1. Осы сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы 
іс-қимыл туралы» 2015 жылғы 18 қарашадағы Қазақстан Республикасы Заңының 
10-бабына, Қазақстан Республикасы Азаматтық істер агенттігімен бекітілген 
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттарды әзірлеу жөніндегі әдістемелік 
ұсынымдарға сәйкес әзірленді. Қазақстан Республикасының қызмет істері 
және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және консультативтік сипатта 
болады.
2. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартты әзірлеуші ​​«Балқаш ​​қаласының 
білім бөлімі» мемлекеттік мекемесі болып табылады.
3. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт қоғамдық қатынастардың жекелеген 
саласы үшін сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға бағытталған ұсынымдар 
жүйесін құруға бағытталған.
4. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартты әзірлеудің міндеттері:
1) қоғамдық қатынастардың жекелеген саласында жұмыс істейтін адамдар 
арасында сыбайлас жемқорлыққа қарсы тұрақты мінез-құлықты қалыптастыру;
2) сыбайлас жемқорлықты уақтылы анықтау және олардың жағымсыз 
салдарларының алдын алу.
5. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарттың қағидаттары:
1) заңдылық;
2) ашықтық;
3) этика;
4) жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін құрметтеу 
және оларды сыбайлас жемқорлықтан қорғау;
5) мүдделер қақтығысын болдырмау.
6. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт қоғамдық қатынастардың 
жекелеген саласында жұмыс істейтін адамдарға сыбайлас жемқорлыққа 
қарсы мінез-құлықты сақтауға және сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға 
бағытталған ұсынымдарды айқындайды.
7. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандарт мыналардағы сыбайлас 
жемқорлық көріністерінің алдын алу тұрғысынан қызметтік міндеттерді 
орындау бойынша тікелей әрекеттерге негізделеді:
1) сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартта көзделген салада жеке және 
заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін іске асыру;
2) өз құзыреті шегінде басқарушылық және өзге де шешімдерді дайындау 
және қабылдау;
3) Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің жобаларын 
дайындау;
4) өмірдің тиісті саласының ерекшеліктеріне байланысты басқа да әлеуметтік 
маңызы бар қатынастар.

2. Қоғамдық қатынастардың бөлек саласында жұмыс істейтін адамдардың 
мінез-құлқының (әрекетінің) стандарттары (ұсынымдары).

8. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы стандартта көзделген салада 
жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін 
іске асыру кезінде:
1) Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңдарын, 
Қазақстан Республикасы Президентінің, Үкіметінің актілерін, 
өзге де нормативтік құқықтық актілерді басшылыққа алады;
2) Қазақстан халқының бірлігін және елдегі ұлтаралық келісімді 
нығайтуға ықпал етуге, мемлекеттік және басқа тілдерді, 
Қазақстан халқының дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын құрметтеуге;
3) адал, әділ, қарапайым болуға, жеке тұлғалармен, заңды 
тұлғалардың өкілдерімен және әріптестермен қарым-қатынаста 
жалпы қабылданған моральдық-этикалық нормаларды сақтауға, 
сыпайылық пен дұрыстық танытуға;
4) жеке және заңды тұлғалардың құқықтары мен заңды мүдделерін 
қозғайтын шешімдер қабылдаудың ашықтығын қамтамасыз етуге;
5) өз іс-әрекетімен және мінез-құлқымен қоғам тарапынан 
сын туғызбауға, сын үшін қудалауға жол бермеуге, сындарлы 
сынды кемшіліктерді жоюға және қызметін жақсартуға пайдалануға;
6) жеке мәселелерiн шешу кезiнде мемлекеттiк органдардың, 
ұйымдардың, мемлекеттiк қызметшiлердiң және өзге де адамдардың 
қызметiне ықпал ету үшiн қызмет бабын пайдаланбауға;
7) шындыққа сәйкес келмейтін ақпаратты таратпауға;
8) заңмен тәртіптік, әкімшілік немесе қылмыстық жауаптылық 
көзделген теріс қылықтарды және өзге де құқық бұзушылықтарды 
жасауға жол бермеуге;
9) мемлекеттік органда еңбек заңнамасының және мемлекеттік 
қызмет туралы заңнаманың орындалуын, режим мен еңбек жағдайларының, 
сондай-ақ мемлекеттік қызметте болуға байланысты шектеулердің 
сақталуын қамтамасыз етеді.
