Бүгінгі таңда патриоттық тәрбие білім беруде маңызды рөл атқарады. Біз, мұғалімдер, көп нәрсе істеуіміз керек. Біз болашақта өз Отанын қорғауға қабілетті нағыз патриот болып өсетін адамдардың ұрпағын тәрбиелеуіміз керек. Бізге үлкен жауапкершілік жүктеледі — өскелең ұрпақты патриотизм мен рухани-адамгершілік құндылықтар рухында тәрбиелеу. Патриоттар туылмайды, патриот ұрпақ болады. Біз бұл қалыптасуға көмектесуіміз керек. Еліміздің рухани-адамгершілік дамуы мен патриотын тәрбиелеу ел дамуының басты факторы, халық бірлігі, саяси және экономикалық тұрақтылықтың кепілі болып табылады. Патриоттық тәрбие педагогикадағы өте күрделі процесс. Ішкі еркіндік пен мемлекеттік билікті құрметтеуді, өз Отанына деген сүйіспеншілікті және жердегі бейбітшілікке деген ұмтылысты, патриоттық сезімдерді үйлесімді түрде көрсетуді және ұлтаралық қарым-қатынас мәдениетін назардан тыс қалдырмауды қамтитын азаматтық ұстаным қалыптасуда. Патриоттық тәрбие бойынша білім беру мекемесінің мақсаттары мен міндеттері тек бірлескен оқу және сабақтан тыс жұмыстарда жүзеге асырылады.
Отанға деген сүйіспеншілік-бұл ерекше сезім, ол әр адамның, жалпы халықтың өмірінде маңызды орын алады. Бұл сезім балалық шақта, әрқайсымыздың отбасымызда пайда болады. Патриоттық сезімнің пайда болуы отбасында, оның отбасы мүшелерінің мысалында болады. Бала ата-анасының, туыстарының патриоттық ұстанымын көруі керек. Ол қоршалған әлемді бейнелейді.
Оқушылардың құндылық бағдарларын қалыптастыру бойынша жұмысты оқудың алғашқы жылдарынан бастау керек. Мектеп шеңберінде Қазақстан халқының тілдері апталығы өткізіледі, Қазақстан Республикасының Мемлекеттік және ұлттық мерекелері салтанатты түрде атап өтіледі, өлеңдер мен суреттер, шығармалар конкурстары, балалар шығармашылығы көрмелері, ұлттық спорт түрлері бойынша спорттық олимпиадалар өткізіледі. Сыныптан тыс сабақтарда біздің оқушылар ҚР мемлекеттік рәміздерімен, туымен, Елтаңбасымен, Әнұранымен танысады.
Сыныптан тыс сабақтар мен жалпы мектептік іс-шаралар кешенді тәрбие жоспары негізінде жоспарланған.
Оқушылар бейнелеу өнері сабақтарында "қазақ халқының ұлттық киімдерін" салады, ҚР Халықтарының Бірлігі күніне орайластырылған "Қазақстан халқы бір шаңырақ астында өмір сүреді" суреттер көрмесіне қатысады, балалармен Қазақстан Республикасы халықтарының рухани келісімі күніне орай "көпұлтты Қазақстан" кездесулер өткізіледі, Қазақ ұлттық ойындарымен танысады және т. б. патриоттық тәрбиені онсыз елестету мүмкін емес "9 мамыр", "Тәуелсіздік Күні", "Конституция күні", "Қазақстан Республикасының Күні" сияқты мерекелер. Мереке сценарийлерінде қазақстандық авторлардың Отаны туралы өлеңдері қолданылады. Мұндай іс-шаралар жеке тұлғаның азаматтық қасиеттерін, өз Отанына деген сүйіспеншілік пен құрметті, оның өткені мен бүгініне деген мақтаныш сезімін қалыптастыруға ықпал етеді.
Оқушыларды патриоттық тәрбиелеу бойынша жұмыс жүйесі үш негізгі компоненттен тұрады:
1. Жалпы мектептік іс-шаралар жүйесінде Патриоттық тәрбие беру:
Отанның, өз халқының тарихи өткеніне, оның әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлеріне құрметпен қарауға, өз Отаны үшін, мемлекет рәміздері үшін, өз халқы үшін мақтаныш сезімін тәрбиелеуге бағытталған; Отан мен өз халқының тағдыры үшін, оның болашағы үшін борыш пен жауапкершілік, гуманизмді, мейірімділікті, жалпыадамзаттық құндылықтарды көрсету қабілеті, оқулықтар материалында да жүзеге асырылады оқу-әдістемелік құралдар, Оқу-әдістемелік жұмыстардағы әдеби шығармалар.
2. Оқушылардың сабақтан тыс іс-әрекетінде патриоттық тәрбие оқушылардың тарихы, дәстүрлері, мәдениеті, туған жері, туған жері туралы білімдерін игеруге; өз отбасының тарихымен мазмұнды танысуға, басқалардың еңбегіне құрметпен қарауды қалыптастыруға, оған мүмкіндігінше қатысуға, адамгершілік мінез-құлқын көрсетуге бағытталған түрлі іс-әрекеттерді ұйымдастыру арқылы жүзеге асырылады.
