ЭЫДҰ сарапшылары анықтаған негізгі сын-қатерлер:
- Қазақстанда ұлттық бағалау жүйесі жоқ. Әрбір ұлттық тестілеу/емтихан мақсаты әр түрлі НҚА-да белгіленген және әрқайсысы түрлі заңмен реттеледі.
- ҰБТ-ға ашық сұрақтар енгізу қарама-қайшылық тудырады. Бұл жаңалық жауаптарды сенімді бағалауды тиісті қамтамасыз ету кезінде ғана мүмкін.
- Қорытынды аттестациялау өткізу кезінде сыртқы бағалау жоқ. Осыған орай, оқушылар тестілеуді ұқсас жағдайларда тапсыратынына кепілдік жоқ.
- ҰБТ тапсырмаларын құрастырудың жалпы тәсілі олардың үлкен мөлшерде құрастырылуына шоғырланады.
- Тапсырмалар құрастыру ережелері олардың сапасын тиімді бақылауға мүмкіндік бермейді.
- Қазақстанда мұғалімдер тапсырмалар құрастыру мәселелерімен шектеулі әрекеттесуге ие.
- Бір элективті емтихан қорытынды аттестациялаудың толыққандылығын шектейді.
- Емтихандарды басқару қазіргі таңда бірнеше органдар арасында бөлінген және барлық мүдделі тараптардың өкілі болып табылмайды.
- Емтихандарға байланысты шешімдер олар орындауға тиіс мақсаттарға және олардың техникалық шектеулеріне байланысты қабылданбайды.
ЭЫДҰ сарапшылары ұсынатын негізгі ұсынымдар:
«Ұлттық емтихандардың мақсаттары мен қолдануын анықтау» бағыты бойынша:
- Ұлттық емтихан және бағалаудың мақсаттарын анықтайтын ұлттық бағалау жүйесін дайындау.
«Ұлттық емтихандардың тұтастығын, сенімділігін және негізділігін қолдау және дамыту» бағыты бойынша:
- ҰБТ-ға ашық сұрақтарды біртіндеп енгізу.
- Құндылықты арттыру және қосымша қызметтердің орындалуы мақсатында оқушылардың қорытынды аттестациялау өткізу тәртібіне бақылау енгізу.
«Ұлттық емтиханның тәрбиелік мәнін күшейту» бағыты бойынша:
- ҰБТ-ға аз, бірақ сапасы жоғары сұрақтар әзірлеу мақсатын қою.
- Ашық тапсырмаларды бағалау секілді заманауи бағалау принциптерін өз тәжірибесіне енгізуге көмектесу үшін ұлттық тестілеу іс-шараларына мұғалімдерді белсендірек тарту.
- Қорытынды бағалаудың өзектілігі мен құндылығын күшейту.
«Ұлттық емтихандарды басқаруды бекіту» бағыты бойынша:
- Ұлттық емтихандарды әзірлеуге бағыт-бағдар беру үшін тұрақты басқаруды орнату.
- ҰТО-ның ұлттық емтихандар мен бағалау бойынша шешімдер қабылдауға үлесін қосу мақсатында орталықтың құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту.
- Техникалық сынақ есептерін әзірлеу және оларды сынақтарды әзірлеу және жобалау процедуралары бойынша болашақ шешімдерді қабылдау үшін пайдалану.
- Ұлттық емтихандардың тиімділігіне әсер ететін ауқымды факторларды ескеретін біріктірілген стратегияны әзірлеуді бастау.