9. Мемлекеттік қызмет көрсету және өзге де лицензиялау функцияларын 
көрсету кезінде:
1) мемлекеттiк қызмет көрсету сапасын арттыру жөнiнде тұрақты негiзде 
шаралар қабылдауға;
2) көрсетілетін қызметті алушыларға қолжетімді нысанда мемлекеттік 
қызмет көрсету тәртібі туралы толық және анық ақпаратты ұсынуға;
3) көзделмеген құжаттарды талап етуге жол бермеуге, сондай-ақ 
мемлекеттiк қызметтер көрсету және өзге де лицензиялау функцияларын 
көрсету кезiнде сөзбұйдасыздықтың (бюрократиялық) барлық түрлерiне 
жол бермеуге;
4) сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасауға итермелеу болған 
жағдайда басшылыққа хабарлауға;
5) мемлекеттiк қызметтер көрсету процесiн ұдайы жетiлдiрудi, 
мемлекеттiк қызметтер көрсетуде үнемдiлiк пен тиiмдiлiктi 
қамтамасыз етедi.
10. Тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып 
алуға байланысты мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру кезінде:
1) мемлекеттік сатып алу үшін пайдаланылатын қаражатты 
оңтайлы және тиімді жұмсауға;
2) Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, әлеуетті өнім 
берушілерге мемлекеттік сатып алу рәсіміне қатысу үшін 
тең мүмкіндіктер беруге;
3) мемлекеттік сатып алу процесінің ашықтығы мен айқындылығын 
қамтамасыз етеді;
4) сыбайлас жемқорлықтың алдын алуға;
5) атқарушылық құжаттар бойынша орындалмаған міндеттемелері бар 
және Борышкерлердің бірыңғай тізіліміне енгізілген әлеуетті өнім 
беруші және (немесе) өзі тартқан қосалқы мердігер (бірлесіп 
орындаушы) ретінде қатысуға жол бермеуге құқылы.
11. Өз құзыреті шегінде басқару және басқа шешімдерді дайындау 
және қабылдау кезінде:
1) тікелей немесе тікелей басшыға мүдделер қақтығысының, қызметтік 
міндеттерін орындаудағы жеке мүдденің, сыбайлас жемқорлық 
мінез-құлыққа бейімділігінің және сыйлық алудың туындауы туралы 
хабарлауға;
2) жеке сипаттағы мәселелерді шешу кезінде мемлекеттік органдардың, 
ұйымдардың, мемлекеттік қызметшілердің және өзге де адамдардың 
қызметіне ықпал ету үшін өзінің қызметтік жағдайын пайдаланбауға;
3) қызметтiк өкiлеттiктерiн пайдалана отырып, қызметтiк игiлiктердi, 
жеңiлдiктердi немесе артықшылықтарды алу үшiн қызметтестерiне, 
басшыларға және басқа да лауазымды адамдарға сыйлық бермеуге және 
бейресми қызмет көрсетпеуге;
4) сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресте және сыбайлас жемқорлық құқық 
бұзушылықтарды ашуда белсенді болуға;
5) өздерiне белгiлi болған сыбайлас жемқорлық фактiлерi, сондай-ақ 
материалдарды жедел қарау үшiн қандай да бiр пайда алуға бейімдiлiгi 
немесе қағазбастылық туралы басшылыққа хабарлауға;
6) орындауға алынған өкімнің заңдылығына күмән тудыратыны туралы 
тікелей басшыға жазбаша хабарлауға;
7) егер тікелей басшының өзі мүдделер қақтығысына қатысты болса, 
жоғары тұрған басшылыққа хабарласу;
8) кiрiс алуға байланысты кәсiпкерлiк және өзге де қызметтi жүзеге 
асыруда кез келген адамға көмектесуден аулақ болуға.