Патриоттық тәрбиенің нысаны ретінде:
- сынып сағаттары: "ҚР Мемлекеттік рәміздері", "менің отбасым соғыс жылдарында", " Отанды сүю деген нені білдіреді?" және т. б.;
- "әлем – біздің үйіміз", "әдет-ғұрыптар мен дәстүрлер", "достар қиыншылықта немесе қуанышта танылады"," Менің отбасым мен үшін не?", "Орын адамды емес, адамды бояйды орын";
- викториналар: "сен өзіңді білесің бе ауыл, өлке",
- ұжымдық шығармашылық істер: "мен тұратын көше", "құс үйі" акциясы,"Менің отбасылық ағашым",
- көрмелер ("Менің Отаным"тақырыбындағы суреттер),
- "Менің өлкем, Наурыз мейрамы" тақырыбында шығармалар, суреттер конкурстары және т. б.
Баланың санасына Қазақстанның рәміздері мемлекеттің айрықша белгілері ғана емес, бұл біздің тарихымыз, қазақ халқының және Қазақстанда тұратын халықтардың бостандық, тәуелсіздік және өркендеу туралы сан ғасырлық арманының іске асуы екенін жеткізу маңызды. Біздің республикамыздың әлемдік қоғамдастыққа кіруінің шарты шет тілін - ағылшын тілін меңгеру болып табылады. Бұған аса маңызды мән берілгендіктен, біздің елімізде мереке-ҚР Халықтарының Тілдері күні енгізілді.
3. Ата-аналармен жұмыс шеңберінде патриоттық тәрбие беру.
Нағыз патриот бұл туралы көпшілікке айтатын адам емес, адал өмір сүретін және жұмыс істейтін, салауатты өмір салтын ұстанатын, қалыпты отбасы бар, ата-бабаларын есіне алады, олардың мысалында балаларын тәрбиелейді. Мұндай отбасында өз Отанының патриоты өсе алады. Патриотизмнің негізі дәл отбасында қаланады. Қазақстандық отбасы қандай болатынына, біз кімді тәрбиелеп жатқанымызға және біздің болашағымыз бен Қазақстанның болашағы қандай болатынына байланысты болады.
Бастауыш сынып оқушыларына патриоттық тәрбие беру бойынша отбасымен жұмыс нысаны ретінде:
- азаматтық-патриоттық бағыттағы ата-аналар жиналысы;
- сыныптан тыс іс-шараларды ұйымдастыруға және өткізуге көмек;
- ата-аналарды экскурсиялар, жорықтар, мерекелер ұйымдастыруға тарту;
- бірлескен сыныптан тыс іс-шаралар (көрмелер, конкурстар, экскурсиялар).
Оқушыларға патриоттық тәрбие беру жөніндегі қызметтің жоғарыда көрсетілген құрамдас бөліктерінің әрқайсысы мынадай бағыттарды қамтиды:
"Менің отбасым", оның мақсаты-балалардың ата-бабаларының тарихына деген қызығушылығын, отбасылық дәстүрлерге ұқыпты қарауын, ата-бабаларына деген мақтаныш сезімін дамыту;
"Менің өлкем", оның мақсаты-өз қаласының тарихын, оның бүгіні мен болашағын, мәдениетін, өмірін, дәстүрлерін зерттеу.
"Менің Отаным-Қазақстан" - Отанның тарихын, мәдениетін, тұрмысын, дәстүрлерін зерделеу, оқушылардың өз Отанына құрметпен қарауын, оған деген мақтанышын, оның тарихына қатыстылығын қалыптастыру.
Бүгінгі таңда көптеген рухани құндылықтар жоғалған кезде балаларда адамгершілік құндылықтар жүйесін тәрбиелеу өте маңызды, оның негізінде еңбекқорлық, Ар-намыс, әдептілік, мейірімділік, үнемі өзін-өзі жетілдіруге және оқуға, тәртіпке деген ұмтылыс сияқты қасиеттер бар. Сондықтан біздің мектепте "Жас Ұлан" балалар ұйымы жұмыс істейді.
Біздің оқушылар, бастауыш мектептен бастап барлығы "Жас Ұлан" қатарына қабылданды.
Жоғарыда сипатталған оқушыларды патриоттық тәрбиелеу тәжірибесі мен жасаған жұмыстың мазмұны толық емес. Тәрбие жұмысында әртүрлі әдістерді, формаларды қолдану, белгілі бір ұйымдастырушылық - педагогикалық жағдайларды жасау мектеп оқушыларына патриоттық тәрбие берудің тиімділігін арттыруға, оң нәтижелерге қол жеткізуге мүмкіндік берді.
Біздің міндетіміз-өз елімізге деген сүйіспеншілік сезімін тәрбиелеу, балалар мен ата-аналарды патриоттық бағыттағы іс-шараларға қатысуға қызықтыру. Біз осы бағытта жұмыс істеуді жалғастырамыз.