Термины, рассмотренные в терминологической комиссии (хирургия)

Р/с №

Ұсынылатын терминдер

Терминнің қазақ  тілінде кездесетін  нұсқалары

Терминнің латын және орыс тілдеріндегі нұсқалары

Түсіндірме

Қорытынды  (ұсыныстар мен ескертулер және пікірлер жазыңыздар)

1.                    

Аймақтық

Аймақтық, регионалдық

Regional - региональный

Аймақтық (лат.regional – аймақ) латын тіліндегі regional сөзінің мағынасына сай келеді. Мыс., аймақтық лимфалық түйіндер.

Термин «өңірлік» болып бекітілген, соған байланысты қарастырудан алып тасталсын

2.                    

Аш ішек

Аш ішек, жіңішке ішек, ащы ішек

Intestinum tenue (грекше - enteron) - тонкая кишка

Қазақтар бұрыннан аш ішек және тоқ ішек – деп келген.

 Аш ішек сөзі тоқ ішек сөзіне антоним. Қазақ тілінде салыстыру мақсатында антоним сөздерді қолдану жиі кездеседі.

Ашішек

3.                    

Он екі елі ішек

Он екі елі ішек,

ұлтабар

Duodenum – двенадцатиперстная кишка

Еркектердің ұлтабары – деп айтуға бола ма?

Аш ішек үш бөліктен: он екі елі ішектен, ащы ішектен және мықын ішектен тұрады.

ұлтабар

4.                    

Тоқ ішек

Тоқ ішек, жуан ішек

Intestinum crаssum – толстая кишка

Қазақ тілінде бұрыннан қолданылып келе жатқан жалпы халыққа түсінікті термин.

Тоқ ішек

5.                    

Соқыр ішек

Соқыр ішек

Caecum – слепая кишка

Бүйен – малда болады

6.                    

Жоғарылаған жиек ішек

өрлемелі тоқ ішек

Colon ascendens – восходящая ободочная кишка

Intestinum crаssum – толстая кишка - тоқ ішек.

Colon – ободочная кишка – жиек ішек.

өрлемелі тоқ ішек қабылданды

7.                    

Көлденең жиек ішек

Көлденең жиек ішек, көлденең тоқ ішек

Colon transversum – поперечная ободочная кишка

көлденең тоқ ішек

8.                    

Төмендеген жиек ішек

Төмендеген жиек ішек, төмендеген тоқ ішек

Colon descendens -  нисходящая ободочная кишка

төмендеген тоқ ішек

9.                    

Сигматәрізді жиек ішек

Сигматәрізді тоқішек, сигма тоқішек, сигматәрізді ішек, сигмаішек, сигматәрізді жиек ішек

Colon sigmoideum - сигмовидная ободочная кишка

сигматәрізді ішек

10.                 

Тік ішек

Тік ішек

Rectum – прямая кишка

11.                 

Артқы өтіс

Айналшық, көтен, анус, артқы өтіс

Anus – задний проход

Anus сөзі қазақ тілінің дыбыстау заңдылығына келмейтіндіктен, әдеби тілде артқы өтіс сөз тіркесін қолданған дұрыс.

  Көтен, айналшық – анайы сөздер. Анус – деп, неге латынша атауымыз қажет.

Анус қабылданды

12.                 

Артқы өтіс өзегі

Айналшық каналы, анус каналы, артқы өтіс өзегі

Canalis analis – заднепроходный канал

Қазақша баламасы бола тұра, «канал» деудің қажеті жоқ.

Анус өзегі

13.                 

Шарбы

Шарбымай

Сальник.

Omentum

Шарбы

14.                 

Шарбылық қап, шарбықап

Шарбы  қабы, шарбылық қап

Bursa omentalis - сальниковая сумка

Bursa – сумка – қап.

шарбықап

15.                 

Бауырлық қап, бауырқап

Бауыр қабы, бауырлық қап

Bursa  hepatica -  печеночная сумка

Өкпеқап сөзінің үлгісі бойынша осылай жасауға болады деп ойлаймыз. Қазақ тіліндегі күрделі сөздер негізінен ілік септігі мен тәуелдік жалғауының айтылу барысында түсіп қалуы нәтижесінде пайда болған.

