемлекеттік органның ішкі әкімшілендіру элементтері болып табылады, осыған байланысты объектілерді есепке алу тәртібін ішкі регламенттеуге баса назар аударылған.
Қорытындылар: бақылаудағы объектілердің жалпы тізбесін қалыптастыруды бақылаудың бірыңғай базасының болмауына байланысты Департамент аппараты тарапынан бақылау объектілерді санауды жүргізе отырып, аумақтың сеніп тапсырылған бөлімшелерін жеке аралау арқылы ғана жүзеге асырылады, оны орындау мүмкін емес.
Ұсынымдар: Департаментке Қазақстан Республикасы ТЖМ-мен бірлесіп кәсіпкерлік жөніндегі уәкілетті орган (ҰЭМ), Бас прокуратура, «Атамекен» Ұлттық кәсіпкерлер палатасы алдында бақылау субъектісінің мемлекеттік органдарды (мысалы, жергілікті атқарушы органдарды) жүзеге асырылатын қызмет, орналасу орны туралы хабардар ету міндеттемесі бойынша заңнамалық норманы әзірлеу жөніндегі мәселені қарауға бастамашылық жасауға болады сипаттамалары, тіркеу деректері және т.б
Бұзушылықтарды жою және оларды ұзарту мерзімдерін белгілеу кезіндегі тәуекелдер.
Өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау саласындағы профилактикалық бақылау нәтижелерін ресімдеу кезінде мемлекеттік инспектор нұсқама береді. Нұсқамада белгіленген мерзім өткеннен кейін бақылау және қадағалау субъектісі Кәсіпкерлік кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 152-бабының 13-тармағына сәйкес нұсқамада белгіленген мерзім ішінде бақылау және қадағалау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау және (немесе) тексеру жүргізген бақылау және қадағалау органына жою туралы ақпарат беруге міндетті анықталған бұзушылықтар
Бұл жағдайда Кодекстің 144-бабы 5-тармағының 1) және 2) тармақшаларына сәйкес жоспардан тыс тексеру жүргізу талап етілмейді ".
Бақылау субъектісі нұсқаманы алғаннан кейін 152-баптың 7-тармағына сәйкес "Қажет болған жағдайда қосымша уақытша және бақылау және қадағалау субъектісі өзіне субъектіге бару арқылы профилактикалық бақылау нәтижелері туралы актіні тапсырған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей (объектісін) және (немесе) тексеруді және анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы субъектіге бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізген бақылау және қадағалау органына жүгінуге құқылы Кодекстің "Анықталған бұзушылықтарды жою мерзімдерін ұзарту туралы өтінішпен бірге бақылау және қадағалау органына қосымша уақытша және (немесе) қаржылық шығындардың қажеттілігіне байланысты нұсқаманың орындалу мерзімдерін ұзартуға сұрау салу жібереді.
Қорытындылар:
Бұл ретте, жоғарыда көрсетілген норма бақылау субъектісіне растайтын материалдарды ұсынбауға мүмкіндік беретінін, ал мемлекеттік бақылау және қадағалау органының анықталған бұзушылықтарды жою туралы ұсынылған ақпараттың дұрыстығына көз жеткізуге нақты мүмкіндігі жоқ екенін атап өту қажет.
Ұсынымдар:
Бұл ретте, қолданыстағы заңнамада нұсқамаларда көрсетілген бұзушылықтарды жоюдың нақты мерзімдерін белгілейтін нормалар жоқ, тиісінше, мемлекеттік органның басшысы өз қалауы бойынша нұсқаманы ұзарту мерзімдерін айқындайды (мысалы: бір ұйымға 3 жыл, екіншісіне 10 жыл).
Өрт қауіпсіздігі талаптарын сақтау бойынша профилактикалық бақылау жүргізу кезіндегі тәуекелдер.
Ықтимал сыбайлас жемқорлық тәуекелдері мемлекеттік инспектордың объект басшысымен заңсыз уағдаластықтарға қол жеткізуімен, тексеру барысында анықталған өрт қауіпсіздігі талаптарын бұзушылықтарды және жедел ден қою шараларын қолдануға жататын бұзушылықтарды жасыру мақсатында сөз байласу жолымен байланысты.
Жедел ден қою шаралары мемлекеттік бақылауды жүзеге асыру және (немесе) оның нәтижелері бойынша және қызметті немесе қызметтің жекелеген түрлерін одан әрі тоқтата тұру барысында қолданылатын, қоғамдық қауіпті зардаптардың туындауын болдырмау мақсатында бақылау және қадағалау субъектілеріне (объектілеріне) ықпал етудің Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тәсілдері болып табылатынын атап өткен жөн.
Осындай фактілерді болдырмау мақсатында апта сайынғы негізде тексерулер мониторингін ұйымдастыру үшін топ құрылды, оның қорытындысы бойынша өрт қауіпсіздігі талаптарының бұзылуы анықталмады. Алайда осы іс-шараларды жүргізу үшін уақытша және еңбек ресурстары талап етіледі. Тәжірибесі аз және жұмыс тәжірибесі бар немесе басқа қызметтерден ауыстырылған инспекторлармен тексеру іс-шараларының тәжірибесі бар инспекторлар құрамында профилактикалық бақылауды ұйымдастыру практикаға енгізілді.
