«Шахтинск қаласының білім бөлімі» ММ ЕББҚ бар балаларымен жұмыс және жағдай жасау бойынша талдау
Шахтинск өңірінің аумағында 12 білім беру ұйымдары жұмыс істейді: оның ішінде 8 жалпы білім беретін мектеп, 2 мектеп-гимназиясы, 1 мектеп-лицейі, мемлекеттік тілде оқытатын 3 мектеп, орыс тілінде оқытатын 8 мектеп, 1 аралас мектеп. Барлық білім беру ұйымдарында инклюзивті білім беру үшін жағдай жасалған.
Өңірдің инклюзивті білім берудің мақсаты Шахтинск өңрінің білім беру ұйымдарында инклюзивті ортаны іске асыруға ықпал ету, жалпы білім беретін мектептер мен мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар оқушылардың білім алу құқығын іске асыру, ЕББҚ бар балаларды жалпы білім беру жүйесіне қосу және оларды әлеуметтік бейімдеу, осы бағытты жалпылау болып табылады.
2020-2021 оқу жылында жалпы білім беретін мектептерде ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар барлық балалар – 221, 5 жаста – 5, 6 жаста – 1, 7 жаста – 12, 8 жаста – 30, 9 жаста – 29, 10 жаста – 25, 11 жаста – 19, 12 жаста – 21, 13 жаста – 20, 14 жаста – 15, 16 жаста – 9 бала, инклюзивті сыныптарда – 199 бала, инклюзивті сыныптар саны – 130, 22 оқушы үйде оқиды. Инклюзивті сыныптарда 384 педагог сабақ береді, педагогтердің жалпы санының біліктілігін арттыру курстары – 99,2%.
Сондай-ақ барлық білім беру ұйымдарында психологиялық-педагогикалық сүйемелдеу қызметтері мен психологиялық-медициналық-педагогикалық консилиумдар құрылды. Білім берілуіне қажеттілігі бар балалармен мамандар жеке, түзету және дамыту жұмыстарын жүргізеді.
Инклюзивті білім беруді дамыту бойынша келесі жұмыстар жүргізілді: инклюзивті білім беру бойынша білім беру ұйымдарының электрондық портфолиосы құрылды. Портфолио келесі тармақтардан тұрады: инклюзивті сыныптарды ашу туралы бұйрық, үйде оқыту, ЕББҚ бар балалар базасы, педагогтер, ПМПК негізінде түзету-педагогикалық қолдау бойынша мамандардың жұмысы, мамандардың жоспарлары, инклюзивті білім беру курстарынан өту туралы сертификаттардың көшірмелері, оқу бағдарламалары, бағдарламаларды бекіту хаттамалары және қол жетімді орта құру туралы ақпарат.
Қалалық семинарлар мен вебинарлар өткізілді, 2021ж.29-3.03. аралығында инклюзивті білім беру бойынша көктемгі мектеп, ЕББҚ бар балалармен мәнерлеп оқу конкурсы өткізілді, 2021 жылдың 8 мамырында «Қазіргі жағдайда ЕББҚ бар балаларға инклюзивті білім беру» облыстық семинары өткізілді.
Білім беру ұйымдары инклюзивті білім беру үшін жағдай жасауда.
«№ 1 мектеп-гимназиясы» КММ-де мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін пандус, алмұрт жұмсақ кресло, кітап сөресі, стеллаж, логопедиялық тренажер сатып алынды. Сатып алу жоспары: құммен сурет салуға арналған үстел шамы, шарлары бар құрғақ бассейн, сенсорлық үстел, ағаш ноутбук, кинетикалық құм.
«№ 2 жалпы білім беретін мектеп» КММ-де 650 000 теңге сомасына мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған дәретхана жабдығы сатып алынды, 2 700 000 сомасына тактильді жолақтарды, тақтайшаларды, плиткаларды орнату.
«№ 3 жалпы білім беретін мектеп» КММ-де Брайель шрифті бар ғимараттың паспорты, тактильді тақтайшалар мен тактильді тақталар дайындалды. Аралық және есік ойықтарын монтаждау жұмыстары жүргізілді. Металл тұтқалар орнатылған.