бауырқап

16.                 

Өт қуық, өт қап, өт қапшық, өт қалта

Өтқап

Vesica fellea (biliaris) – желчный пузырь

Жүреқап, өкпеқап сөздерінің үлгісі бойынша өтқап болып тұтасып келіп, күрделі зат есім болуы тиіс.

Өтқап

17.                 

Бүйректің фиброзды қапшығы

Бүйректің фиброзды қапшығы, бүйректің фиброзды қабығы

Capsula fibrosa renis – фиброзная капсула почки

Capsula – капсула – қапшық. Мысалы: capsula articularis – суставная капсула – буын қапшығы

бүйректің фиброзды капсуласы

18.                 

Жамбас сүйектері

Бөксе сүйектері

Кости таза (тазовые кости)

Бөксе сөзі орыс тіліндегі ягодица сөзіне сәйкес келеді.

Жамбас сүйектері

19.                 

Вена

Көктамыр

Вена

Venae  

Қараудан алып тасталды

20.                 

Гангреналық

Гангреноздық

Гангренозный

Лат. gangraena

Гангреноздық

21.                 

Тыныс алу жүйесі

Дем, тыныс жүйесі,

тыныс жүйесі

Дыхательная система

Тыныс алу жүйесі

22.                 

Дистрофиялық өзгерістер

Дистрофикалық өзгерістер

Дистрофические изменения

Сын есім тудырушы жұрнақ,   түбір сөзге  тікелей жалғануы тиіс. Орыс және қазақ тіліндегі жұрнақтар  үстемеленіп жалғануы  дұрыс емес

Дистрофикалық өзгерістер

23.                 

Дауыстық байлам

Дыбыс сіңірі,

дыбыс байламы

Ligamentum vocale, голосовая связка

Голос-дауыс,

звук-дыбыс

Дыбыс сіңірі

24.                 

Бағана   

Дің

Баған  

Столб,

columna

Пысықтау қажет

25.                 

Өттік жалпы түтік

Жалпы өт өзегі

Общий желчный проток

Жалпы өт түтігі

26.                 

Ұршықтық ойыс

Жамбастың ұясы,

ұршық ойысы

Вертлужная впадина

ұршық ойысы

27.                 

Көлденең жолақты бұлшықет

Жолақ еті

Поперечно-полосатая мускулатура

Пысықтау қажет

28.                 

Омыртқа бағанасы

Омыртқа жотасы,

омыртқа бағаны

Columna vertebralis - gозвоночнй столб

омыртқа бағаны

29.                 

Жүзіктәрізді шеміршек

Сақинатәрізді шеміршек

Cartilago cricoidea - перстневидный хрящ

Перстень сөзінің аудармасы жүзік, сондықтан жүзік тәріздес деген нұсқасы дұрыс деп есептейміз.

Сақинатәрізді шеміршек

30.                 

Жүрекқап

Перикард

Pericardium - перикард

31.                 

Инфузиялық

Инфузиондық

Инфузионный

Лат. infusionem

Алып тасталды

32.                 

Капшықталған

Капсулалы инкапсуляцияланған

Капсулалы

33.                 

Кәрі жіліктік артерия

Кәрі жіліктік артерия

Кәрі жілік артериясы

A.radialis – лучевая артерия;

radius – лучевая кость – кәрі жілік

Бұл артерия, тек кәрі жілікті ғана қандандырмайды. Білектегі бұлшықеттерді,нервтерді, лимфалық түйіндерді қандандырады. Кәрі жілікке шынтақ жіліктік артерия да тармақтар береді. Сондықтан, бұл артерия   кәрі жіліктің жанында орналасқандықтан, топографиясы бойынша кәрі жіліктік – деп аталғаны анатомиялық тұрғыдан дәл болады.

Кәрі жілік артериясы? Нақтылау қажет

34.                 

Шынтақ жіліктік  артерия

Шынтақ артериясы, шынтақ жілік артериясы

А.ulnaris – локтевая артерия;

ulna – локтевая кость – шынтақ жілік.