Қорытындылар:
Бақылаудағы объектілердің өрт қауіпсіздігі нормаларын сақтау жөніндегі бақылау функцияларын жүзеге асыра отырып, мемлекеттік инспектор бұзушылықтарды жасыру мүмкіндігі ретінде сыбайлас жемқорлық тәуекеліне көбірек ұшырайды. Бақылау функцияларын жүзеге асыру кезеңінде инспекторлық құрамның сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасау фактісін анықтау мүмкін емес.
Ұсынымдар:
Департаменттің инспекторлық құрамын портативті алып жүретін бейнетіркегіштермен 100% қамтамасыз ету мәселесін қарастыру қажет. Бейнетіркегіштерді қызметтік қызметке енгізу профилактикалық бақылаудың барлық процесін тіркеуге, сыбайлас жемқорлық көріністерін болдырмауға, инспекторларға бақылауды жүзеге асыруға, сондай-ақ оларды бақылау субъектілері тарапынан заңсыз іс-әрекеттер жасағаны үшін негізсіз айыптаудан қорғауға мүмкіндік береді. (44 дана бар, қосымша 56 бейнетіркегіш қажет).
III. Анықтау бөлiмiнiң қызметiндегi сыбайлас жемқорлық тәуекелдерiн анықтау.
Департаменттің анықтау бөлімі (бұдан әрі - Бөлім) Департаменттің құрылымдық бөлімшесі болып табылады.
Көптеген құқықтық актілер мемлекеттік органның (лауазымды адамның) құзыретін «құқылы», «мүмкін» деген тұжырымдардың көмегімен айқындайды. Бұл өкілеттіктің кез келген түріне қатысты - тіркеу, рұқсат беру, бақылау, юрисдикциялық (бақылай алады, жауапкершілікке тарта алады) және тіпті норма шығару.
Мемлекеттік орган үшін құқық пен міндет өкілеттікті құрайды, яғни олар ажырамас байланысты. Өкілеттіктерді орындаудың тәртібі мен шарттары нормативтік актілерде нақтыланады. Әкімшілік құқық теориясындағы құзырет мемлекеттік органның құқықтары мен міндеттерінің бірлігі арқылы түсініледі. Алайда нормативтік формулалардағы құқықтар мен міндеттерді бөлу белгілі бір жағдайларда өкілеттікті құқық ретінде пайдалануға (яғни оны жүзеге асырмауға) болатындығы жөнсіз иллюзияны тудырады. Оның үстіне, мемлекеттік қызметшінің өзі өз құқығын қандай да бір әрекеттер жасау міндеті емес, мүмкіндік ретінде ғана заңсыз түсіндіріп, оны жүзеге асыруды «параға» тәуелді ете алады. Бұл мемлекеттік органның (мемлекеттік қызметшінің, лауазымды адамның) қалауы бойынша пайдалануға болатын құқықтары мүлдем болмайтынын білдірмейді. Бірақ бұл құқықтар ерекшелік сипатына ие болады және белгіленген, заңмен белгіленген шарттарға қатаң тәуелді болады (мысалы, қылмыс жасады деп күдік келтірілген адамды ұстау құқығы).
Мысалы: Қазақстан Республикасы Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 128-бабының 2-тармағы (бұдан әрі - ҚІЖК) «Қылмыстық қудалау органының лауазымды адамы мынадай негіздердің бірі болған кезде бас бостандығынан айыру түріндегі жаза тағайындалуы мүмкін қылмыстың жасалуына күдікті адамды ұстауға құқылы» деген тұжырым құқық қолданушыға осындай ұстау туралы шешім қабылдау кезінде таңдауға мүмкіндік беретін «құқылы», бұл жағдайда қабылдауға болмайтын және сыбайлас жемқорлық факторы болып табылады. Осы бапта осындай ұстау үшін нақты негіздер көрсетілген ғой, бұл, сөзсіз, лауазымды адамдардың адамды ұстау құқығы туралы емес, осындай әрекет жасау міндетінің туындауы туралы білдіреді. Мұндай ережелер ҚІЖК-де жеткілікті.
ҚІЖК-нің 218-бабының 1-тармағындағы «Сотқа дейінгі тергеп-тексеруді жүзеге асыратын адам, егер олардың айғақтарында елеулі қайшылықтар болса, осы қайшылықтардың себептерін анықтау үшін бұрын жауап алынған екі адамның арасында беттестіру жүргізуге құқылы». Нормада бетпе-бет тұру қажет болған жағдайда - бұрын жауап алынған адамдардың айғақтарында елеулі қайшылықтардың болуы шарт (негіз) бар. Осы тергеу іс-шарасын жүргізу қажеттілігі міндетті, алайда қолданыстағы заңнамада «құқылы» деген тұжырым қолданылған.
Қорытындылар:
Осылайша, қызметкерлер өз мүдделері үшін нормаларды қолдана алатын факторлар бар.
Ұсынымдар:
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің нормаларын талдай отырып, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі жекелеген баптардың тұжырымдамаларын қайта қарау туралы ұсыныстар енгізуді ұсынамыз, бұл лауазымды адамдар шешім қабылдаған кезде сыбайлас жемқорлық тәуекелін жоюға мүмкіндік береді.
