ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңына енгізілген өзгерістер және «Мемлекеттік сатып алу туралы» Жаңа заңның негізгі тәсілдері

ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңына енгізілген  өзгерістер және «Мемлекеттік сатып алу туралы» Жаңа заңның негізгі тәсілдері

 

ҚР Қаржы министрінің 2018 жылғы 29 желтоқсандағы «Мемлекетік сатып алуды бірыңғай мемлекеттік сатып алуды ұйымдастырушылар жүзеге асыратын тауарлардың, көрсетілетін қызметтердің тізбелерін анықтау туралы» №1127 бұйрығына 2022 жылдың 14 қыркүйегінен бастап №955 бұйрығымен өзгерістер енгізілді.

р/с№

Атауы

1

Тауарлар:

1.1

конкурс/аукцион өткізуге бөлінген лоттың сомасы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген қырық мың еселенген айлық есептік көрсеткіштен аспайтын тауарлар

2

Жұмыстар:

2.1

конкурс өткізуге бөлінген лоттың сомасы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген қырық мың еселенген айлық есептік көрсеткіштен аспайтын жұмыстар (2.2 және 2.3-тармақтарда көзделген жұмыстарды қоспағанда)

2.2

конкурс өткізуге бөлінген лоттың сомасы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген төрт мың еселенген айлық есептік көрсеткіштен аспайтын жобалау-сметалық құжаттаманы және (немесе) техникалық-экономикалық негіздемені әзірлеу

2.3

аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын, елді мекендердің көшелерін орташа және ағымдағы жөндеу мен оларды күтіп-ұстау

3

Көрсетілетін қызметтер:

3.1

конкурс өткізуге бөлінген лоттың сомасы республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген қырық мың еселенген айлық есептік көрсеткіштен аспайтын қызметтер (3.2-тармақта көзделген қызметтерді қоспағанда)

3.2

осы Тізбенің 2.1 және 2.3-тармақтарына сәйкес мемлекеттік сатып алу жүзеге асырылатын жұмыстар бойынша инжинирингтік қызметтер (техникалық қадағалау және жобаларды басқару жөніндегі қызметтер)

 

Ескертпе:

* Осы Тізбеде көрсетілген тауарларды, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді ұйымдастыруды және өткізуді облыс ауданы, облыстық маңызы бар қала, облыстық маңызы бар қаладағы ауданның тиісті әкімдігінің ведомстволық бағынысты тапсырыс берушілері үшін мемлекеттік сатып алудың бірыңғай ұйымдастырушылары жүзеге асырады (оның ішінде аудандық коммуналдық заңды тұлғалар, сондай-ақ дауыс беретін акцияларының (жарғылық капиталға қатысу үлестерінің) елу пайыздан астамы мемлекетке тиесілі заңды тұлғалар және олармен үлестес заңды тұлғалар);

Осы Тізбенің 1.1, 2.1, 2.2 және 3.1-тармақтарында көрсетілген тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыруды және өткізуді мемлекеттік сатып алудың бірыңғай ұйымдастырушылары облыс аудандарының, облыстық маңызы бар қалалардың білім бөлімдері және олардың ведомстволық бағыныстағы ұйымдары мен мекемелері үшін жүзеге асырады;

Осы Тізбеге енгізілмеген тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуға тапсырыс берушілердің өтінімдері бойынша тапсырыс берушімен бірлескен конкурстық комиссияларды (аукциондық комиссияларды) құру арқылы, мемлекеттік сатып алуды бірыңғай ұйымдастырушы осындай мемлекеттік сатып алуды өткізумен келіскен жағдайда орталықтандырылған мемлекеттік сатып алуды жүзеге асырады;

Осы Тізбе бойынша мемлекеттік сатып алуды ұйымдастыру және өткізу, мемлекеттік әлеуметтік тапсырыспен көзделген көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуды және кәсіпкерлік қызмет субъектісі болып табылмайтын жеке тұлғаға жеке меншік құқығымен тиесілі тұрғынжайды сатып алуды қоспағанда, электрондық мемлекеттік сатып алу арқылы өткізілетін тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді мемлекеттік сатып алуға қолданылады.