Cubitus – локоть – шынтақ

Шынтақ артериясы десек, онда -  a.cubitalis, болуы керек. Бұл артерия, тек шынтақ жілікті ғана қандандырмайды, білектегі алдыңғы және картқы   бұлшықеттерді,нервтерді, лимфалық түйіндерді қандандырады. Сондықтан, бұл артерия   шынтақ жіліктің жанында орналасқандықтан, топографиясы бойынша шынтақ жіліктік – деп аталғаны анатомиялық тұрғыдан дәл болады. Аттас нервтер де осылай аталуы керек.

Шынтақ жілік артериясы? Нақтылау қажет

35.                 

Кеуделік ішкі артерия

Кеуделік ішкі артерия,

кеуденің ішкі артериясы, ішкі кеуде артериясы

A.thoracica interna – внутреняя грудная артерия.

ішкі кеуде артериясы

36.                 

Тік ішектік жоғарғы (ортаңғы, төменгі) артерия

Жоғарғы (ортаңғы, төменгі) тік ішек артериясы

A.rectalis superior (media,inferior) -  верхняя ( средняя, нижняя) прямокишечная артерия

Жоғарғы, ортаңғы, төменгі тік ішектер болмайды. Сондықтан: тік ішектік жоғарғы (ортаңғы, төменгі) артерия

Пысықтау қажет

37.                 

Іштік қолқа

Іш қолқасы,

құрсақ қолқасы

Брюшная аорта.

Aorta abdominalis

Іштің жеке қолқасы болмайды. Қолқа – деген біреу. Оның кеуделік, іштік бөліктері болады.

Іштің қолқасы? Нақтылау қажет

38.                 

Кешен, кешенді

Комплекс, комплексті

Complex, complexus - комплекс, комплексный

Қараудан алып тасталды

39.                 

Көз ұя

Көзұя,

көз шарасы

Глазница

Orbita

.

Көзұяшығы емес пе? Нақтылау қажет

40.                 

Көкет

Көк шандыр,

көкет

Диафрагма

.

Диафрагма деп қалдыру қажет емес пе? немесе  көкет деп қалдыру қажет

41.                 

Көмей

Көмей, көмекей

Гортань

Larynx

Қазақ тілінде көмей нұсқасы жиі қолданылады және тұрақты сөз тіркесінің құрамында да көмей деп айтылады. Мысалы, «күміс көмей әнші».

42.                 

Қайырылма нерв

Қайырылма нерв,

оралмалы жүйке, қайтпалы нерв

Nervus reccurens - возвратный нерв

.

Пысықтау қажет

43.                 

Қандауыр

Скальпель

Скальпель.

лат. scalpellum

Қандауыр халық медицинасында ежелден қолданылып келе жатыр. Скальпель сөзінің мағынасын бере алады. Ұлт тіліндегі сөздерді мейлінше көбірек қолданған дұрыс.

Қандауыр

44.                 

Қанұйық

Қанұйық, қанқатпа, тромб

 Thrombus - тромб

Бұл құбылыс қанның ұюы әсерінен болатындықтан, қанұйық сөзін қолданған дұрыс деп есептейміз.

Қанұйық

45.                 

Қарқынды терапия

Қарқынды терапия, интенсивті терапия

Интенсивная терапия.

Лат. Lorem intensive

Кодексте беткіліген

46.                 

Қасаға сүйек

Қасаға сүйек,шат сүйек

Лобковая кость

Пысықтау қажет

47.                 

Қолтық

 Қолтықасты

Подмышка.

Axilla

Қолтық

48.                 

Құйымшақ

Құйымшақ,құйыршық

Копчик

Құйымшақ

49.                 

Құрылымдық

Структуралық

Алып тасталды

50.                 

Капиллярлар торы

Қыл тамыр торы

Капиллярная сеть

Пысықтау қажет

51.                 

Қылта

Мойнақ, мойыншық, қылта

Перешеек.

Isthmus

Қылта

52.                 

Мұрын кеуілжірі

Мұрын қалқаны

Носовая раковина.

Conha nasalis.

Пысықтау қажет

53.                 