Департаменттің Азаматтық қорғаныс басқармасы (бұдан әрі - МҚБ) Департаменттің құрылымдық бөлімшесі болып табылады.
УГО қызметі ҚР «Азаматтық қорғау туралы», «Құқық қорғау қызметі туралы», «ҚР Кәсіпкерлік кодексі» заңдарымен, сондай-ақ басқа да заңға тәуелді нормативтік актілермен реттелген.
Жүргізілген ішкі талдау УГО қызметінде мынадай сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің бар екенін көрсетті, атап айтқанда:
1) Қазіргі уақытта МО саласында профилактикалық бақылау нәтижелерін ресімдеу кезінде құқықтық регламенттеудің жеткіліксіздігі байқалады, бұл субъективті тәсілді күшейтеді.
Мәселен, қолданыстағы заңнамада тексеру қорытындылары бойынша нұсқамаларда көрсетілген бұзушылықтарды жоюдың нақты мерзімдерін белгілейтін, сондай-ақ жою мерзімдерін келісу рәсімін регламенттейтін нормалар жоқ.
Сәйкесінше, осы жағдайлар сыбайлас жемқорлық үшін алғышарттар жасайды. Іс жүзінде МО саласындағы мемлекеттік инспекторлар бұзушылықтардың түріне қарамастан бұзушылықтарды жоюдың бірыңғай мерзімдерін белгілейді. Мысалы, шартты түрде
2024 жылдың 1 жартыжылдығында Аршалы ауданының бақылауындағы нысандарға қатысты профилактикалық бақылау жүзеге асырылды, атап айтқанда, аудан әкімінің аппараты мен ГЗ қызметі тексерумен қамтылды. Тексеру қорытындысы бойынша әкімдік қызметінде 35 заң бұзушылық анықталды, оның ішінде бюджет қаражатын бөлуді қажет ететін бұзушылықтар, тек қана
бюджет қаражатын бөлуді талап етпейтін 1 елеусіз бұзушылық. Тексерілетін субъектілерге дейінгі қашықтық пен бір аудан орталығында орналасуын ескере отырып, сондай-ақ УГО ауа райы жағдайларын ескере отырып, жылдың жазғы мезгілінде бірыңғай мерзім белгіленеді.
2) Нұсқаманы алғаннан кейін бақылау субъектісі
152-б. 7-т. "Қажет болған жағдайда қосымша уақытша бақылау және қадағалау субъектісі өзіне субъектіге бару арқылы профилактикалық бақылау нәтижелері туралы актіні тапсырған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей (объектісін) және (немесе) тексеруді және анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы субъектіге бару арқылы профилактикалық бақылау жүргізген бақылау және қадағалау органына жүгінуге құқылы Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің "Анықталған бұзушылықтарды жою мерзімдерін ұзарту туралы өтінішпен бірге бақылау және қадағалау органына қосымша уақытша және (немесе) қаржылық шығындардың қажеттілігіне байланысты нұсқаманың орындалу мерзімдерін ұзартуға сұрау салу жібереді.
Бұл ретте, қолданыстағы заңнамада нұсқамаларда көрсетілген бұзушылықтарды жоюдың нақты мерзімдерін белгілейтін нормалар жоқ, тиісінше, мемлекеттік органның басшысы өз қалауы бойынша нұсқаманы ұзарту мерзімдерін айқындайды (мысалы: бір ұйымға 3 жыл, екіншісіне 10 жыл).
3) 4-қосымшаға сәйкес (Азаматтық қорғау және оқыту кезеңділігі саласындағы уәкілетті органның аумақтық бөлімшелерінде оқытуға жататын тыңдаушылардың тізбесі) Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2020 жылғы 2 шілдедегі № 494 бұйрығы (Халықты және азаматтық қорғау саласындағы мамандарды хабардар ету, білімді насихаттау, оқыту қағидаларын бекіту туралы) МО қызметкерлері Департамент базасында 4-қосымшаға сәйкес белгіленген адамдардың осы санаттарымен оқыту жүргізеді. Оқуға жіберілмеген немесе білім деңгейі қанағаттанарлықсыз болған тыңдаушыларға қорытынды тестілеуді тапсыру кезінде сертификаттар берілмейді.Осыған байланысты тыңдаушылар тарапынан сыбайлас жемқорлық тәуекелі орын алады.
Ұсынымдар: Аумақтық бөлімшелер үшін алдыңғы тексерулердің, жобалау құжаттамасын әзірлеу жөніндегі рәсімдік іс-шаралардың, құрылыс-монтаж жұмыстарының, тексерілетін субъектілердің өтемдік іс-шараларының және т.б. нәтижелерін ескере отырып, мерзімдерін ұзарту туралы шешім қабылдау жөнінде ұсынымдар әзірлеу.
Департаменттің Өрт сөндіруді және авариялық-құтқару жұмыстарын ұйымдастыру басқармалары (бұдан әрі - ӨҚҚжАҚЖҚ).
Ағымдағы жөндеу үшін қосалқы автотұрақтарға және құрылыс материалдарына өтінімдер жасау бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау.