 

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2022 жылғы 17 қаңтардағы №44 бұйрығымен 2022 жылдың 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілетін негіздемелік келісімді пайдалана отырып, конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алу жүзеге асырылатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің тізбесі бекітілді.

         Тізбеге келесі тауарлар мен қызметтер енгізілген.

  • Тіркелген телефон байланысы, ұялы байланыс және интернетке қолжетімділік қызметтер;
  • Бензин (АИ-92, АИ-95, АИ-98), дизель отыны (жазғы, қысқы, арктикалық).

 

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2022 жылғы 18 қаңтардағы №46 бұйрығымен рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алу жүзеге асырылатын тауар тізбесі бекітілді, 2022 жылдың 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді.

         Тізбеге келесі жұмыстар енгізілді:

  • Құрылыс-монтаж жұмыстары;
  • Жобалау бойынша жұмыстар.

Мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру қағидаларының 327-тармағына сәйкес рейтингтік-балдық жүйені пайдалана отырып, конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алу жөніндегі конкурстық комиссия құрылмайды.

 

Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2022 жылғы 28 қарашадағы №1203 бұйрығымен сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің өмірлік циклі құнының есептемесі пайдаланылатын конкурс тәсілімен мемлекеттік сатып алу жүзеге асырылатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің тізбесін бекітілді, 2023 жылдың 1 қаңтарынан бастап қолданысқа енгізіледі.

Тізбеге келесі тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер енгізілді:

  • Көп функционалдық құрылығы
  • Принтерлер сатып алу

 

Баға ұсыныстарын сұрату тәсілі – 8000 АЕК дейін көтерілді (24 504 000 теңге)

Электрондық дүкен арқылы мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру жалпы құны республикалық бюджет туралы заңда тиісті қаржы жылына белгіленген айлық есептік көрсеткіштің төрт мың еселенген мөлшерінен аспайтын біртекті тауарларға жүргізіледі. (12 252 000 теңге).

Электрондық дүкен арқылы мемлекеттік сатып алу «Омаркет» арқылы  жүргізіледі. Ол жерде тауардың брендімен сатып алуға болады. Заңның 38-1 бабында көрсетілген. 4000 АЕК-дейінгі тауарларды сатып алуға болады.

Бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу

Мемлекеттік сатып алу туралы шартты тікелей жасасу арқылы бір көзден алу тәсілімен мемлекеттік сатып алу мынадай жағдайларда жүзеге асырылады:

  • табиғи монополия, энергиямен жабдықтау

      2) Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген бағалар, тарифтер бойынша тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді;

      3) сатып алынатын тауарларға, көрсетілетін қызметтерге қатысты айрықша құқықтарға ие тұлғадан зияткерлік меншік объектілері болып табылатын тауарларды, көрсетілетін қызметтерді, сондай-ақ жоба алдындағы немесе жобалау-сметалық құжаттаманы әзірлеген тұлғадан осы жоба алдындағы немесе жобалау-сметалық құжаттаманы түзету жөніндегі жұмыстарды;

36) Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалған тұлғадан тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алу;

45) мемлекеттік сатып алу мемлекеттік сатып алудың жылдық жоспарына оны нақтылау кезінде енгізілген жағдайда, көрмелердің, семинарлардың, конференциялардың, кеңестердің, форумдардың, симпозиумдардың, тренингтердің материалдарын сатып алу, сондай-ақ көрсетілген іс-шараларға қатысқаны үшін ақы төлеу;

Анықтама: осы тармақшалар бойынша әлеуетті өнім берушілерден нақты негіздемелер болса, бір көзден тікелей шартқа отыруға болады. Басқа сатып алулар бәсекелес ортаға шығарылуы тиіс.