12. Нормативтік құқықтық актілердің жобаларын дайындау кезінде:
1) жұртшылық пен бұқаралық ақпарат құралдарының нормативтiк 
құқықтық актiлердiң жобаларын әзiрлеуге және талқылауға мiндеттi 
қатысуын қамтамасыз етуге;
2) ұйымның құрылымдық бөлімшелерінің нормативтік-құқықтық актілер 
мониторингін үйлестіруін және тиісті есептерді тұрақты негізде 
дайындауды қамтамасыз етеді;
3) әзірленген нормативтік құқықтық актілердің жобалары мүдделі 
мемлекеттік органдарға келісуге жіберілгенге дейін ашық нормативтік 
құқықтық актілердің интернет-порталында қоғамдық талқылау үшін 
орналастырылуы тиіс;
4) нормативтік құқықтық актілерде сыбайлас жемқорлық факторларын 
немесе олардың белгілерін қамтитын нормаларды қолданбауға құқылы.
13. Қызметкерлерді/жұмысшыларды іріктеу және орналастыру бойынша 
кадр жұмысын ұйымдастыру кезінде:
1) тағайындаулар бойынша материалдарды қараудың белгіленген 
мерзімдерін сақтауға;
2) ұйымға қызметке/жұмысқа жүгінген кезде лауазымды адамдарға 
жүктелетін негізгі міндеттерді, тыйым салулар мен шектеулерді 
түсіндіруге;
3) кадрларды іріктеу кезінде Қазақстан Республикасы заңнамасының 
талаптарын сақтауға;
4) мемлекеттік қызметшілердің дербес деректері туралы мәліметтерді 
негізсіз беруге жол бермеуге;
5) қызметке/жұмысқа кандидаттардан еңбек шартын жасасуға қатысы 
жоқ құжаттарды талап етпеуге;
6) қызметкерлерге қатысты қызметтік тексерулерді объективті және 
жан-жақты жүргізуге міндетті.
14. Өмір сферасының ерекшеліктеріне байланысты туындайтын басқа 
да қатынастарда:
1) бағынысты лауазымды адамдардың міндеттері мен лауазымдық 
өкілеттіктерінің көлемін нақты және нақты белгілеуге;
2) бағынысты лауазымды адамдар арасында жұмыс жүктемесінің 
біркелкі бөлінбеуіне жол бермеуге;
3) өз қызметiнiң нәтижелерiн бағалау кезiнде, сондай-ақ 
көтермелеу мен жазалау шараларын қолдану кезiнде әдiлдiк 
пен объективтiлiк көрсетуге;
4) қарамағындағы қызметкерлерге қатысты негізсіз айыптауларға, 
дөрекілікке, адамдық қадір-қасиетті қорлауға, әдепсіздікке 
немесе жөнсіз әрекеттерге жол бермеуге;
5) орындау анық мүмкін емес немесе өзінің қызметтік міндеттерінің 
шегінен шығатын, сондай-ақ заңға қайшы келетін бұйрықтарды бермеуге;
6) қызметтiктен тыс мәселелердi шешу кезiнде бағыныштылардың қызметiне 
ықпал ету үшiн қызмет бабын пайдаланбауға;
7) қарамағындағыларды сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасауға 
мәжбүрлемеуге;
8) қызметтiк мiндеттерiн атқару кезiнде әріптестер арасында 
туындайтын мүдделер қақтығысын шешу бойынша кешенді шараларды 
уақтылы қабылдауға;
9) мүліктің сақталуын қамтамасыз етуге, мүлікті, оның ішінде 
көлік құралдарын қызметтік мақсаттарда ұтымды және тиімді пайдалануға.