Құрылымдық және өрт сөндіру бөлімшелерінің бастықтарынан ғимараттарға ағымдағы жөндеу жүргізу үшін негізгі, арнайы және қосалқы техника, сондай-ақ құрылыс материалдары үшін қажетті қосалқы автотұрақтарға өтінімдер қабылданады. Бұл өтінімдерге ақаулық актісі қоса беріледі.
Автомобильге қосалқы авто бөлшектерді орнатқан кезде бөлімшелердің бастықтары қондырғы актісін жасайды, онда қосалқы авто бөлшектің атауы, автомобильдің маркасы және орнатылған күні көрсетіледі. Сондай-ақ, ғимаратқа және үй-жайға ағымдағы жөндеу жүргізу үшін құрылыс материалдарына комиссиялық ақау актісі жасалады.
Бұдан басқа, автомобильдер мен құрылыс материалдары үшін қосалқы автотұрақтарға жиынтық өтінімді қалыптастыру кезінде ҚжАҚЖБ сатып алынатын тауарға техникалық ерекшелікті әзірлейді және осы қызметпен айналысатын ұйымнан баға ұсыныстары іріктеледі.
Одан кейін, баға ұсыныстары мен техникалық ерекшелігі қоса берілген жалпы өтінім қалыптастырылады, олар кейіннен қажетті материалдар мен автожабдықтарды сатып алу үшін Қаржы және мемлекеттік сатып алу басқармасына (бұдан әрі - УК және ГЗ) жіберіледі.
Шығыс:
Сипатталатын рәсімде ақаулық актісін жасайтын бөлімшелер бастықтарының сыбайлас жемқорлық тәуекелі көрінеді. Себебі ақау актісі формалды түрде жасалуы мүмкін.
ӨжАҚЖБ қызметкерлері тарапынан сыбайлас жемқорлық тәуекелдері қарастырылмаған, себебі құрылыс материалдары мен қосалқы авто бөлшектер мемлекеттік сатып алу порталында ашық конкурс болып жарияланады және әлеуетті жеткізушілердің кез келгені осы конкурсқа қатыса алады.
Ұсынымдар:
Ақаулық актiлерiн жасау кезiнде бөлiмшелердiң бастықтары талқылаудың басталуы мен аяқталуына дейiн түсiнiктемелерi бар фото және бейнематериалдарды (МТНБ күнi, уақыты және т.б.) бередi. Сондай-ақ, құрылыс материалдарына ақаулық актілерін жасау кезінде фото және бейне материалдар, негіздемелер қоса беріліп, жұмыс көлемі көрсетіледі.
Аккумулятор батареялары мен автошиналарды есептен шығару бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Аккумуляторлық батареяларды есептен шығаруды бөлімшелердің бастықтары мынадай критерийлер бойынша жүргізеді:
- қызмет мерзімі бойынша;
- аккумулятор батареяларының істен шығуы (тұйық банкілер, банкілердің шашырауы).
Кейін комиссия құрамымен ақау актісі жасалып, аккумулятор фотосуреті қоса беріледі.
Бөлiмшелердiң бастықтары Департаменттiң бiрiншi орынбасарының атына аккумулятор батареяларын ауыстыру қажеттiгi туралы қызметтiк жазба жiбередi, онда қызметтiк жазбада автомобильдiң маркасы мен мемлекеттiк нөмiрi, сондай-ақ аккумулятор батареяларының маркасы көрсетiледi.
Жаңа аккумуляторлық батареяларды алған кезде бөлімшелердің бастықтары қондырғы актісін жасайды. Орнату актісі мен ақау актісі УК және ГЗ тапсырылады. Есептен шығарылған аккумуляторлық батареялар Көкшетау қаласы ЖБ ТҚҰ-ға тапсырылады.
Автошиналардың әрбір моделіне «Қазақстан Республикасының мемлекеттік органдары үшін жанар-жағармай материалдары шығыстарының және автокөлікті ұстауға арналған шығыстардың нормаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 11 тамыздағы № 1210 қаулысына сәйкес жүріс нормасы бар.
Автошина карточкаларын қоса бере отырып, автошиналарға ақау актісі жасалады. Автошиналардың әрбір карточкасында олардың жүрісі және автомобильге орнатылған күні көрсетіледі.
Қорытындылар:
Аккумуляторлық батареяларға ақау актісі бөлімшенің комиссиясымен формалды түрде жасалуы мүмкін.
Ұсынымдар: ЖБ ТҚБ қоймасының меңгерушісі аккумуляторлық батареялар мен автошиналарды беру журналында және карточкаларында есеп жүргізуі қажет, онда берілген күні, аккумуляторлық батареялар мен автошиналардың нөмірлері жазылуы тиіс.
Департаменттің Қаржылық қамтамасыз ету басқармасы (бұдан әрі - ҚҚБ).
Бюджет және қаржы қаражатын игеру және бөлу бағыты бойынша сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің индикаторлары.
Мемлекеттік аудит және қаржылық бақылау органдарын тексеру кезінде бұзушылықтарды анықтау фактілерінің болуы, ден қою шараларын қабылдаудың уақтылығы мен толықтығы.
Осылайша, 2024 жылға арналған республикалық бюджетті қаржыландыру жоспарында 1 114 582,1 мың теңге сомасында ақша қаражаты көзделген, 1 114526,99 мың теңге сомасында игерілген, бұл 99,99% -ды құрады.