 

 «Мемлекеттік сатып алу туралы» Жаңа заңның негізгі тәсілдері

«Мемлекеттік сатып алу туралы» Жаңа заң тұжырымдамасының негізгі мақсаттары:

Біріншіден, процедураларды егжей-тегжейлі реттеусіз заңға икемділік беру.

Екіншіден, сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру.

Үшіншісі, одан әрі цифрландыру есебінен сатып алу процесін оңайлату.

Жаңа заңның негізгі тәсілдері:

Сатып алынатын тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің сапасын арттыру

  1. Осы ақпараттық жүйелерді кеңінен қолдану арқылы бағалық емес критерийлерді дамыту (Кредиттік бюро, Компра кз, Адата кз және басқалар).

Сатып алынатын ТЖҚ сапасы көбінесе өнім берушінің өз қызметі саласындағы беделі мен біліктілігіне байланысты.

Сондықтан, сатып алуға қатысушылардың біліктілігін арттыру үшін мұндай сатып алуды тиісті рейтингке енгізілген әлеуетті өнім берушілер арасында жүзеге асыру ұсынылады. Рейтингтер әртүрлі деректерді пайдалана отырып құрылады (қаржылық есептілік, несие тарихы, сенімділік, бедел, сот тарихы және т. б.).

Бұл сатып алудың барлық түрлері бойынша баға мен сапа критерийлерінің үйлесімімен өнім берушілерді автоматты түрде таңдауға көшуге мүмкіндік береді.

Анықтама: бүгінде жеңімпазды автоматты түрде анықтау тек құрылыс монтаждау жұмыстарын сатып алуларында және рейтингтік-балдық жүйені қолдану арқылы конкурсты жүзеге асыру кезінде жобалауда жүзеге асырылады.

  1. Қоғамдық бақылауды енгізу, әсіресе құрылысқа байланысты жұмыстар бойынша.

Сатып алынатын ТЖҚ сапасын арттырудың маңызды шарттарының бірі тапсырыс беруші тарапынан шарттың орындалуын тиісті бақылау болып табылады. Заңнамалық тұрғыдан тапсырыс берушіде барлық қажетті тұтқалар бар. Сонымен қатар, бұл тұтқалар толық көлемде пайдаланылмайды, кейбір жағдайларда сыбайлас жемқорлық компоненттеріне байланысты болуы мүмкін.

  1. Сапалы және инновациялық тауарларды сатып алуды ынталандыру мақсатында өмірлік цикл құнын қолдана отырып, сатып алуды одан әрі дамыту, мұнда өнім берушіні таңдау сатып алу бағасы негізінде емес, сатып алынатын тауарлардың бүкіл қызмет ету мерзімінің құны негізінде жүзеге асырылады.

Анықтама: жабдықтың (оның құрамдас бөліктерінің) өмірлік циклінің құны-бұл жабдықты (оның құрамдас бөліктерін) сатып алуға, орнатуға, пайдалануға, ұстауға және жоюға арналған жиынтық шығындар.

2023 жылғы 1 қаңтардан бастап өмірлік цикл құнын қолдана отырып сатып алу принтерлер (көпфункционалды құрылғылар) сатып алынған кезде ғана жүзеге асырылады.

  1. Мемлекеттік сатып алудың рөлін қайта қарау, яғни мемлекеттік сатып алуды басқару функциясы ретінде емес (бюджетті игеру маңызды), бірақ тұрақты (жаһандық) даму бойынша стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу құралы ретінде қарастыру.

Осыған байланысты, әлеуметтік, экономикалық және экологиялық аспектілерді ескере отырып, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілетін қызметтерді сатып алуға негізделген «Тұрақты сатып алу» ұғымын енгізу ұсынылады.

Анықтама:

- Экологиялық аспект (Жасыл сатып алу, қоршаған ортаны қорғау, жаңартылатын энергия, минималды шығарындылар және кәдеге жарату);

- Экономикалық аспект (өмірлік циклдің барлық құнының критерийі негізінде өнім берушіні таңдау, инновация, ШОБ қолдау);

- Әлеуметтік аспект (мүгедектігі бар адамдарды және азаматтардың басқа да әлеуметтік осал санаттарын қолдау).