Мықындық жалпы (сыртқы, ішкі) артерия

Жалпы (сыртқы, ішкі) мықын артериясы, мықынның (сыртқы, ішкі) артериясы

A.iliaca communis (externa,interna) – общая (наружная, внутренняя) артерия

Сыртқы,ішкі және жалпы мықындар болмайды. Сондықтан, мықындық жалпы (сыртқы, ішкі) артериялар болады.

Сөз тіркесінің орналасуын қайта қарау қажет, қай сөз тәуелді қай сөз негізгі түсініксіз?

54.                 

Нәруыз

Ақуыз,нәруыз

Белок

Нәруыздың негізгі қасиеттерінің бірі – күш-қуат беру, сондықтан ақуыз емес нәруыз сөзін қолданған дұрыс. Қазақ тілінде «нәр береді» деген сөз тіркесі күш-қуат, әл береді деген ұғымды білдіреді.

Қараудан алып тастатлды

55.                 

Несепқуық

Несепқуық,

қуық 

Мочевой пузыр.

Vesica urinaria.

Қараудан алып тасталды

56.                 

Омыртқа бағанасы

Омыртқа бағанасы,

омыртқа бағаны, омыртқа жотасы

Позвоночный столб.

Columna vertebralis.

Омыртқа бағанасы

57.                 

Шонданай сүйек

Орындық сүйек, отырықша сүйек,шонданай сүйек

Седалищная кость

.

Пысықтау қажет

58.                 

Өкпеқап

Плевра,өкпеқап

Pleura - плевра

Өкпеқап. Қазақ тіліндегі зат есім сөздердің бір-біріне бағана байланысу (изафет) арқылы жасалған термин.

Өкпеқап

59.                 

Мәйіттің қатуы

Өлік қатуы, сіресуі

Трупное окоченение

Қараудан алып тасталды

60.                 

Өтқап

Өт қуық, өт қап, өт қапшық, өт қалта

Vesica fellea (biliaris) – желчный пузырь

Жүреқап, өкпеқап сөздерінің үлгісі бойынша өтқап болып тұтасып келіп, күрделі зат есім болуы тиіс.

 Vesica - пузырь – қуық.  

    Сондықтан: дұрысы – өт қуық – болар еді. Бірақ, «өт қап» көп таралып кеткен. Мысалдар: vesica urinaria – несеп қуық; vesicula seminalis – шәует қуықшасы.

қайталанған

61.                 

Өтқап түтігі

Өт өзегі (Өтқап өзегі)

Желчный (пузырный) проток

Өтқап түтігі

62.                 

Паренхималық

Паренхиматоздық, паренхималық,ұлпалық

Паренхиматозный.

Лат.parenchymatis

Паренхималық

63.                 

Релаксациялық

Релаксациялық, релаксациондық,босаңсытатын

Релаксационный.

Лат. Relaxatio

Релаксациялық

64.                 

Сирақ

Сирақ, балтыр

Голен.

Crus  

балтыр

65.                 

Соқыр ішек,

Соқыр ішек, бүйен

Caecum – слепая кишка

Бүйен.

қайталанады

66.                 

Сүмбі, сүмбілеу

Буж, буждау

Буж, бужирование

 фр. bougie — свеча, буж

.

Сүмбі, сүмбілеу

67.                 

Сірлі қабық

Сірнелі қабат

Серозная оболочка.

Tunica serosa

Нақтылау қажет

68.                 

Тақым шұңқыры

Тізе асты шұңқыры

Подколенная ямка.

Fossa poplitea

Тақым шұңқыры??? Нақтылау қажет

69.                 

Көкбауыр

Талақ, көкбауыр

Селезенка

Изафеттік жолмен жасалған көкбауыр сөзін қабылдаған дұрыс деп есептейміз.

Көкбауыр

70.                 

Тармақ

Тармақ , бұтақ

Ветвь.

Ramus  

Бұтақ сөзі көбінесе өсімдіктерге байланысты қолданылады. Тармақ сөзінің қолданылу аясы кең.

Қайта қарау

71.                 

Тегіс салалы бұлшықет

Тегіс бұлшықет, біріңғай салалы бұлшықет

Гладкая мускулатура

Тегіс бұлшықет

72.                 