Осылайша, 2024 жылға арналған жергілікті бюджетті қаржыландыру жоспарында 985 279,1мың теңге сомасында ақша қаражаты көзделген, 763 955,135мың теңге сомасында игерілген, бұл 77,54% -ды құрайды. Игеру деңгейiнiң төмендiгiне мыналар себеп болды: ұзақ сипаттағы конкурстық рәсiмдердiң өтпеуi 7 бiрлiк автокөлiк құралдары (199 430,0 мың тнг) және жеткiзушiнiң 1 бiрлiк ұшқышсыз ұшу аппаратын (21 892,7 мың тнг) тауарды жеткiзуден бас тартуы.
2024 жылдың есепті кезеңінде ҚҚҚ-да сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары анықталған жоқ.
2024 жылғы қаңтар айында Ақмола облысы бойынша Тексеру комиссиясы қызметтің тиімділігі, бюджет қаражатын басқару және пайдалану мәселесі бойынша аудит (тексеру) жүргізді, оның нәтижелері бойынша бұзушылықтардың бірі бойынша бухгалтерлік есептің дұрыс көрсетілмегені анықталды: болгарка, шуруповерт және перфоратор құралдары 2360 «Машиналар мен жабдықтар» шотында көрсетілген, ал осы құралдар 2370 шотына жатады «Құрал-саймандар, өндірістік және шаруашылық мүкәммал» 2024 жылдың есепті кезеңінде ҚҚҚ-да сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтары анықталған жоқ.
2024 жылғы қаңтар айында Ақмола облысы бойынша Тексеру комиссиясы қызметтің тиімділігі, бюджет қаражатын басқару және пайдалану мәселесі бойынша аудит (тексеру) жүргізді, оның нәтижелері бойынша бұзушылықтардың бірі бойынша бухгалтерлік есептің дұрыс көрсетілмегені анықталды: болгарка, шуруповерт және перфоратор құралдары 2360 «Машиналар мен жабдықтар» шотында көрсетілген, ал осы құралдар 2370 шотына жатады «Құрал-саймандар, өндірістік және шаруашылық мүкәммал»
Бухгалтерлiк есеп шоттарының дұрыс көрсетiлмеуi болгарка, шуруповерт және перфоратор амортизациясының 10,341 мың теңгеге азаюына әкеп соқты, ал олардың негiзгi құралдар ретiндегi құны 10,341 мың теңгеге ұлғайды.
2024 жылдың тамыз айында Ақмола облысының Прокуратурасы кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау саласындағы заңдылықты сақтау, бюджет қаражатын жұмсау, сондай-ақ 2023 жылға және 2024 жылдың өткен кезеңіне азаматтық қорғау саласындағы заңдылықты сақтау мәселелері бойынша тексеру жүргізді.
Тексеру барысында бұзушылықтардың бірі ҚҚҚ қызметкерлердің еңбек құқықтарының бұзылуына жол бергені анықталды. Демалысқа сауықтыру жәрдемақысын төлеу кезінде уақытылы төлемеу фактілері болды. Жоғарыда көрсетілген бұзушылықтар демалыс кестесі мен қаржыландыру жоспарын жасау кезіндегі формальды тәсіл туралы куәландырады.
Оларды жою бойынша ұсынымдар.
1, Анықталған бұзушылықтарды жою бойынша отырыс өткізілді (09.02.2024 жылғы № 1 хаттама), оларды жою бойынша шаралар қабылданды - 1С-бухгалтерия бағдарламасында (2024 жылғы 9 ақпандағы бухгалтерлік анықтама) өткізу сәйкестендірілді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының нормативтік-құқықтық актілері зерделенді. Бұдан басқа, жіберілген бұзушылықтар үшін 13.02.2024 жылғы № 41-ж/к бұйрығымен Басқарма басшысы Д.К.Нұралина тәртіптік жауапкершілікке тартылды.
VII. Тылдық қамтамасыз ету саласындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Бухгалтерлік есеп пен мемлекеттік сатып алу бойынша бұзушылықтарға жол бермеу мақсатында мемлекеттік сатып алу жөніндегі нормативтік актілер мен заңнамаларды зерделеу жүзеге асырылады.
Тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және өткізу енгізілген өзгерістерді ескере отырып, «Мемлекеттік сатып алу туралы» 2015 жылғы 04 желтоқсандағы № 434-V ҚР Заңына (бұдан әрі - Заң) және «Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» 2015 жылғы 11 желтоқсандағы № 648 ҚР Қаржы министрінің бұйрығына (бұдан әрі - Ереже) сәйкес жүргізіледі.
Мемлекеттік сатып алу бойынша рәсімдерді жүргізу үшін ақпарат жинау бойынша дайындық, атап айтқанда техникалық ерекшелікті жасау және баға ұсыныстарын үш данада жинау жүргізіледі. Бағаларды талдау бүкіл Қазақстан бойынша сатып алынатын тауарлар, жұмыстар мен қызметтер нарығында жүргізіледі. Техникалық ерекшелікті Тапсырыс берушінің өзі жасайды. Нақты жеткізушінің қатысуынсыз.