«№ 4 жалпы білім беретін мектеп» КММ-не сатып алынды: жылжымалы пандустар, санитарлық тораптарда есіктер мен тұтқаларды орнату арқылы есік ойықтарын кеңейту жұмыстары жүргізілді, мектеп пандусы мен кіреберісіне қосымша тұтқалар орнату және тайғанауға қарсы жабын орнату, мектептің 1 қабатында тактильді плиткаларды орнату, ЕББҚ бар балаларға арналған көп функциялы парта сатып алу, Брайль қарпі бар жазық-шығыңқы жазулары бар тактильді тақтайшаларды сатып алу;
«№ 5 мектеп–гимназиясы» КММ ғимаратында тактильді белгілер орнатылды.
«№ 6 жалпы білім беретін мектеп» КММ-не сатып алынды және орнатылды: Брайль паспортын, баспалдақтардағы бедерлі жолақтарды, сары түсті өздігінен жабысатын жолақтарды, еденге жанасатын тақтайшаларды, тұтқаларға өздігінен жабысатын үлдірді, пандус пен сатылардың сырғанауға қарсы жабынын дайындау, жылжымалы пандус (жылжымалы), нашар көретіндерге және мүмкіндігі шектеулі адамдарға арналған маңдайшалар, көрсеткіштер мен таңбалар орнатылған.
«№ 8 жалпы білім беретін мектеп» КММ-де: кіру тобының ағымдағы жөндеу жұмыстары (тактильді плитка, сырғанамайтын бет, Брайль тақтайшасы, пандустың тұтқалары, шақыру батырмасы) сатып алынды.
«№ 9 жалпы білім беретін мектеп» КММ-де сары тактильді жолақтар, тактильді тақтайшалар (Брайль әліпбиі бар ұйымның атауы), тактильді тақтайшалар, Брайль әліпбиі бар атауы бар тақтайшалар, табличкалар, айналмалы шекті пандус орнатылды.
«№ 11 жалпы білім беретін мектеп» КММ-де пандус орнатылды. Еденге арналған тактильді плиткалар, Брайль төлқұжаты, жарық шағылыстыратын пленкадан жасалған есіктерге дөңгелек белгілерді көрсететін баспалдақтардағы тактильді лента, сары түсті өздігінен жабысатын жолақтар, санитарлық торапқа арналған тұтқалар жиынтығы, санитарлық торапқа арналған тұтқалар жиынтығы, сымсыз қоңырау, Брайль тақтайшалары, тақтайшалары бар ұстағыштар, логопед, дефектолог, психолог кабинетіне арналған жиһаз, логопед, дефектолог, психолог кабинетіндегі жалюздер. Сатып алынды: сөмке-кресло, ақ магнитті-маркерлі тақталар, құм терапиясына арналған үстел, әдістемелік құралдар. Логопед, дефектолог және психолог кабинеттерінде жөндеу жұмыстары жүргізілді.
«Ә. Бөкейханов атындағы мектеп-лицейі» КММ.
Білім беру ортасын бейімдеу үшін инклюзивті процесті сүйемелдеу бойынша оқу - әдістемелік құралдар сатып алынды.
2020-2021 оқу жылында № 7 ЖББМ, № 9 ЖББМ педагог-ассистент штаты бөлінді.
«Дефектология» мамандығы бойынша педагогтарды қайта даярлау курстары.
|
№ |
Бағдарлама: |
Педагогтар саны |
Мерзімі |
|
1 |
«Внедрение инклюзивного обучения в образовательной процесс» |
1 «№ 3 ЖББМ» КММ |
2020 |
|
2 |
1) «Педагог дефектологтың кәсіби қызметі» 2) «Білім беру ұйымындағы логопедтің кәсіби қызметі». |
1 «№ 3 ЖББМ» КММ |
2020
2021 |
2014 жылдан бастап Қарағанды облысы білім басқармасының Шахтинск қаласы білім бөлімінің «№ 3 жалпы білім беретін мектебі» КММ-де инклюзивті білім беруді жүзеге асыру бойынша машықтану алаңы жұмыс істеді, ол магнитті болып табылатын Шахтинск қаласының басқа он бір мектебімен тығыз өзара қарым-қатынас жасайды. 2021 жылдың 26 ақпанында Қарағанды облысының Шахтинск қаласында Қарағанды облысы білім басқармасының Шахтинск қаласы білім бөлімінің «№ 3 жалпы білім беретін мектебі» КММ-нің базасында Қазақстандағы АҚШ Елшілігінің шағын гранттар бағдарламасының қолдауымен Қарағанды облысы білім басқармасының «Кедергісіз орта мектеп» бірлескен жобасы аясында инклюзивті білім беруді қолдау ресурстық Кабинетінің және «Дара» жеке Қорының онлайн ашылуы өтті.