Тері жабыны

Тері жабыны, тері жамылғысы

Тері жабыны??? Мағынасы нақты ашылмаған

73.                 

Жоғарғы (ортаңғы, төменгі) тік ішек артериясы

Тік ішектің жоғарғы (ортаңғы, төменгі) артериясы

Қараудан алып тасталды

74.                 

Тоқпан жілік

Ұялы жілік, тоқпан жілік, тоқпақ жілік

Плечевая кость

Пысықтау қажет

75.                 

Үдеріс

Үдеріс,үрдіс, процесс

Үдеріс сөзі процесс сөзінің мағынасын бере алады. Қазақ тілінде үдере көшу дегенді білдіреді.

Қараудан алып тасталды

76.                 

Үлес (үлесше)

Үлес (үлесше), бөлік (бөлікше)

Lobus (lobulis) – доля (долька)

Нақтылау қажет медицинаға қатысты мағынасын келтіру керек

77.                 

Флегмоналық

Флегманоздық, флегмоналық

Флегманозный.

Сын есім тудырушы жұрнақ флегмона сөзіне жалғануы тиіс.

Қараудан алып тасталды

78.                 

Шандыр

Фасция, шандыр

Шандыр – бұлшық еттің дәнекер ұлпалық жұқа қабығы. Басқа ғылым салаларында да шандыр деп қолданылады.

Шандыр

79.                 

Теріастылық шелмай

Шелмай, теріасты май қабаты

Подкожно жировая клетчатка.

Adiposi telae subcutaneae

Теріасты май қабаты терминдік сөз тіркесі калькалау жолымен жасалған, ал шелмай ұлт тілінде жасалған термин.

шелмай

80.                 

Шемен

Асцит, шемен

Шемен термині ұлт тілі асцит терминінің ұғымын береді, тіл заңдылығына сай жасалған.

Шемен

81.                 

Шықшыт безі

Құлақ маңы сілекей безі, шықшыт безі

Околоушная железа.

Gl.Parotidea

Құлақ маңы сілекей безі калькалау жолмен жасалған, шықшыт безі қазақ тілінің заңдылығ бойынша жасалған.

Шықшыт безі

82.                 

Шырышасты негізі

Шырышасты қабаты

Tela submucosa – подслизистая основа

Шырышасты қабаты

83.                 

Бұлшықетті қабық

Бұлшықетті қабат

Tunica muscularis – мышечная оболочка.

Бұлшықет қабаты

84.                 

Дәнекертінді қабық

Дәнекертінді қабат

Tunica adventicia - соединительнотканная оболочка, адвентициальная оболочка.

Дәнекер тін қабаты

85.                 

Іріңдік

Абсцесс, іріңдік

Абсцесс

лат. abscessus 

Қараудан алып тасталды

№

орысша нұсқасы

қазақша нұсқасы

Дефинициясы

Қорытынды

Ұсыныстар  мен ескертулер және пікірлер

ХИРУРГИЯ БЕЙІНІНІҢ ТЕРМИНДЕРІ

86.

инфильтрат

инфильтрат (лат. infiltrate) 

87.

ятрогения

емқателік

Ятроиндік (лат.iatrogeny)

88.

стопа

табан

Аяқтың басы (лат. foot)

аяқтың басы

89.

Пальцы стопы

Аяқ басының саусақтары

Аяқ басының башайлары (лат. fingers)

аяқ басының башайлары

90.

фасция

шандыр

Фасция (лат. Fascia)

91.

Венозная недостаточность

Веналық шамасыздық

Веналық жетіспеушілік (лат.Venous insufficieney)

Пысықтау қажет

92.

Неспецифический (язвенный колит)

Бейспецификалы (жаралы колит)

Бейарнамалы жаралы колит (лат.Nonspecitic)

Пысықтау қажет

93.

стриктура

Тарылу, бітелу

Стриктура (лат. Stricture)

Пысықтау қажет

94.

Разлитый перитонит

Таралған перитонит

95.

дренаж

Түтікше, кәріз

Дренаж (лат. Drainage)

Нақтылау қажет

96.

Поджелудочная железа

Асқазан асты безі

Ұйқы безі (лат. Paneveatir)

Ұйқы безі

97.