  1. Құрылыс саласында «кілтпен» (EPC келісімшарттар) шарттар жасасу мүмкіндігін енгізу. Мемлекеттік сатып алу туралы қолданыстағы заңнамада бір өнім берушінің жобалау және құрылыс жұмыстарын орындау мүмкіндігі қарастырылмаған.

Бұл механизмнің ыңғайлылығы мынада: бір өнім беруші жобалаудан бастап құрылысқа және пайдалануға беруге дейінгі барлық кезеңдерде жобаға жауап береді. Осылайша, тапсырыс беруші жобаны іске асыру уақытын қысқартады.

  1. Тапсырыс берушінің сатып алынатын тауардың бірнеше брендтерін не оның баламасын көрсетуге құқығы.

Бұл тапсырыс берушіге бәсекелестікті тарылтпай белгілі бір тауарлар тізімінен сапалы қажетті тауарды сатып алуға мүмкіндік береді.

Анықтама: Қолданыстағы заң техникалық сипаттамада нақты модельдерді, сауда белгілерін көрсетуге тыйым салады. Сондықтан техникалық сипаттаманы жасау кезінде тек функционалдық, техникалық, сапалық және пайдалану сипаттамалары көрсетіледі. Сонымен қатар, тапсырыс беруші бас тарта алмайтын сапасы төмен арзан тауарлар да осы сипаттамаларға сәйкес келуі мүмкін.

Сатып алу процесін жеңілдету

  1. Конкурстық және аукциондық комиссиялар институтын толық автоматтандыру және алып тастау. Бұл сатып алу процесін екі есеге қысқартуға, сондай-ақ сатып алу қорытындыларына шағымдану рәсімінің кезеңін алып тастауға мүмкіндік береді.
  2. Электрондық дүкенді олардың санын көбейту, сондай-ақ дүкен арқылы сатып алуға рұқсат етілген соманың шегін қайта қарау арқылы одан әрі дамыту.

Анықтама: қазіргі уақытта сатып алынатын тауарлардың жалпы көлемі 4 мың АЕК-тен аспайтын болса, осы әдісті пайдалануға рұқсат етіледі.

Электрондық дүкеннің артықшылықтары:

өнімді және оны жеткізушіні таңдау 1-ден 2 күнге дейін;

тапсырыс берушілер алдымен сапалы өнімді таңдайды, содан кейін дүкен оған жеткізушіні анықтайды, яғни сатып алуға тауарлар қатысады.

  1. Даму жоспарлары (ұлттық жобалар) негізінде бюджетке байланыстырмай, келесі / кейінгі қаржы жылдарына конкурстар өткізу. Бұл ретте шарттар тиісті жылдың бюджеті бекітілгеннен кейін жасалатын болады.

Анықтама: қазіргі уақытта егер бюджет комиссиясы келесі жылға тиісті шығындарды мақұлдаса сатып алу процесін жүргізуге рұқсат етіледі. Сонымен қатар, ББӘ шығыстарының лимиттері 5 жылдық кезеңге әзірленген ұлттық жобалар, мемлекеттік органдардың/облыстың, қалалардың даму жоспарларының жобалары негізінде айқындалады.

Осылайша, тапсырыс берушілер стратегиялық құжаттарда айқындалған нысаналы индикаторларға қол жеткізу үшін не сатып алу қажет екенін 1 жыл бұрын түсінеді.