Баға ұсыныстарын сұрату тәсілімен сатып алу тауарлар мен қызметтерге бөлінген сома негізінде жүргізіледі. Өнім берушіні таңдаудың шешуші шарты баға болып табылады. Мемлекеттік сатып алу веб-порталы автоматты түрде қорытындылайды. Ашық конкурс рәсімдерін өткізу кезінде бұйрықпен конкурстық құжаттама, конкурстық комиссия және хатшы бекітіледі. Конкурстық комиссия мүшелерінің жалпы саны тақ санды құрауы және кемінде үш адам болуы тиіс. Конкурстық комиссияның мүшелерi өтiнiмдердiң дұрыс қаралмағаны үшiн әкiмшiлiк жауаптылықта болады. Сондай-ақ өтінімдерді автоматты түрде ашу және веб-порталда тиісті ашу хаттамасын орналастыру жүргізіледі. Конкурстық комиссияның веб-портал арқылы әлеуетті өнім берушілердің өтінімдерін олардың біліктілік талаптары мен талаптарына сәйкестігі тұрғысынан қарауы, сондай-ақ Заңның 6-бабында көзделген шектеулердің болмауы. Содан кейін веб-порталдың конкурсқа қатысушылардың шартты бағаларын автоматты түрде салыстыру, ең төменгі шартты баға негізінде жеңімпазды, сондай-ақ екінші орын алған әлеуетті өнім берушіні айқындау және веб-порталда қорытындылар хаттамасымен келіспеген жағдайда әлеуетті өнім берушілер шағымдана алатын қорытындылар туралы хаттаманы орналастыру. 2021 жылдан бастап сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін азайту мақсатында бір көзден сатып алу қажет болған жағдайда жүргізіледі.
Сатып алудың негізгі бөлігі Заңға сәйкес сатып алудың өзге де тәсілдерімен жүргізіледі. Мемлекеттік сатып алулардағы камералдық бақылау күн сайын мемлекеттік сатып алулардың жүзеге асырылуына мониторинг жүргізеді.
Камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтар тексерілетін адамға камералдық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарлама тапсырылған күннен кейінгі күннен бастап он жұмыс күні ішінде дербес жойылған жағдайда, лауазымды адам әкімшілік жауаптылыққа тартылуға жатпайды.
2024 жылы Департаментте мемлекеттік сатып алу рәсімдерін жүргізу кезінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдері жоқ, себебі 95% барлық сатып алулар конкурс тәсілімен жүргізіледі.
Департаменттің қажеттіліктері үшін тауарлар мен қызметтерді сатып алудың барлық рәсімі ашық жүргізіледі, бұған бұрын жүргізілген камералдық тексерулер, сондай-ақ Ішкі мемлекеттік аудит департаментінің Көкшетау қаласының № 2 мамандандырылған өрт сөндіру бөлімінің және Үлкен Чебачье және Бурабай көлдеріндегі суда құтқару станцияларының құрылысын аяқтау бойынша тексерулері дәлел.
Ақмола облысы ТЖД 21.08.2024ж. Облыс прокуратурасы. Тексеру барысында кәсіпкерлер құқықтарының еңбек заңнамасының бұзылуы, сондай-ақ бюджет қаражатының тиімсіз пайдаланылуы анықталды.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою үшін мемлекет жеке және лауазымды тұлғалардың әкімшілік және қылмыстық жауаптылығы сияқты шараларды қабылдады.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін болдырмау үшін адал жеткізушілермен жұмысты сол бағытта жалғастыру қажет.
Бүгінгі күні адал ниетті жеткізушілерде бұрын Шарт жасасқан және тауарлар жеткізуді бұзған немесе қандай да бір қызметтер көрсетпеген, бірақ шарттарды қамтамасыз етпей жауапкершіліктен құтыла алған жеткізушілер сияқты бірдей рейтинг бар.
Содан кейін мұндай өнім берушілер техникалық ерекшелікке сәйкес келмейтін және қойылған талаптарды қанағаттандырмайтын тауар ұсынады, соның салдарынан сыбайлас жемқорлық тәуекелі туындауы мүмкін.
Ұсынымдар:
Жеткізушілер үшін «Порталда» белгілі бір рейтинг әзірлеу қажет деген ұсыныс енгіземіз, бұл жеткізушілердің шарттарды орындау кезіндегі жауапкершілігі мен адалдығының тағы бір тармағына алып келеді.
VIII. Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы бақылау функцияларын жүзеге асыру кезінде ұйымдық-басқару қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін анықтау
Департаменттің Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасы (бұдан әрі - ӨҚБ).
Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы реттеушілік, іске асыру, бақылау-қадағалау функцияларын жүзеге асыратын басқару (бұдан әрі - реттелетін салалар).
Қызметті қозғайтын нормативтік құқықтық актілер:
ӨҚБ өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясына және заңдарына, Қазақстан Республикасының Президенті мен Үкіметінің актілеріне, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілеріне сәйкес жүзеге асырады.
Ақмола облысы Төтенше жағдайлар департаментінің ережесіне сәйкес УПБ жүзеге асыратын функциялар жоғарыда көрсетілген актілердің нормаларына сәйкес келеді.