геморрой

Көтеу

Геморрой (лат. hemorrhoid(s))

Геморрой

98.

зонд

сүнгі

Зонд (лат. Stylet)

сүнгі

99.

Киста (кистозное)

жылауық

Киста (лат. Cyst)

киста

100.

Аорта

Қолқа

Аорта (лат. Aorta)

Қолқа

101.

дупликатура

Қос қаттам

Дупликатура (лат. Duplication)

Дупликатура

102.

вдавление

батық

Ойық (лат. impression)

батыру

103.

непроходимость

түйнелік

Өткізбеушілік (лат. ileus)

Ұсыныстар қажет

104.

Отторжение (аллотрантплантата)

қабылдамау

Аллотрантлантаттың ажыратылуы (лат. allgraft rejection)

Сөз тіркесі қажет

105.

перегородка

Қалқа, таса, дилда, шымылдыр

Аралық (лат. septum)

Сөз тіркесі қажет

106.

перикард

үлпершек

Перикард (лат. pericardium)

үлпершек

107.

Первичный перитонит

Ілкі перитонит

Біріншілік перитонит (лат. primary peritonitis)

Пысықтау қажет

108.

пластика

жамау

Пластика (лат. plasty)

пластика

109.

токсин

уыт

Токсин (лат. tozin)

уыт

110.

Фимоз

Қылкүйек, таркулек

Фимоз (лат. phimosis)

фимоз

111.

флакон

шиша, сауыт

Флакон (лат. vial)

құты

112.

Грудная клетка

Кеуде торы

113.

промежность

бұтаралық

114.

азооспермия

шәует аздығы

азооспермия (лат. Azoospermia)

азооспермия

115.

Нефросклероз

Бүйректің беріштенуі, қатаюы

Нефросклероз (лат. Nephrosclerosis)

Бүйректің беріштенуі

116.

Нефротомия

Бүйректі жару

Нефротомия (лат. Nephrotomy)

Бүйректі жару

117.

Нефроэктомия

Бүйректі сылып тастау

Нефроэктомия (лат. Nephrectomy)

Бүйректі сылып тастау

118.

Нефролитотомия

Бүйректен тасты тіліп алу

Нефролитотомия (лат. Nephrolithotomy)

Бүйректен тасты тіліп алу

119.

Микроцистис

Кішкентай қуық

Микроцистис (лат. Microcystis)

Кішкентай қуық

120.

Плечевая кость

Иық сүйегі - тоқпан жілік

Иық сүйегі- humerus (ағылшын тілінде), umerus(латын тілінде)- жан жануарларда, анатомияда тоқпан жілік деп аталады, клиникада иық сүйегі қолданылады.

иық сүйегі, тоқпан жілік

121.

Локтевая кость

Шынтақ сүйегі-шынтақ жілігі

Шынтақ сүйегі- ulna (ағылшын тілінде), ulna(латын тілінде)- анатомияда шынтақ жілік, клиникада шынтақ сүйегі.

шынтақ сүйегі, шынтақ жілігі

122.

Лучевая кость

Білек шыбығы, білек шыбық сүйегі- шыбық сүйегі-кәрі жілік

Шыбық сүйегі- Radius bone(ағылшын тілінде),  radius (латын тілінде)- жан жануарларда, анатомияда кәрі жілік, клиникада білек шыбық сүйегі

білек шыбық сүйегі, кәрі жілік

123

Кости предплечья

Білек сүйектері-білек жіліктері

Білек сүйектері- Forearm bones (ағылшын тілінде),  Brachium ossa (латын тілінде) жан жануарларда, анатомияда -білек жіліктері, клиникада білек сүйектері

білек сүйектері, білек жіліктері

124.

Бедренная кость

Сан сүйегі-ортан жілік

Сан сүйегі- Femur (ағылшын тілінде),  Femur (латын тілінде)- жан жануарларда, анатомияда- ортан жілік, клиникада-сан сүйегі

сан сүйегі, ортан жілік

125.