  1. Тапсырыс берушілерге жеңімпаз шарт жасасудан жалтарған кезде ғана емес, кез келген кезеңде шарттың бірінші жеңімпазымен шарт бұзылғаннан кейін де 2-ші орын алған әлеуетті өнім берушімен шарт жасасу құқығын беру.
  2. Бір жылдық келісімшарттарды үш жылға дейін ұзарту мүмкіндігі. Бұл негізінен күнделікті қажеттіліктегі тауарлар мен қызметтерге қатысты (тазалау, жалға алу, көшелерді тазалау, ЖЖМ). Бұл тәсіл тапсырыс берушінің қажеттілігін жедел шешуге мүмкіндік беріп қана қоймай, жеткізушіні міндеттемелерді адал және сапалы орындауға ынталандырады.
  3. Тапсырыс берушілердің мемлекеттік сатып алу үшін бөлінген бюджеттің белгілі бір % - на дейін (табиғи монополиялардан, операторлардан сатып алуды қоспағанда) жалпы сомасымен тікелей шарттар жасасу құқығы.
  4. Орталықтандырылған сатып алу тәсілдерін қайта қарау. Сатып алуды орталықтандыру әрбір ОМО деңгейінде жүзеге асырылсын. Бірыңғай ұйымдастырушылар ЖАО деңгейінде сақталады.
  5. Шағымдарды қамтамасыз етуді енгізу.

Өнім беруші шағым берумен бір мезгілде сатып алу сомасының 0,1% мөлшерінде, бірақ 100 АЕК-тен аспайтын мөлшерде қамтамасыз етуді енгізеді. Шағым толық немесе ішінара қанағаттандырылған жағдайда, қамтамасыз ету қайтарылады, ал бас тартылған жағдайларда – қамтамасыз ету бюджетке есептеледі.

  1. Мемлекеттік сатып алуға жосықсыз қатысушылар тізіліміндегі өнім берушілерге сатып алу сомасының 3% мөлшерінде қамтамасыз етуді енгізу кезінде сатып алуға қатысуға мүмкіндік беру. Сатып алуда жеңіске жеткен жағдайда қамтамасыз ету бюджетке есептеледі, ал өзге жағдайда – қамтамасыз ету қайтарылады.
  2. Өнім берушілер шеңберін шектейтін шарттардың бар-жоғын тексеру үшін сатып алуды жариялау сатысында ғана камералдық бақылау.

Сонымен қатар, мемлекеттік сатып алу заңнамасының қолданысына аудан прокуратурасы тарапынан тексерістер үнемі жүргізілуде. Тексеріс нәтижелеріне сәйкес заңнаманы қолдану кезінде мемлекеттік органдардың жұмысында жүйелі кемшіліктер орын алатынын айғақтайды.

Атап айтқанда: 2022 жылы Ақтоғай ауылы, Сарышаған кенті әкімі аппараттары, құрылыс бөлімінде  мемлекеттік сатып алу үшін пайдаланылатын қаржы оңтайлы және тиімді жұмсалмаған, орындалған жұмыс көлемін немесе жобалық құжаттамаға сәйкес келмейтін жұмыстарды қабылдау, төлеу және бюджет қаржысын тиімсіз жұмсау, тұрақсыздық айыбын өндірмеу, ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңының 4-бабы 1, 4–тармақтарын  және шарт бойынша өз міндеттемелерін тиісті түрде орындамаған.

«Мемлекеттік сатып алулар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының
4-бабы 1, 4-тармақтарына сәйкес, мемлекеттік сатып алуды жүзеге асыру мемлекеттік сатып алу үшін пайдаланылатын ақшаны оңтайлы және тиімді жұмсау, мемлекеттік сатып алуға қатысушылардың жауапкершілігі қағидаттарына негізделеді.

Алайда, «Ақтоғай-К» ЖШС-гі, «AlatauStroiServise» ЖШС-гі,
«INNOVATION TEX» ЖШС-гі мемлекеттік сатып алу туралы шарт бойынша өз міндеттемелерін тиісті түрде орындамаған және бюджет қаржысы негізсіз төленген. Нәтижесінде 669 988 теңге бюджетке қайтарылды.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңына енгізілген өзгерістер және «Мемлекеттік сатып алу туралы» Жаңа заңның негізгі тәсілдері
Дата публикации
08 декабря 2022