Ресурстық орталықтың негізгі мақсаты – бірыңғай білім беру кеңістігін қалыптастыру және ерекше білім беру қажеттіліктері мен жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, барлық білім алушылар үшін сапалы білімге қол жеткізуді қамтамасыз ету.
Қызметтің негізгі бағыттары төмендегілер болып табылады:
- ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар білім алушыларға білім беру үшін арнайы жағдайлар жасау мәселелері бойынша жалпы білім беретін мектептердің педагогтеріне әдістемелік және консультациялық көмек көрсету.
- инклюзивті ортада оқыту кезінде ЕББҚ бар балалар мен олардың ата-аналарына психологиялық-педагогикалық қолдау және кеңес беру;
- білім беру мазмұны мен тәрбие жүйесінің жаңа элементтерін, инновациялық білім беру технологияларын, жалпы білім беру ұйымдарында ЕББҚ бар білім алушыларды оқыту нысандарын, әдістері мен құралдарын әзірлеу, байқаудан өткізу және енгізу;
- жеке білім беру бағыттарын, әдістемелік ұсынымдарды әзірлеуге жәрдемдесу;
- білім беру ұйымдарының педагог қызметкерлері үшін тәжірибеге бағытталған семинарлар өткізу.
Ресурстық орталықта жеке және кіші топ сабақтары дайындалған. Кеңседе жұмыс, ойын алаңдары, релаксация аймақтары және жеке сабақтарға арналған аймақтар бар, олардың құрылымы сабақ, сыныптан тыс іс-шаралар мен демалысты ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Мұғалімнің жұмыс аймағында кеңсе үстелі, компьютер, принтер бар; оқу аймағында балаларға арналған арнайы жабдықталған оқу орындары және маркер-магниттік тақта, әріптері бар кілемшелер, үй құмсалғыш, сондай-ақ әртүрлі білім беру және оқыту ойыншықтары бар: басқатырғыштар, лабиринттер, байламдар, пирамидалар, балалар шоттары және т.б.
Логопед мұғалімі үшін студенттермен жеке сабақтар өткізуге арналған логопед үстелі бар. Бала демалуға, шиеленісті жеңілдетуге немесе белсенді қозғалуға болатын физикалық белсенділік пен түсіру аймағында татами төсегі бар, орындықтар, түрлі – түсті пуфик және фитнес доптары бар. Арнайы мұғалімдер мен мектеп мұғалімдерінің бірлескен жұмыс аймағында қажетті оқу-әдістемелік және дидактикалық көрнекі құралдар орналасқан үстелдер мен орындықтар, сөрелер бар. Ыңғайлы диван мен үстелі бар аймақта ата-аналармен кеңес өткізу ұсынылады. Барлық аймақтар жарқын жылжымалы сөрелермен бөлінген, онда әшекейлер, альбомдар, қарындаштар, киізден жасалған қаламдар мен бояулар орналастырылған.
Инклюзивті білім беруді қолдау ресурстық орталығында 3 маман жұмыс істейді: мұғалім-логопед, мұғалім-дефектолог, педагог-психолог, КПИ жетекшілік етеді инклюзивті білім беру бойынша директордың орынбасары.
2020-2021 оқу жылында ресурстық орталыққа ерекше білім берілуіне қажеттілігі бар 52 бала келді.