Болщеберцовая кость (голень)

Балтыр сүйегі-асықты жілік, сирақ, жіліншік

Балтыр сүйегі- Shin, Tibia (ағылшын тілінде),  Crus, Tibia (латын тілінде)- жан жануарларда, анатомияда-асықты жілік,сирақ, клиникада-балтыр сүйегі

балтыр сүйегі

126.

малоберцовая кость

Балтыр шыбығы-асықты жілік шыбығы

Балтыр шыбығы- fibula (ағылшын тілінде),  fibula (латын тілінде)- жан жануарларда, анатомияда-асықты жілік шыбығы, клиникада балтыр шыбығы

балтыр шыбығы

127.

Прямая и боковая  проекция

 Проекция-тікелей және бүйір кескін, алдынғы және жанама кескін

Кескін- projection(ағылшын тілінде), proiectura(латын тілінде),- клиникада-проекция. Проекция-тікелей және бүйір кескін, алдынғы және жанама кескін- Direct and lateral projection (ағылшын тілінде), Directum et lateralibus proiectura(латын тілінде) -

тігінен және бүйірінен проекция жасау

128.

Атеросклеротическая бляшка

Атеросклеротикалық тақта

Атеросклероз (грек тілінен. αθήρα — "суспензия" + σκλήρωσις - "қатаю") -липидтер мен ақуыз алмасуының бұзылуынан туындайтын және холестерин мен липопротеиндердің кейбір фракцияларының тамыр қабырғасына тұндыруымен жүретін серпімді және бұлшықетті-серпімді типті артериялардың созылмалы ауруы

Ұсыныстар қажет және нақтылау керек

129.

Артериовенозная  фистула

Артериовенозды жыланкөз

Артерия мен вена арасындағы патологиялық байланыс. Қалыпты жағдайда қан артериядан капиллярлар арқылы веналарға өтеді. Артериовенозды жыланкөз болған кезде қан капиллярларды айналып өтіп, артериядан тікелей тамырға түседі.

1.       Латын: fistula arteriovenosa

2.       Ағылшын: Arteriovenous fistulas

Артерияның венозды  фистуласы???? Ұсыныстар қажет

130.

Язвенный дефект

Ойық жаралық дефект

Асқазан-ішек жолдарының ойық жара ауруының салдарынан болған шырышты, бұлшықетті ақау.

1.       Ойық жаралық дефект - Лат. Defectus ulceris

Ағылшын: Ulcer defect

Ойық жара өлшемінің кемістігі

131.

Эпифренальный дивертикул

көкет үстінің дивертикулы

Дивертикулалар сфералық немесе саңырауқұлақ тәрізді. Эпифренальды дивертикулалардың пайда болуының жетекші факторлары келесі факторлар болып табылады: бұлшықет қабырғасының әлсіздігі, өңеш ішіндегі қысымның жоғарылауы және өңеш қабырғасының әлсіз жерлеріне тамақ кесектерінің тұрып қалуынан.

1.         Эпифреналды дивертикул - Diverticulum epifrenal

Ағылшын: Epiphrenicum diverticuli

көкет үстінің дивертикулы

132.

Комбинированные оперативные вмешательства

Біріккен операция жасау

Бір аурудың әртүрлі көріністері бойынша екі немесе одан да көп тәуелсіз операцияларды бір уақытта орындау.

1.         Біріккен оперативті араласулар  - Лат. Interventus chirurgicam deducta

2.         Ағылшын:  Combined operative interventions

Аралас операция жасау

133.

Расширенные оперативные вмешательства

Кеңейтілген оперативті араласулар

Адам ағзасындағы кең көлемді қуысты оперативті түрде ашу ( құрсақ қуысы, кеуде қуысы, бас қуысы)

1.         Кеңейтілген оперативті - араласулар Лат. Interventus chirurgicam extensa

Ағылшын - Extended operative interventions

Кеңейтілген операциялар жасау

134

ранняя инфекция

бұрын анықталған инфекция,

ерте баста анықталған инфекция,

бастапқы сатысында анықталған инфекция

У всех трех пациентов была диагностирована ранняя инфекция.»

Барлық үш пациентке «ерте баста анықталған инфекция» деген диагноз қойылған.

ертеде басталған инфекция, ерте басталған инфекция