А. Ғиният медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру жөніндегі заң жобасының тұжырымдамасын таныстырды
Денсаулық сақтау министрлігі азаматтың өмірі мен денсаулығына зиян келтіргені үшін сақтандыру компанияларының өтемақы төлеу, сондай-ақ жанжалдар мен дауларды сотқа дейінгі медиативтік реттеу мүмкіндігімен медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігін сақтандыру жүйесін әзірлеуде. Бүгін ҚР Премьер-Министрінің орынбасары Ералы Тоғжановтың төрағалығымен өткен Денсаулық сақтау министрлігінің алқа отырысында Денсаулық сақтау вице-министрі Ажар Ғиният жаңа заң жобасының тұжырымдамасы туралы айтып берді.
«Бүгін қоғамда медицина қызметкерлеріне әділетсіз қарым-қатынас байқалады», деп атап өтті вице-министр өз сөзінде. Халықаралық тәжірибеде медицина қызметкерлері жоғары құрметке ие және практикалық қызметті қылмыстық сипаттан арылту арқылы кәсіби жауапкершілікті міндетті сақтандыру жүйесімен қорғалған.
"Мемлекет Басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың тапсырмасын орындау аясында Министрлік медицина қызметкерлерінің мәртебесін арттыруға, пациенттердің құқықтарын қорғауға және медициналық көмектің сапасын арттыруға бағытталған "Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне денсаулық сақтау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заң жобасын әзірледі. Сонымен бірге, пациенттер үшін зиянды өтеуге мемлекет кепілдік берген құқықтарды іске асыру үшін медицина қызметкерлерінің кәсіптік жауапкершілігін міндетті (жүктелген) сақтандыру жүйесін кезең-кезеңімен енгізу қажет. Мұндай тәсіл көрсетілетін медициналық көмектің сапасын арттыруға мүмкіндік береді және жалпы Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау саласының халықаралық аренадағы рейтингіне әсер етеді", - деді А.Ғиният.
Заң жобасын әзірлеу үшін 2018-2020 жылдары жеке және заңды тұлғалардан келіп түскен және қаралған өтініштерге, сондай – ақ 2017-2020 жылдары медицина қызметкерлеріне қатысты қозғалған қылмыстық істерге талдау жүргізілді. Статистикаға сәйкес, жыл сайын медициналық қызметкерлерге қатысты кәсіби міндеттерін тиісінше орындамағаны үшін ҚР Қылмыстық кодексінің 317-бабы бойынша 300-ге жуық іс ашылады. Қылмыстық істер көбінесе хирургиялық профильдегі мамандарға өлім қаупі бар. Зардап шеккендердің пайдасына моральдық және материалдық залал өтемақысының жалпы мөлшері 40 миллион теңгеден асты. Сақтандыру төлемдері соттың шешімі бойынша сақтандыру полисі болған кезде жүзеге асырылады, қылмыстық жауаптылық танылған жағдайда төленбейді.
Осылайша, медициналық инцидент туындаған кезде медицина қызметкерінің жалақы деңгейі бүгінгі күні пациенттің денсаулығына келтірілген залалды өз бетінше өтеуге мүмкіндік бермейді.
Алдыңғы жылдардың тәжірибесін ескере отырып, халықаралық тәжірибені талдау негізінде, сондай - ақ жұртшылықтың, мемлекеттік органдардың және сақтандыру компанияларының қатысуымен жүргізілген талқылаулардың қорытындылары бойынша жұмыс істеп тұрған сақтандыру компаниялары арқылы медицина қызметкерлерінің кәсіптік жауапкершілігін жүктелген сақтандыру моделі қабылданды, жұмыс беруші-медициналық ұйым сақтанушы болады, ал медицина қызметкерлерін лицензиялауды енгізу болашақта медицина қызметкерлерінің кәсіптік жауапкершілігін сақтандыру жүйесіне қатысушылардың жауапкершілігін бөлуге мүмкіндік береді. Осы модельге сәйкес шағымды қарауды медициналық ұйым Медиация элементтерін қолдана отырып, сондай - ақ бейінді медициналық қауымдастықтарды тарта отырып, ішкі аудит қызметі (бұдан әрі-қызмет) деңгейінде жүзеге асыратын болады. Бұл кезеңде мәселе медициналық ұйымның өзінде шешілуі мүмкін.
Пациент қызметтің шешімімен келіспеген жағдайда шағым сараптамалық қорытынды беру үшін медициналық және фармацевтикалық бақылау комитетінің аумақтық бөлімшесіне берілетін болады. Оң нәтиже шығарылған жағдайда шағым бойынша материалдар, оның ішінде сот-медициналық сараптаманың қорытындысы медициналық ұйым сақтандырылған сақтандыру компаниясына берілетін болады.
"Пациентке келтірілген зиян үшін өтемақы төлеуді Денсаулық сақтау министрлігі айқындаған жағдайлар бойынша сақтандыру компаниясы жүргізеді. Төлемнен бас тартқан және қанағаттанбаған жағдайда пациент сотқа жүгінуге құқылы. Сотқа жүгінген кезде төлем жүргізілмейді", - деп атап өтті вице-министр.
Сақтандыру жарнасының мөлшері тиісті қаржы жылына арналған айлық есептік көрсеткіш көлемінде тәуекел дәрежесіне, бейіндік бағытқа және жалақыға қарай бекітілген актуарлық есептеулер негізінде медицина қызметкерінің жауапкершілік дәрежесі ескеріле отырып айқындалатын болады.
"Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне денсаулық сақтау мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" заң жобасы шеңберінде уәкілетті органның сақтандыру жүйесін реттеу бөлігінде құзыретін кеңейту, жергілікті атқарушы органдардың медицина қызметкерлеріне қатысты әлеуметтік шаралар қабылдау бөлігінде құзыретін кеңейту, сондай-ақ медицина қызметкерлерінің кәсіптік жауапкершілігін сақтандыру бөлігінде Денсаулық сақтау субъектілерінің жауапкершілігін арттыру және шағымдарға талдау жүргізу кезінде ішкі аудит қызметінің рөлін күшейту ұсынылады.
Қазіргі уақытта заң жобасының тұжырымдамасы ҚР Үкіметінің заң шығару жұмысының қағидаларына сәйкес келісу кезеңдерінен өтуде.