Ресурстық орталықтағы сабақтар кесте бойынша сөйлеу қабілеті бұзылған төрт топта (25 оқушы) логопедиялық сабақтар өтеді. Сабақтарда дидактикалық ойындар, логопедтік карталар, таза тілдік бұрылыстар, «Алақандарды» дамытушы ойыны қолданылады, модульдік массаж кілемшесі, құм терапиясы, баулар, «Мамық шар» конструкторы, дамытушы лото, «Кім, қайда тұрады» лабиринті пайдаланылады, ИКТ қолданылады: презентацияларды, логопедиялық тренажерларды пайдалану. Дефектологиялық сабақтар кесте бойынша жеке және топтық түрде жүргізіледі (25 оқушы). Сабақтарда анықтамалық әдістер қолданылады: қарапайым аналогтарды таңдау, 2 маңызды белгілерді бөліп көрсету, кесілген суреттер, дәйекті суреттер, жасырын мағынаны түсіну, сандық қатарды жалғастыру, графикалық диктант, артықты алып тастау, көрнекі диктант, сандар құру, нүктелерді аяқтаймын, сиқырлы дорба, лабиринт, мәтіндегі қателерді іздеу, шифрланған сурет, саусақ театры және т.б. Педагог-психолог өз сабақтарында ЕББҚ (13 оқушы) бар оқушылармен жұмыста кинезиологиялық түзету әдістерін қолданады (видео сабақтар).
Ата-аналармен «Сөйлеу тынысын дамытуға арналған ойындар», «Баламен қалай дұрыс сөйлесу керек», «Дыбыстарды дұрыс айтуды және ажырата білуді үйрету», «Грамматикалық құрылым мен үйлесімді сөйлеуді дамыту», «Есту қабілетін дамыту» сияқты жеке кеңес беру жұмыстары жүргізілді. Психолог ата-аналарға және мектеп педагогтарына консультативтік көмек көрсетеді.
Мамандар ZOOM платформасында қалалық, облыстық және Республикалық маңызы бар іс-шараларға қатысады:
- 2021 жылғы 2 сәуірде Дүниежүзілік аутизм мәселесі туралы ақпарат тарату күніне арналған «Әлемді көкпен жарықтандырыңыз» немесе «Әлемді көкпен жарықтандырыңыз» тақырыбындағы облыстық семинарға дефектолог мұғалім И.В. Умарова қатысты, «Еерекше білім беру қажеттіліктері бар балалармен жұмыс жасауда ойын технологияларын қолдану».
- 2021 жылғы 5 мамырда өткен республикалық практикалық семинарда «Қазіргі жағдайда ЕББҚ бар балаларға инклюзивті білім беру» тақырыбы бойынша сөз сөйледі: 1) «Шахтинск қаласында инклюзивті білім беру туралы» инклюзивті білім беру жөніндегі директордың орынбасары Г.К. Баядилова; 2) «Мұғалім-дефектолог жұмысындағы нейропсихологиялық тәсіл» мұғалім-дефектолог И.В. Умарова; 3) «Мұғалім-логопед жұмысындағы заманауи технологиялар» мұғалім-логопед О.Ю. Орлова, «№ 6 ЖББМ» мұғалім-логопед Н.Ю. Павлова 4) Әлеуметтік педагог-психолог В.В. Ной «ЕББҚ бар оқушыларымен педагог-психологтың жұмысындағы кинезиологиялық түзету әдістері».
Ата-аналармен жұмыс істеудің негізгі түрлері ретінде отбасымен жұмысты ұйымдастырудың келесі ұжымдық түрлері қолданылады: ата-аналар жиналыстары, әңгімелер мен кеңестер, тренингтер, мерекелер, конкурстар, әңгімелер, дәрістер, психологиялық жетілу тақырыптары, баланың дамуы мен жетілуіндегі әртүрлі жастағы дағдарыстық кезеңдердің барысы, ата-аналардың педагогикалық құзыреттілігін арттыру туралы пікірталастар. Ата-аналармен жеке жұмыс: ата-аналармен және олардың балаларымен кеңес-ұсыныс беру, ұйымдастырушылық-ағартушылық, практикалық және жеке сабақтар.
2021-2022 оқу жылында № 2 ЖББМ, № 7 ЖББМ, № 11 ЖББМ инклюзивті оқытуды қолдау кабинеттерін ашу жоспарлануда.
Білім бөлімі инклюзивті білім беру құжаттамасын қалыптастыру бойынша жадынама дайындады.
Д.А.Сатемирова
Әдістемелік кабинета меңгерушісі
А.З.Кыстаубаева
Әдіскер