Ұйымдастыру-басқару қызметі:
2024 жылғы тәртіптік жауапкершілікке және сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылыққа тартылғандар - жоқ.
Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы», «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметі туралы» Заңдарына, Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексіне сәйкес мемлекеттік қызметшілер арасында сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға, сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы қолдану тиімділігін арттыруға бағытталған жұмыстар жүргізілуде.
УПБ стендінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша жүргізіліп жатқан жұмыстар туралы ақпарат орналастырылған, сенім телефоны көрсетілген, ол арқылы азаматтар мемлекеттік қызметшілердің лауазымдық өкілеттіктерін теріс пайдалану фактілері туралы хабарлай алады.
Мүдделер қақтығысын реттеу желісі бойынша:
Мемлекеттік сатып алу рәсімін жүргізу кезінде аффилиирлену және жақын туыстары (ата-аналары (ата-аналары), балалары, асырап алушылары, асырап алған балалары, ата-анасы бір және ата-анасы бөлек аға-інілері мен апа-сіңлілері, аталары, әжелері, немерелері) атқаратын лауазымға тікелей бағынысты мемлекеттік лауазымдарға орналасу фактілері немесе жұбайы (зайыбы) анықталмаған.
Департамент мемлекеттік сатып алуды «Мемлекеттік сатып алу туралы» Қазақстан Республикасының 2015 жылғы 4 желтоқсандағы Заңының нормаларына, «Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2015 жылғы 11 желтоқсандағы № 648 бұйрығына (Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 22.12.2016 жылғы № 683 бұйрығымен бекітілген өзгерістер мен толықтырулармен) сәйкес жүргізді. Тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алу электрондық түрде мемлекеттік сатып алу веб-порталы арқылы жүргізіледі және өнім берушімен қандай да бір байланысты болдырмайды. Келісімшарттар жасасудың тек электрондық форматын қалыптастыруға мүмкіндік берді
веб-порталда сатып алынатын тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша толық және дұрыс ақпаратты және олардың орташа сатып алу бағаларын айқындауды қамтиды. Мемлекеттік сатып алуды оңайлатуға және ашықтығына бағытталған электрондық шарттар мен бірқатар басқа да нормаларды енгізу сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін барынша азайтуға мүмкіндік берді.
Мемлекеттік қызмет көрсету желісі бойынша:
Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер тізіліміне (ҚР Үкіметінің 2013 жылғы 18 қыркүйектегі № 983 қаулысы) сәйкес ҮҚБ мынадай мемлекеттік қызметтерді көрсетеді:
УПБ мемлекеттік қызмет көрсетті - 904
163 - ҚӨО салуға, кеңейтуге, реконструкциялауға, жаңғыртуға, консервациялауға және жоюға арналған жобалау құжаттамасын қарау (оның ішінде 32 - талаптарға сәйкес келмеуіне байланысты келісуден бас тартылды).
Жарылыс жұмыстарын жүргізу құқығына 109 рұқсат қаралып, дайындалды (оның ішінде 7 талаптарға сәйкес келмеуіне байланысты келісуден бас тартылды).
Қауіпті техникалық құрылғыларды есепке қою және есептен шығару - 536 бірлік. Оның ішінде дәлелді бас тарту - 238 бірлік.
«Өнеркәсіптік қауіпсіздікті декларациялайтын заңды тұлғалар басшыларының, сондай-ақ аталған заңды тұлғалардың тұрақты жұмыс істейтін емтихан комиссиялары мүшелерінің білімін тексеру» мемлекеттік қызметі - 96 бірлік.
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Өнеркәсіптік қауіпсіздік комитетіне және Мемлекеттік қызмет жөніндегі агенттікке ай сайын көрсетілген мемлекеттік қызметтер бойынша ақпарат беріледі.
Көрсетілетін қызметтердің сапасын бақылауды мемлекеттік қызметтер көрсету сапасын бағалау және бақылау жөніндегі уәкілетті орган жүзеге асырады.
Бақылау және қадағалау функцияларын іске асыру желісі бойынша:
Өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы инспекторлар 2024 жылдың 12 айында барлығы - 54, оның ішінде:
- бақылау және қадағалау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау және қадағалау, барлығы - 53 (2023 жылы - 45 өсім 17%). Тексерілген объектілердің саны - 989 (1099 10% төмендеуі). Тексеру барысында өнеркәсіптік қауіпсіздіктің қолданыстағы ережелері мен нормаларының 795 (701-нің 13% -ға ұлғаюы) бұзушылығы анықталды (тексеру нәтижелері бойынша кәсіпорындарға ашылатын тосын оқиғалар анықталады және профилактикалық бақылау мен қадағалау кезінде әкімшілік іс қозғауға тыйым салынатындықтан айыппұл сала алмаймыз).
2025 жылдың бірінші жартыжылдығында 28 профилактикалық бақылау және қадағалау тізімі дайындалды.
Өткізілген жоспардан тыс тексерулердің саны - 21 (19% -ға 10% -ға ұлғайту), оның ішінде:
- бақылау және қадағалау субъектісіне (объектісіне) бару арқылы профилактикалық бақылау нәтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқамалардың орындалуын бақылау - 16;
- жеке және заңды тұлғалардың заң талаптарын бұзу бойынша өтініштері - 4;
- мемлекеттiк органдардың өтiнiштерi 1.
Жоспардан тыс тексерулердің нәтижелері бойынша ҚІБ өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы инспекторлары әкімшілік құқық бұзушылық туралы 9 (9) хаттама жасап, 8 істі экономикалық сотқа қайта жіберді.
Жедел ден қою шаралары (ББМ) бойынша 16 нысан тоқтатылды.
Инспекторлар қатысты, барлығы: 93
- оқу дабылдарын және аварияға қарсы жаттығуларды өткізуде - 20;
- қабылдау сынақтарында - 53;
- техникалық куәландыруда - 14.
- мемлекеттік органдардың сұрауы бойынша жазатайым оқиғаларды тексеру жөніндегі комиссияларда (авария салдарынан болған жазатайым оқиғаларды тексеруді қоспағанда) - 6.
Мамандар кіріс хат-хабарларын - 1001, өнеркәсіптік қауіпсіздік мәселелері бойынша жеке және заңды тұлғалардың өтініштерін - 960 қарады.
Ұсыным: Тексеру аяқталған кезде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің бірі инспектордың анықталған бұзушылықтарды орындау мерзімдерін белгілеуі болып табылады. Нұсқама Кәсіпкерлік кодексінің 152-1-бабының 2, 3 және 4-тармақтарына сәйкес жасалады. 3-тармаққа сәйкес Анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы орындау мерзімдері оны орындаудың нақты мүмкіндігіне әсер ететін мән-жайларды ескере отырып, бірақ анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы тапсырған күннен бастап кемінде күнтізбелік он күн ішінде айқындалады.
Анықталған бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы орындау мерзімдерін айқындау кезінде:
1) бақылау және қадағалау субъектісінде бұзушылықтарды жою бойынша ұйымдастырушылық, техникалық және қаржылық мүмкіндіктердің болуы;
2) пайдаланылатын өндірістік объектілердің техникалық жай-күйінің ерекшеліктері;
3) мемлекеттік органдарда, жергілікті атқарушы органдарда тиісті рұқсатты алу немесе «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының Заңына 1, 2 және 3-қосымшаларда көзделген хабарламаны, сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген өзге де міндетті қорытындыларды, келісімдерді және басқа да құжаттарды беру мерзімдерін қамтиды.
Инспектор бақылау және қадағалау субъектісі анықталған бұзушылықтарды нақты уақыт кезеңінде жоятын факторларды (техникалық және қаржылық) дербес анықтауға тиіс.
Сондай-ақ бұзушылықтарды жою туралы нұсқаманы орындау мерзімінде шектеу кемінде күнтізбелік 10 күнді құрауы тиіс, ал мерзімнің ең ұзақ ұзақтығында шектеу жоқ.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін ішкі талдаудың қорытындыларын шығара отырып:
1) Жұмыс тобы анықтаған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөніндегі ұсыныстарды қарау үшін анықталған сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою жөніндегі жұмыс тобы ұсынған ұсыныстармен бірге Комитетке Талдамалық анықтама жіберілсін.
2) Мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларына сәйкес мемлекеттік қызметтер көрсету, Қазақстан Республикасының заңдарында және мемлекеттік қызметтер көрсету стандарттарында белгіленген жағдайларда және негіздер бойынша мемлекеттік қызметтер көрсетуден негізсіз бас тартуға жол бермеу жөніндегі шаралар кешенін қабылдау, Мемлекеттік қызметтер көрсету қағидаларын бұзған жағдайда орындаушының тікелей басшысын жауапкершілікке тарту жөнінде шаралар қабылдау.
3) Тұрақты негізде тексеру жүргізу кезінде сыбайлас жемқорлық және өзге де құқық бұзушылықтарға жол бермеу жөнінде нұсқама жүргізеді.
4) Көрсетілетін мемлекеттік қызметтердің сапасын ішкі бақылау жөніндегі жұмысты күшейту (Тұрақты).
|
Жұмыс тобының жетекшісі: |
|
|
Бастығының бірінші орынбасары азаматтық қорғау полковнигі |
А. Чистяков |
|
Жұмыс тобының мүшелері: |
|
|
Мемлекеттік өрт бақылау басқармасы бастығының м. а. азаматтық қооғау полковнигі
Кадр және тәрбие жұмысы басқармасы бастығының м. а. азаматтық қорғау майоры |
Е. Ғаббас
И. Бахманов |
|
Өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстарын ұйымдастыру басқармасының бастығы азматтық қорғау подполковнигі
Азаматтық қорғаныс басқармасы бастығының у.м.а. капитан
Өнеркәсіптік қауіпсіздік басқармасы басшысының м. а.
Қаржылық қамтамасыз ету басқармасы бастығының м.а.
Анықтау бөлімі бастығының м.а. азаматтық қорғау капитаны
Тылдық қамтамасыз ету бөлімі
Заң кеңесшісі
|
А. Доскенов
Д. Амирханов
М.Ахметов
Д.Адилова
А.Төрахмет
Т. Закирова А. Казгожа
|
|
Кадр және тәрбие жұмысы басқармасының жеке құрамы бойынша инспекциялар бас маманы азаматтық қорғау полковнигі |
А . Касымов |